Các nghị sĩ Lithuania buộc phải trú ẩn dưới lòng đất vào hôm 20/5 và không phận thủ đô Vilnius tạm thời bị đóng cửa sau khi UAV vi phạm không phận nước này, đánh dấu sự cố an ninh mới nhất trong một loạt các sự cố ở khu vực Baltic.
Đây là lần đầu tiên kể từ khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra vào năm 2022, một thủ đô thuộc EU và NATO phải kích hoạt cảnh báo quy mô lớn như vậy, khiến người dân và giới lãnh đạo đồng loạt tìm nơi trú ẩn.
Lithuania cũng đã đình chỉ giao thông đường sắt xung quanh thủ đô, trong khi các trường học và nhà trẻ được yêu cầu đưa trẻ em đến nơi trú ẩn.
“Hãy lập tức tìm nơi trú ẩn an toàn, chăm sóc người thân của bạn, chờ đợi các khuyến nghị mới”, quân đội Lithuania cho biết trong một cảnh báo gửi đến người dân ở thủ đô Vilnius.
Tổng thống Gitanas Nauseda và Thủ tướng Inga Ruginiene cũng đã được đưa tới nơi trú ẩn. Một cảnh báo cũng được phát ra tại tòa nhà quốc hội Vilnius, nơi các nghị sĩ và bộ trưởng đang có mặt.
Phát biểu với Reuters tại một hầm trú ẩn dưới lòng đất, Bộ trưởng Quốc phòng Robertas Kaunas cho biết máy bay quân sự đang tìm cách vô hiệu hóa mối đe dọa này.
“Nhiệm vụ tuần tra không phận NATO đã được kích hoạt và đang nhắm mục tiêu vào một máy bay không người lái được phát hiện trong không phận”, Bộ trưởng Kaunas nói. “Máy bay không người lái này đến từ Latvia”, ông Kaunas sau đó cho biết.
Các nhà chức trách cho biết chưa rõ liệu chiếc máy bay không người lái đó đã bị rơi hay rời khỏi không phận Lithuania. Máy bay chiến đấu của NATO không thể định vị được nó.
Theo ông Vilmantas Vitkauskas – người đứng đầu Trung tâm Quản lý khủng hoảng quốc gia Lithuania, có khả năng đây là máy bay không người lái chiến đấu hoặc loại có thể đánh lừa hệ thống phòng thủ.
Động thái này diễn ra một ngày sau khi máy bay chiến đấu của NATO bắn hạ một máy bay không người lái bị nghi ngờ là của Ukraine trên bầu trời Estonia.
Ukraine đã tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tầm xa nhằm vào Nga, bao gồm cả khu vực Biển Baltic. Kể từ tháng 3, một số máy bay không người lái quân sự của Ukraine đã xâm phạm không phận của các thành viên NATO là Phần Lan, Latvia, Lithuania và Estonia, tất cả đều giáp biên giới với Nga.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết phản ứng của liên minh đối với sự cố ở Estonia là “bình tĩnh, quyết đoán và tương xứng”.
Một số thành viên NATO cảnh báo có thể sẽ có phản ứng mạnh mẽ hơn, trong đó Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk nói rằng “cuộc chiến Ukraine – Nga có thể sớm dẫn đến tình huống mà chúng ta sẽ phải phản ứng kiên quyết”.
Trong khi đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết quân đội Nga đang theo dõi chặt chẽ tình hình liên quan đến máy bay không người lái bay qua không phận các nước Baltic và “đang xây dựng một phản ứng thích hợp”, hãng thông tấn nhà nước TASS đưa tin hôm 20/5.
Hãng AFP ngày 4.4 dẫn lời phi hành gia người Canada Jeremy Hansen chia sẻ cảm giác khi tàu vũ trụ Orion đưa ông và 3 đồng nghiệp người Mỹ theo quỹ đạo phức tạp để bay về phía mặt trăng.
Bốn phi hành gia trên sứ mệnh Artemis II đã vượt qua điểm giữa chặng đường từ trái đất đến mặt trăng, cách trái đất hơn 241.000 km, khi tiến về phía trước để thực hiện chuyến bay có người lái đầu tiên ngang qua mặt trăng trong hơn nửa thế kỷ.
Ông Hansen, một cựu phi công chiến đấu 50 tuổi và là người lần đầu bay vào vũ trụ, cho biết ông đã chứng kiến "một số điều phi thường" trong những giờ đầu tiên trên tàu Orion.
"Đến lúc chúng tôi chợp mắt một chút rồi tỉnh dậy, trái đất đã ở quá xa rồi", ông Hansen cùng với các phi hành gia người Mỹ Victor Glover và Reid Wiseman cho biết trong một phiên hỏi đáp video do Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA) tổ chức.
Ông Hansen mô tả quá trình đốt nhiên liệu để chuyển hướng lên mặt trăng, thao tác đưa tàu Orion đến gần trái đất trong phạm vi 200 km trước khi chuyển hướng sang quỹ đạo mới và lao về phía mặt trăng.
"Cảm giác như chúng tôi đang rơi từ trên trời xuống trái đất... Thật đáng kinh ngạc là chúng tôi thực sự sẽ bay vòng qua và tránh được vật thể đó. Nó đã ở rất gần và việc chứng kiến tất cả điều đó thực sự phi thường", ông chia sẻ.
Ông Hansen, người gia nhập CSA năm 2009 sau sự nghiệp phi công chiến đấu trong Không quân Hoàng gia Canada, sẽ là phi hành gia không phải người Mỹ đầu tiên bay vòng quanh mặt trăng.
