Hồi tháng 1, Zhang từ chức giáo sư bậc một (associate professor) tại Đại học Yale, Mỹ, để gia nhập Khoa Khoa học Sự sống và Y học thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc tại Hợp Phì, An Huy.
Chỉ một tháng sau, công trình nghiên cứu mà anh là tác giả chính được công bố trên tạp chí danh giá Nature, đánh dấu bước đột phá về công nghệ phân tích và hình ảnh hiển vi điện tử độ phân giải cao.
Nghiên cứu này được giới chuyên môn đánh giá là “chìa khóa” để hiểu về sự sống, phát triển các công nghệ chẩn đoán, điều trị mới và cải thiện quản lý sức khỏe con người.
Với Zhang Kai, việc trở về Trung Quốc là lựa chọn tất yếu để thực hiện tham vọng xây dựng ngân hàng dữ liệu cấu trúc tế bào siêu quy mô với độ chính xác chưa từng có.
“Tại Mỹ, một học giả người Hoa gần như không thể đảm nhận vai trò dẫn dắt dự án này”, Zhang chia sẻ với tờ China Science Daily hôm 26/3.
Hành trình của Zhang Kai bắt đầu từ hơn 20 năm trước tại một vùng nông thôn nghèo ở tỉnh Thiểm Tây. Năm 2004, anh trúng tuyển Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân (HIT), rồi học cao học tại Viện Vật lý sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), nơi anh bén duyên với kính hiển vi điện tử siêu lạnh (cryo-EM).
Cryo-EM là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cho phép nhà nghiên cứu quan sát cấu trúc của các đại phân tử sinh học. Khác với những phương pháp sinh học truyền thống chủ yếu dựa vào thí nghiệm, cryo-EM là sự kết hợp hữu cơ giữa thí nghiệm, lý thuyết và tính toán.
Ngay từ khi còn trẻ, Zhang đã nuôi tham vọng “viễn tưởng” là có thể nhìn thấy trực tiếp cấu trúc nguyên tử của các phức hợp chuỗi hô hấp bên trong ti thể – vốn được coi là “nhà máy năng lượng” của tế bào.
Sau khi nhận bằng tiến sĩ tại CAS năm 2013, Zhang làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử thuộc Hội đồng Nghiên cứu y khoa ở Cambridge (Anh). Năm 2019, anh bắt đầu vị trí giáo sư bậc một tại Đại học Yale, sau đó liên tục công bố nhiều công trình trên các tạp chí khoa học hàng đầu thế giới như Science, Nature và Cell.
Năm 2024, Zhang cùng cộng sự công bố một nghiên cứu được các phản biện đánh giá là “công trình tiên phong” trên Nature.
Trước đây, việc nghiên cứu protein thường phải trải qua quá trình tinh chế từ ti thể, sau đó mới quan sát qua kính hiển vi. Tuy nhiên, trong cơ thể sống, protein luôn vận động và tương tác không ngừng. Việc quan sát tĩnh không thể phản ánh đúng trạng thái thực của chúng.
Zhang và các đồng nghiệp đã tìm ra cách quan sát protein ngay khi chúng đang “vận động” trong cơ thể.
“Nếu trước đây việc này giống như chụp ảnh có sắp đặt trong studio, thì nay chúng ta đã có thể chụp ảnh khoảnh khắc”, Zhu Jiapeng, cộng sự của Zhang tại Đại học Y dược Trung Quốc Nam Kinh, ví von.
Việc ghi lại những hình ảnh tự nhiên này giúp dữ liệu về protein chân thực và chính xác hơn, phục vụ đắc lực cho các phân tích khoa học sau này.
Trong bài báo mới nhất xuất bản hồi tháng 2, Zhang cũng đã bác bỏ “giả thuyết lắp ráp tế bào chất” vốn tồn tại hơn một thập kỷ qua. Nghiên cứu của anh chỉ ra rằng các vi ống đóng góp tới 97% hiệu quả lắp ráp, trong khi các protein kết nối chỉ đóng vai trò thứ yếu.
