“Con muốn được ngủ tới 8 giờ sáng, ăn sáng xong rồi chơi xếp lego, chiều đi đá bóng với bạn. Chỉ vậy thôi”, Trần Hữu Minh Khang, học sinh lớp 4 Trường tiểu học Nguyễn Trung Trực (P.Thủ Đức, TP.HCM), trả lời ngay khi được hỏi về “mùa hè trong mơ”. Thay vì háo hức trước kỳ nghỉ dài, Khang kể chỉ vài ngày nữa em sẽ bắt đầu lịch học hè gồm tiếng Anh, toán tư duy và lớp kỹ năng sống. “Mẹ nói nghỉ hè nhiều là quên bài. Nhưng con đi học suốt nên thấy mệt”, Khang nói.
Em học sinh lớp 8 Trần Văn Minh, ngụ ở đường 3/2 P.Diên Hồng, TP.HCM, cũng bộc bạch: “Hè thì em chỉ mong ước ở nhà chơi game thôi, mà ba mẹ toàn bắt đi học thêm, em mệt lắm”. Theo Minh, em đã học cả năm và chỉ muốn có một kỳ nghỉ hè trọn vẹn, có thời gian chơi điện tử hoặc nằm đọc truyện mà không bị phàn nàn.
Nguyễn Thị Hà Ngân, học sinh lớp 7 Trường THCS Nguyễn Chí Thanh (P.Tân Thới Hiệp, TP.HCM), thì kể điều mình thích nhất nếu được toàn quyền quyết định mùa hè là được đọc truyện tranh và tập vẽ. “Năm nào mẹ cũng cho đi học thêm với học đàn. Em không ghét học nhưng hè mà vẫn học hoài thì giống trong năm học quá”, Ngân nói.
Vũ Hoàng Nam, học sinh lớp 6 Trường THCS Nguyễn Hữu Thọ (P.Tân Hưng, TP.HCM), lại ước được về quê ngoại ở tỉnh Đồng Tháp cả tháng. “Ở quê có sông, có mấy anh họ chơi cùng. Tối được ngồi trước sân ăn trái cây. Con thích hơn ở thành phố”, Nam nói.
Khi nghĩ về mùa hè trong mơ, một số em nhỏ chỉ mong ba mẹ bớt bận. “Con muốn ba dẫn đi ăn sáng nhiều hơn”, Hoàng Thị Kim Huyền, học sinh lớp 3 Trường tiểu học Trần Hưng Đạo (P.Cầu Ông Lãnh, TP.HCM), nói. Huyền cũng bảo: “Con muốn mẹ đừng cầm điện thoại khi nói chuyện với con”.
Vũ Kim Vy, học sinh lớp 7 Trường THCS Nguyễn Du (P.Bến Thành, TP.HCM), kể ba mẹ đều làm kinh doanh nên em thường ở nhà với người giúp việc: “Con thích cuối tuần cả nhà đi đâu đó gần gần thôi cũng được. Chứ hè mà ai cũng bận thì giống ngày thường”.
Có những hoạt động mà người lớn cho là “không mục đích” lại là thú vui lý tưởng mùa hè với trẻ. Trần Thị Thu Như, học sinh lớp 8 Trường THCS Nguyễn Tri Phương (P.Diên Hồng, TP.HCM), nói: “Em muốn được xem hoạt hình cả buổi chiều, chơi xe đạp dưới sân chung cư, nghịch nước, trồng cây hay chỉ đơn giản là không làm gì cả”.
Phụ huynh cần lắng nghe nhu cầu con trẻ
Theo thạc sĩ tâm lý Lê Thị Thu Thanh, Trung tâm tư vấn tâm lý Inner Light P.Bình Tây, TP.HCM, một bộ phận phụ huynh thường cho rằng trẻ em “không biết gì”, nên người lớn phải quyết định thay mọi thứ. Nhưng thực tế, khi được hỏi nghiêm túc, nhiều đứa trẻ có khả năng diễn đạt rất rõ nhu cầu của mình. “Các em biết điều gì khiến mình vui, điều gì làm mình áp lực và điều gì khiến mùa hè trở nên đáng nhớ”, bà Thanh nói.
