Đây được xem là giải pháp mở rộng không gian phát triển thay vì tiếp tục dồn nén trên mặt đất khi nội đô Hà Nội đã quá chật chội.
Theo định hướng quy hoạch, Hà Nội sẽ chuyển từ khai thác không gian theo mặt bằng truyền thống sang khai thác hiệu quả không gian theo chiều đứng và tích hợp nhiều chức năng trên cùng một đơn vị diện tích.
TP đặt mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng đất, giảm áp lực cho không gian mặt đất, ưu tiên phát triển cây xanh, mặt nước và không gian công cộng. Đồng thời tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm ùn tắc giao thông, ngập úng và bảo tồn các giá trị văn hóa – lịch sử trong quá trình đô thị hóa. Trong mô hình này, không gian đô thị được tổ chức theo nhiều lớp chức năng liên kết đồng bộ.
Theo mục tiêu đề ra, tỉ lệ xây dựng không gian ngầm tại khu vực đô thị trung tâm sẽ đạt tối thiểu 20% diện tích đất vào năm 2045 và khoảng 40% vào năm 2065. Các thông số kỹ thuật cụ thể sẽ tiếp tục được xác định trong quy hoạch không gian ngầm và các quy hoạch phân khu trên cơ sở khảo sát địa chất, thủy văn từng khu vực.
Ở không gian tầm thấp, dưới độ cao 3.000m, quy hoạch ưu tiên mặt đất cho con người và hệ sinh thái tự nhiên, phát triển công viên, mặt nước, mạng lưới đi bộ an toàn và bảo tồn cấu trúc không gian phố cổ, phố cũ.
Trên cao, Hà Nội định hướng phát triển các tổ hợp cao tầng mật độ lớn tại khu vực TOD và dọc các đường vành đai giao thông nhằm tiết kiệm quỹ đất, đồng thời xây dựng hệ thống cầu đi bộ kết nối liên hoàn giữa các công trình.
Quy hoạch cũng đề cập “kinh tế tầm thấp”, với định hướng thí điểm vận tải bằng taxi bay (eVTOL), thiết bị bay không người lái (drone) và ứng dụng công nghệ trong giám sát đô thị thông minh.
Với không gian tầm cao, trên 3.000m, TP sẽ kiểm soát hành lang bay quốc tế, nội địa và quản lý khoảng không phục vụ viễn thông, quan trắc khí hậu cũng như nhiệm vụ an ninh – quốc phòng.
Quy hoạch cũng định hướng đa cực – đa trung tâm gắn với liên kết vùng đã đặt Hà Nội trong vai trò đô thị kết nối với các địa phương và vùng lân cận. Hà Nội không còn được định vị như một đô thị phát triển độc lập, mà trở thành hạt nhân của mạng lưới liên kết vùng phía Bắc.
Theo định hướng quy hoạch, Hà Nội sẽ kết nối chặt chẽ với vùng thủ đô gồm Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình; đồng thời mở rộng liên kết với vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc cùng các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế. Quy hoạch xác định Hà Nội giữ vai trò trung tâm điều phối về giao thông, logistics, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế và kinh tế tri thức cho toàn vùng.
Các trục kết nối chiến lược như Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng hay hành lang phía Nam kết nối Ninh Bình, Thanh Hóa được xem là động lực mở rộng không gian phát triển của thủ đô.
Đáng chú ý mô hình “chùm đô thị hướng tâm” được đưa ra với Hà Nội là đô thị hạt nhân, trong khi các địa phương xung quanh đóng vai trò đô thị vệ tinh và đối trọng, chia sẻ chức năng về công nghiệp, logistics, giáo dục, y tế, du lịch và dịch vụ. Cách tiếp cận này nhằm giảm áp lực dân số, hạ tầng cho khu vực nội đô, đồng thời tạo liên kết phát triển đồng bộ trong toàn vùng phía Bắc.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng, Chánh văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam, cho rằng đánh giá Hà Nội định hướng quy hoạch xác định phát triển thủ đô thành đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm” là một tư duy quy hoạch rất hiện đại.
Tuy nhiên để hiện thực hóa được mục tiêu này, theo ông Tùng, để đạt được những mục tiêu trên, Hà Nội phải trả lời được câu hỏi: Phải chuẩn bị nguồn lực ra sao và thực hiện như thế nào?
