Ngày 20-5, BS.CKII Nguyễn Thắng Nhật Tuệ, phụ trách một trạm cấp cứu vệ tinh thuộc mạng lưới Trung tâm Cấp cứu 115 TP.HCM, cho biết ê kíp vừa tiếp nhận trường hợp bệnh nhân H.Q.P. (giáo viên, 38 tuổi, ngụ phường Bình Trị Đông, TP.HCM) ngưng tim ngoại viện, có tiền sử tăng huyết áp nhưng không điều trị.
Theo hồ sơ bệnh án, cách đây hai ngày, ê kíp trực nhận cuộc gọi cấp cứu lúc 17h01 và nhanh chóng có mặt tại nhà bệnh nhân lúc 17h10.
Người nhà của bệnh nhân cho biết sau bữa cơm chiều với gia đình, anh P. than mệt rồi ra trước hiên ngồi nghỉ. Ít phút sau, anh P. đột ngột gục xuống ngưng tim, ngưng thở.
Khi kíp cấp cứu đến nơi, bệnh nhân trong tình trạng hôn mê, nằm ngửa trên sàn nhà, tím tái tay chân, đồng tử giãn 5mm. Dù nỗ lực hồi sinh nhưng bệnh nhân đã tử vong, người cha bật khóc ngay cạnh thi thể con trai.
Theo người thân, anh P. là giao viên, mới lập gia đình, chưa có con. Trong lần khám sức khỏe tại cơ quan thì phát hiện tăng huyết áp nhưng chủ quan không điều trị vì nghĩ mình còn trẻ khỏe.
Bác sĩ Tuệ cảnh báo tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm, không gây đau hay khó chịu rõ ràng, nhưng có thể dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc ngưng tim đột ngột nếu không được kiểm soát. Do đó không xem thường huyết áp cao chỉ vì mình còn trẻ.
Các bác sĩ khoa tim mạch tổng quát Bệnh viện Nhân dân 115 cho rằng trong nhiều năm qua, cộng đồng vẫn quan niệm rằng tăng huyết áp là bệnh “của người già”.
Tuy nhiên, các nghiên cứu mới trên thế giới và tại Việt Nam cho thấy tăng huyết áp đang trẻ hóa nhanh chóng, trở thành vấn đề sức khỏe nghiêm trọng ở nhóm tuổi 18 – 45. Hiện nay tăng huyết áp xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ.
Điều đáng lo ngại nhất là người trẻ bị tăng huyết áp làm tăng cao nguy cơ xảy ra các biến chứng sớm. Ví dụ người dưới 45 tuổi bị tăng huyết áp sẽ tăng gấp 3 – 5 lần nguy cơ đột quỵ so với người cùng tuổi có huyết áp bình thường.
Tại các bệnh viện Việt Nam, số ca đột quỵ ở người trẻ (dưới 45 tuổi) tăng đáng kể trong 5 – 7 năm gần đây, trong đó tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu.
Giải thích lý do người trẻ bây giờ dễ tăng huyết áp, các bác sĩ cho biết đó là do các yếu tố về môi trường và lối sống ảnh hưởng như thức khuya kéo dài, hút thuốc lá, căng thẳng công việc, học tập, ít vận động, ngồi nhiều, tăng cân, béo phì, béo bụng, chế độ ăn uống không lành mạnh.
Mặc dù cùng là tăng huyết áp nhưng đặc điểm ở người trẻ có nhiều điểm khác biệt quan trọng do thường không có triệu chứng, ít khi cảm thấy đau đầu, chóng mặt hay khó chịu. Vì vẫn “cảm thấy khỏe”, họ thường không đi khám nên phát hiện muộn.
Nguy cơ tăng huyết áp thứ phát cũng cao hơn ở nhóm người 18 – 40 tuổi, với tỉ lệ lên đến 20 – 30%. Nếu không tầm soát kỹ, bệnh dễ bị bỏ sót. Vì tuổi thọ còn dài, tác động của tăng huyết áp kéo dài 10 – 20 năm sẽ gây tổn thương mạch máu nghiêm trọng hơn, dẫn đến nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ, suy thận mạn, suy giảm thị lực.
Ngày 29/4, Sở Y tế tỉnh Nghệ An cho biết kết quả xét nghiệm trên các mẫu bệnh phẩm củng cố kết luận Salmonella là tác nhân gây ra vụ ngộ độc. Các bệnh nhân trú tại xã Diễn Ngọc, Diễn Thọ, Diễn Bích, Diễn Hoa (trước đây thuộc huyện Diễn Châu), lần lượt nhập viện điều trị từ ngày 17-21/4, hiện đã bình phục và xuất viện.
