Ở đó, vỉa hè không chỉ là phần đất thừa bên cạnh con đường. Người đi bộ được che nắng bởi mái hiên liên tục. Các cửa hàng tầng trệt mở ra ngay sát tuyến phố.
Khách bộ hành có thể dừng lại xem sách, uống cà phê hay trú mưa mà không phải bước xuống lòng đường. Điều đáng nói là nhiều mái hiên ấy không hề lấn ra đất công một cách tự phát. Chúng nằm trong chính thiết kế của công trình, tạo nên một dạng vỉa hè tự thân không gian thuộc về căn nhà nhưng phục vụ cả cộng đồng.
Trong khi đó, rất nhiều khu đô thị mới hiện nay lại đang đi theo hướng ngược lại. Nhà dân cố tận dụng từng mét vuông xây sát mép đất, sau đó tiếp tục dựng mái che, biển hiệu, chậu cây, bậc tam cấp để chiếm thêm vỉa hè. Người đi bộ cuối cùng chỉ còn một lối nhỏ len lỏi hoặc phải xuống lòng đường.
Khu dân cư nơi tôi sống từng có vỉa hè rộng tới 4 mét, cứ khoảng 10 mét lại có một cây xanh. Nhiều hộ dân còn chủ động xây lùi vào thêm 2 mét để tạo khoảng đệm phía trước nhà. Có thời điểm, cả tuyến phố sở hữu vỉa hè rộng tới 6 mét một điều rất hiếm ở đô thị Việt Nam.
Nhưng rồi phần “chuẩn” vỉa hè bị giảm còn 2 mét. Một vài căn đầu tiên bắt đầu xây lấn ra. Sau đó cả dãy phố cùng làm theo vì ai cũng sợ mình bị thiệt. Chỉ sau vài năm, vỉa hè rộng rãi biến thành lối đi chật hẹp bị chiếm dụng bởi bảng hiệu, xe máy và vật dụng cá nhân.
Đây là lý do tôi cho rằng Việt Nam nên xây dựng một bộ tiêu chuẩn mới cho nhà phố mặt tiền, đặc biệt ở các tuyến thương mại. Theo đó, các căn nhà có thể được xây tối đa diện tích ở các tầng trên, nhưng tầng trệt bắt buộc phải lùi vào khoảng 4 mét để tạo vỉa hè tự thân cho chính căn nhà đó.
Khoảng không này có thể dùng làm hành lang đi bộ có mái che, nơi để xe cho khách, không gian cây xanh, chỗ nghỉ chân, hoặc khu kinh doanh mở. Đổi lại, chủ nhà được hưởng lợi trực tiếp vì mặt bằng kinh doanh đẹp hơn, khách tiếp cận thuận tiện hơn và giá trị thương mại của căn nhà tăng lên.
Thực tế, các cửa hàng tiện lợi hay siêu thị điện máy đã tự làm điều này từ lâu. Họ hiểu rằng khoảng trống trước cửa hàng không phải “đất bỏ phí”, mà là thứ tạo nên doanh thu. Một cửa hàng có chỗ dừng xe, có khoảng lùi thông thoáng luôn hấp dẫn khách hơn một mặt tiền bị bít kín.
Nếu áp dụng đồng bộ, các tuyến phố Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển theo mô hình “phố Tràng Tiền hiện đại”: tầng trệt lùi vào, mái hiên liên tục, cây xanh đồng bộ, người đi bộ được che nắng mưa, hoạt động kinh doanh diễn ra tự nhiên mà không cần lấn chiếm. Thậm chí, cơ quan chức năng có thể tiến thêm một bước bằng cách chuẩn hóa mái hiên năng lượng mặt trời cho toàn tuyến phố.
Thay vì để mỗi nhà tự dựng mái tôn nhấp nhô, thành phố có thể thiết kế hệ mái đồng bộ vừa che nắng cho người đi bộ vừa phát điện lên lưới. Khi đó, vỉa hè không còn là nơi thường xuyên diễn ra cuộc giằng co giữa người dân và lực lượng trật tự đô thị. Nó trở thành một phần giá trị của chính căn nhà và của cả thành phố.
"Tôi rất tâm đắc với một câu chuyện có nội dung chính như sau: người bố dẫn con trai vào một quán kem. Tiệm phục vụ 31 vị kem khác nhau. Người cha hỏi con 'thích món nào nhất?', nhưng đứa bé không biết lựa chọn thế nào? Thấy vậy, người cha nói rằng: 'Để biết được món mình thích nhất trong 31 vị kem, thì trước hết con phải thử hết tất cả chúng đã'.