Cũng theo bà Thanh, nhiều phụ huynh sợ con tụt lại phía sau nên cố lấp đầy kỳ nghỉ bằng lịch trình dày đặc. Nhưng với trẻ em, mùa hè đôi khi chỉ cần là khoảng thời gian được “thở” chậm hơn.
Cũng như chia sẻ của em học sinh lớp 9 Trần Thị Ngọc Bích, ngụ ở đường Phạm Viết Chánh, P. Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM: “Em biết ba mẹ muốn tốt cho em nên mới cho đi học thêm, nhưng em cũng mong ba mẹ hiểu là em cũng muốn có mùa hè để vui và có kỷ niệm nữa, chứ không phải chỉ biết chuyện học”.
Theo chuyên gia kỹ năng sống Phan Thanh Vương, Trung tâm kỹ năng sống Skill Up, P.Đức Nhuận, TP.HCM, điều quan trọng nhất trong mùa hè là trẻ được phục hồi năng lượng tinh thần sau một năm học căng thẳng. Ông cho rằng một bộ phận gia đình hiện nay đang vô tình “chiếm quyền nghỉ ngơi” của trẻ khi áp đặt quá nhiều kỳ vọng. “Người lớn thường nghĩ cho con học thêm là thương con. Nhưng nếu lịch học hè dày đặc đến mức trẻ không còn thời gian chơi, nghỉ hay khám phá tự nhiên thì mùa hè mất đi ý nghĩa vốn có”, ông Vương nhận định.
Theo chuyên gia Thanh Vương, vui chơi không phải hoạt động vô ích. Khi trẻ được chơi tự do, các em học cách giao tiếp, sáng tạo, giải quyết vấn đề và hiểu cảm xúc của chính mình. “Có những bài học không đến từ lớp học mà đến từ việc trẻ được leo cây, về quê, cãi nhau với bạn rồi tự làm hòa”, ông Vương nói. Ông cũng nhấn mạnh trẻ em cần được tham gia vào quá trình quyết định mùa hè của mình, thay vì chỉ nghe thông báo từ cha mẹ. “Người lớn nên hỏi con muốn gì, thích gì, cảm thấy thế nào. Đó cũng là cách giúp trẻ học kỹ năng lựa chọn và chịu trách nhiệm”.
Bà Thanh cho rằng người lớn thường rất giỏi lên kế hoạch cho trẻ nhưng lại ít dành thời gian để thật sự lắng nghe các em. Trong khi đó, trẻ em ngày nay đối diện nhiều áp lực hơn thế hệ trước: áp lực học tập, kỳ vọng thành tích, lịch sinh hoạt kín mít và cả sự cô đơn trong đô thị. Bà gợi ý phụ huynh có thể bắt đầu bằng những câu hỏi rất đơn giản: “Con muốn hè này như thế nào?”, “Điều gì làm con vui nhất?”, “Con muốn thử điều gì mới?”. “Khi trẻ được lắng nghe, các em cảm thấy mình được tôn trọng. Đó là nền tảng quan trọng cho sự phát triển tâm lý lành mạnh”, bà Thanh nói.
Chiều 24.4, tại Hà Nội, Đoàn Thanh niên Mặt trận Tổ quốc các đoàn thể T.Ư tổ chức Hội nghị tổng kết Tháng Thanh niên năm 2026, đánh giá kết quả đợt thi đua cao điểm đầu tiên trong năm của tuổi trẻ khối.
Tham dự hội nghị có đại diện Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể T.Ư và lãnh đạo Đoàn Thanh niên Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể T.Ư cùng đông đảo cán bộ Đoàn, đoàn viên tiêu biểu.
Theo ban tổ chức, trong Tháng Thanh niên, tuổi trẻ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể T.Ư triển khai 185 hoạt động, thu hút hơn 12.000 lượt đoàn viên, thanh niên tham gia. Các hoạt động tập trung vào công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng; phát huy vai trò xung kích, tình nguyện của thanh niên; tham gia chuyển đổi số; đảm bảo an sinh xã hội và xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh.
