Ngày 20-5, BS.CKII Nguyễn Thắng Nhật Tuệ, phụ trách một trạm cấp cứu vệ tinh thuộc mạng lưới Trung tâm Cấp cứu 115 TP.HCM, cho biết ê kíp vừa tiếp nhận trường hợp bệnh nhân H.Q.P. (giáo viên, 38 tuổi, ngụ phường Bình Trị Đông, TP.HCM) ngưng tim ngoại viện, có tiền sử tăng huyết áp nhưng không điều trị.
Theo hồ sơ bệnh án, cách đây hai ngày, ê kíp trực nhận cuộc gọi cấp cứu lúc 17h01 và nhanh chóng có mặt tại nhà bệnh nhân lúc 17h10.
Người nhà của bệnh nhân cho biết sau bữa cơm chiều với gia đình, anh P. than mệt rồi ra trước hiên ngồi nghỉ. Ít phút sau, anh P. đột ngột gục xuống ngưng tim, ngưng thở.
Khi kíp cấp cứu đến nơi, bệnh nhân trong tình trạng hôn mê, nằm ngửa trên sàn nhà, tím tái tay chân, đồng tử giãn 5mm. Dù nỗ lực hồi sinh nhưng bệnh nhân đã tử vong, người cha bật khóc ngay cạnh thi thể con trai.
Theo người thân, anh P. là giao viên, mới lập gia đình, chưa có con. Trong lần khám sức khỏe tại cơ quan thì phát hiện tăng huyết áp nhưng chủ quan không điều trị vì nghĩ mình còn trẻ khỏe.
Bác sĩ Tuệ cảnh báo tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm, không gây đau hay khó chịu rõ ràng, nhưng có thể dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc ngưng tim đột ngột nếu không được kiểm soát. Do đó không xem thường huyết áp cao chỉ vì mình còn trẻ.
Các bác sĩ khoa tim mạch tổng quát Bệnh viện Nhân dân 115 cho rằng trong nhiều năm qua, cộng đồng vẫn quan niệm rằng tăng huyết áp là bệnh “của người già”.
Tuy nhiên, các nghiên cứu mới trên thế giới và tại Việt Nam cho thấy tăng huyết áp đang trẻ hóa nhanh chóng, trở thành vấn đề sức khỏe nghiêm trọng ở nhóm tuổi 18 – 45. Hiện nay tăng huyết áp xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ.
Điều đáng lo ngại nhất là người trẻ bị tăng huyết áp làm tăng cao nguy cơ xảy ra các biến chứng sớm. Ví dụ người dưới 45 tuổi bị tăng huyết áp sẽ tăng gấp 3 – 5 lần nguy cơ đột quỵ so với người cùng tuổi có huyết áp bình thường.
Tại các bệnh viện Việt Nam, số ca đột quỵ ở người trẻ (dưới 45 tuổi) tăng đáng kể trong 5 – 7 năm gần đây, trong đó tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu.
Giải thích lý do người trẻ bây giờ dễ tăng huyết áp, các bác sĩ cho biết đó là do các yếu tố về môi trường và lối sống ảnh hưởng như thức khuya kéo dài, hút thuốc lá, căng thẳng công việc, học tập, ít vận động, ngồi nhiều, tăng cân, béo phì, béo bụng, chế độ ăn uống không lành mạnh.
Mặc dù cùng là tăng huyết áp nhưng đặc điểm ở người trẻ có nhiều điểm khác biệt quan trọng do thường không có triệu chứng, ít khi cảm thấy đau đầu, chóng mặt hay khó chịu. Vì vẫn “cảm thấy khỏe”, họ thường không đi khám nên phát hiện muộn.
Nguy cơ tăng huyết áp thứ phát cũng cao hơn ở nhóm người 18 – 40 tuổi, với tỉ lệ lên đến 20 – 30%. Nếu không tầm soát kỹ, bệnh dễ bị bỏ sót. Vì tuổi thọ còn dài, tác động của tăng huyết áp kéo dài 10 – 20 năm sẽ gây tổn thương mạch máu nghiêm trọng hơn, dẫn đến nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ, suy thận mạn, suy giảm thị lực.
Ngày 14/7, đại diện Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cho biết sức khỏe bệnh nhân phục hồi, không để lại di chứng thần kinh sau quá trình điều trị đặc biệt. Để ngăn ngừa nguy cơ đột tử trong tương lai, các bác sĩ đã tiến hành cấy máy phá rung tự động (ICD) cho người bệnh trước khi xuất viện.
