Tôi năm nay 75 tuổi, đã nghỉ hưu tròn 15 năm sau gần bốn thập kỷ làm việc trong ngành giáo dục. Suốt một thời gian dài, tôi từng sợ tuổi già như bao người khác, từng nghĩ tuổi già đồng nghĩa với bệnh tật, cô đơn, sự lạc hậu và cảm giác trở thành người đứng bên lề cuộc sống. Nhưng càng đi về những năm tháng cuối đời, tôi càng nhận ra một điều: tuổi già hóa ra lại là quãng thời gian sung sướng nhất của đời người.
Không phải sung sướng vì có nhiều tiền hơn thời trẻ. Cũng không phải vì sức khỏe tốt hơn hay cuộc sống tiện nghi hơn. Cái sung sướng của tuổi già nằm ở sự nhẹ nhõm trong tâm hồn, ở trạng thái bình yên mà con người phải đi gần hết một đời mới có thể chạm tới.
Khi còn trẻ, con người sống trong một guồng quay không ngừng nghỉ. 20 tuổi lo học hành, 30 tuổi lo sự nghiệp, 40 tuổi lo gia đình, 50 tuổi lo con cái. Cuộc đời giống như một cuộc chạy marathon kéo dài hàng chục năm mà ai cũng sợ mình bị tụt lại. Người trẻ luôn cố để đạt được hạnh phúc, nhưng rồi đạt được điều này lại tiếp tục khao khát điều khác. Thành công vì thế chưa bao giờ có điểm dừng.
Tôi nhớ những năm còn công tác, sáng chưa kịp uống hết ly cà phê đã vội đi họp. Có những đêm tôi nằm thao thức chỉ vì áp lực công việc hay chuyện học hành của con cái. Chỉ đến khi nghỉ hưu tôi mới nhận ra điều đáng quý nhất ở tuổi già lại chính là việc không còn phải sống trong trạng thái bị thúc ép liên tục.
Người già có một thứ tự do mà người trẻ hiếm khi có được: tự do về thời gian và tâm trí. Buổi sáng thức dậy không còn tiếng chuông báo thức dồn dập. Không còn những cuộc gọi công việc khiến lòng nặng trĩu. Một ngày có thể bắt đầu bằng việc tưới cây, pha trà, đọc báo hay đi bộ thong thả ngoài công viên. Những việc tưởng nhỏ bé ấy lại mang đến cảm giác bình yên vô cùng. Tiếc rằng phần lớn chúng ta không nhận ra điều đó khi còn trẻ.
>> Tôi sợ cảnh con cái kiệt sức vì chăm cha mẹ già
Tôi từng gặp nhiều người về hưu rồi mới bắt đầu sống cho chính mình. Có người học đàn, có người tập vẽ, có người đi du lịch, hay trồng cây… Họ không còn làm mọi thứ vì tiền bạc hay danh vọng, mà đơn giản vì niềm vui. Đó là điều người trẻ rất khó có được, bởi phần lớn tuổi trẻ đều gắn với trách nhiệm và áp lực mưu sinh. Tuổi già còn đẹp ở chỗ con người học được sự bao dung.
Dĩ nhiên, tuổi già không phải chỉ toàn màu hồng. Người già phải đối diện với bệnh tật, với những cơn đau trái gió trở trời, với sự suy giảm sức khỏe từng ngày. Có những buổi sáng thức dậy tôi thấy đầu gối đau hơn hôm qua. Nhưng chính những điều ấy lại dạy con người biết quý trọng từng khoảnh khắc còn khỏe mạnh.
Người trẻ thường nghĩ hạnh phúc phải là điều gì lớn lao. Nhưng già rồi người ta mới hiểu rằng hạnh phúc đôi khi chỉ là sáng nay còn tự đi bộ được, còn ăn ngon miệng, còn nghe tiếng con cháu cười đùa trong nhà. Sau một đời trải qua mất mát và đổi thay, người ta mới nhận ra bình an mới là điều đáng giá nhất.