Các chỉ tiêu trọng tâm đều đạt và vượt kế hoạch đề ra. Trong đó, 2.300 lượt đoàn viên, thanh niên tham gia hoạt động tình nguyện, đạt 150% chỉ tiêu; 20/20 sáng kiến được triển khai; 600 cây xanh được trồng mới, đạt 120%.
Công tác hỗ trợ thanh niên cũng đạt kết quả tích cực với 160 thanh niên được giới thiệu việc làm, đạt 200% chỉ tiêu; 220 thanh thiếu nhi tham gia hoạt động nâng cao năng lực ngoại ngữ, đạt 110% .
Trong lĩnh vực chuyển đổi số, các cơ sở đoàn đã thành lập 22 tổ công nghệ số cộng đồng với 380 đoàn viên tham gia, tổ chức 20 hoạt động tập huấn kỹ năng số cho người dân. Tỷ lệ thanh niên tiếp cận các hoạt động nâng cao năng lực số đạt 85%, nhiều chỉ số về sử dụng dịch vụ công trực tuyến và thanh toán điện tử vượt kế hoạch đề ra.
Hoạt động an sinh xã hội được triển khai rộng khắp, đặc biệt tại các địa bàn khó khăn. Riêng chương trình ra quân tại Thanh Hóa đã huy động nguồn lực hơn 400 triệu đồng với nhiều công trình, phần việc thiết thực. Tính chung toàn đợt, tổng nguồn lực huy động cho các hoạt động cộng đồng ước đạt gần 1 tỉ đồng.
Ban tổ chức cũng cho biết, trong Tháng Thanh niên, công tác xây dựng Đoàn được chú trọng với nhiều lớp tập huấn, bồi dưỡng cán bộ, giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng.
Trong Tháng Thanh niên, có 30 đoàn viên ưu tú được giới thiệu học lớp cảm tình Đảng, 20 đoàn viên được giới thiệu kết nạp và đã có 20 đoàn viên được đứng trong hàng ngũ của Đảng.
Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh trên các nền tảng số với nhiều sản phẩm truyền thông đa dạng như infographic, video clip, góp phần lan tỏa các hoạt động và nâng cao nhận thức chính trị trong đoàn viên, thanh niên. Nội dung tuyên truyền gắn với các sự kiện chính trị quan trọng, trong đó có cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Phát biểu tại hội nghị, anh Nguyễn Nhất Linh, Bí thư Đoàn Thanh niên Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể T.Ư, khẳng định Tháng Thanh niên 2026 đã tạo khí thế thi đua sôi nổi, thể hiện tinh thần xung kích, sáng tạo của tuổi trẻ trong bối cảnh chuyển đổi số.
Đặc biệt, các hoạt động được nâng cao chất lượng, chú trọng hiệu quả thực chất, gắn với nhu cầu của đoàn viên và nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị.
Trong khuôn khổ hội nghị, Ban Chấp hành Đoàn Thanh niên Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể T.Ư đã khen thưởng 3 tập thể và 9 cá nhân nhận bằng khen của T.Ư Đoàn; 7 đơn vị nhận bằng khen cấp Đoàn khối.
Đồng thời, ban tổ chức trao giải các hoạt động đồng hành như giải chạy "Run For Youth 95" và cuộc thi truyền thông số, thu hút đông đảo đoàn viên tham gia với tổng quãng đường chạy đạt hàng chục nghìn km.
Từ khi xuất hiện trong đời sống, điện thoại đã trở thành vật bất ly thân của không ít người, việc nghe gọi điện thoại cũng là hình thức liên lạc phổ biến. Dẫu việc cầm điện thoại lên đáp "alo" được xem là chuyện quá quen thuộc, lại có những bạn trẻ hiện nay, họ thừa nhận cảm thấy e ngại, thậm chí có nỗi sợ vô hình với việc thực hiện cuộc gọi.
Tâm sự về điều này, Lê Đăng Hào Huy, sinh viên Trường ĐH Mở TP.HCM, cho biết khá ngại nghe điện thoại, chỉ gọi trong những lúc thật cần thiết. "Nhiều lúc đang yên lành mà gọi điện thoại là tự nhiên thấy hồi hộp. Dù mình cũng biết là nghe máy nói vài câu là xong thôi nhưng vẫn thấy ngại sao đó", Huy giải thích.
