Bé 10 ngày tuổi bụng phình to, kết quả thăm khám khiến gia đình bàng hoàng

Sáng 10/7, Bộ Y tế phối hợp Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên và Văn phòng Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam tổ chức Lễ Mít tinh hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới năm 2026 (ngày 11/7/2026) với chủ đề "Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng".

Phát biểu hưởng ứng, ông Đỗ Xuân Tuyên - Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, tại Việt Nam, hiện có gần 70 triệu người trong độ tuổi 15-64 là cơ hội lớn để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội là nhiều thách thức lớn đang đặt ra đối với công tác dân số và phát triển, nhất là đối với giới trẻ.

"Xu hướng kết hôn muộn, sinh ít con hoặc không sinh con ở giới trẻ ngày càng phổ biến tại nhiều địa phương. Việc kết hôn muộn sẽ dẫn đến sinh con muộn, sinh ít con, thậm chí không sinh con, làm giảm mức sinh", Thứ trưởng Bộ Y tế cho hay.

Theo ông, mức sinh thấp kéo dài sẽ tác động trực tiếp, sâu sắc tới quy mô, cơ cấu dân số và để lại nhiều hệ lụy như thiếu hụt lực lượng lao động, suy giảm quy mô dân số, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số và gia tăng các dòng di cư.

Thách thức nữa được ông chỉ ra là tỉ số giới tính khi sinh luôn ở mức cao trong nhiều năm nay, vượt ngưỡng cân bằng tự nhiên (104-106 bé trai/100 bé gái). Điều đó, sẽ dẫn tới nguy cơ phá vỡ cấu trúc gia đình, một bộ phận nam giới trẻ sẽ phải kết hôn muộn, không có khả năng kết hôn, gia tăng tình trạng buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, mại dâm, bạo hành giới, tội phạm xuyên quốc gia...

Cùng với đó, mang thai và sinh con ở phụ nữ tuổi chưa thành niên tăng và ở mức cao; tỉ lệ tảo hôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số tuy giảm nhưng vẫn ở mức cao...Những tồn tại, hạn chế nêu trên sẽ ảnh hưởng nhiều đến chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.

Ông cũng chỉ ra thách thức nữa đó là, Việt Nam có tốc độ già hóa dân số nhanh, nếu năm 2024, cứ 2 trẻ em có 1 người cao tuổi thì dự báo 50 năm sau, cứ 2 trẻ em sẽ có 4 người cao tuổi. Xu hướng sinh ít con hơn ở giới trẻ làm đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số.

"Nếu không có giải pháp phù hợp, trong tương lai lực lượng lao động trẻ sẽ thu hẹp, gánh nặng an sinh, chăm sóc người cao tuổi và áp lực phát triển kinh tế - xã hội sẽ ngày càng lớn đối với thế hệ trẻ", ông Tuyên nói.

Ông cũng nhấn mạnh, thời gian gần đây, công tác dân số tiếp tục ghi nhận nhiều dấu ấn quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế và chính sách. Quốc hội khóa XV thông qua Luật Dân số và phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.

Đồng thời, Nghị định và các thông tư hướng dẫn thi hành Luật Dân số; các Quyết định phê duyệt Chương trình, kế hoạch, đề án được phê duyệt triển khai đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, kịp thời và hiệu quả trên phạm vi cả nước.

Từ kết quả nghiên cứu quốc tế, ông Matt Jackson - Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam giới thiệu Khảo sát Tương lai Nhân khẩu học (Demographic Futures Survey) do UNFPA thực hiện, với hơn 108.000 người trẻ sử dụng Internet trong độ tuổi 18-39 tại 73 quốc gia và vùng lãnh thổ. Kết quả khảo sát cho thấy nhiều người trẻ vẫn mong muốn xây dựng các mối quan hệ gắn bó và lập gia đình trong tương lai.

Khảo sát cũng cho thấy nhiều người trẻ gặp khó khăn trong việc biến mong muốn thành hiện thực. Ổn định tài chính là yếu tố quan trọng nhất khi họ cân nhắc xây dựng các mối quan hệ gắn bó và lập gia đình, với 81% người được khảo sát đánh giá đây là yếu tố quan trọng.

Trong khi đó, khó khăn về kinh tế và nhà ở là rào cản phổ biến đối với việc bắt đầu một mối quan hệ lâu dài, đồng thời cũng là trở ngại lớn đối với việc sinh con. Từ những phát hiện này, ông Matt Jackson nhấn mạnh rằng chính sách dân số cần quan tâm nhiều hơn đến các điều kiện thực tế đang ảnh hưởng đến lựa chọn của người trẻ.