Ông Tùng cho rằng TP phải có nguồn lực rất lớn. Việc Hà Nội xác định nhiều cực phát triển hiện mới chỉ dừng ở định hướng không gian, trong khi chưa làm rõ cơ chế phân bổ nguồn lực, vai trò kinh tế đặc thù và mức độ tự chủ của từng cực. Nếu không có các chính sách tài chính – thể chế đủ mạnh, các “cực” này có thể sẽ rơi vào tình trạng phụ thuộc vào lõi trung tâm cũ, dẫn đến hiện tượng “đa cực hình thức nhưng đơn cực thực chất”.
Đồng thời Hà Nội phải nghiên cứu để có sự kết nối giữa các tầng, gồm trên mặt đất, tầng trên cao và tầng ngầm. “Quản trị như thế nào là một vấn đề lớn được đặt ra. Hiện nay chưa có quy hoạch ngầm một cách đúng nghĩa khi chúng ta chỉ dừng lại ở việc đặt ống thoát nước, dây cáp… chứ chưa có quy hoạch ngầm tổng thể”, ông Tùng nêu thực tế.
Để làm được điều này, ông Tùng cho rằng ngoài quy định, cần phải có chế tài xử phạt, xử lý các trường hợp không tuân thủ quy định, quy hoạch.
“Trong điều kiện hiện nay, khi hệ thống hạ tầng kỹ thuật của Hà Nội vẫn còn nhiều bất cập, “đa tầng” có thể triển khai không đồng bộ, dẫn đến xung đột giữa các tầng không gian, đặc biệt giữa giao thông ngầm và hệ thống thoát nước. Vì vậy nếu không có quy hoạch chi tiết, không phẩn bổ, chuẩn bị đủ nguồn lực thì quy hoạch sẽ chỉ nằm ở trên bản vẽ và mãi là ý tưởng”, ông Tùng nói thêm.
Ngoài ra ông cho rằng Hà Nội cũng cần phải thay đổi tư duy quản trị truyền thống. Thay vào đó nên áp dụng BigData, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) để lên các kịch bản, lộ trình thực hiện các mục tiêu trên.
Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn (Hà Nội) cho rằng quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm không còn là câu chuyện quy hoạch một đô thị theo nghĩa thông thường, càng không chỉ là việc sắp xếp không gian xây dựng, hạ tầng, giao thông hay dân cư.
Đây là một nỗ lực định hình tương lai thủ đô trong một thế kỷ tới, với tham vọng đưa Hà Nội trở thành một đô thị văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc, một trung tâm sáng tạo, kết nối, lan tỏa và dẫn dắt phát triển của vùng, của cả nước.
Quy hoạch này đã được Hà Nội thông qua với tư duy cấu trúc đô thị đa trung tâm, đa tầng, gắn kết vùng, trong đó có những mô hình rất mới như 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn, 9 trục động lực.
Ông nhấn mạnh thêm điểm hay, mới, táo bạo của quy hoạch lần này là không nhìn Hà Nội như một đô thị đơn lẻ, khép kín trong địa giới hành chính của mình. Hà Nội được đặt trong mối quan hệ với vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du miền núi phía Bắc, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, với các trục kết nối di sản, kết nối logistics, kết nối sân bay, đường sắt (metro), đường vành đai, đô thị vệ tinh, đô thị sáng tạo, đô thị sinh thái.
Trong tư duy ấy, Hà Nội không chỉ phát triển cho Hà Nội, mà phát triển để tạo động lực cho cả vùng, không chỉ hút nguồn lực về mình, mà còn phải biết phân bổ, lan tỏa, chia sẻ nguồn lực với các địa phương xung quanh. Đây là điểm rất quan trọng, bởi tương lai của các đại đô thị không còn được quyết định bởi phần lõi đô thị, mà bởi năng lực kết nối vùng, liên vùng và quốc tế.