Theo Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), cột mốc tiếp theo của tàu Orion, dự kiến diễn ra vào ngày thứ 5 của sứ mệnh kéo dài 10 ngày, sẽ là đi vào vùng ảnh hưởng của mặt trăng, nơi lực hấp dẫn của mặt trăng mạnh hơn so với trái đất.
Phi hành gia Hansen cho biết ông rất mong được quan sát cận cảnh phía bị khuất của mặt trăng và chứng kiến "hiện tượng nhật thực khi ở phía sau mặt trăng, điều đó sẽ rất thú vị".
Theo Hãng tin Reuters, ngày 14-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm đền Thiên Đàn - cách Tử Cấm Thành 7km về phía nam.
Đây là nơi từng được các hoàng đế nhà Minh (1368 -1644) và nhà Thanh (1644 - 1911) sử dụng để cử hành các nghi lễ tế trời, cầu cho mưa thuận gió hòa và mùa màng bội thu.
Song tại hội nghị thượng đỉnh lần này, cả hai nhà lãnh đạo đều đang tìm kiếm một loại "thu hoạch" rất khác.
Đối với ông Tập, việc tiếp đón ông Trump tại đền Thiên Đàn là một sự dàn dựng mang đậm thông điệp về sự trường tồn và chiều sâu văn hóa của Trung Quốc.
"Đó là bối cảnh rất phù hợp để nhắn nhủ với ông Trump và cả thế giới rằng Trung Quốc đang ở đây và đã tồn tại như thế suốt hàng ngàn năm qua", nhà sử học Lars Ulrik Thom tại Bắc Kinh đúc kết.
Với ông Trump, khung cảnh này lại mang ý nghĩa thực tế hơn: nông nghiệp là ưu tiên hàng đầu trong hội nghị, khi nông dân Mỹ đang trông chờ Trung Quốc thu mua lượng lớn đậu nành, ngũ cốc và thịt.
Giới phân tích cho rằng Tổng thống Mỹ đến Bắc Kinh trong bối cảnh tham vọng bị suy giảm do các phán quyết của tòa án về thuế quan.
Điều này buộc ông phải thu hẹp mục tiêu xuống một số thỏa thuận nông sản, máy bay Boeing, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ của Trung Quốc để giải quyết cuộc chiến tại Iran.
Trung Quốc từng là thị trường xuất khẩu nông sản hàng đầu của Mỹ, với kim ngạch gần 24 tỉ USD năm 2024.
Tuy nhiên Bắc Kinh đã đóng băng phần lớn hoạt động thương mại này, sử dụng nó như một đòn bẩy để đối phó với các biện pháp áp thuế của Washington.
Hiện nông dân Mỹ, đặc biệt là những người trồng đậu nành, đang theo dõi liệu Trung Quốc có thực hiện cam kết từ năm ngoái về việc mua 25 triệu tấn đậu nành mỗi năm cho đến năm 2028 hay không.
Những đơn hàng lớn từ Bắc Kinh không chỉ có giá trị kinh tế, mà còn mang ý nghĩa chính trị khi nông dân Mỹ - khối cử tri cốt lõi của ông Trump - cần được xoa dịu trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.
"Một binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong sự cố huấn luyện tại căn cứ không quân Erbil ở Iraq ngày 31/5. Buổi huấn luyện được tiến hành cùng các đối tác lục quân Anh, họ cũng mất một quân nhân. Sự việc đang được điều tra", Bộ tư lệnh Trung tâm thuộc lục quân Mỹ (ARCENT) hôm 1/6 cho biết.
Bộ Quốc phòng Anh xác nhận một binh sĩ đã thiệt mạng trong sự cố huấn luyện ở căn cứ Erbil, thêm rằng thông tin chi tiết sẽ được công bố sau.
Sự việc xảy ra cùng ngày truyền thông nhà nước Iran tuyên bố Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã tấn công "căn cứ của các nhóm vũ trang ly khai" ở miền bắc Iraq.
Một quan chức cấp cao của đảng Komala, tổ chức chính trị của người Kurd ở Iran, cho biết trụ sở của họ ở tỉnh Erbil đã bị hai tên lửa Iran tập kích tối 31/5. PAK, một tổ chức của người Kurd tại Iran, cũng thông báo căn cứ của họ gần Erbil đã bị tên lửa Iran tấn công.
Chưa rõ các sự việc có liên quan đến nhau hay không.
Căn cứ không quân Erbil nằm ở thủ phủ cùng tên của khu vực bán tự trị Kurdistan tại miền bắc Iraq, nằm gần biên giới giáp Iran. Mỹ duy trì hiện diện quân sự tại vùng này trong lúc tìm cách thắt chặt quan hệ với người Kurd, dù đang giảm bớt số lượng binh sĩ làm nhiệm vụ đối phó tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng ở Iraq.
Mỹ hồi tháng 12/2025 khánh thành khu phức hợp lãnh sự quán tại thành phố Erbil, cho thấy cam kết về ngoại giao và chiến lược đối với vùng này.
Mỹ và Iran từng tập kích qua lại sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực vào hôm 8/4, song không leo thang thành xung đột toàn diện. Quân đội Mỹ hôm 1/6 thông báo đã tập kích mục tiêu ở Iran để đáp trả vụ đối phương bắn rơi máy bay không người lái MQ-1 Predator, khiến Tehran tung đòn trả đũa vào căn cứ không quân của Washington trong khu vực.
IRGC sau đó tuyên bố đã tập kích tàu hàng MSC Sariska do "Mỹ - Israel sở hữu" bằng tên lửa hành trình, để trả đũa cuộc tấn công của Washington nhằm vào tàu Lian Star treo cờ Gambia ở vịnh Oman trước đó.