Trước đó, chàng trai có tiền sử khỏe mạnh bất ngờ rơi vào trạng thái tím tái, mất ý thức khi đang nghỉ trưa tại văn phòng. Đồng nghiệp lập tức đưa anh đến cơ sở y tế gần nhất cấp cứu. Tuy nhiên, diễn biến bệnh lý trở nặng nhanh chóng khiến bệnh nhân ngừng tuần hoàn trên đường chuyển tuyến đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Tuyên Quang. Sau 15 phút hồi sức tích cực, tim thanh niên này đập trở lại. Các bác sĩ đặt ống nội khí quản, dùng thuốc vận mạch và tiếp tục chuyển anh lên bệnh viện tuyến trung ương.
Thử thách tiếp tục xảy đến khi trên đường vận chuyển, bệnh nhân xuất hiện thêm hai cơn ngừng tuần hoàn. Ê kíp cấp cứu phải hồi sức ngay trên xe để duy trì sự sống. Trước tình thế ngặt nghèo, gia đình quyết định chuyển hướng điều trị, đưa bệnh nhân vào Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc yêu cầu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Thời điểm nhập viện, nam thanh niên hôn mê sâu, sốt cao 39,6 độ C, huyết áp phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc vận mạch liều cao. Các xét nghiệm cho thấy tình trạng tổn thương phổi, oxy hóa máu giảm nặng, toan chuyển hóa và suy đa tạng nghiêm trọng. Nhận định não bộ là cơ quan dễ tổn thương nhất do thiếu oxy sau ngừng tuần hoàn, các bác sĩ lập tức kích hoạt phác đồ hồi sức cao cấp nhất, trọng tâm là kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy.
Bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc yêu cầu, giải thích trạng thái "ngủ đông" nhân tạo này duy trì thân nhiệt người bệnh ở mức 33-36 độ C. Quy trình giúp giảm tối đa nhu cầu chuyển hóa và tiêu thụ oxy, từ đó ngăn chặn phù não, xuất huyết nội tạng và ức chế các chất độc hủy hoại tế bào thần kinh. Y văn thế giới ghi nhận liệu pháp này giúp giảm 14% tỷ lệ tử vong và 11% di chứng nặng nếu áp dụng trong "khung giờ vàng" 6 tiếng đầu sau biến cố.
Song song hạ thân nhiệt, ê kíp điều trị triển khai lọc máu liên tục, thở máy và kiểm soát chặt chẽ các chỉ số sinh tồn. Sau 24 giờ duy trì độ lạnh, bệnh nhân được nâng dần thân nhiệt theo phác đồ. Khi ngừng thuốc an thần, ý thức người bệnh bắt đầu phục hồi. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não cho thấy chỉ có tổn thương rất nhỏ do thiếu oxy, một kết quả ngoài mong đợi đối với ca ngừng tim nhiều lần. Trong ngày tiếp theo, bệnh nhân cải thiện rõ rệt, có thể tự thở và dừng toàn bộ các thiết bị hỗ trợ lọc máu hay thuốc vận mạch.
Ngày thứ 2 đi vào hoạt động, các bác sĩ của Trung tâm Đột quỵ - Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã liên tiếp cấp cứu thành công hai bệnh nhân nhồi máu não cấp bằng các kỹ thuật tái thông mạch hiện đại.
Trường hợp đầu tiên là nam bệnh nhân 72 tuổi, trú tại Đồng Văn, Ninh Bình. Người bệnh đột ngột xuất hiện nói khó, liệt nửa người và được gia đình đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.
BS Vương Xuân Trung, Trung tâm Đột quỵ - Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình cho biết, ngay khi tiếp nhận bệnh nhân, ê-kíp nhanh chóng kích hoạt quy trình báo động đột quỵ. Kết quả xác định người bệnh bị nhồi máu não cấp do tắc động mạch não giữa trái.
Ngay lập tức, các bác sĩ chỉ định truyền thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch.
"Chỉ 25 phút sau khi nhập viện, thuốc đã được sử dụng. Đồng thời, Trung tâm Đột quỵ phối hợp với Trung tâm Điện quang can thiệp tiến hành lấy huyết khối cơ học, với thời gian từ khi vào viện đến khi chọc động mạch đùi chỉ 40 phút.
