Tổng thống Donald Trump ngày 8/7 tuyên bố Mỹ sẽ cấp giấy phép chế tạo tên lửa Patriot cho Ukraine để nước này “không thể phàn nàn rằng chúng tôi không chuyển đủ nữa”. Phát biểu được đưa ra ngày sau khi Ukraine thừa nhận không thể chặn được tên lửa đạn đạo Nga vì đã cạn kho đạn Patriot.
Ông Trump nói rằng các doanh nghiệp sản xuất tên lửa cho tổ hợp Patriot không được báo trước về quyết định, nhưng nhấn mạnh “mọi chuyện sẽ ổn thôi”. Tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin đang phụ trách dây chuyền tên lửa PAC-3 hiện đại nhất của Patriot, trong khi dòng PAC-2 cũ hơn do hãng Raytheon chế tạo.
Biên tập viên Howard Altman của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone và Becca Wasser, phụ trách mảng quốc phòng của Bloomberg Economics, cảnh báo Ukraine sẽ phải mất ít nhất vài tháng đến nhiều năm để có thể bắt đầu chế tạo tên lửa Patriot.
“Tham vọng này sẽ đối mặt với nhiều rào cản, bắt đầu từ thủ tục hành chính và quy định pháp luật, trong đó có yêu cầu thỏa thuận phải được quốc hội Mỹ phê duyệt. Đây mới chỉ là vấn đề nhỏ nhất”, Altman cho biết.
Nhiều khả năng Mỹ sẽ chỉ cung cấp linh kiện rời để Ukraine lắp ráp thành tên lửa hoàn chỉnh, thay vì chuyển giao công nghệ và dây chuyền cung ứng để Kiev tự chủ hoàn toàn sản xuất. Phương án này sẽ đặt ra hạn chế về thời gian và số lượng đạn mà Ukraine có thể xuất xưởng.
“Tên lửa Patriot sử dụng các linh kiện có tính chuyên dụng cao, mất nhiều thời gian để sản xuất”, Altman lưu ý.
Lockheed Martin, tập đoàn chế tạo vũ khí hàng đầu thế giới, hiện sản xuất khoảng 650 tên lửa PAC-3 MSE mỗi năm. Trong hợp đồng ký với Lầu Năm Góc hồi tháng 1, Lockheed Martin cam kết nâng sản lượng lên 2.000 quả mỗi năm trong thời gian tới.
“Thời gian chế tạo một thân tên lửa PAC-3 MSE là 24 tháng, còn động cơ nhiên liệu rắn là 30 tháng. Khoảng thời gian kéo dài như vậy do những hạn chế vật lý trên dây chuyền, trong đó có thời gian để nhiên liệu rắn lưu hóa và quy trình đánh giá linh kiện phức tạp, thường kéo dài nhiều năm”, Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại (FPRI), có trụ sở tại Mỹ, cho biết.
FPRI nhận định còn có điểm nghẽn nằm ở nhà thầu phụ cung cấp thiết bị cho Patriot. Tập đoàn Boeing đang phụ trách sản xuất đầu dò radar chủ động cho tên lửa PAC-3 MSE, với cơ sở duy nhất ở thành phố Huntsville đạt sản lượng 650-700 bộ linh kiện trong năm 2025.
“Lầu Năm Góc hồi tháng 4 ký thỏa thuận khung để tăng gấp 3 lần sản lượng đầu dò, thừa nhận năng lực lắp ráp tên lửa là vô nghĩa nếu nhà thầu phụ không thể theo kịp. Tình trạng tương tự cũng xảy ra với động cơ nhiên liệu rắn do hãng Aerojet Rocketdyne thuộc L3Harris chế tạo”, FPRI cho hay.
Chuỗi cung ứng cho dây chuyền hiện có đã quá tải, trong khi mở thêm cơ sở mới sẽ đòi hỏi những thiết bị và đào tạo chuyên môn, tăng thêm thời gian triển khai dự án. Ukraine đang đối mặt vấn đề tương tự khi phát triển lá chắn tên lửa đạn đạo nội địa, vốn phụ thuộc vào radar, trung tâm chỉ huy, đường truyền dữ liệu và đầu dò do châu Âu phát triển.
