Theo chuyên gia của Trung tâm Cấp cứu A9, thông thường khi gặp người bất tỉnh, chúng ta thường băn khoăn: Bế lên đưa đi cấp cứu ngay hay để nằm yên tại chỗ chờ xe cấp cứu? Trong nhiều trường hợp, hành động theo phản xạ chưa chắc đã đúng. Việc có nên di chuyển hay không phụ thuộc vào đánh giá nhanh nguy cơ, đặc biệt vấn đề chấn thương cột sống. Do đó, gặp người ngất xỉu, đừng bế ngay, hãy kiểm tra các tình trạng trước khi hành động.
Trước tiên, hãy kiểm tra nhanh, với 3 giây quan trọng cần nhớ, theo nguyên tắc A-B-C. Trong đó, A – đường thở: có bị tắc không?; B – hô hấp: có thở không?; C – tuần hoàn: có mạch không?
Nếu người gặp nạn không thở hoặc tắc nghẽn đường thở, cần phải khai thông ngay, kể cả khi cần di chuyển.
Có thể di chuyển người bệnh ngay, khi người đó không có dấu hiệu chấn thương; nghi ngờ nguyên nhân do bệnh lý (tụt đường huyết, đột quỵ, ngộ độc…). Nhưng khi di chuyển, cần nhớ các nguyên tắc: luôn giữ trục đầu – cổ – thân thẳng hàng; theo dõi đường thở liên tục.
Không bế lên ngay, khi người gặp nạn có nguyên nhân do: tai nạn giao thông; té ngã; có dấu hiệu thần kinh khu trú (đau cổ, đau lưng); nghi chấn thương cột sống. Vì một động tác sai có thể khiến tổn thương từ nhẹ dẫn đến liệt suốt đời. Trong trường hợp này, cần giữ nguyên tư thế, cố định đầu – cổ. Nếu di chuyển, cần giữ đầu – cổ – vai thẳng hàng như một khối và có cáng cứng càng tốt.
Đặc biệt, có một trường hợp cần đặt tư thế nằm nghiêng, giữ an toàn cho người gặp nạn. Đó là khi người đó có nôn ói, ngạt thở, không tự bảo vệ được đường thở. “Trong cấp cứu, đôi khi không làm gì vội vàng lại là cách cứu người đúng nhất”, chuyên gia lưu ý.
Đây là một nội dung trong Nghị định 188 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật Bảo hiểm y tế (BHYT).
Cụ thể, từ ngày 1/7, người tham gia BHYT được quỹ BHYT thanh toán 50% chi phí khám ngoại trú trái tuyến theo mức hưởng trong phạm vi quyền lợi đối tượng khi khám tại cơ sở khám chữa bệnh cấp cơ bản trên 50 điểm, tạm xếp cấp cơ bản, cơ sở cấp chuyên sâu mà trước ngày 1/1/2025 được xếp tuyến tỉnh.
Ví dụ, bệnh nhân A có mức hưởng của đối tượng là 100% chi phí khám chữa bệnh, đi khám trái tuyến có tổng chi phí của lần khám là 1 triệu đồng tại bệnh viện tỉnh cấp xếp cấp cơ bản, bệnh nhân được Quỹ BHYT thanh toán như sau: 1 triệu đồng x 100% x 50% = 500.000 đồng.
Tương tự, nếu mức hưởng của đối tượng là 80% chi phí khám chữa bệnh thì bệnh nhân được BHYT thanh toán 1 triệu đồng x 80% x 50% = 400.000 đồng.
Phần bệnh nhân tự trả chỉ còn 600.000 đồng.
Theo TS.BS Nguyễn Văn Thường, Giám đốc Bệnh viện Thanh Nhàn, đây là một trong những bước tiến quan trọng của chính sách an sinh xã hội, góp phần mở rộng quyền lợi và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng.
Hiện trung bình mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận khoảng 1.500 lượt khám ngoại trú và điều trị nội trú cho khoảng 1.100 người bệnh. Trong đó, nhóm bệnh nhân tự đi khám trái tuyến chiếm khoảng 25%. Khi chính sách BHYT mới có hiệu lực, lượng người bệnh khám trái tuyến sẽ tăng khoảng 30-35%.
Bệnh viện đã chuẩn bị sẵn cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và công nghệ thông tin nhằm bảo đảm chất lượng khám chữa bệnh.
Hệ thống công nghệ thông tin của bệnh viện đã được nâng cấp đồng bộ, kết nối với hệ thống thanh toán BHYT quốc gia. Điều này cho phép tự động nhận diện thông tin bảo hiểm, tính toán chính xác mức hưởng của từng trường hợp ngay trên phần mềm quản lý bệnh viện.
Bên cạnh quy định thông tuyến ngoại trú tuyến tỉnh, từ ngày 1/7, mức chi phí khám chữa bệnh được quỹ BHYT thanh toán 100% đối với các trường hợp có tổng chi phí dưới 15% mức lương cơ sở cũng được điều chỉnh tăng từ 351.000 đồng lên 379.500 đồng.
Để được hưởng đầy đủ quyền lợi BHYT theo quy định mới, người dân có thể sử dụng căn cước công dân gắn chip, thẻ BHYT giấy hoặc tài khoản VNeID đã tích hợp thông tin BHYT khi đến khám chữa bệnh.
Huyết áp dao động tự nhiên trong ngày, nhưng nếu các chỉ số tăng cao kéo dài theo thời gian, nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ cũng sẽ tăng lên, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ.
Bác sĩ Aravind Badiger, Giám đốc kỹ thuật của BDR Pharmaceuticals (Ấn Độ) cho biết: “Nhiều người chỉ chú ý khi huyết áp vượt ngưỡng chẩn đoán tăng huyết áp. Tuy nhiên, những thay đổi bất lợi thường đã diễn ra từ trước đó khá lâu. Trên thực tế, huyết áp thường tăng dần theo thời gian thay vì tăng vọt chỉ sau một đêm”.
