Minh tốt nghiệp thủ khoa Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) sau 4,5 năm với điểm tổng kết 3.85/4. Chừng một tuần nữa mới nhận bằng kỹ sư loại xuất sắc, nhưng Minh đã có gần nửa năm làm việc ở một trong 5 “gã khổng lồ” công nghệ (Big Tech) của Mỹ.
“Mình chọn làm việc trong môi trường quốc tế với rất nhiều yêu cầu khắt khe nhằm đẩy giới hạn của bản thân lên”, Minh nói. “Những trải nghiệm tại PTIT đang giúp mình thích nghi tốt”.
Không tiết lộ chi tiết, song Minh cho hay công việc là tư vấn triển khai các giải pháp AI, học máy cho doanh nghiệp (Associate AI/ML Delivery Consultant).
Đăng Minh vốn là học sinh giỏi Hóa cấp THCS, sớm định hướng theo các ngành về Hóa học vì có ông ngoại và cậu làm trong ngành này. Sau cú trượt chuyên Hóa khi thi vào lớp 10, Minh nhập học trường THCS&THPT Nguyễn Tất Thành, Hà Nội. Thời gian học ở đây, nam sinh dần yêu thích máy tính nên thay đổi định hướng nghề nghiệp.
Trúng tuyển chương trình chất lượng cao ngành Công nghệ thông tin của PTIT năm 2021, Minh được học về lập trình với các ngôn ngữ cơ bản như C, C++ ngay khi bắt đầu.
“Đó là lần đầu tiên mình học về lập trình, trong khi nhiều bạn đã học từ thời phổ thông, tại các lớp chuyên Tin”, Minh kể.
Áp lực đồng trang lứa, cùng việc trường tổ chức nhiều cuộc thi lập trình thi đấu, thôi thúc Minh tập trung học tập, tận dụng mọi cơ hội để học hỏi. Nam sinh tham gia ngay câu lạc bộ lập trình ProPTIT của trường để có thêm môi trường rèn luyện, đồng thời tạo nhóm học tập riêng.
Với Minh, học nhóm là phương pháp đặc biệt hiệu quả. Sinh viên hỗ trợ nhau về tinh thần, nhìn ra thiếu sót trong kiến thức, kỹ năng để cùng hoàn thiện.
Đến khoảng năm thứ ba, nam sinh trải qua giai đoạn căng thẳng nhất khi tham gia cùng lúc hai phòng thí nghiệm (lab) về xử lý ngôn ngữ tự nhiên và sáng tạo khởi nghiệp. Khi đó, Minh cũng đang thực tập tại doanh nghiệp, câu lạc bộ lại có nhiều dự án chuyên sâu, nên phải tham gia vào nhiều dự án cùng lúc.
“Đặc thù khi làm dự án là thức khuya. Việc cả nhóm họp lúc 12h đêm là chuyện rất bình thường”, Minh chia sẻ. “Nhưng mình không cảm thấy quá áp lực”.
Đó cũng là thời gian nam sinh học hỏi được nhiều kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm nhất. Nó tạo cho Minh sự hứng thú khi vừa được học, vừa được ứng dụng ngay kiến thức, thử làm rất nhiều mảng trong ngành như làm app, web, phát triển backend, frontend hay AI.
Như khi làm việc trong lab về xử lý ngôn ngữ tự nhiên, Minh được làm quen với việc xử lý dữ liệu và huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo. Tại lab về sáng tạo khởi nghiệp, nam sinh tiếp cận các dự án mang tính ứng dụng xã hội, nổi bật là ứng dụng dịch và dạy ngôn ngữ ký hiệu cho người khiếm thính.
Tham gia cả chục dự án, Minh tâm đắc nhất với Vilutra – hệ thống AI hỗ trợ tìm trẻ lạc tại các không gian công cộng như khu vui chơi, công viên hay trung tâm thương mại. Ý tưởng nảy ra với nhóm của Minh sau những lần nghe thông báo tìm trẻ lạc, phát ra từ loa của trung tâm thương mại.
Minh và bạn bè mất 6 tháng thực hiện, gặp khó khăn ngay từ khâu xin dữ liệu camera tại các địa điểm công cộng. Từ gợi ý của thầy cô, nhóm tự đến các địa điểm để quay hình, tìm kiếm thêm dữ liệu trên Internet.
