Cách đây một năm, Dan Thomson, một nhà sáng lập công nghệ, gây chú ý khi tuyên bố thành lập một quốc gia do trí tuệ nhân tạo (AI) quản lý trên một hòn đảo nhiệt đới giữa lòng châu Á. Năm 2025, Thomson mua quyền sử dụng một hòn đảo tại tỉnh Palawan, điểm du lịch nổi tiếng của Philippines. Ông đặt tên đảo là Sensay, trùng tên với công ty AI của mình và tuyên bố đây là một “vi quốc gia” (micronation), thuật ngữ chỉ các thực thể tự xưng là nhà nước độc lập nhưng không được các chính phủ hay tổ chức quốc tế công nhận.
Thomson đã thiết lập một hội đồng điều hành gồm các bot vận hành bằng AI được mô phỏng theo loạt nhân vật lịch sử như Winston Churchill, Eleanor Roosevelt, Marcus Aurelius, Nelson Mandela, Tôn Tử, Leonardo da Vinci, Alexander Hamilton và Mahatma Gandhi, đồng thời mở cổng đăng ký cư trú cho công dân toàn cầu.
Tầm nhìn của Thomson là biến hòn đảo thành một điểm dừng chân độc đáo cho những du khách thích lặn biển và đi tour khám phá nhiều đảo vốn phổ biến tại Palawan, đồng thời đón nhận một số cư dân định cư lâu dài. Thomson cho hay ông đã có quyền thuê và phát triển hòn đảo, đang được quy hoạch để xây dựng khoảng 30 biệt thự nghỉ dưỡng cao cấp dành cho du khách và những người muốn đến trải nghiệm lối sống mới.
“Tôi nghĩ nơi đây chủ yếu sẽ đón khách du lịch đến từ các đảo lân cận đảo Coron”, ông nói và cho biết chính quyền tỉnh Palawan hiện chưa phản hồi về tính pháp lý của mô hình quản trị này.
Bên cạnh việc ghé thăm đảo thực tế, du khách có thể đăng ký trở thành “cư dân điện tử” (e-residents) thông qua một chương trình trực tuyến sẽ ra mắt vào năm 2027. Chương trình cư trú dự kiến chính thức ra mắt vào năm 2027, nhưng các thử nghiệm tương tác sẽ bắt đầu trong mùa hè năm nay.
Hiện tại, đã có hơn 12.000 người đăng ký trải nghiệm mô hình. Du khách ảo có thể gửi các đề xuất xây dựng, phát triển đảo và chờ đợi hội đồng robot AI thảo luận, bỏ phiếu thông qua. Theo hiến pháp của Sensay, các thực thể AI sẽ đưa ra quan điểm, phản biện lẫn nhau và tiến hành bỏ phiếu. Sau đó, con người trên đảo sẽ có nhiệm vụ thực thi quyết định của AI.
Theo Emily Keogh, cố vấn truyền thông của dự án, đảo Sensay hiện chưa gặp phải các xung đột với dân bản địa. Dân số thực tế duy nhất trên đảo hiện chỉ có một nhân viên chăm sóc cảnh quan tên Mike.
Piotr Pietruszewski-Gil, một người từng tự xây dựng vi quốc gia riêng, đã gia nhập dự án với tư cách quản lý. Anh cho biết người nộp đơn rất đa dạng, từ những du khách tò mò, người đam mê công nghệ, đến những công dân đã mất niềm tin vào các chính trị gia ngoài đời thực.
Thomson chia sẻ việc tìm kiếm những nhân sự hoàn toàn khách quan để thực hiện chính xác các mệnh lệnh của AI là một thách thức. Ông tin rằng khi công nghệ phát triển, yếu tố con người sẽ giảm dần. AI có thể tự sở hữu ví tiền điện tử, tài khoản ngân hàng để tự thuê nhà thầu và nhân công thực hiện các công việc lao động chân tay trên đảo.
Khẳng định dự án không phải là trò đùa, nhà sáng lập kỳ vọng mô hình này sẽ được các chính phủ tương lai áp dụng để đảm bảo tính khách quan, tránh bị chi phối bởi các nhóm lợi ích. Để làm được điều đó, hệ thống sử dụng kho tài liệu lịch sử khổng lồ để huấn luyện các “nhà lãnh đạo AI” đưa ra quyết định dựa trên tầm nhìn vĩ mô, thay vì bắt chước các thói quen hay định kiến của nguyên mẫu.