Sau can thiệp, người bệnh cải thiện rõ rệt về thần kinh, giảm liệt và giảm tình trạng thất ngôn so với thời điểm nhập viện", BS Trung cho biết.
Trường hợp thứ hai là bệnh nhân nam 65 tuổi, trú tại Liêm Hà, Ninh Bình. Sau khi ngủ dậy, người bệnh xuất hiện nói khó và yếu nửa người.
Khi được đưa đến Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, bệnh nhân được xác định là bị đột quỵ khi thức giấc.
Kết quả chẩn đoán xác định bệnh nhân bị nhồi máu não bán cầu phải và vẫn còn chỉ định điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết.
Chỉ 25 phút sau khi nhập viện, người bệnh được truyền thuốc tiêu sợi huyết. Sau điều trị, các triệu chứng thần kinh cải thiện rõ, khả năng vận động và ngôn ngữ tiến triển tích cực.
BS Trung cho biết, cả hai trường hợp đều là người địa phương, được đưa đến bệnh viện rất sớm sau khi xuất hiện triệu chứng.
"Trong điều trị đột quỵ, mỗi phút trôi qua đều có hàng triệu tế bào não bị tổn thương. Việc người bệnh được đưa đến bệnh viện sớm giúp chúng tôi có đủ thời gian để đánh giá, chỉ định đúng phương pháp điều trị và triển khai tái thông mạch trong "thời gian vàng". Đó là yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng hồi phục của người bệnh", BS Trung chia sẻ.
Theo GS.TS. Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, kết quả điều trị của hai bệnh nhân cho thấy quy trình cấp cứu đột quỵ tại cơ sở Ninh Bình đã được triển khai đồng bộ theo tiêu chuẩn của Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai.
"Não bộ mất hàng triệu tế bào thần kinh sau mỗi phút mạch máu não bị tắc. Vì vậy, mục tiêu quan trọng nhất là rút ngắn tối đa thời gian từ khi người bệnh đến bệnh viện đến khi được tái thông mạch. Việc truyền thuốc tiêu sợi huyết trong 25 phút và chọc mạch lấy huyết khối sau 40 phút là những mốc thời gian rất tích cực, phản ánh sự phối hợp hiệu quả giữa cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm, can thiệp và hồi sức", chuyên gia thông tin.
Nhiều chuyên khoa mũi nhọn
Đánh giá về những ca cấp cứu đầu tiên tại cơ sở mới, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, mục tiêu khi đưa cơ sở Ninh Bình vào hoạt động là đưa các chuyên khoa mũi nhọn như đột quỵ, tim mạch, hồi sức cấp cứu, ngoại khoa và chẩn đoán hình ảnh chất lượng cao đến gần người dân hơn.
Khi người bệnh được tiếp cận trung tâm đột quỵ trong thời gian ngắn nhất, được chẩn đoán chính xác và can thiệp kịp thời, cơ hội hồi phục sẽ tăng lên rất nhiều.
"Hai trường hợp được điều trị thành công trong thời gian rất sớm, cho thấy bệnh nhân ở Ninh Bình và vùng lân cận có thể tiếp cận các kỹ thuật cấp cứu đột quỵ hiện đại ngay tại địa phương, không còn phải chuyển lên Hà Nội như trước", PGS Cơ đánh giá.
Theo ông, điều này có được vì khoảng cách địa lý được rút ngắn, người bệnh đến viện được tiếp cận điều trị trong "thời gian vàng", từ đó giảm tỷ lệ tử vong, hạn chế tàn phế và nâng cao chất lượng cuộc sống sau điều trị.
Nữ Việt kiều đến điều trị tại Trung tâm Y học giới tính Hà Nội, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội là ví dụ điển hình, khi những triệu chứng tưởng chừng "bình thường" lại trở thành nỗi ám ảnh suốt nhiều năm.
Theo chia sẻ, khoảng 3 năm trước, khi khoảng cách giữa các chu kỳ kinh nguyệt thưa dần, chị H. (51 tuổi) bắt đầu xuất hiện các cơn bốc hỏa nhẹ, mỗi ngày 1 - 2 lần, nhu cầu "gần gũi chuyện chăn gối" với chồng cũng giảm đi rõ rệt. Tuy nhiên, chị H. khi đó không chú ý, quan tâm nhiều đến những thay đổi này.