Kể cả khi đã tiếp nhận được những bộ phận cần thiết, Ukraine vẫn cần tìm địa điểm đặt nhà máy lắp ráp. Đây là điều rất khó khăn, do Kiev phải phân tán cơ sở chế tạo vũ khí nhằm hạn chế thiệt hại từ những cuộc tập kích tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của đối phương.
“Yêu cầu này không phù hợp với mục tiêu chế tạo đủ tên lửa Patriot nhằm đối phó với chiến dịch không kích của Nga. Sẽ cần vài năm để xây dựng hoặc chuyển đổi công năng cơ sở đủ lớn để lắp ráp tên lửa Patriot, trong khi Nga sẽ coi nơi này là mục tiêu hàng đầu và nhanh chóng tấn công”, Altman nói.
Đại tá về hưu David Shank, cựu hiệu trưởng Trường Pháo phòng không Lục quân Mỹ, đề cập một vấn đề khác là nhân sự. “Tôi hoàn toàn lo ngại với bất cứ ai được phép ra vào cơ sở này. Điều này cũng đặt ra câu hỏi về lượng thông tin và mức độ sẵn sàng chia sẻ từ Mỹ để Ukraine chế tạo tên lửa Patriot”, ông nói.
Altman cho rằng lo ngại của cựu đại tá Shank hoàn toàn có cơ sở, khi Mỹ luôn bảo vệ nghiêm ngặt dữ liệu về tên lửa Patriot và linh kiện bên trong. “Dây chuyền sản xuất tên lửa Patriot ở Ukraine có thể giúp Nga thu được dữ liệu và phần cứng”, cây bút Mỹ cảnh báo.
Ukraine không phải quốc gia đầu tiên được Mỹ cấp phép sản xuất tên lửa Patriot. Nhật Bản đang chế tạo khoảng 30 quả đạn mỗi năm theo hợp đồng ký với Lockheed Martin và từng dự định tăng gấp đôi sản lượng từ năm 2024, song kế hoạch này đã vấp phải trở ngại vì vấn đề chuỗi cung ứng.
Chưa rõ Ukraine sẽ lấy ngân sách từ đâu để lắp ráp tên lửa Patriot trong nước. Altman nêu khả năng các quốc gia châu Âu sẽ cùng gánh vác một phần chi phí cho Kiev.
Ukraine đang áp dụng quy trình chế tạo cấp tốc với tên lửa và UAV nội địa, nhưng sẽ không thể làm điều này với dây chuyền Patriot do các quy định kiểm soát nghiêm ngặt từ Mỹ.
“Sản lượng Patriot bị hạn chế bởi các điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng. Kể cả khi Ukraine xây dựng được nhà máy, họ vẫn cần thiết lập mạng lưới nhà cung cấp linh kiện. Đây là thách thức đáng kể với nền công nghiệp quốc phòng thời chiến của nước này”, Kelly Grieco, chuyên gia tại Trung tâm Stimson có trụ sở tại Mỹ, nêu quan điểm.
Argentina bắt đầu gửi vật liệu di truyền của vi rút Andes (biến thể của vi rút Hanta) cùng thiết bị xét nghiệm tới Tây Ban Nha, Senegal, Nam Phi, Hà Lan và Anh trong nỗ lực hỗ trợ các nước truy vết. AP hôm qua dẫn thông báo của Bộ Y tế Argentina cho biết từ tháng 6.2025 đến ngày 5.5, nước này ghi nhận 101 ca nhiễm vi rút Hanta, tăng gấp đôi so với thời gian trước đó.
Con người thường nhiễm vi rút Hanta khi tiếp xúc với các loài gặm nhấm mang mầm bệnh, đặc biệt là chuột, trong khi khả năng lây từ người sang người rất hiếm gặp. Tuy nhiên, biến thể Andes được tìm thấy ở Nam Mỹ có thể gây ra hội chứng nghiêm trọng ở phổi với tỷ lệ tử vong cao.