Cho nên, muốn biết mình thích công việc gì, mỗi người cứ phải thử trước đã. Ở đây không phải là đầu tư mạnh ngay từ đầu, mà chỉ cần trải nghiệm vài tiếng làm thêm là được. Hãy thử xem bạn có thấy vui khi làm nó lâu dài hay không, có thực sự thích không? Nếu một ngày bạn thấy công việc đó như gánh nặng kéo mình xuống, thay vì làm bạn hứng khởi mỗi ngày để thức dậy, thì hãy mạnh dạn chuyển việc.
Bản thân tôi trong 10 năm qua cũng đã làm đủ loại công việc. Tôi từng làm nhân viên văn phòng nhưng thấy chán nên nhảy ra kinh doanh sữa hạt. Làm chủ được năm tháng tôi lại nghỉ, và đi học nghề may. Ba tháng sau, tôi nghỉ tiếp và đi bán nước ép trái cây. Sau ba tháng, tôi hết chịu nổi nên mua máy ảnh để làm thợ chụp ảnh sản phẩm trong bốn tháng tiếp theo trước khi phải nghỉ vì chán.
Tôi nhận ra rằng, trong 10 năm đó, có một việc tôi luôn làm mà không thấy chán, đó là học ngoại ngữ. Mặc dù chưa phải tới mức quá giỏi vì trước giờ tôi nghĩ đó không phải thứ mình thích. Giờ thì tôi biết mình thực sự thích ngoại ngữ, nên ngày nào cũng học, cũng xem phim, nghe nhạc nước ngoài. Mỗi khi đi làm về, tôi lại ngồi học 3-4 tiếng. Thay vì thấy mệt, tôi lại rất vui sau mỗi buổi học như thế. Và tôi đã tìm ra việc mình muốn làm, đó là giáo viên ngoại ngữ".
Đó là chia sẻ của độc giả Ranh về câu chuyện chọn nghề theo đam mê. Giữa vô vàn lựa chọn nghề nghiệp trong cuộc sống, không ít người từng hoang mang trước câu hỏi: "Mình thực sự phù hợp với công việc nào?". Có người sớm tìm được hướng đi, nhưng cũng có người phải trải qua nhiều lần thử sức, thay đổi và thất bại mới nhận ra điều mình thật sự yêu thích. Thực tế cho thấy, đam mê không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay từ đầu, mà đôi khi chỉ được khám phá sau những trải nghiệm.
>> Kỹ sư 'việc nhẹ lương cao' ngày gồng 8 tiếng vì không đam mê
Đồng tình với quan điểm trên, bạn đọc Sơn Hải kể về trường hợp của bản thân:"Đúng là phải thử hết mới biết mình hợp và thích làm việc gì. Tôi cũng từng học kỹ thuật theo định hướng của gia đình. Tôi xác định ngay từ năm nhất đại học rằng sẽ không theo nghề đó đến cùng. Lúc đó, tôi vẫn học vì chưa biết mình thực sự thích gì?
Đến cuối năm hai đại học, tôi mới bắt đầu mơ hồ có ý nghĩ muốn mở công ty riêng. Tất nhiên, tôi chưa biết sẽ kinh doanh gì? Chỉ là vì mỗi đi lên sàn chứng khoán, thấy mọi vác túi lớn, túi bé đi đầu tư, nên tôi cũng ước có công ty để người ta đầu tư như vậy.
Giờ đã gần 20 năm trôi qua, ước mơ của tôi đã sáng tỏ rất nhiều, vì trải qua rất nhiều ngành nghề, học đủ thứ để tìm đúng cái mình thích, đến khi tìm được rồi lại thiếu tiền và phải quay về cái nghề cũ - làm kỹ thuật. Tôi cố 'cày' để lấy vốn mở công ty. Nhưng buồn cười không hiểu sao tôi có thể leo lên tới vị trí Phó Giám đốc ở cái nghề mà mình không thích đó".
"Tôi sống cùng bố mẹ chồng nhưng việc rửa bát buổi tối là phần của chồng. Nhiều người nghe vậy thường bảo tôi 'sướng', vì đi làm về chỉ ăn cơm rồi lên tập thể dục, tắm rửa, xem phim nghỉ ngơi. Cuối tuần ở nhà, tôi mới nấu cơm, rửa bát.
Thực ra, tôi hoàn toàn có thể tự làm việc nhà. Nhưng tôi không chấp nhận chuyện mình đi làm như chồng mà chồng lại ngồi chơi, còn mọi việc trong nhà mặc nhiên là của vợ. Với tôi, đó không phải là sự công bằng.