“Liên kết vùng chính là chìa khóa để quy hoạch 100 năm của Hà Nội không trở thành một bản vẽ đẹp trên giấy. Nếu Hà Nội vẫn phát triển theo tư duy “mạnh ai nấy làm”, hạ tầng giao thông không đồng bộ, dữ liệu quy hoạch không kết nối, nguồn lực đầu tư bị chia cắt, các đô thị xung quanh không được phân vai rõ ràng, thì Hà Nội sẽ tiếp tục chịu áp lực quá tải về dân số, giao thông, môi trường, nhà ở, trường học, bệnh viện.
Ngược lại, nếu biết tổ chức không gian phát triển theo các cực, các hành lang, các trung tâm chức năng, Hà Nội có thể giảm tải khu vực nội đô, phát triển các đô thị vệ tinh, mở rộng không gian sáng tạo, bảo vệ không gian di sản, hình thành các chuỗi giá trị mới về văn hóa, du lịch, giáo dục, y tế, công nghệ và dịch vụ chất lượng cao”, ông Sơn khẳng định.
Ngày 15-4, ông Lê Ngọc Tuấn, Chi cục Kiểm lâm TP Huế, cho biết lực lượng kiểm lâm vừa phối hợp với UBND phường Kim Long tiếp nhận một con khỉ mặt đỏ đi lạc vào khu vực chùa Huyền Không Sơn Thượng.
Trước đó, cá thể khỉ xuất hiện tại khu vực chùa (tổ dân phố Chầm, phường Kim Long).
Phát hiện sự việc, các sư thầy ở chùa đã nhanh chóng thông báo cho chính quyền địa phương và lực lượng kiểm lâm để xử lý.
Sau khi tiếp nhận thông tin, cán bộ kiểm lâm khu vực đã có mặt tại chùa, phối hợp với địa phương cùng các sư thầy tiếp cận, bắt chú khỉ mặt đỏ lại để bảo vệ.
Theo ghi nhận, cá thể khỉ là giống cái, nặng khoảng 3,5kg, thuộc loài khỉ mặt đỏ (Macaca arctoides) - động vật rừng nằm trong danh mục nhóm IIB, thuộc danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý hiếm tại Việt Nam.
Ông Tuấn cho biết lực lượng kiểm lâm sẽ chăm sóc chú khỉ và đưa chú đến một cánh rừng phù hợp để tái thả về tự nhiên.
"Giai đoạn này không tính lời lỗ, phải bằng mọi cách có người", ông Đặng Xuân Minh, đại diện nhà thầu AIT thi công Trạm biến áp 220kV Phú Quốc, nói. Đây là một trong ba công trình ngành điện phục vụ APEC 2027, dự kiến diễn ra tháng 11 năm sau.
AIT đang thi công san lấp nền trạm, nhà điều khiển, cống thoát nước, móng thiết bị và gia cố mái taluy. Hơn 3 tháng qua, đơn vị duy trì hơn 90 lao động, tăng ca liên tục, không nghỉ cuối tuần. Sắp vào giai đoạn hoàn thiện, nhà thầu cần khoảng 260 người để kịp tiến độ trước mùa mưa kéo dài.
"Phú Quốc hiện như đại công trường, lao động bị cạnh tranh rất mạnh, trong khi nhân lực tại chỗ lại ít", ông Minh nói.
Để chủ động nguồn người, doanh nghiệp về các tỉnh miền Trung tuyển lao động, chỉ yêu cầu đủ sức khỏe. Công nhân được tập hợp sẵn, kể cả khi chưa có việc vẫn được trả lương chờ. Khi công trình bước vào cao điểm, họ được đưa ra đảo. Chi phí đi lại, ăn ở do nhà thầu chi trả. Tiền công tăng 30-40%, lên khoảng 800.000 đồng mỗi ngày.
Theo ông Minh, giá nhân công hiện cao hơn nhiều so với lúc ký hợp đồng, nhưng "không thể chần chừ" vì áp lực tiến độ.
Để phục vụ APEC 2027, tỉnh An Giang triển khai đồng loạt 21 dự án lớn. Nổi bật là Trung tâm Hội nghị và Triển lãm với tổng diện tích sàn 95.200 m2. Công trình có phòng hội nghị 10.790 m2, được xem là lớn nhất thế giới, cùng trung tâm báo chí phục vụ 4.000 phóng viên, hướng đến phát triển du lịch MICE lâu dài.