Sau khi đạt giải ba tại cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp do PTIT tổ chức, dự án được chọn tham gia các sân chơi quốc tế và giành giải xuất sắc tại các cuộc thi do Đại học Công nghệ Sydney, Đại học Sydney (Australia) tổ chức…
Dự án cũng giúp Minh trở thành đồng tác giả bài báo khoa học tại hội nghị quốc tế về Công nghệ thông tin và truyền thông SOICT 2025, nhận điểm 10 từ hội đồng của trường khi phát triển thành đồ án tốt nghiệp. Ngoài ra, Minh từng được PTIT cử tham gia cuộc thi Global Start-up Design Thinking Hackathon Day tại Hàn Quốc và đạt giải ba.
Nền tảng kiến thức và những trải nghiệm này giúp nam sinh vượt qua các vòng tuyển chọn để nhận được cái gật đầu từ tập đoàn Mỹ vào cuối năm ngoái.
“Minh có tư duy logic tốt, biết cách làm việc có hệ thống và luôn sẵn sàng học hỏi để hiểu sâu hơn”, TS Đặng Hoàng Long, trưởng bộ môn Khoa học máy tính, khoa Công nghệ thông tin 1, nhận xét.
Thầy kể ở dự án Vilutra, Minh và nhóm gặp khó khăn ở khâu kỹ thuật khi phải thiết kế hệ thống chính xác trong môi trường phức tạp như trung tâm thương mại, công viên, hay tìm cách xử lý hiệu quả lượng dữ liệu đầu vào lớn. Nam sinh đã tích cực tìm kiếm, liên tục điều chỉnh phương pháp, thử nghiệm lại và rút kinh nghiệm, cho thấy tinh thần bền bỉ và quyết tâm.
Từ năm học 2025 - 2026, công tác phân luồng học sinh (HS) sau THCS có nhiều chuyển biến tích cực nhờ giáo dục nghề nghiệp (GDNN) được Bộ GD-ĐT quản lý thống nhất, mở rộng liên thông và tăng cường hướng nghiệp. Tuy nhiên, quá trình này vẫn gặp nhiều khó khăn: nền kinh tế thiếu lao động kỹ thuật, nhưng phần lớn phụ huynh vẫn ưu tiên cho con vào lớp 10 THPT công lập rồi ĐH. Vấn đề phân luồng sau THCS vẫn là bài toán còn nhiều thách thức.
Một trong những thay đổi quan trọng nhất hiện nay là việc GDNN được đưa về Bộ GD-ĐT quản lý thống nhất cùng với giáo dục phổ thông và giáo dục ĐH. Điều này giúp học viên có bằng nghề có cơ hội liên thông lên cao đẳng và ĐH.
Việc quản lý thống nhất mở ra cơ hội xây dựng một hệ thống giáo dục liên thông và linh hoạt hơn. Từ năm học 2025 - 2026, nhiều chính sách mới đã được triển khai theo hướng tăng cường hướng nghiệp thực chất thay vì phân luồng cơ học như trước.
Thông tư 16/2026/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT quy định về hướng nghiệp và phân luồng đã quy định rõ việc phối hợp giữa trường phổ thông, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp trong hoạt động hướng nghiệp. HS không chỉ được tư vấn lý thuyết mà còn được trải nghiệm nghề nghiệp, tiếp cận thông tin thị trường lao động và hiểu rõ hơn các con đường học tập sau THCS.
Bên cạnh đó, việc sửa đổi luật GDNN đã bổ sung mô hình "trung học nghề". Theo định hướng này, HS sau THCS có thể vừa học văn hóa vừa học nghề, sau khi tốt nghiệp được cấp bằng trung học nghề có giá trị tương đương THPT. Điều này giúp HS đi theo con đường tích hợp, vừa có nghề nghiệp sớm vừa duy trì cơ hội học lên cao đẳng hoặc ĐH.
Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm giảm dần tâm lý "học nghề là hết đường học tiếp" vốn tồn tại nhiều năm.
Một thay đổi tích cực khác là chính sách miễn học phí đào tạo nghề cho HS tốt nghiệp THCS học trung cấp.
Trong bối cảnh nhiều gia đình còn khó khăn về kinh tế, chính sách này có ý nghĩa rất lớn. Với không ít HS ở nông thôn hay vùng khó khăn, việc vừa được học nghề miễn phí, vừa có thể tham gia thị trường lao động sớm là lựa chọn thực tế và phù hợp hơn.