Việc Zhang Kai rời Yale khi đang ở độ chín của sự nghiệp khiến nhiều người bất ngờ. Sự trở về của anh tiếp nối làn sóng dịch chuyển của nhiều nhà khoa học từ phương Tây về châu Á trong khoảng hai năm gần đây.
Đinh Thị Giàu, sinh viên chuyên ngành Marketing số, cho biết em bắt đầu tìm hiểu thông tin tuyển sinh và học bổng của SIU từ năm lớp 11. Do đó, bên cạnh việc duy trì kết quả học tập tốt, em còn tích cực tham gia công tác Đoàn, phong trào thanh niên và nghiên cứu khoa học. Chính sự chủ động và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng đã trở thành điểm cộng quan trọng trong quá trình xét học bổng của Giàu.
Với hồ sơ ấn tượng, Đinh Thị Giàu đã xuất sắc nhận học bổng Chủ tịch SIU trị giá 100% học phí toàn khóa, đồng thời được tài trợ sinh hoạt phí trong suốt 4 năm. Đây là học bổng danh giá nhất của SIU, trao cho những sinh viên không chỉ có thành tích học tập vượt trội mà còn thể hiện nỗ lực, khát vọng cống hiến và tiềm năng phát triển toàn diện. Nhờ học bổng này, Giàu và nhiều sinh viên ưu tú khác đã có cơ hội tập trung trọn vẹn vào việc học, nghiên cứu và hoàn thiện bản thân mà không bị rào cản tài chính.
Trong số các sinh viên nhận học bổng tại SIU, Lê Nguyễn Bảo Hùng - ngành Tâm lý học - tiếp cận học bổng từ lợi thế ngoại ngữ. Sở hữu IELTS 8.0 từ lớp 11, Bảo Hùng đã chinh phục Học bổng Tài năng trẻ trị giá 60% học phí toàn khóa: "Nhờ chuẩn bị sẵn, khi biết đến học bổng của SIU, em có thể tự tin chọn SIU là nguyện vọng 1 của mình".
Trần Lê Minh Triết, sinh viên chuyên ngành Thương mại quốc tế, biết đến SIU thông qua các chương trình hướng nghiệp được tổ chức ngay tại Trường THPT Thủ Đức. Sau đó, Triết và phụ huynh đã trực tiếp đến SIU để tìm hiểu kỹ hơn về ngành học phù hợp cũng như các chính sách học bổng. Với nền tảng là vận động viên bộ môn võ cổ truyền từng đạt huy chương cấp quốc gia, Minh Triết đã nhận được học bổng trị giá 50% học phí toàn khóa.
Dù gia đình gặp nhiều khó khăn, Hồ Thị Mỹ Anh, sinh viên ngành Quan hệ công chúng vẫn kiên định theo đuổi ước mơ học đại học bằng cách chủ động tìm hiểu học bổng phù hợp. Biết đến học bổng "Tiếp bước hành trình" - chương trình hỗ trợ 100% học phí suốt 4 năm đại học từ một cựu học sinh cùng trường THPT, Mỹ Anh đã không ngần ngại kết nối với các anh chị sinh viên và thầy cô để được hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ ứng tuyển.
Không có một "công thức chung" cho hành trình săn học bổng đại học. Nhưng từ những câu chuyện tại SIU, có thể thấy điểm gặp nhau của các sinh viên nhận học bổng chính là sự chuẩn bị sớm, hiểu rõ thế mạnh bản thân và dám nắm bắt cơ hội.
Ngay sau khi có điểm thi, nếu thí sinh nhận thấy điểm số bất thường so với bài làm thực tế, có thể nộp đơn phúc khảo theo hướng dẫn của cơ sở giáo dục.
Theo kế hoạch, từ ngày 19 đến ngày 25/6, các cơ sở giáo dục nhận đơn phúc khảo của học sinh, sau đó nộp đơn và danh sách học sinh phúc khảo về đơn vị có thẩm quyền.