Salmonella là tác nhân phổ biến gây nhiễm khuẩn tiêu hóa, thường khởi phát sau 16-48 giờ với các triệu chứng như tiêu chảy, đau bụng, sốt, buồn nôn và mệt mỏi. Đa số trường hợp tự hồi phục sau 4-7 ngày, nhưng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc suy giảm miễn dịch, bệnh có thể gây biến chứng nặng như nhiễm trùng huyết, viêm màng não, đe dọa tính mạng nếu không điều trị kịp thời.
Vi khuẩn thường tồn tại trong đường tiêu hóa động vật, lây sang người qua thực phẩm nhiễm khuẩn như trứng, thịt gia cầm chưa nấu chín, sữa chưa tiệt trùng, rau sống hoặc do nhiễm chéo trong chế biến. Trong đó, trứng và sản phẩm từ trứng là nguồn lây quan trọng, bởi vi khuẩn có thể xâm nhập vào bên trong quả trứng ngay từ buồng trứng của gà mái trước khi hình thành vỏ trứng.
Gần đây, các tỉnh phía Nam liên tiếp ghi nhận hàng trăm người nhập viện sau khi ăn bánh mì. Ngày 3 và 4/3, 79 bệnh nhân tại phường Vũng Tàu ngộ độc do ăn bánh mì vỉa hè đường Đồ Chiểu. Trước đó vài ngày, 22 người ở TP HCM và hơn 70 người tại cơ sở Hồng Ngọc 12 (Đồng Tháp) cũng gặp triệu chứng tương tự.
Các nhà khoa học tại Đại học College London và Đại học Glasgow (Anh) công bố kết quả mang tính bước ngoặt này tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Thống kê Lâm sàng Mỹ (ASCO) ở Chicago ngày 30/5.
Cụ thể, thông qua thử nghiệm lâm sàng quốc tế mang tên Optima, nhóm nghiên cứu theo dõi hơn 4.000 bệnh nhân ung thư vú mới chẩn đoán tại Anh, Na Uy, Thụy Điển, Australia, New Zealand và Thái Lan.
Nghiên cứu sử dụng xét nghiệm hệ gene Prosigna - hoạt động bằng cách phân tích mức độ hoạt động của 50 gene bên trong mẫu mô khối u (tức bản đồ ADN của tế bào ung thư), qua đó chấm điểm mức độ hung hãn và dự báo rủi ro ung thư quay lại trong 10 năm tới.
Các chuyên gia tiến hành thử nghiệm trên 4.429 bệnh nhân từ 40 tuổi trở lên mắc ung thư vú phụ thuộc nội tiết. Đây là dạng bệnh dùng chính hormone của cơ thể người bệnh làm nguồn nuôi dưỡng khối u, chiếm 80% tổng số ca mắc toàn cầu.
Nhóm nghiên cứu chia bệnh nhân thành hai nhánh. Ở nhánh tiêu chuẩn, bác sĩ cho bệnh nhân truyền hóa chất, sau đó dùng liệu pháp nội tiết (uống thuốc ức chế hormone). Ở nhánh ứng dụng xét nghiệm gene, bác sĩ chỉ định phác đồ dựa trên điểm số rủi ro. Những người điểm cao mới phải truyền hóa chất kết hợp thuốc nội tiết. Những người điểm thấp hoàn toàn bỏ qua hóa chất, chỉ uống thuốc nội tiết.
Sau 5 năm, dữ liệu cho thấy tỷ lệ điều trị thành công giữa hai nhóm gần như tương đương. Cụ thể, nhóm truyền hóa chất ghi nhận 95% bệnh nhân sống sót và không tái phát, trong khi nhóm bỏ qua hóa chất cũng đạt tỷ lệ 94%. Số liệu này khẳng định hóa trị không mang lại thêm lợi ích lâm sàng nào cho nhóm bệnh nhân có điểm nguy cơ thấp, mở đường cho việc loại bỏ hoàn toàn phác đồ độc tính cao này.
Bà Karen Bonham, 64 tuổi, sống tại Cardiff (Anh), phát hiện khối u vú kích thước 5 cm đã di căn hai hạch nách vào tháng 6/2017. Bác sĩ lúc đó lên lịch truyền hóa chất tiêu chuẩn, bà thậm chí đã cắt tóc ngắn để chuẩn bị cho quá trình rụng tóc.
Tuy nhiên, sau khi tham gia thử nghiệm Optima và nhận kết quả xét nghiệm gene nguy cơ thấp, bác sĩ hủy lịch hóa trị, chuyển sang áp dụng tia xạ và thuốc nội tiết. Gần 9 năm trôi qua, bà Bonham tận hưởng cuộc sống khỏe mạnh bình thường mà không phải chịu bất kỳ di chứng nào từ hóa chất.