Đặc biệt, bối cảnh kinh tế hiện nay cũng đang tạo ra cơ hội mới cho GDNN. VN đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh các ngành công nghệ và kỹ thuật cao như: cơ khí chính xác, tự động hóa, logistics, công nghệ ô tô, bán dẫn, sản xuất thông minh, AI và công nghệ số, các lĩnh vực dịch vụ bậc cao… Tất cả đều cần số lượng lớn lao động kỹ thuật tay nghề cao, kỹ thuật viên trình độ trung cấp, cao đẳng và kỹ sư thực hành.
Trong khi đó, nhiều năm qua, thị trường lao động VN rơi vào nghịch lý: thiếu lao động kỹ thuật nhưng dư thừa cử nhân ở nhiều ngành. Không ít sinh viên ĐH ra trường làm trái ngành hoặc làm các công việc không cần trình độ ĐH, trong khi doanh nghiệp lại rất khó tuyển kỹ thuật viên có tay nghề tốt.
Điều này khiến GNNN bắt đầu được nhìn nhận lại dưới góc độ thực tế hơn. Nếu trước đây nhiều phụ huynh xem học nghề là "lối đi phụ", thì nay ngày càng có nhiều gia đình bắt đầu quan tâm đến khả năng có việc làm sớm, thu nhập ổn định và cơ hội nghề nghiệp thực chất.
Dù có nhiều điều kiện thuận lợi mới, phân luồng sau THCS hiện vẫn đối mặt với những rào cản rất lớn.
Khó khăn lớn nhất vẫn nằm ở tâm lý xã hội. Trong nhiều gia đình, học THPT rồi ĐH vẫn được xem là con đường thành công "chuẩn mực". Ngược lại, học nghề thường bị gắn với hình ảnh HS học lực yếu hoặc thất bại trong cạnh tranh học tập. Đây là rào cản mang tính văn hóa rất khó thay đổi trong thời gian ngắn. Thực tế nhiều cử nhân thất nghiệp hoặc làm trái ngành, nhưng hầu như phụ huynh vẫn muốn con học ĐH hơn là vào trường nghề từ sớm.
Từ đó dẫn đến nghịch lý đang tồn tại khá rõ: xã hội thiếu lao động kỹ thuật nhưng người học vẫn ngại học nghề.
Nếu trước đây phân luồng phần nào diễn ra do không đủ chỗ học THPT, do áp đặt chỉ tiêu (40% HS sau THCS tham gia GDNN) thì hiện nay cơ cơ hội THPT được mở, không áp đặt chỉ tiêu phân luồng cứng. Đây là thành tựu của phổ cập giáo dục, nhưng đồng thời cũng tạo thêm thách thức cho GDNN, khi cánh cửa vào THPT ngày càng rộng, HS sẽ ít lựa chọn trường nghề hơn, đặc biệt là HS khá giỏi.
Việc đưa mô hình trung học nghề vào luật Giáo dục và luật GDNN được xem là bước đi đáng chú ý. Đây là mô hình phù hợp xu hướng quốc tế khi nhiều nước công nghiệp phát triển mạnh các trường trung học kỹ thuật, trung học nghề gắn với công nghệ hiện đại và doanh nghiệp. Ở các nước này, học nghề không bị xem thấp hơn học hàn lâm, thậm chí nhiều trường kỹ thuật có chất lượng đào tạo cao và cơ hội việc làm rất hấp dẫn.
Tuy nhiên, tại VN, mô hình trung học nghề vẫn chưa đủ sức hút. Nhiều phụ huynh còn băn khoăn về giá trị xã hội của bằng trung học nghề, khả năng liên thông lên ĐH, cơ hội việc làm và thu nhập; đồng thời lo ngại học nghề từ năm 15 tuổi là quá sớm. Đặc biệt, quy chế thi tốt nghiệp trung học nghề hiện vẫn chưa được ban hành.
Bên cạnh đó, nhiều trường nghề chưa tạo được hình ảnh hiện đại đối với HS khá giỏi. Không ít người vẫn gắn học nghề với lao động chân tay, công việc vất vả, thu nhập thấp và ít cơ hội thăng tiến. Các hình mẫu thành công từ GDNN cũng chưa được truyền thông mạnh mẽ, khiến khoảng cách về vị thế xã hội của GDNN giữa VN và các nước công nghiệp vẫn còn khá lớn.
Thực tế nhiều năm qua cho thấy phân luồng không thể thành công nếu chỉ dựa vào giảm chỉ tiêu lớp 10, áp lực tuyển sinh hay các biện pháp hành chính.
Người dân chỉ thay đổi lựa chọn khi thật sự nhìn thấy cơ hội nghề nghiệp tốt, thu nhập ổn định, môi trường làm việc hiện đại và khả năng học tiếp rộng mở.
Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy GDNN chỉ phát triển mạnh khi chất lượng đào tạo tốt, doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo, đầu ra nghề nghiệp hấp dẫn và hệ thống liên thông thật sự thông suốt.
VN đang bước vào giai đoạn phải thay đổi cách nhìn về phân luồng sau THCS. Trong một nền giáo dục hiện đại, phân luồng không nên mang ý nghĩa "sàng lọc", mà phải hướng tới tạo ra nhiều con đường phát triển thành công khác nhau cho người học.
Ngày 16-4, bà Đinh Thị Thanh Huyền, Bí thư Đảng ủy xã Kim Điền (tỉnh Quảng Trị), xác nhận Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã này vừa có quyết định kỷ luật đối với bà Cao Thị Huế và bà Đinh Thị Tường Xoan - là hiệu trưởng và hiệu phó Trường mầm non Hóa Sơn - vì hành vi kê khống tiền hỗ trợ bữa ăn từ một chương trình từ thiện.
Theo đó, bà Huế bị kỷ luật khiển trách; bà Xoan bị kỷ luật cảnh cáo.
Trước đó, Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã Kim Điền nhận đơn thư tố cáo nên đã tổ chức kiểm tra đối với ban giám hiệu Trường mầm non Hóa Sơn. Kết quả kiểm tra cho thấy Trường mầm non Hóa Sơn dã kê khống số lượng trẻ ăn trưa để trục lợi tiền từ thiện.
Theo đó, từ năm học 2023-2024, Phòng Giáo dục - Đào tạo huyện Minh Hóa (cũ) và Công an tỉnh Quảng Bình (cũ) kết nối chương trình "Bữa cơm trưa cho trẻ" về Trường mầm non Hóa Sơn. Cụ thể, mỗi ngày các trẻ mầm non của trường được hỗ trợ 1 bữa cơm trưa trị giá 15.000 đồng.
Tiền ăn được chương trình chuyển về cho trường qua một tài khoản ngân hàng mở tại Ngân hàng Nông nghiệp huyện Minh Hóa (cũ).
Tuy nhiên, bà Huế đã trực tiếp chỉ đạo các giáo viên phụ trách lớp lập danh sách những học sinh không đi học, không ăn bữa trưa của chương trình từ thiện "Bữa cơm trưa cho trẻ" và gửi lên để bà Xoan tổng hợp.
Hai người này đã lập và gửi cho nhà tài trợ bữa ăn danh sách gồm có cả những trẻ không đi học, không ăn trưa tại trường để nhận tiền.
Từ tháng 12-2024 đến tháng 5-2025, Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã Kim Điền đã xác định số tiền kê khống từ việc ghi cả số trẻ không ăn trưa mà trường nhận là 22.965.000 đồng.
Sau khi bị phát hiện, bà Xoan chuyển trả lại số tiền trên vào tài khoản quỹ từ thiện.
Lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM cho biết, dự kiến chậm nhất 15 giờ ngày 30.6 sở này công bố điểm chuẩn lớp 10 đại trà vào 179 trường THPT công lập năm học 2026-2029. Báo Thanh Niên sẽ cập nhật điểm chuẩn lớp 10 của TP.HCM ngay khi Sở GD-ĐT công bố.
Sau khi biết điểm chuẩn lớp 10, căn cứ vào kết quả trúng tuyển của mình, thí sinh xác nhận nhập học trên hệ thống tuyển sinh lớp 10 của Sở GD-ĐT tại địa chỉ https://ts10.hcm.edu.vn và nộp hồ sơ nhập học trực tiếp tại trường THPT trúng tuyển theo hướng dẫn của từng trưởng.
Lãnh đạo Sở GD-ĐT lưu ý, học sinh trúng tuyển nhưng không nộp hồ sơ nhập học hoặc không thực hiện xác nhận nhập học đúng thời hạn quy định mà không có lý do chính đáng (ốm đau, tai nạn, thiên tai hoặc các trường hợp bất khả kháng khác) được cơ quan có thẩm quyền xác nhận sẽ bị coi là từ chối quyền trúng tuyển, không được bảo lưu kết quả và mất quyền tham gia các đợt tuyển sinh tiếp theo (bao gồm cả đợt tuyển sinh bổ sung) trong cùng năm học.