Theo Bộ Y tế Argentina, gần 1/3 số ca mắc trong năm qua do biến thể này đã tử vong, và một số đợt bùng phát trước đây cho thấy đã xảy ra tình trạng lây nhiễm giữa người và người mắc chủng Andes.
Tờ The Guardian dẫn lời giới hữu trách xác nhận những hành khách mắc bệnh trên tàu MV Hondius dương tính với chủng vi rút Andes. Đến nay, 3 hành khách đã tử vong, một người đang được điều trị tích cực tại bệnh viện ở Nam Phi, và 3 bệnh nhân được sơ tán khỏi tàu hôm 6.5. Thêm một người đàn ông rời tàu trước đó cũng được xác nhận dương tính với vi rút tại Thụy Sĩ. Du thuyền rời Ushuaia (Argentina) hôm 1.4, còn ca tử vong đầu tiên xảy ra hôm 11.4 là một công dân Hà Lan 70 tuổi. Thi thể người này tiếp tục được để trên tàu cho đến khi du thuyền cập cảng đảo Saint Helena (lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh ở Nam Đại Tây Dương) gần 2 tuần sau.
Người vợ 69 tuổi của nạn nhân sau đó di chuyển bằng máy bay từ đảo Saint Helena đến Nam Phi. Hãng hàng không KLM (Hà Lan) hôm qua cho biết bà có mặt trong thời gian ngắn trên chuyến bay hôm 25.4 từ Saint Helena tới Johannesburg (Nam Phi) trong lúc xuất hiện triệu chứng bệnh. Người này được đưa xuống máy bay trước giờ khởi hành, và sau đó mua vé chuyến bay khác của Hãng Airlink (Nam Phi). Chuyến bay của Airlink có 82 hành khách và 6 thành viên phi hành đoàn. Đến sân bay Johannesburg, người bệnh ngã quỵ và tử vong tại bệnh viện hôm 26.4. Chính bà đã tiếp xúc với nữ tiếp viên hãng KLM vừa nhập viện ở Amsterdam, theo AFP hôm qua. Trước khi lên tàu MV Hondius, hai vợ chồng nói trên đi du lịch ở Argentina, Uruguay và Chile.
Lo ngại cũng gia tăng khi giới hữu trách Hà Lan phát hiện khoảng 40 hành khách hôm 23.4 đã rời tàu MV Hondius lên đảo Saint Helena, theo báo El País. Nhóm này đã quay về nước, trong đó có Mỹ.
Tờ The New York Times hôm qua đưa tin giới chức y tế tại ít nhất 3 tiểu bang của Mỹ, gồm Georgia, California và Arizona, đang theo dõi tình trạng sức khỏe những người này. Con tàu nói trên hiện hướng đến quần đảo Canary sau khi Tây Ban Nha đồng ý cho tàu cập cảng dù chính quyền quần đảo Canary tỏ ra lo ngại. Hiện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đang tiếp tục theo dõi sát sao các diễn biến.
Các vụ nổ lớn đã làm rung chuyển thủ đô Damascus của Syria vào ngày 7.7, đúng thời điểm Tổng thống Pháp Emmanuel Macron có chuyến thăm để gặp nhà lãnh đạo Ahmed al-Sharaa, theo AP.
Truyền thông nhà nước Syria đưa tin có 18 người bị thương, gồm 4 cảnh sát sau các vụ nổ. Vụ việc được cho là xảy ra gần khách sạn Four Seasons, theo truyền thông là nơi ông Macron lưu trú.
Theo AP, những vụ nổ xảy ra khi ông Macron vừa bước vào Dinh Tổng thống để hội đàm với nhà lãnh đạo Ahmed al-Sharaa.
Văn phòng Tổng thống Pháp nói rằng những người trên đoàn xe của Tổng thống Macron không nghe thấy các vụ nổ. Phóng viên của Reuters trong đoàn báo chí tháp tùng nhà lãnh đạo cũng cho biết tương tự.
Giới chức Syria chưa bình luận về vụ việc.