Nếu tuổi trẻ là mùa xuân sôi nổi với những chuyến đi dài và nhiều tham vọng, thì tuổi già giống như một buổi chiều thu yên ả. Không còn ồn ào, không còn vội vã, nhưng lại mang vẻ đẹp sâu lắng mà chỉ những ai từng trải mới cảm nhận hết. Ở tuổi này, điều khiến tôi hạnh phúc không phải là mình từng thành công thế nào, kiếm được bao nhiêu tiền hay có địa vị ra sao? Thứ làm tôi thấy đời mình đáng sống là mỗi sáng vẫn còn được thức dậy trong căn nhà quen thuộc, được uống tách trà nóng, được nhìn con cháu trưởng thành và được mỉm cười bình thản với những năm tháng đã qua.
Tuổi già, suy cho cùng, không phải đoạn kết buồn của cuộc đời. Đó là phần thưởng dành cho những ai đã đi qua đủ vui buồn, đủ mất mát, đủ yêu thương để cuối cùng hiểu rằng: sống chậm lại, nhẹ lòng hơn và biết trân trọng hiện tại mới là hạnh phúc lớn nhất của con người.
Năm 43 tuổi, tôi quyết định xin nghỉ hưu sớm sau nhiều năm làm trong môi trường áp lực cao, khi sức khỏe bắt đầu lên tiếng rõ ràng. Tôi khi đó đang giữ vị trí Giám đốc pháp chế tại một doanh nghiệp, với mức lương khoảng 120 triệu đồng mỗi tháng, chưa kể thưởng cuối năm.
Với nhiều người, đó là một công việc đáng mơ ước. Nhưng với tôi, nó đi kèm sự mệt mỏi kéo dài cả về thể chất lẫn tinh thần. Sức khỏe suy giảm, nhiều bệnh mãn tính xuất hiện sau thời gian dài làm việc căng thẳng khiến tôi phải nhìn lại. Tôi chọn nghỉ, ban đầu chỉ nghĩ tạm dừng để trị liệu, thư giãn rồi tìm một công việc nhẹ nhàng hơn.
Thực tế, việc tìm một công việc mới ở tuổi ngoài tuổi 40 không hề dễ dàng. Tôi đã ở nhà gần hai năm. Nhưng quãng thời gian đó không hề áp lực hay u ám như nhiều người nghĩ. Ngược lại, tôi thấy mình sống chậm lại và nhẹ nhõm hơn rất nhiều.
Một ngày của tôi trôi qua khá đơn giản: sáng đưa con đi học, ăn sáng, uống cà phê thong thả, rồi đi chợ, nấu ăn. Trưa đợi các con về nhà cùng ăn cơm. Chiều tôi đi tập thể dục, tối về nấu ăn, dọn dẹp. Những việc tưởng như lặp lại ấy lại mang đến cảm giác bình yên mà trước đây tôi hiếm khi có được.
>> Tôi 'sợ' nghỉ hưu sớm dù có nhà, đất và 2,7 tỷ đồng tiết kiệm
Tôi vẫn duy trì thói quen đọc tin tức, nghiên cứu và đầu tư, đồng thời làm thêm một số công việc freelancer. Trong gần hai năm đó, tôi vẫn tạo ra thu nhập đáng kể. Tôi cũng có nhiều thời gian hơn để chăm sóc sức khỏe, về quê thăm bố mẹ, gặp gỡ bạn bè, và thỉnh thoảng đi du lịch.
Sau đó, tôi quyết định nghỉ hẳn khi vừa tròn 45 tuổi. Quyết định này khiến người thân, bạn bè, đồng nghiệp khá ngạc nhiên. Với họ, tôi đang ở đỉnh sự nghiệp, thu nhập cao, không lý do gì để dừng lại. Có người nghĩ tôi thất nghiệp, rồi nhiệt tình rủ đi làm sale bất động sản hay bán bảo hiểm. Tôi chỉ biết mỉm cười và cảm ơn. Mỗi người có một lựa chọn và một ngưỡng chịu đựng khác nhau, không phải ai cũng hiểu được. Họ không ở trong tình trạng của tôi để hiểu vì sao tôi chọn như vậy?