Đề cập đến việc tuyển sinh bổ sung lớp 10, lãnh đạo Sở cũng cho biết, tùy theo tình hình nộp hồ sơ trúng tuyển thực tế và nhu cầu của các trường THPT, Sở GD-ĐT có thể xem xét tổ chức tuyển sinh bổ sung và ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện nhằm đảm bảo quyền lợi cho học sinh và tuyển đủ chỉ tiêu tuyển sinh cho các trường còn thiếu chỉ tiêu. Đối tượng tuyển sinh bổ sung chỉ áp dụng đối với học sinh đã tham gia thi lớp 10 nhưng không trúng tuyển cả 3 nguyện vọng đã đăng ký.
Hồ sơ nhập học lớp 10 bao gồm: Bản chính học bạ cấp THCS; Bản sao giấy khai sinh hợp lệ (bản sao trích lục hoặc bản sao có công chứng); Phiếu đăng ký xét tốt nghiệp THCS năm 2026 và thi tuyển vào lớp 10 năm học 2026 - 2027: Phiếu báo điểm tuyển sinh lớp 10: Có ghi nhận điểm thi và 3 nguyện vọng; Giấy xác nhận được hưởng chính sách ưu tiên (nếu có); Giấy chứng nhận đạt giải, thành tích .... Những giấy tờ thuộc hồ sơ này sẽ do trường THCS cấp cho học sinh. Các trường THCS hiện nay sử dụng học bạ điện tử nên "Bản chính học bạ cấp THCS" sẽ được hiểu là bản in ra từ học bạ số và có chữ ký ban giám hiệu, đóng dấu của trường.
Theo ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, sau khi thí sinh hoàn tất xác nhận nhập học vào lớp 10 chuyên và trường THPT có lớp 10 tiếng Anh tích hợp, Sở GD-ĐT TP.HCM đã thực hiện lọc ảo, xóa các nguyện vọng còn lại của thí sinh tại hệ đại trà. Từ đó "giải phóng" chỉ tiêu cho các trường phổ thông nhằm gia tăng cơ hội trúng tuyển cho các thí sinh còn lại đang chờ kết quả xét tuyển vào các trường đại trà trên toàn TP.
Lãnh đạo Sở GD-ĐT cho biết, qua ghi nhận, phần lớn thí sinh xác nhận nhập học vào các trường chuyên đều đạt kết quả cao trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại TP.HCM. Đáng chú ý, qua công tác lọc ảo cho thấy toàn bộ các thí sinh này đều đồng thời đăng ký xét tuyển vào hệ đại trà tại các trường thuộc nhóm đầu của TP như Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền, Nguyễn Thị Minh Khai…
Cũng vào mùa tuyển sinh năm nay, lần đầu tiên hệ thống xác nhận nhập học của thí sinh trúng tuyển 4 trường THPT chuyên của TP.HCM đồng bộ dữ liệu với Trường Phổ thông Năng khiếu (ĐH Quốc gia TP.HCM). Trong cùng khung thời gian quy định việc xác nhận nhập học, những thí sinh trúng tuyển đồng thời Trường Phổ thông Năng khiếu và 4 trường THPT chuyên của TP.HCM là Lê Hồng Phong, Trần Đại Nghĩa, Hùng Vương (khu vực 2), Lê Quý Đôn (khu vực 3) sẽ phải chọn nhập học một trong 5 trường trên. Sau khi xác nhận nhập học vào trường nào thì hệ thống sẽ khóa mục xác nhận của học sinh này trên hệ thống ở những trường còn lại.
Ông Nguyễn Văn Phong cho biết để tránh tình trạng lãng phí chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 do thí sinh trúng tuyển đồng thời cả trường chuyên và trường thường (trong khi các em chỉ có thể theo học một trong 2), hệ thống tuyển sinh lớp 10 sẽ sử dụng chung cơ chế xác nhận nhập học với hệ thống của Trường Phổ thông Năng khiếu. Việc dùng chung dữ liệu xác nhận giúp xác định sớm và chính xác lựa chọn cuối cùng của từng học sinh, loại bỏ tình trạng "xác nhận ảo", tức một em vừa giữ chỗ ở trường chuyên và trường phổ thông năng khiếu vừa giữ chỗ ở trường thường nhưng cuối cùng không theo học, khiến chỉ tiêu của trường còn lại bị bỏ trống.
Nhờ đó, công tác tuyển sinh chuyên được hoàn tất gọn gàng, dữ liệu đầu vào cho việc xét tuyển trường thường được "làm sạch" sớm, tạo điều kiện để Sở công bố điểm chuẩn lớp 10 đại trà chính xác và có thêm cơ hội cho tất cả học sinh.