Mặc dù những người sáng lập tin tưởng vào một chính phủ AI không biên giới và không xung đột, giới học giả lại đưa ra những cảnh báo nghiêm khắc.
Alondra Nelson, chuyên gia nghiên cứu tại Viện Đạo đức AI thuộc Đại học Oxford, nói: “Đó là một tuyên bố lố bịch, chúng ta thấy AI gặp lỗi và đi chệch hướng mỗi ngày”. Bà Nelson cũng hoài nghi về tính dân chủ của dự án khi mọi quyền lực thực chất nằm trong tay một công ty công nghệ hoặc một nhà sáng lập duy nhất, gọi cơ chế này là “mang tính biểu diễn”.
Đáp lại, Thomson cho biết hiến pháp của đảo cho phép cư dân bỏ phiếu thay thế bất kỳ thành viên nào trong hội đồng bằng một nhân vật lịch sử khác. Ông cho hay đây là một cuộc thử nghiệm xã hội. Nếu cư dân muốn đề xuất các nhân vật độc tài như Stalin hay Hitler vào nội các, đó là lựa chọn của họ. Rủi ro lớn nhất không đến từ AI, mà đến từ việc con người có thể kích động hệ thống tạo ra một robot mang tính cách của vị vua chuyên chế để đi xâm chiếm các vùng đất khác.
“Nếu hệ thống AI này bắt đầu tìm cách sở hữu vũ khí và tấn công các đảo lân cận, đó sẽ là một kịch bản tồi tệ, nhưng tôi nghĩ khả năng này cực kỳ thấp”, Thomson nói và cho rằng ông không chắc chắn hoàn toàn về một kết cục tốt đẹp của quốc gia AI.
Mô hình vi quốc gia để phục vụ du lịch và thử nghiệm ý tưởng không phải mới. Trước đây, Công quốc Sealand, Anh, hay Vương quốc Slowjamastan giữa sa mạc California, Mỹ, từng trở thành những điểm check in nổi tiếng nhờ tính độc lạ, sở hữu cả hộ chiếu và luật lệ riêng.
Tuy nhiên, đảo Sensay lại đại diện cho một xu hướng mới của các triệu phú công nghệ, mua đảo hoang để làm “phòng thí nghiệm” công nghệ và lối sống. Bằng cách cài đặt các bot AI làm người quản lý, nhà sáng lập kỳ vọng hòn đảo sẽ vận hành một cách khách quan nhất, không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố thiên vị của con người.
Dù mô hình quản lý bằng robot này vẫn nhận về nhiều ý kiến hoài nghi từ các chuyên gia công nghệ về tính thực tế và độ an toàn, đảo Sensay vẫn đang là cái tên gây tò mò lớn trong cộng đồng xê dịch, hứa hẹn mang đến một làn gió mới cho du lịch biển đảo Philippines thời gian tới.
"Nếu tôi cố gắng kinh doanh ở Mỹ, chi phí sinh hoạt có thể đã ngăn cản tôi - những người không dư dả - thực hiện ước mơ. Nhưng tôi có thể làm được việc này, vì chi phí sinh hoạt hàng ngày của tôi hiện ở nước ngoài không trở thành gánh nặng quá lớn. Chi phí sinh hoạt của tôi hiện chỉ chiếm 10 hoặc 20% thu nhập ở Thái Lan, rất thấp - cho phép tôi đầu tư toàn tâm toàn ý vào công ty, mở rộng quảng cáo và bắt đầu kinh doanh", anh chia sẻ về hành trình du lịch vòng quanh thế giới độc đáo của mình trên Business Insider.
Trước khi chuyển ra nước ngoài, Ryan Garrido làm việc bán hàng ở Washington D.C, Mỹ. Sau đó, anh phát hiện ra thiền định và muốn học toàn thời gian, vì vậy đã rời khỏi đất nước để sang Hàn Quốc.
Một ngày, anh phát hiện bạn mình đang kinh doanh dropshipping hàng giá cao và có một khóa học có giá 1.000 đô la Mỹ. Vì vậy, Ryan đã mua khóa học vào năm 2019 và bắt đầu thành lập công ty, điều hành từ đó đến nay.
"Tôi sống ở nước ngoài vì chi phí sinh hoạt thấp hơn ở Mỹ giúp tôi đầu tư vào kinh doanh. Tôi hiện ở Thái Lan, tính từ tháng 12.2025 và thường chỉ đến và ở lại một quốc gia từ một đến ba tháng mỗi năm. Tôi không có gốc rễ nên rất dễ dàng đi đến bất cứ nơi nào tôi muốn", anh nói.