Huyết áp không phải một con số cố định. Nó thay đổi trong ngày tùy thuộc vào giấc ngủ, chế độ ăn, mức độ vận động, căng thẳng, tình trạng mất nước, lượng caffeine tiêu thụ và cả trạng thái cảm xúc.
Đó là lý do những chỉ số huyết áp ở mức cận cao cần được đặc biệt chú ý hơn. Khi huyết áp thường xuyên tăng nhẹ trong thời gian dài, cơ thể có thể đang âm thầm chịu áp lực trước khi bệnh tăng huyết áp thực sự xuất hiện.
Ở một số người, cơ thể có thể xuất hiện những thay đổi nhỏ từ sớm. Đây không phải là dấu hiệu chẩn đoán bệnh, nhưng có thể phản ánh tác động của lối sống lên cơ thể, chẳng hạn:
Theo bác sĩ Badiger, ở giai đoạn này, hệ thống điều hòa huyết áp đã phải hoạt động nhiều hơn để duy trì cân bằng. Theo thời gian, động mạch giảm đàn hồi, hormone căng thẳng duy trì ở mức cao, giấc ngủ suy giảm và tim phải làm việc vất vả hơn. Những tổn thương này diễn ra âm thầm nhưng tích lũy theo năm tháng, lâu dần dẫn tới hệ lụy nghiêm trọng cho tim mạch và huyết áp.
Điều đáng mừng là huyết áp đáp ứng khá tốt với những thay đổi lối sống, đặc biệt ở giai đoạn sớm. Những điều mọi người nên duy trì đều đặn để giảm thiểu nguy cơ tăng huyết áp gồm:
Lối sống hiện đại như ngồi nhiều, ăn thực phẩm chế biến sẵn, thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài và ít vận động đang khiến tình trạng tăng huyết áp xuất hiện sớm hơn, kể cả ở người trẻ. Tuy nhiên, các dấu hiệu cảnh báo ban đầu thường bị bỏ sót do nhiều người chỉ dựa vào những lần đo huyết áp đơn lẻ. Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo nên theo dõi huyết áp thường xuyên trong thời gian dài thay vì chỉ nhìn vào một chỉ số nhất thời, theo Times of India (Ấn Độ).
Về hiệu quả làm sạch, nước nhìn chung vượt trội hơn giấy khô. Theo nguyên lý cơ bản vệ sinh cơ thể, nước có khả năng hòa tan và cuốn trôi các chất bẩn, vi sinh vật bám dính trên bề mặt da, trong khi giấy khô chỉ có tác dụng cơ học là thấm hút và lau chùi, dễ để lại cặn bẩn và vi khuẩn.
Nhiều nghiên cứu vi sinh so sánh lượng vi khuẩn còn sót lại sau khi vệ sinh bằng hai phương thức, cho thấy "rửa bằng nước làm giảm đáng kể mật độ vi khuẩn trên da so với chỉ lau giấy". Tương tự quy trình rửa tay của nhân viên y tế luôn ưu tiên nước và xà phòng thay vì chỉ lau khô, việc sử dụng nước cho vùng hậu môn đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh cao hơn.
Với người mắc bệnh trĩ, nứt kẽ hậu môn hoặc viêm nhiễm vùng quanh hậu môn, giấy vệ sinh khô có thể làm tăng nguy cơ tổn thương do ma sát. Một nghiên cứu năm 2022 ghi nhận khoảng 70% người có bệnh lý vùng hậu môn bị chảy máu sau khi lau bằng giấy, kèm cảm giác đau rát.
Các chuyên gia tại Đại học Stanford và Đại học California (Mỹ) khuyến cáo việc ngâm rửa hoặc xịt nước sau đại tiện là biện pháp hỗ trợ giảm kích ứng, hạn chế tổn thương da và niêm mạc, đặc biệt hữu ích cho người bị viêm ruột mạn tính (Crohn, viêm loét đại tràng) hoặc đại tiện nhiều lần trong ngày, khi mà sự cọ xát liên tục của giấy có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm da vùng hậu môn.
Hiện chưa có bằng chứng y khoa cho thấy giấy vệ sinh gây hại nếu sử dụng đúng cách, như lau nhẹ từ trước ra sau và tránh chà xát nhiều lần. Tuy nhiên, với người thường xuyên ngứa rát, kích ứng hoặc có tiền sử bệnh trĩ, nhiều bác sĩ ưu tiên khuyến nghị dùng vòi xịt, với một số nguyên tắc:
Hướng xịt: Luôn từ trước ra sau.
Nhiệt độ nước: Dùng nước mát hoặc ấm vừa phải (37-40°C), tránh nước quá nóng gây bỏng hoặc tổn thương niêm mạc.
Lau khô sau khi xịt: Dùng khăn mềm sạch hoặc giấy thấm nhẹ để tránh tổn thương da.
Vệ sinh thiết bị: Đầu vòi xịt cần được cọ rửa và sát khuẩn định kỳ bằng dung dịch chuyên dụng.
Nếu không có vòi xịt, vẫn có thể dùng giấy vệ sinh nhưng nên lau nhẹ nhàng theo chiều trước ra sau, hạn chế lau đi lau lại để tránh trầy xước da.
Tóm lại, cả giấy vệ sinh và vòi xịt đều an toàn nếu sử dụng đúng cách. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe và thói quen mỗi người. Nếu đã điều chỉnh cách vệ sinh nhưng vẫn xuất hiện ngứa, rát hoặc viêm nhiễm tái diễn, nên khám chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Phụ khoa để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.