Phụ huynh cần lưu ý: phúc khảo không phải là “xin nâng điểm”, mà là quyền kiểm tra lại bài thi khi thí sinh có căn cứ cho rằng điểm chưa phản ánh đúng bài làm. Vì vậy, trước khi nộp đơn, học sinh nên đối chiếu kỹ đề thi, đáp án, bài làm dự kiến và mức điểm ước lượng.
Cách tính điểm xét tuyển:
Cách tính điểm xét tuyển vào lớp 10 tại Hà Nội năm nay dựa trên kết quả ba bài thi cùng với điểm ưu tiên và điểm khuyến khích (nếu có).
Điểm xét tuyển (ĐXT) là căn cứ duy nhất để tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập không chuyên, công thức tính như sau: ĐXT = Điểm toán + điểm ngữ văn + điểm ngoại ngữ + điểm ưu tiên (nếu có) + điểm khuyến khích (nếu có) .
Về nguyên tắc tuyển sinh, học sinh trúng tuyển NV1 không được xét tuyển NV2 và NV3.
Học sinh không trúng tuyển NV1 sẽ được xét tuyển NV2. Tuy nhiên, điểm xét tuyển NV2 phải cao hơn ít nhất 0,5 điểm so với điểm chuẩn trúng tuyển NV1 của trường.
Học sinh không trúng tuyển NV1 và NV2 sẽ được xét tuyển NV3. Song, điểm xét tuyển NV3 phải cao hơn ít nhất 1 điểm so với điểm chuẩn trúng tuyển NV1 của trường.
Thí sinh xác nhận nhập học bằng hình thức trực tuyến hoặc trực tiếp. Đối với trường công lập, phụ huynh/học sinh phải xác nhận nhập học trên cổng thông tin tuyển sinh đầu cấp hoặc đến trực tiếp trường trúng tuyển để nộp bản chính phiếu báo kết quả thi.
Thí sinh trúng tuyển nếu không xác nhận nhập học trong thời gian quy định sẽ bị loại khỏi danh sách trúng tuyển đợt 1.
Đối với trường tư thục, công lập tự chủ: Học sinh trực tiếp đến trường làm thủ tục xác nhận nhập học.
Chuẩn bị hồ sơ nhập học trực tiếp:
Sau khi công bố điểm thi và điểm chuẩn, các trường THPT chuyên, công lập tổ chức xác nhận nhập học từ 13h30 ngày 25/6 đến hết ngày 27/6.
Việc xác nhận nhập học là thủ tục bắt buộc đối với học sinh trúng tuyển. Học sinh có thể thực hiện theo hình thức trực tuyến hoặc trực tiếp tùy hướng dẫn cụ thể của từng trường và hệ thống tuyển sinh.
Sau khi đã xác nhận nhập học, phụ huynh nộp hồ sơ bản giấy trực tiếp tại trường THPT trúng tuyển, bao gồm các loại giấy tờ cơ bản sau:
Phiếu báo kết quả thi lớp 10 (bản gốc, thông thường nhận tại trường THCS từng theo học lớp 9.
Giấy chứng nhận hoàn thành chương trình THCS (bản chính) do trường THCS nơi thí sinh học lớp 9 cấp); học bạ THCS (bản chính); giấy khai sinh (bản sao công chứng); căn cước công dân hoặc giấy xác nhận thông tin cư trú của học sinh/người giám hộ; giấy chứng nhận ưu tiên nếu có( diện chính sách, con thương binh,...).
Năm học 2026-2027, Hà Nội có gần 125.000 học sinh đăng ký dự thi lớp 10 công lập. Toàn thành phố tuyển khoảng 82.700 chỉ tiêu vào các trường THPT công lập, tương đương tỷ lệ trúng tuyển khoảng 56,3%.
Ngay năm nhất, 100% chương trình đào tạo của 64 ngành, 8 lĩnh vực tại Trường đại học Văn Lang đều được tích hợp AI. Sinh viên toàn trường được học hai học phần Kỹ năng số và Khám phá AI, trước khi AI được thiết kế theo từng chuyên ngành. Khung năng lực này được Văn Lang xây dựng cùng đơn vị tư vấn quốc tế Alvarez & Marsal, đối sánh với các đại học như ASU, NUS và chuẩn năng lực AI của UNESCO.