Hỗ trợ thanh niên không chỉ là câu chuyện về mức sinh, mà còn gắn với việc làm, nhà ở, dịch vụ chăm sóc trẻ em, chế độ nghỉ phép cho cha mẹ, cơ chế làm việc linh hoạt, dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và bình đẳng giới. Khi những điều kiện này được cải thiện, người trẻ sẽ có thêm niềm tin và khả năng xây dựng cuộc sống, các mối quan hệ và gia đình mà họ mong muốn.

Thay mặt Bộ Y tế, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đề nghị Cục Dân số chủ động phối hợp với cơ quan, đơn vị thuộc các bộ, ngành, địa phương triển khai hiệu quả Luật Dân số và các chương trình, đề án về dân số và phát triển, nhất là Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.

Cùng với đó, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác dân số, nâng cao chất lượng dự báo và xây dựng chính sách dân số thích ứng với những biến đổi nhân khẩu học trong giai đoạn mới...

"Trước sứ mệnh lịch sử vẻ vang mà thế hệ trẻ Việt Nam đang gánh vác trên vai, mỗi thanh niên cần nhận thức sâu sắc về vai trò và sứ mệnh của mình. Sinh con và nuôi dạy con tốt là góp phần xây dựng hạnh phúc gia đình và đóng góp cho dân tộc ta hùng cường và thịnh vượng", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Trong phòng bệnh Khoa Ngoại Gan Mật Tụy Thoát vị của Bệnh viện Phụ thuộc Phổ Nhân, Đại học Khoa học và Công nghệ Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc, mẹ của nam sinh họ Lý nhìn con trai nằm trên giường bệnh mà vừa xót xa vừa bất lực. Chỉ hơn nửa tháng nghỉ ngơi buông thả, chàng trai đang tuổi đôi mươi đã rơi vào tình trạng nguy kịch.

Sau khi về quê nghỉ lễ, Lý, sinh viên năm nhất, bước vào chế độ "nghỉ xả hơi" đúng nghĩa. Lý thường xuyên ăn gà rán, trà sữa, thịt mỡ và hàng loạt món nhiều chất béo, nhiều đường. Thêm vào đó là lịch sinh hoạt đảo lộn, thức khuya, ngủ thất thường.

Rạng sáng một ngày đầu năm nay, Lý đột ngột đau bụng dữ dội, mồ hôi vã ra nên được gia đình đưa đến Khoa Cấp cứu của bệnh viện.

Kết quả xét nghiệm khiến cả ê kíp y tế giật mình. Chỉ số triglycerid, tức mỡ trung tính trong máu, cao gấp 47 lần mức bình thường. Khi lấy máu, điều dưỡng nhận thấy mẫu máu có màu trắng đục như pha sữa. Bệnh nhân được chẩn đoán viêm tụy cấp và chuyển ngay vào Khoa Ngoại Gan Mật Tụy Thoát vị để điều trị.

Bác sĩ điều trị cho biết, mỡ máu tăng nghiêm trọng không chỉ làm nặng thêm tình trạng viêm tụy mà còn có thể gây rối loạn nhịp tim, tăng huyết áp, thậm chí đe dọa tính mạng.

Lý lập tức được điều trị hạ mỡ máu, ức chế men tụy, truyền dịch và các biện pháp hỗ trợ khác. Tuy nhiên, bệnh diễn tiến nhanh chóng. Nam sinh xuất hiện sốt cao, chướng bụng dữ dội, tim đập nhanh, huyết áp tăng vọt, tình trạng nguy kịch.

Sau khi đánh giá toàn diện, các bác sĩ quyết định chuyển bệnh nhân vào Khoa Hồi sức tích cực. Tại đây, Lý được thực hiện lọc máu, sử dụng thiết bị chuyên dụng để loại bỏ lượng lipid dư thừa và các chất chuyển hóa độc hại khỏi máu. Nhờ nỗ lực cấp cứu và chăm sóc tích cực, các chỉ số dần cải thiện. Bệnh nhân đã được chuyển ra khỏi phòng hồi sức, tiếp tục điều trị củng cố tại khoa thường.

Bác sĩ cảnh báo, viêm tụy cấp nặng do tăng lipid máu là bệnh lý nguy hiểm, tiến triển nhanh, tỷ lệ tử vong và để lại di chứng cao. Những năm gần đây, tỉ lệ bệnh nhân trẻ tuổi có xu hướng gia tăng, chủ yếu liên quan đến lối sống thiếu lành mạnh. Dịp lễ Tết, liên hoan, tụ tập ăn uống nhiều hơn, nguy cơ càng tăng.

Thông tin trên Sức khỏe & Đời sống, triệu chứng của viêm tụy cấp do tăng mỡ máu tương tự các thể viêm tụy cấp khác và thường xuất hiện đột ngột. Biểu hiện điển hình gồm:

-Đau dữ dội vùng thượng vị (trên rốn).