Đài truyền hình nhà nước Syria, dẫn lời một quan chức an ninh giấu tên, cho biết 2 vụ nổ ở trung tâm thủ đô là do thiết bị nổ tự chế gây ra. Một thiết bị được đặt trong thùng rác và thiết bị còn lại được giấu trong một chiếc ô tô đang đỗ.
Khu vực xảy ra vụ nổ là tuyến phố đông đúc ở Damascus, nằm gần trụ sở Bộ Du lịch Syria và Bảo tàng Quốc gia Damascus. Hiện chưa có tổ chức nào đứng ra nhận trách nhiệm về vụ tấn công.
Văn phòng Tổng thống Pháp xác nhận ông Macron vẫn an toàn và cuộc gặp với ông al-Sharaa vẫn tiếp tục diễn ra.
Tổng thống Macron là nhà lãnh đạo phương Tây có ảnh hưởng lớn đầu tiên đến thăm Syria kể từ khi ông al-Sharaa lên nắm quyền đầu năm 2025. Chuyến thăm diễn ra trước khi ông lên đường tới hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ).
Ông Macron đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy châu Âu và Mỹ dỡ bỏ phần lớn các lệnh trừng phạt đối với Syria. Ông đến Syria vào tối 6.7 cùng một phái đoàn kinh tế và dự kiến ký các biên bản ghi nhớ với ông al-Sharaa khi Syria đang nỗ lực thu hút các nhà đầu tư để tái thiết sau 14 năm nội chiến.
Vụ việc xảy ra chỉ vài ngày sau khi một thiết bị nổ phát nổ tại một quán cà phê ở Damascus, khiến ít nhất 10 người thiệt mạng và hơn 20 người bị thương.
“Chúng tôi không muốn (đối đầu), nhưng nghĩa vụ của chúng tôi là phải sẵn sàng để tránh điều đó, và nếu không thể tránh được, thì phải giành chiến thắng”, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản, Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Miguel Díaz-Canel phát biểu tại một sự kiện ở thủ đô Havana ngày 16-4 (giờ địa phương).
Theo Hãng tin AFP, Cuba đã chuẩn bị cho trường hợp bị Mỹ tấn công trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump nhiều lần đe dọa và gây sức ép lên quốc gia này.
Ngoài ra ông Díaz-Canel cũng bác bỏ cách mô tả của Mỹ rằng Cuba là “một quốc gia thất bại”.
Nhà lãnh đạo Cuba khẳng định: “Cuba không phải là một quốc gia thất bại mà là một quốc gia bị bao vây. Cuba là một quốc gia đang đối mặt với sự tấn công đa chiều: chiến tranh kinh tế, lệnh cấm vận ngày càng siết chặt và cấm vận năng lượng”.
Cũng tại sự kiện, bà Mariela Castro - con gái nguyên Chủ tịch nước Cuba Raul Castro - nhấn mạnh người dân Cuba “muốn đối thoại” với Washington nhưng “không đặt hệ thống chính trị của mình lên bàn đàm phán”.
Trong cuộc phỏng vấn trước đó với Đài NBC ngày 9-4, ông Díaz-Canel cho biết sẽ không từ chức dưới sức ép từ Mỹ, đồng thời kêu gọi đối thoại cởi mở với chính quyền Tổng thống Donald Trump.
“Khái niệm những người cách mạng bỏ cuộc và từ chức không nằm trong từ điển của chúng tôi”, nhà lãnh đạo Cuba khẳng định.
Ông lưu ý rằng Cuba muốn “tham gia đối thoại và thảo luận mọi vấn đề mà không có bất kỳ điều kiện nào, Mỹ không yêu cầu thay đổi hệ thống chính trị của Cuba, cũng như Cuba không yêu cầu thay đổi hệ thống của Mỹ”.
Trong những tháng qua, Chính phủ Cuba đã triển khai chiến dịch truyền thông khi trả lời phỏng vấn nhiều cơ quan báo chí, cũng như lên tiếng về sức ép ngày càng gia tăng từ Mỹ trong bối cảnh nền kinh tế đang gặp khó khăn.