Anh cho rằng, Thái Lan thuận tiện di chuyển vì có tất cả các chuyến bay ở đó và có hai lợi thế lớn khác. Thứ nhất là tỷ giá hối đoái. Anh kiếm tiền bằng đô la Mỹ và chi tiêu bằng baht Thái, vì vậy sức mua ở địa phương vượt xa những gì bản thân có thể nhận được ở Mỹ. Thứ hai, chi phí sinh hoạt và chất lượng cuộc sống nói chung. Chi phí sinh hoạt thấp hơn nhiều, nên bạn có thể có được nhiều thứ hơn với chi tiêu ít hơn.
Khoảng 14 năm trước, Ryan sống ở McLean, bang Virginia. Anh thuê căn hộ một phòng ngủ và trả 1.970 đô la Mỹ mỗi tháng tiền thuê nhà. Trong khi ở Thái Lan, anh trả khoảng 1.700 đô la mỗi tháng, nhưng ở trong một phòng khách sạn hai phòng ngủ, có người dọn dẹp mỗi ngày, có phòng tập thể dục, hồ bơi và tất cả những tiện nghi tốt khác.
Trong giai đoạn đầu khởi nghiệp ở nước ngoài cần tích lũy nguồn vốn, Ryan chỉ chi tiêu 100 đô la một tuần, vẫn có thể sống trong một căn hộ studio 400 đô la mỗi tháng. Nhờ vậy, anh đã có một khoản tiền nhất định để đầu tư vào doanh nghiệp, khoản tiết kiệm lớn thời gian đó cho phép anh chấp nhận rủi ro.
"Khi mới bắt đầu, bạn phải chịu chi phí vận hành như cần bỏ ra từ 500 đến 1.000 đô la cho quảng cáo để tạo ra doanh thu. Tổng cộng, cần khoảng 2.500 đô la Mỹ cho các chi phí khác. Tôi sẽ không có số tiền này nếu tiền thuê nhà của tôi không phải 400 đô la. Cho nên, tôi có đủ vốn để nắm bắt cơ hội đó", anh chia sẻ.
"Tuy nhiên, công bằng mà nói, nếu tôi ở Mỹ, tôi có thể tận dụng các ngân hàng tốt hơn. Tôi có thể đến ngân hàng, vay tiền hoặc sử dụng thẻ tín dụng. Việc giao dịch trực tiếp dễ dàng hơn nhiều so với ở nước ngoài - bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận khoản vay 100.000 đô la với điểm tín dụng tốt", anh nói.
Nhưng Ryan cũng cảnh báo, khi ai đó muốn trở thành một người làm việc từ xa và nghĩ, "mình muốn tận dụng cơ hội chênh lệch tỷ giá này, nơi chi phí sinh hoạt thấp hơn, và có thể kiếm đô la rồi chi tiêu bằng các loại tiền tệ khác" thì nên nghiên cứu thật kỹ. Đừng vội vàng lao vào. Hãy chuẩn bị mọi thứ thật chu đáo.
Điều hành một doanh nghiệp ở nước ngoài không phải lúc nào cũng dễ dàng. Ngay cả việc nhận thư đôi khi cũng có thể là vấn đề. Địa chỉ kinh doanh, địa chỉ cá nhân, nơi cần gia hạn bằng lái xe, tất cả đều có thể trở nên phức tạp.
"Mỗi thứ đều có ưu điểm và nhược điểm. Không có giải pháp nào phù hợp cho tất cả mọi người. Nhưng đối với tôi, trải nghiệm vừa du lịch vừa kinh doanh rất đáng giá", anh tâm sự.
Ngày 1/6, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết mức giá 70.000 đồng được áp dụng thống nhất cho cả du khách Việt Nam và quốc tế. Tuy nhiên, di tích sẽ miễn phí tham quan đối với trẻ em dưới 1,2 m; giảm 50% giá vé cho người dân hai thành phố Huế, Đà Nẵng và các nhóm chính sách.
Thời gian áp dụng mức thu này kéo dài đến hết ngày 31/12/2028, theo nghị quyết đã được HĐND TP Huế thông qua. Thời gian mở cửa đón khách từ 7h đến 17h30 hằng ngày.
Việc thu phí tham quan di tích quốc gia Hải Vân Quan được kỳ vọng tạo nguồn lực phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ du khách khi đến với địa danh được mệnh danh là "Thiên hạ đệ nhất hùng quan".