-Cơn đau lan ra sau lưng hoặc hai bên mạn sườn.

-Đau tăng dần sau vài giờ và kéo dài liên tục.

-Buồn nôn và nôn nhiều, gặp ở khoảng 70 - 80% người bệnh.

-Bụng chướng, đầy hơi, bí trung tiện hoặc đại tiện.

-Có thể kèm sốt, mệt mỏi, tụt huyết áp nếu bệnh diễn biến nặng.

-Ở những trường hợp nặng, người bệnh có thể xuất hiện suy hô hấp, suy thận, rối loạn đông máu, sốc và suy đa cơ quan.

Do triệu chứng ban đầu khá giống nhiều bệnh lý tiêu hóa khác, người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện cơn đau bụng dữ dội vùng thượng vị, đặc biệt nếu có tiền sử tăng mỡ máu hoặc đái tháo đường.

Các bác sĩ khuyến cáo, phần lớn trường hợp viêm tụy cấp do tăng triglycerid hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu kiểm soát tốt rối loạn lipid máu.

Người mắc tăng triglycerid cần:

-Duy trì chế độ ăn ít chất béo bão hòa, hạn chế thực phẩm nhiều đường.

-Tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.

-Duy trì cân nặng hợp lý.

-Tập luyện thể lực đều đặn.

-Hạn chế hoặc tuyệt đối không sử dụng rượu, bia.

-Tuân thủ điều trị bằng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ nếu đã được chẩn đoán rối loạn mỡ máu.

Đặc biệt, những người mắc đái tháo đường, béo phì hoặc hội chứng chuyển hóa cần kiểm soát tốt đường huyết và mỡ máu để giảm nguy cơ biến chứng.

Ngoài ra, nên khám sức khỏe định kỳ và xét nghiệm mỡ máu thường xuyên để phát hiện sớm tình trạng tăng triglycerid, từ đó điều trị kịp thời.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau dữ dội vùng thượng vị lan ra sau lưng, buồn nôn, nôn nhiều hoặc đau bụng kéo dài, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị. Việc phát hiện sớm, xử trí đúng thời điểm không chỉ giúp hạn chế tổn thương tuyến tụy mà còn giảm nguy cơ suy đa cơ quan và tử vong.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Gần 20 năm làm lãnh đạo trong một ngân hàng ở Quy Nhơn nhưng bà Hường không có khái niệm "hết giờ làm việc". Một ngày làm việc của bà chỉ khép lại vào sáng sớm hôm sau khi mọi điểm giao dịch mở cửa an toàn và hệ thống ATM không báo lỗi.

Vì thế, nghỉ hưu với bà giống như bước vào tuần trăng mật. "Cảm giác của tôi những ngày đầu là thở phào vì đã hạ cánh an toàn", người phụ nữ 65 tuổi nói.

Tuy nhiên, sự thoải mái chỉ kéo dài khoảng hai tháng. Khi các chuyến du lịch thưa dần, cựu giám đốc loay hoay thích nghi với nhịp sống mới. Quen có cấp dưới hỗ trợ, nay bà phải tự học cách gõ phím, in tài liệu. Lương hưu chỉ bằng một phần mười thời đương chức khiến bà phải học lại cách chi tiêu. Hụt hẫng lớn nhất là cảm giác "bỗng dưng thành người vô dụng".

"Ngày đi làm có xe đưa đón, mọi người chờ mình chỉ đạo. Nay về nhà thì chồng con chỉ đạo mình", bà nói.

Khủng hoảng bản sắc

Việt Nam hiện có hơn 14 triệu người từ 60 tuổi trở lên, dự báo tăng lên gần 18 triệu vào năm 2030. Mỗi năm, hàng trăm nghìn người bước qua cánh cửa mà bà Hường trải qua.

Những người từng giữ vị trí quản lý thường dễ rơi vào khủng hoảng hơn khi rời nhiệm sở. Bà Hường kể có một người quen là lãnh đạo sở từng "thét ra lửa" nhưng suy sụp tinh thần đến mức phải điều trị y tế khi về hưu. Có những giám đốc ngày ngày quay về cơ quan cũ, xin được tiếp tục làm việc không lương. Một số khác thậm chí mất trắng số vốn tích cóp cả đời vì đầu tư sai lầm, mà nguyên nhân sâu xa vì họ muốn chứng minh mình "vẫn còn giá trị".