Đây là cách mà Trường đại học Văn Lang đang đặt công nghệ đúng chỗ: AI làm phần lặp lại, con người giữ phần sáng tạo, phán đoán và trách nhiệm. Đó cũng là tinh thần "đại học hướng tác động" mà Văn Lang theo đuổi trên hành trình hướng tới một trong những đại học trẻ được ngưỡng mộ nhất châu Á vào năm 2030.
Tại một giảng đường của khối Công nghệ - Kỹ thuật, nhóm sinh viên năm hai không mở đầu buổi học bằng những dòng code khô khan. Các bạn mở GitHub Copilot - trợ lý lập trình bằng AI để cùng AI rà soát lỗi và gợi ý cấu trúc cho đồ án. Ở khoa Công nghệ thông tin, 100% đồ án tốt nghiệp bắt buộc tích hợp AI, nên việc cộng tác với mô hình đã thành phản xạ nghề nghiệp từ sớm.
Trong khi đó, sinh viên khối Luật - Kinh doanh, Quản lý được học tập thực tế tại HUB - trung tâm mô phỏng ngân hàng và chứng khoán của trường. Trên màn hình là dữ liệu thị trường chạy theo thời gian thực. Người học dùng những công cụ như Power BI và các trợ lý AI tài chính để dự báo dòng tiền, thử nghiệm kịch bản đầu tư. Giảng viên nhấn mạnh một nguyên tắc xuyên suốt: Human-in-the-Loop AI xử lý dữ liệu và mô phỏng, còn quyết định cuối cùng và trách nhiệm đạo đức luôn thuộc về con người.
Ở khối Luật - Kinh doanh & Quản lý, AI được ứng dụng theo một cách khác. Sinh viên dùng công cụ Legal Tech để tra cứu án lệ và tổng hợp văn bản công việc trước đây ngốn hàng giờ tra cứu thủ công. Giảng viên, đồng thời là một luật sư đang hành nghề, đặt câu hỏi phản biện: AI gợi ý vậy, nhưng căn cứ pháp lý có vững không? "AI giúp các em đi nhanh hơn ở phần tra cứu, để dành sức cho phần con người không thể thay: lập luận và phán đoán", giảng viên nói.
Ở khối Truyền thông là một thế giới khác: sinh viên Quan hệ công chúng, Truyền thông đa phương tiện, Truyền thông đại chúng, Công nghệ điện ảnh truyền hình dùng AI tạo sinh để dựng storyboard, thiết kế nhân vật hoạt hình, lên ý tưởng chiến dịch. Văn Lang gọi AI là "đồng sáng tạo": tăng tốc khâu sản xuất và mở rộng ý tưởng, nhưng bản sắc, cảm xúc và khả năng kể chuyện vẫn là phần của người làm nghề. Giảng viên lưu ý sinh viên về bản quyền và tính nguyên bản - bài học đạo đức đi kèm công nghệ.
Tại khối Công nghệ - Kỹ thuật, sinh viên mô phỏng hệ thống pin xe điện trên phần mềm chuyên ngành, ước lượng trạng thái sạc và sức khỏe pin bằng thuật toán. Còn ở khoa Công nghệ ứng dụng, Khoa Môi trường, sinh viên dùng mô hình học máy để dự báo chất lượng nước và lập kịch bản giảm phát thải. Ở Khoa Xây dựng, sinh viên "lắp ráp" công trình trên mô hình BIM 3D, nơi AI giúp bóc tách khối lượng và phát hiện xung đột thiết kế trước khi thi công.
Với học sinh lớp 12 đang chọn ngành, thông điệp từ Trường đại học Văn Lang là: dù em chọn luật, tài chính, kỹ thuật hay truyền thông trong hơn 60 ngành thuộc 8 lĩnh vực, em sẽ tốt nghiệp với cùng một hành trang biết làm chủ AI trong nghề nghiệp của mình.