May mắn là từ khi còn trẻ, tôi đã sống tiết kiệm, không chạy theo lối sống hào nhoáng, nên tích lũy đủ tốt. Thế nên, khi nghỉ làm, tôi có một khoản tiết kiệm đủ để đầu tư và tạo ra thu nhập ổn định cho bản thân, thậm chí không thua kém nhiều so với lúc còn đi làm công ty.
Những trải nghiệm này giúp tôi nhận ra đôi khi, dừng lại đúng lúc là một cách để giữ mình không rơi quá xa. Nếu có sự chuẩn bị và hiểu rõ điều mình cần, thì "nghỉ hưu sớm" không phải là thất bại, mà có thể là một lựa chọn chủ động và đáng giá.
Tony DaoLý do tôi 70 tuổi vẫn chưa nghỉ hưu dù dư tiền dưỡng già
Đắn đo bỏ việc lương 40 triệu để nghỉ hưu sớm ở tuổi 47
Cuộc sống của tôi sau khi nghỉ hưu sớm tuổi 45
45 tuổi nghỉ hưu sớm, sống nhờ lãi tiết kiệm tháng 25 triệu đồng
Vỡ mộng nghỉ hưu sớm dù tháng kiếm 40 triệu từ dãy trọ cho thuê
Tôi có cô bạn thân, đời bạn bị vòng kim cô của ba mẹ thắt chặt. Tôi còn nhớ, hai chúng tôi đi học đại học, thuê nhà trọ ở, thì cả năm đầu tiên mẹ bạn phải bỏ công ăn chuyện làm ở quê, lên nhà trọ ở chỉ để nấu cơm và "giữ" bạn. Không cho đi chơi, hẹn hò, như thời cấp ba. Ra trường, đi làm cũng không yêu đương, hẹn hò gì, riết rồi bị trơ cảm xúc.
Mãi đến khi cha mẹ giật mình rồi thúc ép quá, quá lứa lỡ thì, bạn cưới một người chồng bằng tuổi nhưng đã qua một đời vợ, có hai con riêng, ở tuổi 35. Một cuộc hôn nhân bắt đầu không phải bằng tình yêu, mà bằng sự thỏa hiệp. Con anh, con em, rồi con chung... nhưng rốt cuộc, trong ngôi nhà ấy, điều bạn tâm sự rất nhiều với tôi thứ thiếu nhất lại là cảm giác gia đình.
Hai vợ chồng có thể cùng ăn, cùng ngủ, cùng gánh trách nhiệm, nhưng không có sự gắn kết. Không có sự đồng điệu. Và càng không có hạnh phúc đúng nghĩa.
Một cuộc hôn nhân không có nền tảng tình cảm thường dễ rơi vào trạng thái chịu đựng. Người trong cuộc có thể cố gắng sống cho tròn vai, nhưng sâu bên trong là sự trống rỗng, mệt mỏi.
Những mâu thuẫn nhỏ nhặt cũng dễ bị đẩy lên thành xung đột lớn, vì không có đủ tình cảm để bao dung cho nhau. Và đáng nói hơn, những đứa trẻ sinh ra trong những cuộc hôn nhân như vậy chính là người chịu ảnh hưởng sâu sắc nhất.
Chúng lớn lên trong một môi trường thiếu ấm áp, thiếu sự kết nối thật sự giữa cha mẹ. Một đời sống tinh thần thiếu lành mạnh, dù vật chất có thể không thiếu.
Nói cách khác, cưới đại cho xong không chỉ là hại mình, mà còn hại người từ bạn đời đến con cái, thậm chí lan ra cả những mối quan hệ xung quanh.
Nhưng để đi đến quyết định cưới đại, nhiều khi không phải vì người trẻ không biết lựa chọn, mà vì họ chưa từng có cơ hội được lựa chọn. Một người bị cấm đoán yêu đương suốt tuổi trẻ, bị kiểm soát các mối quan hệ, bị dạy rằng yêu sớm là sai, là hỏng... thì rất dễ bước vào đời với tâm thế lúng túng. Họ không biết cách xây dựng mối quan hệ, không biết cách nhận diện tình cảm, thậm chí không hiểu rõ chính mình cần gì ở một người bạn đời.