Tiến sĩ Katrina Phillips, giảng viên Tâm lý học tại Đại học RMIT Việt Nam, cho biết đây là biểu hiện của "khủng hoảng bản sắc" sau nghỉ hưu. Suốt nhiều năm, con người thường đồng nhất giá trị bản thân với nghề nghiệp, chức danh hay vai trò xã hội. Khi nghỉ hưu, nhiều người mất điểm tựa để định nghĩa chính mình. Câu hỏi "Nếu không còn là giám đốc, bác sĩ hay giáo viên thì tôi là ai?" trở thành nỗi băn khoăn của không ít người.

"Điều này đặc biệt rõ ở Việt Nam, nơi nhiều người gắn bó với một cơ quan suốt hàng chục năm và xem công việc là thước đo giá trị bản thân", tiến sĩ Phillips nói.

PGS Cù Chí Lợi, nguyên Viện trưởng một viện nghiên cứu tại Hà Nội, cho biết từng trao quyết định nghỉ hưu cho không ít người. "Có người rất khó khăn khi tiếp nhận, không muốn nhìn hay nghe đọc quyết định", ông kể.

Từ trải nghiệm này, ông quyết định "dọn đường" trước cho chính mình. Đến tuổi nghỉ theo quy định từ 5 năm trước, ông Lợi được cơ quan mời ở lại làm chuyên gia cao cấp. Khoảng thời gian chuyển tiếp giúp ông giảm dần khối lượng công việc, từ từ thích nghi với nhịp sống mới.

Ông cũng chuyển ra ngoại ô sinh sống, dành thời gian chăm sóc 300 m2 đất vườn, trồng hoa và học đàn guitar - niềm đam mê từng phải gác lại thời trai trẻ.

Theo TS Phillips, điều khiến nhiều người nghỉ hưu chật vật không chỉ là mất công việc, còn là mất những mối quan hệ. Duy trì nhịp sinh hoạt và các kết nối xã hội vì thế trở thành một trong những "liều thuốc" quan trọng cho giai đoạn này.

Bà Phạm Thị Ngọc Cầm, ở phường Láng, Hà Nội, dù tham gia dạy học và bơi lội nhưng vẫn hay mất ngủ, tủi thân. Con gái bà đã chủ động thiết lập hồ sơ hẹn hò trên mạng xã hội cho mẹ. Nhờ sự kết nối này, bà Cầm quen ông Lưu Bách Chế, nguyên cán bộ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Cả hai cùng đi bơi, ăn sáng và trò chuyện vài lần mỗi tuần, giúp sức khỏe tinh thần được cải thiện rõ rệt.

Một lần hướng nghiệp mới

Tiến sĩ Giản Tư Trung, Chủ tịch Học viện Quản lý PACE, đánh giá nghỉ hưu không phải là kết thúc sự nghiệp mà là chặng tiếp theo của hành trình "đại hướng nghiệp" trọn đời. Ông nhận thấy khủng hoảng tuổi 60 có nhiều nét tương đồng với khủng hoảng tuổi 18, không ít người lớn tuổi đối mặt với một khoảng trống, không biết phải làm gì và nên sống thế nào khi nghỉ hưu.

Theo ông, khủng hoảng này xuất phát từ việc mất định hướng cho hàng chục năm tiếp theo. "Khi còn lo mưu sinh, nhiều người không có đủ khoảng lặng để tự hỏi: Rốt cuộc mình sống để làm gì?", ông chia sẻ.

Hành trình này đã được ông Phạm Phú Phúc, hơn 70 tuổi, thực hiện từ sớm. Rời vai trò Trưởng cơ quan đại diện Thông tấn xã Việt Nam tại nhiều quốc gia, ông về xã Bắc Đông Quan, tỉnh Hưng Yên làm nông. Ông tự xây nhà, cuốc đất trồng trọt và sinh hoạt đạm bạc. Dù vậy, ông vẫn liên tục cập nhật tin tức, tham gia giảng dạy và bình luận các vấn đề quốc tế cho báo đài.

Giống ông Phúc, bà Thu Hường cũng tìm thấy "sự nghiệp thứ hai" sau những ngày đầu trống trải. Việc cháu nội thứ ba chào đời nhanh chóng cuốn bà vào guồng quay mới. Khu vườn sân thượng nhiều lúc khiến bà bận tối ngày. Sau này bà Hường còn làm admin và thành viên tích cực trong các hội nhóm làm vườn hay phụ nữ trung niên mê du lịch, chụp hình và từ thiện. Gánh nặng cơm áo nhẹ hơn, các mối quan hệ thêm phần sâu sắc.

8 năm nghỉ hưu, bà Hường cho biết đang sống trong giai đoạn cuộc đời viên mãn nhất. "Sau một đời lo toan với nhiều trách nhiệm, tôi đã có thể buông bớt để sống cho mình nhiều hơn", cựu sếp ngân hàng nói.

Tin Gốc: Vnexpress