Đại diện một nhà thầu tại dự án cho biết lực lượng hiện chỉ đáp ứng 30-40% nhu cầu khi khối lượng công việc tăng nhanh. Phần còn lại phải huy động từ nhiều địa phương, chủ yếu TP HCM và các tỉnh phía Nam. Để thu hút, đơn vị dựng lán trại, hỗ trợ chi phí đi lại, cung cấp suất ăn và phụ cấp làm đêm.
Dù vậy, việc tuyển người vẫn khó. Lao động trẻ ngày càng ít chọn công việc nặng nhọc. Trong khi đó, nhiều dự án lớn triển khai cùng lúc khiến cạnh tranh nhân lực gay gắt. Đặc thù Phú Quốc xa đất liền, chi phí sinh hoạt cao càng làm giảm sức hút.
Tâm lý ngại đi xa, cùng lo ngại chậm thanh toán từ một số nhà thầu phụ trước đây, cũng khiến nhiều người chọn việc gần nhà.
Để đảm bảo tiến độ, các công trường tổ chức thi công 3 ca liên tục, trong đó ca đêm chiếm khoảng 30% nhân lực. Ở cao điểm, riêng một nhà thầu tại Trung tâm Hội nghị có thể huy động 2.400-2.700 người khi triển khai đồng loạt kết cấu, hoàn thiện và hệ thống cơ điện.
Ông Hoàng Khắc Kỳ, Trưởng bộ phận xây dựng Ban quản lý dự án APEC thuộc Sun Group, cho biết giai đoạn thi công phần thô, công trường duy trì hơn 2.000 lao động và đã hoàn thành trên 90% kết cấu chính. Khi chuyển sang hoàn thiện, nhu cầu có thể tăng lên 3.000-4.000 người, chủ yếu là thợ lành nghề.
"Các nhà thầu đang dồn lực vì chỉ còn khoảng hai tháng mùa nắng để thi công", ông Kỳ nói.
Cách đó không xa, công trường sân bay Phú Quốc gồm đường băng, nhà ga VIP và nhà ga T2 hiện có khoảng 4.000 công nhân mỗi ngày. Tuy nhiên, để đáp ứng tiến độ, đặc biệt khi vừa thi công vừa khai thác, dự án cần thêm khoảng 2.000 người.
Ông Lê Minh Thuận, Trưởng bộ phận hạ tầng dự án sân bay, cho biết áp lực không chỉ ở số lượng mà còn ở điều kiện thi công đặc thù. Nhiều hạng mục chỉ làm được trong thời gian ngắn rạng sáng để tránh giờ bay, khiến việc bố trí nhân lực phức tạp, đòi hỏi kỷ luật cao.
Theo Sun Group – chủ đầu tư 21 dự án phục vụ APEC – tiến độ chung vẫn được kiểm soát, nhưng áp lực rất lớn khi quỹ thời gian chỉ còn 9-15 tháng. Các nhà thầu chỉ còn khoảng hai tháng mùa khô (tháng 4-5) để tăng tốc trước khi bước vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10.
Đại diện chủ đầu tư cho biết thiếu lao động là một trong bốn điểm nghẽn lớn, bên cạnh mặt bằng, hạ tầng ngầm và vật liệu.
Để hỗ trợ, Sun Group triển khai nhiều chính sách hướng vào người lao động. Tập đoàn xây dựng nhà tiền chế, đảm bảo phần lớn công nhân có chỗ ở miễn phí. Lao động làm dài hạn được thưởng thêm, hỗ trợ vé máy bay về quê. Công nhân làm xuyên Tết được thưởng khoảng một triệu đồng mỗi ngày. Người gắn bó còn được khám chữa bệnh miễn phí. Các khoản hỗ trợ được chuyển trực tiếp.
Trong khi đó, một số nhà thầu đề xuất cho phép bổ sung lao động nước ngoài. Theo họ, nhu cầu nhân lực xây dựng tăng mạnh khi nhiều dự án cùng triển khai, trong khi nguồn trong nước ngày càng hạn chế. Vì vậy, cần cơ chế phù hợp để doanh nghiệp có thêm nguồn lực, đảm bảo tiến độ các công trình trọng điểm.