Có lần chồng đùa tôi: 'Em sướng thật, mẹ nấu cơm, chồng rửa bát'. Tôi đáp ngay: 'Nếu anh đưa em 50 triệu đồng mỗi tháng thì đến đánh răng em cũng đánh hộ anh được. Chứ đã không kiếm đủ tiền để một người ở nhà lo hết việc thì việc nhà cũng phải cùng làm'. Thế là chồng lại lặng lẽ đi rửa bát.
Những ngày đầu, mẹ chồng thấy con trai đứng rửa bát nên xót và bảo: 'Thôi để mẹ rửa cho, có một tí là xong'. Tôi chỉ cười và đáp: 'Vì chỉ một tí là xong nên mẹ cứ để anh ấy rửa' Sau đó, mọi người trong nhà cũng dần quen với việc đó. Chẳng biết từ bao giờ, rửa bát buổi tối trở thành việc mặc định của chồng tôi. Không chỉ rửa bát, việc giặt quần áo cũng dần chuyển sang cho chồng tôi đảm nhận.
Tôi nghĩ nhiều phụ nữ tự làm quá nhiều việc nhà rồi dần coi đó là trách nhiệm hiển nhiên của mình. Trong khi cả hai vợ chồng đều đi làm, nếu người vợ vừa gánh công việc kiếm tiền, vừa lo toàn bộ việc nhà và cả chuyện chăm con thì rất khó để họ luôn vui vẻ, hạnh phúc.
>> Tôi không bỏ việc lương 60 triệu để ở nhà chăm mẹ già 80 tuổi
Tôi từng nói với chồng: 'Em phải gánh hết việc nhà và chăm con cái trong khi bản thân cũng đi làm nên rất mệt. Em cần anh cùng chia sẻ để giữ gia đình. Nếu anh không muốn làm thì đưa tiền để em thuê giúp việc'. Chồng tôi đương nhiên không làm thế, chỉ lẳng lặng giúp đỡ vợ những việc trong nhà.
Theo tôi, muốn thay đổi thì chúng ta không nên bắt đầu bằng cãi vã. Hãy nói rõ điều mình cần rồi giao việc cụ thể cho chồng, từ những việc đơn giản như đổ rác, phơi quần áo, quét nhà... Với những việc hằng ngày như nấu cơm, rửa bát thì cứ phân công rõ ràng: một người nấu, một người rửa.
Nếu chồng không làm thì cũng đừng vội làm thay. Cứ để đó. Hết bát, hết nồi thì cả nhà ra ngoài ăn. Chỉ khi mình dám thay đổi thì người kia mới hiểu rằng việc nhà không phải nghĩa vụ mặc định của vợ.
Khi chồng đã chủ động làm, đừng tiếc một lời ghi nhận hay khen ngợi. Ai cũng thích được công nhận, đàn ông cũng vậy. Và nếu có những ngày quá mệt, hãy cho phép bản thân hạ bớt tiêu chuẩn. Nhà cửa bừa một chút cũng không sao, ăn ngoài một bữa cũng không sao. Nếu điều kiện cho phép, bạn có thể thuê người dọn dẹp theo tuần để giảm bớt áp lực làm việc nhà.
Theo tôi, nhà bẩn một chút không đáng sợ. Quan trọng là người phụ nữ lúc nào cũng kiệt sức, bực bội vì phải ôm hết mọi việc lớn bé trong nhà. Một gia đình hạnh phúc không được tạo nên bởi người vợ hy sinh tất cả như thế, mà cần sự chia sẻ của cả hai".
Đó là chia sẻ của độc giả Chiều Thứ Sáu về câu chuyện phân chia trách nhiệm làm việc nhà với chồng. Phụ nữ ngày nay không chỉ đối mặt với áp lực công việc mà còn gánh phần lớn việc nhà và chăm sóc con cái. Nhiều người coi đó là trách nhiệm mặc định của người vợ, người mẹ trong gia đình, trong khi thiếu sự san sẻ từ chồng. Phải chẳng chuyện bếp núc, dọn dẹp là trách nhiệm của riêng người phụ nữ? Có công bằng không khi vợ bắt chồng phải chia sẻ việc nhà với mình?
Tôi hoàn toàn ủng hộ quy định cấm dừng, đỗ ôtô trên nhiều tuyến đường để bảo đảm an toàn giao thông, hạn chế ùn tắc và tạo không gian cho người đi bộ. Đây là chủ trương cần thiết đối với một đô thị đông đúc như TP HCM. Tuy nhiên, theo quan sát của tôi, việc cấm dừng, đỗ xe hiện nay ở một số nơi vẫn còn khá cứng nhắc về thời gian và phạm vi áp dụng, vô tình làm giảm sự thuận tiện trong sinh hoạt và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh, dịch vụ.