Toàn bộ 100 % tiền thu bán vé từ hoạt động tham quan di tích Hải Vân Quan sẽ được Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế quản lý và sử dụng cho việc trùng tu các di tích.
Trước đó, cuối năm 2024, dự án bảo tồn, tu bổ và phục hồi Hải Vân Quan (do TP Huế và TP Đà Nẵng phối hợp triển khai từ năm 2021 với kinh phí hơn 42 tỷ đồng) đã hoàn thành. Trong hai năm qua, di tích mở cửa tự do đón các đoàn khách và đến nay chính thức thu phí. Quá trình trùng tu đã phục hồi diện mạo nguyên gốc cho nhiều hạng mục quan trọng như cổng thành, tường thành, nhà trú sở và bậc cấp đá.
Hải Vân Quan nằm trên đỉnh đèo Hải Vân, ở độ cao gần 500 m so với mực nước biển, là ranh giới tự nhiên giữa Huế và Đà Nẵng. Đây từng là cửa ải quân sự trọng yếu của triều Nguyễn, được vua Minh Mạng cho xây dựng năm 1826 trên nền một công trình phòng thủ có từ trước. Mặt cổng hướng về Huế khắc ba chữ "Hải Vân Quan", trong khi phía hướng Đà Nẵng mang dòng chữ "Thiên hạ đệ nhất hùng quan".
Trong giai đoạn 1945-1975, nhiều hạng mục công trình quân sự được xây dựng thêm như một số vọng gác, lô cốt hòng trấn giữ con đường huyết mạch này. Đặc biệt, trên đỉnh của hai cổng Hải Vân Quan và Thiên Hạ Đệ Nhất Hùng Quan còn xây thêm những hệ thống pháo đài công sự để quan sát và đặt súng ống.
Trải qua gần hai thế kỷ cùng tác động của thời gian, chiến tranh và điều kiện thời tiết khắc nghiệt trên đỉnh đèo, nhiều hạng mục của di tích xuống cấp nghiêm trọng trước khi được tu bổ.
Ngày 27-5, Trung tâm Xúc tiến Du lịch (Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng) cho biết song song với một số hoạt động kéo dài của Lễ hội ẩm thực Food Tour Đà Nẵng 2026, từ đầu tháng 6 tại bán đảo Sơn Trà sẽ diễn ra Lễ hội ẩm thực quốc tế với nhiều tên tuổi trên thế giới có mặt.
Trong một tuần diễn ra sự kiện, du khách và người dân sẽ được tham gia các màn trình diễn chế biến món ăn, tiệc tối theo chủ đề, giao lưu giữa đầu bếp và thực khách, kết hợp biểu diễn nghệ thuật bên bờ biển.
Trong số các khách mời có Christian Le Squer - đầu bếp người Pháp đang phụ trách nhà hàng Le Cinq tại khách sạn Four Seasons George V Paris. Nhà hàng này hiện giữ ba sao Michelin và nhiều năm nằm trong nhóm nhà hàng cao cấp nổi tiếng của Pháp.
Một gương mặt khác là Junichi Yoshida, đầu bếp Nhật Bản từng làm việc tại các nhà hàng Michelin ở Tokyo và Hong Kong, được biết đến với phong cách kết hợp kỹ thuật ẩm thực Nhật với nguyên liệu địa phương châu Á.
Ngoài ra, chương trình còn có sự tham gia của các đầu bếp đến từ Việt Nam, Hong Kong và Thái Lan, tập trung vào các món hải sản, thực đơn fine dining và ẩm thực bản địa miền Trung.
Ban tổ chức cho biết lễ hội hướng đến việc quảng bá ẩm thực Việt Nam trong không gian du lịch nghỉ dưỡng ven biển, đồng thời tạo thêm sản phẩm phục vụ khách du lịch mùa hè tại Đà Nẵng.
Bên cạnh hoạt động ẩm thực, sự kiện còn có các chương trình biểu diễn nghệ thuật vào buổi tối trên bãi biển với sự tham gia của nghệ sĩ quốc tế và nghệ sĩ trong nước.
Không gian lễ hội được thiết kế mở để du khách có thể quan sát trực tiếp quá trình chế biến món ăn và tham gia trải nghiệm.
Lễ hội nằm trong chuỗi hoạt động kích cầu du lịch hè của Đà Nẵng năm 2026. Thành phố kỳ vọng các sự kiện văn hóa và ẩm thực quy mô quốc tế sẽ góp phần thu hút khách du lịch trong mùa cao điểm.