Khoảng 8 năm trước, vào mùa mưa, anh A Hải (32 tuổi, làng Doch 1, xã Ia Ly) như thường lệ dậy sớm lùa bò ra bãi cỏ dưới chân núi Chư Pa, cách nhà hơn một km. Gần trưa, khi việc chăn thả tạm xong, anh rủ một người bạn vào rừng, men theo sườn núi tìm bắt dơi làm thức ăn.
Sau gần nửa giờ băng rừng, vượt quãng đường khoảng 5 km, cả hai phát hiện một cửa hang lớn nằm lưng chừng núi. Bên trong tối đen, ẩm ướt, nhiều lối nhỏ nối nhau tạo thành hệ thống dài hàng trăm mét. Anh Hải dùng đèn pin soi đường rồi tiến vào khám phá.
Đi sâu vài chục mét, anh nhận thấy dưới một hố sâu chừng 2 m có nhiều mảnh vải rải rác. Cảnh tượng lạ khiến cả hai dừng lại quan sát. Sau ít phút do dự, anh Hải quyết định xuống kiểm tra.
Dưới đáy hố là khoảng không tương đối rộng, giống căn hầm giữa lòng núi. Trên nền đất có nhiều vật dụng cũ như tăng, võng, vải dù, cúc áo, đế dép cao su, dây thông tin. Xen lẫn là các đồ dùng sinh hoạt như bàn chải, bát sắt, lọ thuốc. Đặc biệt, anh phát hiện nhiều mảnh xương đã mục theo thời gian. Từ những dấu vết này, anh cho rằng đây có thể là nơi bộ đội từng trú ẩn trong chiến tranh.
Chiều cùng ngày, anh trở về kể lại sự việc nhưng ít người tin. Nhiều người cho rằng câu chuyện "hang bí mật" là hoang đường. "Không ai tin, họ nghĩ mình nói quá", anh Hải nhớ lại.
Sáng hôm sau, anh chuẩn bị hương, hoa, trái cây rồi một mình quay lại hang. Tại đây, anh thu gom các mảnh hài cốt và di vật, đưa ra ngoài chôn cất gần gốc cây.
Từ đó, mỗi lần đi ngang khu vực, anh đều dừng lại thắp hương cho những người đã khuất. Việc làm lặng lẽ này kéo dài nhiều năm giữa núi rừng vắng vẻ, ít người biết đến.
Câu chuyện chỉ được nhắc lại vào năm 2020 khi Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 tìm kiếm hài cốt ở địa bàn. Nghe người dân kể, họ tìm gặp anh Hải để xác minh. Người đàn ông sau đó trực tiếp dẫn đường đến vị trí đã chôn cất trước đó. Qua kiểm tra, khu vực núi Chư Pa được xác định từng là căn cứ hoạt động cách mạng trong thời chiến.
Từ thông tin ban đầu, lực lượng chức năng mở rộng tìm kiếm không chỉ tại nơi chôn cất mà còn trong hệ thống hang động. Kết quả, họ quy tập được 6 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật như tăng, võng, dép cao su và vật dụng sinh hoạt, góp phần khẳng định dấu tích bộ đội từng hoạt động tại đây.
Tuy nhiên, việc tìm kiếm gặp nhiều trở ngại do địa hình phức tạp, cây rừng rậm rạp, hang sâu ẩm ướt. Mùa mưa, nước đọng nhiều khiến công tác phải gián đoạn.
Đến tháng 4 năm nay, đội quy tập tiếp tục mở rộng phạm vi tại khu vực hang đá núi Chư Pa, phát hiện thêm 18 hài cốt cùng nhiều di vật. Tính từ năm 2020 đến nay, 64 hài cốt đã được tìm thấy tại khu vực này.
Thượng tá Giang Lê Sáng, Chính trị viên Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, cho biết quá trình tìm kiếm trong hang sâu rất khó khăn, đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ phải mang theo dây thừng, đèn pin và di chuyển thận trọng đảm bảo an toàn.
"Căn cứ tài liệu, khu vực núi Chư Pa từng là nơi hoạt động của một số đơn vị thuộc Mặt trận Tây Nguyên (B3) giai đoạn 1966-1969", thượng tá Sáng nói, đồng thời cho biết đơn vị sẽ tiếp tục mở rộng tìm kiếm tại làng Doch 1, tránh bỏ sót các liệt sĩ còn nằm lại trong rừng sâu.
