Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM phối hợp với Trung tâm Climatwords (ĐH Monash Úc) ngày 10.7 tổ chức Hội thảo Khu công nghiệp (KCN) Net Zero.
Phát biểu tại hội thảo, Phó tổng giám đốc Công ty CP đầu tư và phát triển điện Becamex VSIP (BV Power) Nguyễn Lý Trung cho rằng: "KCN có điện xanh không?" là câu hỏi đầu tiên mà nhiều nhà đầu tư nước ngoài đặt ra bởi các dự án đầu tư nước ngoài đều hướng đến sản xuất xuất khẩu".
Theo ông Trung, các KCN nếu không có giải pháp năng lượng xanh, nhà đầu tư hoàn toàn có thể chuyển qua chỗ khác hoặc thậm chí lựa chọn một quốc gia khác. Điều đó cho thấy năng lượng xanh đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng trong thu hút đầu tư. Không chỉ điện sạch, các doanh nghiệp còn quan tâm chứng chỉ năng lượng tái tạo (I-REC), các yêu cầu về giảm phát thải carbon và lộ trình đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. "Một tín hiệu rất tích cực là cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đang ngày càng được hoàn thiện. Đặc biệt, Thông tư số 29/2026 của Bộ Công thương đã mở rộng đối tượng tham gia khi hạ ngưỡng khách hàng tiêu thụ điện lớn từ 200.000 kWh/tháng xuống còn 20.000 kWh/tháng đối với mô hình đấu nối bằng đường dây riêng", ông Trung nói và nhấn mạnh điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng mang lại hai lợi ích lớn. Vừa bổ sung nhanh nguồn điện tại chỗ, góp phần giải quyết tình trạng thiếu điện cục bộ ở các KCN tập trung, vừa giúp giảm tải cho lưới điện truyền tải quốc gia. Chẳng hạn, một dự án điện mặt trời công suất khoảng 50 MW, thời gian thi công chỉ khoảng 6 tháng nên có thể đưa nguồn điện vào vận hành rất nhanh.
Tuy vậy, để dòng điện xanh "chảy" hiệu quả nhất vào KCN, ông Trung kiến nghị cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế DPPA theo hướng linh hoạt, phù hợp với thực tiễn để nhiều doanh nghiệp trong KCN có thể tiếp cận nguồn điện xanh. "Chúng tôi đề xuất khuyến khích phát triển các nguồn điện tái tạo tại chỗ, kết hợp điện mặt trời mái nhà, các trang trại điện mặt trời liền kề KCN và hệ thống lưu trữ năng lượng nhằm bổ sung nguồn điện cục bộ, giảm áp lực lên lưới điện quốc gia và nâng cao năng lực thu hút đầu tư. Bên cạnh đó, doanh nghiệp mong muốn sớm hình thành hệ sinh thái chuyển đổi xanh đồng bộ, bao gồm dịch vụ kiểm toán năng lượng, kiểm kê khí nhà kính, hỗ trợ doanh nghiệp đạt các chứng chỉ năng lượng tái tạo và từng bước xây dựng tổ chức cấp chứng chỉ trong nước", ông Trung nhấn mạnh và cho biết công ty đang triển khai các hệ thống điện mặt trời mái nhà, trong thời gian tới sẽ phát triển mô hình điện mặt trời trang trại (solar farm) đặt liền kề các KCN, kết hợp hệ thống pin lưu trữ.
Tương tự, đại diện Công ty CP cao su Phước Hòa nói có 10 dự án điện mặt trời với tổng công suất dự kiến 391,3 MWp sẽ cung cấp điện sạch trực tiếp cho các KCN Tân Bình, Bắc Tân Uyên 2, Bắc Tân Uyên 4, Nam Tân Uyên mở rộng, Bàu Bàng 4 và Cụm công nghiệp Bố Lá, đáp ứng một phần nhu cầu phụ tải của khu vực, qua đó góp phần xây dựng các KCN xanh, tự chủ năng lượng. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, đại diện Công ty Phước Hòa kiến nghị sớm hoàn thiện cơ chế DPPA, đặc biệt chính sách cho hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), thị trường tín chỉ carbon và cơ chế ưu đãi đầu tư nhằm thúc đẩy phát triển mô hình KCN Net Zero.
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Bình An, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, phân tích: Sau khi mở rộng địa giới, TP.HCM hiện có 66 KCN và dự kiến tăng lên 105 khu với tổng diện tích khoảng 50.000 ha. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về chuyển đổi mô hình phát triển.
Ông Trần Văn Bích, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, bổ sung: TP.HCM sau hợp nhất đã hình thành một không gian công nghiệp quy mô lớn nhất cả nước khi hội tụ đầy đủ 3 trụ cột gồm công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến - chế tạo và công nghiệp nền tảng như năng lượng, hóa dầu, luyện kim, cảng biển. Đây là lợi thế mà rất ít địa phương có được, tạo tiền đề để xây dựng chuỗi giá trị công nghiệp hoàn chỉnh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Cùng với đó, TP còn có dư địa phát triển rất lớn với 116 KCN có tổng diện tích hơn 48.000 ha, rất thuận lợi để quy hoạch các KCN thế hệ mới theo hướng sinh thái, công nghệ cao, phát thải thấp và gắn với hệ thống logistics hiện đại. Tuy nhiên, TP.HCM cũng đang đối mặt với không ít thách thức. Đó là tỷ lệ lấp đầy tại nhiều KCN, quỹ đất sạch ngày càng hạn chế, trong khi hạ tầng logistics vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Đặc biệt, một số ngành công nghiệp nặng vẫn có cường độ phát thải khí nhà kính cao, đòi hỏi quá trình chuyển đổi mạnh mẽ hơn trong thời gian tới…
Khảo sát của Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cho thấy nhóm ngành phát thải trong KCN của TP chỉ chiếm khoảng 12% giá trị sản xuất công nghiệp, nhóm phát thải cao chiếm gần 18%, trong khi các ngành phát thải trung bình và thấp chiếm gần 70%. "TP chưa có cơ chế chuyên biệt khuyến khích doanh nghiệp giảm phát thải, chưa hình thành cơ chế tài chính xanh hoặc thị trường carbon để tạo động lực đầu tư. Các chính sách hỗ trợ vẫn chủ yếu dựa trên lĩnh vực ưu tiên, chưa gắn với kết quả giảm phát thải hay các tiêu chí ESG và mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Bên cạnh đó, việc thiếu hệ thống đo lường và giám sát phát thải, thiếu tiêu chí định lượng cũng khiến hiệu quả chính sách chưa được đánh giá đầy đủ…", ông Bích phân tích.
Từ đó, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM đưa ra 8 điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ, gồm chính sách chưa theo kịp mô hình tăng trưởng mới; thiếu cơ chế thúc đẩy đổi mới công nghệ; liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn yếu; chuyển đổi công nghiệp xanh còn chậm; chưa gắn với quy hoạch không gian công nghiệp vùng; hạ tầng công nghiệp và logistics còn nhiều hạn chế; thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao; và cơ chế tài chính cho công nghiệp xanh còn chưa đáp ứng yêu cầu.
Tin Gốc: Thanh Niên