Với cậu sinh viên này, nhắn tin đem lại cảm giác an toàn và thoải mái hơn: "Mình thích nhắn tin hơn vì có thời gian suy nghĩ trước khi trả lời. Như vậy cũng đỡ áp lực hơn, còn nghe điện thoại lỡ nói sai thì không sửa được", Huy nói và cho biết thêm nhóm bạn của Huy gần như không bao giờ gọi cho nhau. Cả nhóm đã ngầm quy ước rằng chỉ những chuyện thật gấp mới cần bấm số. "Bỗng dưng giờ mà gọi là thấy có chuyện nghiêm trọng hẳn lên", Huy bộc bạch.
Cùng tâm trạng đó, Trần Diệu Ly (26 tuổi, làm việc tại lô I2 đường D1, P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM) mô tả: "Mình thấy mệt và áp lực với việc nghe gọi điện thoại liên tục dù đó là yêu cầu công việc. Có những cuộc gọi mình chuẩn bị trước trong đầu sẽ nói gì nhưng vẫn thấy run", Ly chia sẻ. Với cô, hình thức khác như gửi tin nhắn, email mang lại quyền chủ động về thời gian, trong khi gọi điện luôn kèm theo cảm giác "phải phản ứng ngay lập tức". Ly nói thêm: "Chuông điện thoại reo là mình đã nghĩ ngay đến xảy ra sự cố gì đó nên bắt đầu lo".
Với một số người, chuyện hạn chế liên hệ qua điện thoại còn liên quan đến tâm lý né tránh các chiêu trò lừa đảo. Trường hợp của Nguyễn Lan Đào (30 tuổi, ngụ tại hẻm 428 Chiến Lược, P.Hạnh Thông, TP.HCM) cũng như vậy. "Hiện giờ mình dè chừng vì nhiều cuộc gọi quảng cáo, lừa đảo quá. Giờ có cuộc gọi bất ngờ là mình hay né trước cho đỡ phiền và bớt bận tâm", Đào kể. Cũng theo Đào, việc chủ động gọi cho ai đó với cô gần như là chuyện hiếm, trừ khi thật gấp.
Lý giải hiện tượng này, thạc sĩ tâm lý Võ Minh Thành, giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho rằng đây không đơn thuần là chuyện ngại nghe điện thoại, mà phản ánh một sự dịch chuyển trong thói quen giao tiếp của một bộ phận người trẻ. "Tin nhắn và mạng xã hội cho phép người dùng có thời gian suy nghĩ, chỉnh sửa, chọn biểu tượng cảm xúc, thậm chí trì hoãn phản hồi. Còn điện thoại thì ngược lại, mọi phản ứng diễn ra tức thời, giọng nói, khoảng lặng, sự lúng túng đều khó che giấu. Điều khiến người trẻ căng thẳng là cảm giác mất quyền kiểm soát trong giao tiếp tức thời", ông Thành phân tích.
Theo ông Thành, cần phân biệt rõ giữa một thói quen bình thường và một biểu hiện đáng lo. Ở mức độ nhẹ, không thích nghe điện thoại là chuyện bình thường, vì mỗi người có phong cách giao tiếp khác nhau. "Nhưng nếu một người mất rất lâu để chuẩn bị tâm lý, tim đập nhanh khi chuông reo, dẫn đến làm người ấy thu hẹp đời sống, né tránh trách nhiệm hoặc mất cơ hội kết nối thì cần lưu ý", thạc sĩ Thành nói.
GS.TS. Đặng Nguyên Anh, nghiên cứu viên cao cấp, nguyên Phó chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, xem xu hướng ưu tiên nhắn tin thay vì nghe gọi điện thoại trong thời đại công nghệ số là một bước tiến tất yếu của giao tiếp thế kỷ 21. Theo GS.TS Nguyên Anh: "Một quy tắc ứng xử mới cũng đang hình thành: gọi điện không báo trước đôi khi bị coi là thiếu tế nhị, còn nhắn tin xin phép trở thành chuẩn mực của sự tôn trọng không gian riêng tư, nhất là trong giờ nghỉ ngơi".