Giáo sư Rob Stein chuyên ngành Ung thư vú tại UCL, trưởng nhóm thử nghiệm, khẳng định phát hiện mới giúp giới y khoa giải quyết bài toán khó lâu nay là nhận diện chính xác ai thực sự cần hóa trị và ai không. Giáo sư Iain MacPherson tại Đại học Glasgow đánh giá nghiên cứu cung cấp bằng chứng mạnh mẽ để thay đổi cách bác sĩ định hình phác đồ. Nhờ đó, người bệnh tránh cảnh nôn mửa, kiệt sức, vô sinh, trong khi các cơ sở y tế tiết kiệm nguồn lực điều trị.
Ngày 1-4, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) cho biết đã điều trị thành công cho một bệnh nhân bị đột quỵ ở giờ thứ 34. Đây là một trong những trường hợp hiếm gặp được cứu sống thành công.
Cụ thể, bệnh nhân là V.V.H. (50 tuổi, Vĩnh Long) có tiền sử tăng huyết áp, hút thuốc lá, uống rượu và từng xuất hiện các cơn tê tay, nói khó thoáng qua nhưng không đi khám.
Hơn một ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân đột ngột đớ miệng, yếu nửa người phải, không nói được, gia đình nghĩ tình trạng sẽ tự cải thiện nên đưa đến bệnh viện muộn, khi đã sang ngày thứ hai.
Tại bệnh viện khám ghi nhận, người bệnh mất ngôn ngữ toàn bộ, liệt dây thần kinh VII trung ương bên phải, yếu nửa người bên phải 3/5. Kết quả MRI sọ não cho thấy bệnh nhân bị nhồi máu não bán cầu trái do tắc đoạn M1 của động mạch não giữa.
Thông thường, sau 24 giờ kể từ khi khởi phát đột quỵ, hầu hết mô não bị thiếu máu đã hoại tử hoàn toàn. Tuy nhiên để xác định chính xác thể tích vùng não bị tổn thương, bác sĩ đã chỉ định chụp CT trên hệ thống Somatom Force VB30.
Bác sĩ Phan Ngọc Thảo - khoa nội thần kinh - đột quỵ Bệnh viện Gia An 115 - cho hay sau khi chụp CT đánh giá đúng phần não bị tổn thương, bệnh nhân được can thiệp lấy huyết khối cơ học.
Dưới hệ thống DSA, các mảnh huyết khối được lấy ra, tái thông hoàn toàn mạch máu. Dòng máu lập tức được khôi phục, tái nuôi dưỡng mô não.
Sau thủ thuật, bệnh nhân tiếp tục được điều trị nội khoa và phục hồi chức năng; tình trạng yếu tay chân và rối loạn ngôn ngữ cải thiện dần, điểm NIHSS (thang điểm đánh giá mức độ đột quỵ) khi xuất viện chỉ còn 1-2 điểm (ngôn ngữ).
Theo bác sĩ Thảo, cấp cứu đột quỵ nhồi máu não đạt hiệu quả cao nhất trong "thời gian vàng" dưới 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Cửa sổ điều trị có thể mở rộng 6 - 24 giờ với can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học.
Sau mốc này, đa số bệnh nhân đã mất hoàn toàn vùng não có khả năng phục hồi, điều trị thường chỉ còn phục hồi chức năng và phòng ngừa tái phát. Vì vậy việc tái thông mạch thành công ở giờ thứ 34 như trường hợp ông H. này là ít gặp.
Bác sĩ Thảo chia sẻ thêm "thời gian vàng" để điều trị nhồi máu não là trong vòng 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Trong thời gian này, thuốc tiêu sợi huyết có thể được sử dụng để làm tan cục máu đông, khôi phục lưu lượng máu đến vùng não bị ảnh hưởng. Hiệu quả điều trị cao nhất đạt được trong 1 giờ đầu tiên do khả năng cứu được nhiều tế bào thần kinh nhất.
Lấy huyết khối cơ học có thể mở rộng cửa sổ điều trị lên đến 6 - 24 giờ ở những bệnh nhân được chọn lọc, dựa vào hình ảnh học như CT hoặc MRI để đánh giá vùng tranh tối tranh sáng. Sau 24 giờ, chỉ định can thiệp cực kỳ hạn chế và đòi hỏi bằng chứng rõ ràng từ các phương tiện chẩn đoán hình ảnh tiên tiến.
Bác sĩ Thảo khuyến cáo, mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh mất đi vĩnh viễn. Do đó ngay khi người bệnh xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần đưa bệnh nhân cấp cứu ở bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt.
Đột quỵ có nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu (mỡ máu cao), ngưng thở khi ngủ, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, lạm dụng rượu bia, béo phì, lối sống ít vận động, bệnh tim mạch và tiền sử cơn thiếu máu não thoáng qua.
Việc chủ động tầm soát, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và xử trí kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ là chìa khóa để giảm thiểu thương tổn não và nâng cao khả năng hồi phục.