Hai năm sau đó, khi kinh nguyệt ngừng hẳn, tình trạng bốc hỏa quay trở lại với mức độ nghiêm trọng hơn.
Mỗi ngày chị trải qua 3 - 4 cơn bốc hỏa, không chỉ vào ban đêm mà xuất hiện cả ban ngày. Sau mỗi lần bốc hỏa là tình trạng đổ mồ hôi như tắm, chị H. phải vội lau người, thay quần áo, khiến giấc ngủ ban đêm bị gián đoạn liên tục và công việc hằng ngày bị ảnh hưởng, kèm biểu hiện hay quên, thiếu tập trung.
Không dừng lại ở đó, những rối loạn khó nói như tiểu són khi ho, tiểu gấp không kiểm soát được, gây rất nhiều phiền toái trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày.
Sinh sống ở nước ngoài, chị H. cho biết việc tiếp cận dịch vụ y tế gặp nhiều trở ngại về giao tiếp và chi phí điều trị. Trong khi các triệu chứng ngày càng ảnh hưởng đến cuộc sống, chị đã quyết định trở về Việt Nam điều trị.
Tại Trung tâm Y học giới tính Hà Nội, chị H. được thực hiện một số xét nghiệm nội tiết cần thiết để đánh giá tình trạng mãn kinh.
Kết quả cho thấy chỉ số FSH tăng cao, estrogen giảm mạnh; thực thể ghi nhận tình trạng teo niêm mạc âm đạo. Bác sĩ kết luận bệnh nhân bị rối loạn vận mạch, kèm hội chứng niệu sinh dục thời kỳ mãn kinh.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Phạm Minh Ngọc, Phó giám đốc Trung tâm Y học giới tính Hà Nội, chia sẻ rất nhiều phụ nữ nghĩ rằng đây là biểu hiện bình thường của tuổi mãn kinh nên cố gắng chịu đựng. Tuy nhiên, các triệu chứng này hoàn toàn có thể can thiệp nếu được phát hiện sớm.
"Chẩn đoán mãn kinh dựa trên tiêu chuẩn đơn giản nhưng rất quan trọng, đó là không có kinh nguyệt trong 12 tháng liên tiếp. Trường hợp này đi kèm rối loạn vận mạch điển hình như bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, cùng các hội chứng niệu sinh dục", bác sĩ Ngọc cho biết.
Sau khi loại bỏ các yếu tố nguy cơ như tim mạch, ung thư, rối loạn đông máu, bệnh nhân được tư vấn điều trị bằng liệu pháp hormone nội tiết thời kỳ mãn kinh kết hợp điều chỉnh lối sống.
Theo bác sĩ Ngọc, đây là phương pháp mang lại hiệu quả cao nếu được chỉ định đúng. Với những trường hợp có triệu chứng bốc hỏa rõ rệt, liệu pháp nội tiết có thể cải thiện nhanh chỉ sau khoảng một tuần. Tuy nhiên bắt buộc phải loại trừ các chống chỉ định trước khi điều trị.
Sau một tháng điều trị, các triệu chứng của bệnh nhân giảm rõ rệt, tình trạng bốc hỏa chấm dứt, giấc ngủ được cải thiện, không còn tình trạng mệt mỏi. Sau tái khám, bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị, từ đó giảm liều và tiếp tục theo dõi trong những tháng tiếp theo.
Theo bác sĩ, điều trị nội tiết không chỉ giúp giảm triệu chứng mà còn góp phần bảo vệ tim mạch, hạn chế loãng xương và rối loạn chuyển hóa. Nhưng hiệu quả tốt nhất chỉ đạt được khi bệnh nhân đến khám sớm.
"Chúng tôi từng gặp nhiều bệnh nhân để tình trạng này kéo dài hàng chục năm mới đi khám. Nếu để ảnh hưởng của mãn kinh kéo dài trên 10 năm hoặc bệnh nhân trên 60 tuổi thì cơ hội điều trị nội tiết đã không còn vì không đảm bảo loại trừ được các yếu tố nguy cơ tim mạch, tiểu đường...
Vì vậy, phụ nữ nên đi khám ngay khi cơ thể xuất hiện những dấu hiệu bất thường", bác sĩ Ngọc khuyến cáo.