Dù vậy, GS.TS. Đặng Nguyên Anh cảnh báo mặt trái có thể hình thành: "Khi các cuộc hội thoại bị thay thế bằng những dòng tin nhắn, khả năng phản ứng trực tiếp của một số người trẻ có thể bị giảm sút, dễ rơi vào lúng túng và mất tự tin do thiếu kỹ năng xử lý. Áp lực chờ đợi tin nhắn hay nỗi lo khi không có tin hồi đáp cũng có thể trở thành một dạng căng thẳng tâm lý mới".
Để có khả năng giao tiếp cân bằng, hiệu quả, GS.TS Đặng Nguyên Anh khuyến nghị: "Rất cần thiết lập sự cân bằng: sử dụng tin nhắn như một công cụ trao đổi thông tin hiệu quả nhưng đồng thời duy trì các cuộc gọi trực tiếp để nuôi dưỡng lòng tin và duy trì được "nhựa sống" trong các mối quan hệ xã hội".
Từ góc độ tâm lý, lời khuyên của thạc sĩ Võ Minh Thành là không nên ép bằng câu "có gì đâu mà sợ", thay vào đó, nên tập dần bằng việc bắt đầu với những cuộc gọi ngắn, liên hệ với người thân quen, chuẩn bị vài ý chính trước khi gọi, rồi có thể tăng tần suất và "độ khó".
Nguyễn Thị Hồng Đào, sinh viên Trường ĐH Văn Hiến, cho biết nếu không dùng mạng xã hội một ngày thì không ảnh hưởng nhiều và Đào làm được. Nhưng không dùng nó trong thời gian dài sẽ tác động không tốt đến việc học tập và liên lạc vì hiện nay mọi người chủ yếu kết nối qua các nền tảng trực tuyến.
"Với em, mạng xã hội không đến mức không thể thiếu nhưng là công cụ cần thiết để cập nhật thông tin và duy trì liên lạc, có thể dừng một ngày để nghỉ ngơi, sống chậm lại cũng được, còn dừng hẳn thì khó", Đào chia sẻ.
Trong khi đó, Vũ Duy Hưng, sinh viên Trường ĐH Công Thương TP.HCM, cho biết việc không dùng mạng xã hội một ngày không quá khó với bản thân. Hưng chia sẻ đã ngừng sử dụng TikTok từ sau dịch Covid-19 đến nay, tuy nhiên do học ngành công nghệ nên đôi lúc vẫn cần lên mạng Facebook và YouTube để tìm kiếm thông tin phục vụ học tập. "Chỉ khi cần học hoặc cập nhật thông tin mình mới dùng mạng xã hội, còn bình thường mình ít online nên nếu không dùng một ngày hay vài ngày mình cũng thấy đơn giản và bình thường", Hưng nói.
Ở góc nhìn người đi làm, Bùi Thị Thịnh (34 tuổi, ngụ P.Thủ Đức, TP.HCM), nếu công việc không yêu cầu thường xuyên thì việc rời mạng xã hội một ngày là hoàn toàn bình thường, thậm chí khi đi du lịch Thịnh có thể không dùng suốt cả tuần. Tuy nhiên trên thực tế, công việc hiện nay thường được trao đổi qua Zalo và các ứng dụng trực tuyến nên dù hết giờ làm, nhiều người vẫn phải xử lý công việc online ngoài giờ.
"Không muốn dùng mà vẫn phải dùng", Thịnh nói và cho biết đôi khi chỉ muốn có một ngày thật sự tách khỏi mạng xã hội để nghỉ ngơi, do đó việc không dùng mạng xã hội một ngày là điều quá dễ dàng.