Điều tôi băn khoăn nhất là nhiều tuyến đường hiện cấm dừng, đỗ xe trong khung giờ từ 6h đến 22h. Trên thực tế, sau khoảng 19h, lưu lượng phương tiện trên không ít tuyến đường đã giảm đáng kể vì phần lớn người dân đã trở về nhà. Trong khi đó, đây lại là khung giờ sôi động của các hoạt động mua sắm, ăn uống và kinh doanh.
Nếu việc cấm dừng, đỗ được áp dụng quá dài trong ngày, người dân sẽ gặp nhiều khó khăn khi muốn ghé vào các cửa hàng, quán ăn hay sử dụng các dịch vụ ở khu vực trung tâm. Tôi cho rằng cơ quan chức năng nên nghiên cứu điều chỉnh khung giờ cấm linh hoạt hơn, phù hợp với thực tế giao thông từng thời điểm thay vì áp dụng đồng loạt.
Bên cạnh đó, có những tuyến đường mang tính đặc thù mà quy định hiện hành dường như chưa phản ánh đúng nhu cầu sử dụng thực tế. Chẳng hạn, tuyến Nguyễn Công Trứ (quận 1) thường khá vắng vào những ngày cuối tuần. Việc áp dụng cùng một quy định cấm dừng, đỗ như các ngày làm việc khiến không gian giao thông chưa được khai thác hiệu quả. Theo tôi, với những tuyến đường có lưu lượng xe thấp vào cuối tuần, có thể xem xét mở rộng thời gian cho phép dừng, đỗ xe.
Một vấn đề khác là không phải tuyến đường nào cũng có đặc điểm giao thông giống nhau. Có những tuyến đường rất rộng, nhiều làn xe, việc cho phép ôtô dừng hoặc đỗ trong một số khung giờ nhất định gần như không gây ảnh hưởng đáng kể đến giao thông. Do đó, việc rà soát lại từng tuyến đường để đưa ra quy định phù hợp sẽ hợp lý hơn thay vì áp dụng một cách đồng nhất.
>> 'Đặt chậu cây chiếm vỉa hè nhưng cào xước Mercedes vì bị đỗ xe trước cửa nhà'
Tình trạng thiếu chỗ đậu xe tại khu vực trung tâm thành phố cũng là điều mà nhiều người dân gặp phải. Có những lúc tôi chỉ cần ghé mua một món đồ, giải quyết công việc trong vài phút hoặc gặp đối tác trong thời gian ngắn nhưng lại rất khó tìm được chỗ đậu xe hợp pháp.
Theo tôi, thành phố có thể nghiên cứu mô hình cho phép đậu xe có giới hạn thời gian trên một số tuyến đường, chẳng hạn tối đa 15 phút, một giờ hoặc hai giờ. Quy định này vừa tạo điều kiện cho những người có nhu cầu đậu xe ngắn hạn, vừa hạn chế tình trạng một số xe chiếm dụng chỗ đậu từ sáng đến chiều, gây lãng phí tài nguyên giao thông.
Ngoài ra, tôi đánh giá cao mô hình bãi đậu xe không tiền mặt của VETC tại quận 1. Hệ thống này khá hiện đại và thuận tiện, được bố trí trên nhiều tuyến đường trung tâm như Thủ Khoa Huân, Hai Bà Trưng, Nguyễn Cư Trinh hay Huyền Trân Công Chúa. Tuy nhiên, mức phí hiện nay dao động khoảng 25.000-40.000 đồng mỗi giờ là khá cao đối với nhu cầu đậu xe ngắn hạn của nhiều người.
Có lẽ vì vậy mà không ít điểm đậu xe vẫn còn trống, trong khi thành phố lại đang thiếu chỗ đậu xe nghiêm trọng. Nếu mức phí được điều chỉnh hợp lý hơn, tôi tin rằng người dân sẽ sẵn sàng sử dụng các điểm đậu xe chính thức thay vì phải loay hoay tìm nơi dừng, đỗ không phù hợp.
Tôi cho rằng mục tiêu của việc cấm dừng, đỗ xe không chỉ là xử phạt hay hạn chế phương tiện mà còn phải hướng đến việc tổ chức giao thông hiệu quả và hài hòa với nhu cầu thực tế của người dân. Một quy định linh hoạt hơn về thời gian, tuyến đường và mức phí đậu xe sẽ vừa bảo đảm an toàn giao thông, vừa góp phần thúc đẩy hoạt động kinh tế, thương mại tại khu vực trung tâm thành phố.