Còn với Vũ Thanh Hải (24 tuổi, ngụ P. Thông Tây Hội, TP.HCM), cho biết thỉnh thoảng bản thân cũng dành một ngày nghỉ cuối tuần không dùng mạng xã hội để đi uống cà phê, xem phim, xem kịch hay trò chuyện trực tiếp với bạn bè. "Cho nên việc không online một ngày với tôi là bình thường", Hải nói. Dù vậy, Hải thừa nhận mạng xã hội là thiết yếu, ngoài phục vụ công việc, bản thân cũng đang phụ thuộc khá nhiều vào nó nên thường xuyên bị rối loạn giấc ngủ, vì vậy muốn hạn chế nhưng chưa tìm ra cách.
"Team" không thể thì nói gì?
Nguyễn Lương Ngọc Anh, sinh viên Trường ĐH Văn hiến, cho rằng bản thân không thể ngừng dùng mạng xã hội dù chỉ một ngày vì cuộc sống hằng ngày gắn liền với việc giải trí và liên lạc với gia đình, người thân, bạn bè. "Là sinh viên sống xa nhà, em thường gọi điện cho người thân vào buổi tối nên mạng xã hội và các ứng dụng trực tuyến gần như trở thành một phần không thiếu trong cuộc sống", Anh nói.
Trong khi đó, Nguyễn Ngọc Phương An, sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, cho biết bản thân khó có thể không dùng mạng xã hội trong một ngày vì còn nhiều công việc khác như học tập, tìm kiếm thông tin và cập nhật tin tức hàng ngày. "Có thể dừng online trong vài giờ chứ không thể rời xa hoàn toàn vì mạng xã hội hiện vẫn là nhu cầu cần thiết cho học tập và giải trí", An nói.
Tương tự, Phạm Lê Phương Vy, sinh viên Trường ĐH Ngân hàng, cho biết nếu không có internet hoặc các thiết bị công nghệ cùng các nền tảng (Facebook, YouTube, Google...) thì việc học sẽ gặp khó khăn do sinh viên hiện nay phải thường xuyên tìm tài liệu, nghiên cứu thông tin phục vụ học tập và giải trí trên mạng xã hội. "Nên việc không sử dụng mạng xã hội trong một vài giờ thôi cũng khó huống hồ là cả một ngày", Vy nói.
Theo PGS.TS Trịnh Hòa Bình, chuyên gia xã hội học, Tổng Biên tập Tạp chí Nghe nhìn Việt Nam, các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok hay Zalo đã dần trở thành một phần thiết yếu trong đời sống hiện đại, đặc biệt với giới trẻ. Không chỉ phục vụ nhu cầu giao tiếp, mở rộng các mối quan hệ xã hội, mạng xã hội còn hỗ trợ trong việc tiếp cận tri thức, tự học và tương tác hằng ngày. "Chính sự tiện lợi ấy khiến các nền tảng này ngày càng đóng vai trò như một "công cụ lợi hại", đến mức nhiều người dần phụ thuộc vào nó nhiều hơn mỗi ngày, thậm chí có nguy cơ trở thành "nô lệ" của các nền tảng công nghệ số", ông Bình nhận định.
Ông cho rằng từ nhu cầu sử dụng hợp lý ban đầu, mạng xã hội ở một bộ phận người dùng đã dần biến thành thói quen khó bỏ. Thậm chí, nhiều người không còn sử dụng vì mục đích tìm hiểu hay học hỏi nữa mà đơn giản vì cảm giác "không dùng không được". Trong bối cảnh đó, việc từ bỏ hoàn toàn mạng xã hội là rất khó, đặc biệt với những người không có nhiều công việc hay hoạt động thực tế để kéo họ ra khỏi không gian mạng. Vì vậy, theo ông, vấn đề quan trọng không phải là "cai" mạng xã hội mà là làm sao để không bị lệ thuộc vào nó.
"Điều này phụ thuộc rất lớn vào khả năng tự nhận thức và kiểm soát bản thân của mỗi người. Người trẻ cần biết kế hoạch hóa thời gian sống, điều tiết việc sử dụng mạng xã hội, tránh để bản thân rơi vào trạng thái mất kiểm soát hay chìm đắm quá mức. Đồng thời, mỗi người cũng cần đặt mình trong mối quan hệ với nhiều công việc, hoạt động khác nhau để cân bằng cuộc sống và sử dụng các tiện ích công nghệ một cách lành mạnh, có ích", ông Bình nói.