Vì vậy, có một điều mà tôi cần nói thẳng là nhiều bậc cha mẹ đang vô tình đẩy con mình vào những cuộc hôn nhân thiếu hạnh phúc.
Cấm con yêu đương khi còn đi học không phải là cách bảo vệ, nếu đi kèm với đó là việc không hướng dẫn, không trò chuyện, không giúp con hiểu thế nào là một mối quan hệ lành mạnh. Ngăn cản mà không giáo dục chỉ tạo ra khoảng trống và khoảng trống ấy sẽ được lấp bằng những quyết định vội vàng sau này.
Thanh Hương
Tôi luôn tự xem mình là fan bóng đá "chuẩn chỉnh" vì thuộc lòng lịch thi đấu UEFA Champions League như bản năng, sẵn sàng thức đến 2-3h sáng mà không cần báo thức và giữ niềm tin gần như tuyệt đối với Real Madrid. Đam mê ấy giúp tôi tạm quên áp lực thường ngày để sống trọn trong từng pha bóng. Trớ trêu thay, dù cộng đồng Madridista (người hâm mộ Real Madrid) ở Việt Nam rất đông, tôi lại thường rơi vào cảnh phải xem trận đấu một mình.
Hôm giữa tuần, tôi ngồi trước màn hình, tay cầm ly cà phê vừa pha, mắt dán vào màn chạm trán đầy tốc độ giữa Real Madrid và Bayern Munich. Khi Lunin cứu Real một bàn thua trông thấy sau đường chuyền sai của Pitarch, cảm giác thót tim khiến tôi bật dậy định hét lên nhưng vội hít ngược vào trong vì nhớ ra cả gia đình đang ngủ.
Phút 74, khi Mbappe có pha dứt điểm rút ngắn tỷ số từ đường chuyền sắc lẹm của Trent Alexander-Arnold, những tiếng hò reo bắt đầu vọng lại từ dãy nhà bên kia: "Vàoooo". Hóa ra, quanh tôi cũng có rất nhiều fan Real đang tụ tập xem trận đấu ấy. Giá như tôi cũng được nhập hội, không cần phải kìm nén sự phấn khích. Hay phải chăng chúng tôi đang ngồi xem cùng nhau, có lẽ tôi sẽ quay sang ôm chầm lấy một ông nào đó.
Trải nghiệm trên có lẽ khá quen thuộc với nhiều fan bóng đá Việt: vỡ òa trước những màn cứu thua, hay tiếc nuối khi đội nhà nếm trái đắng, nhưng cảm xúc nào cũng khó trọn vẹn khi xung quanh không có ai để chia sẻ cùng.
Nielsen.com từng thống kê Việt Nam có tỷ lệ người quan tâm bóng đá cao nhất ở châu Á, với 75% dân số yêu môn thể thao vua. Mỗi khi đội tuyển quốc gia thi đấu, đường phố lập tức biến thành biển người đi "bão". Người lạ khoác vai nhau hò reo, thậm chí leo cả lên xe người khác ăn mừng. Tuy nhiên khi trở lại với bóng đá quốc tế, người hâm mộ lại quay về trạng thái "ẩn thân".
Nguyên nhân không khó lý giải. Các trận cầu quốc tế thường diễn ra vào những khung giờ "oái oăm". Không phải ai cũng sẵn sàng tụ tập lúc 2-3h sáng để xem bóng, nhất là khi hôm sau vẫn phải có mặt đúng giờ ở nơi làm việc. Xem tại nhà là lựa chọn hợp lý nhưng cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận sự tĩnh lặng.
Bên cạnh đó là khoảng cách địa lý. Chúng ta không sống giữa "cái nôi" của bóng đá châu Âu - nơi chỉ cần bước chân ra đường sẽ gặp fan cùng đội, người cùng đam mê. Nhìn sang những khán đài tại London (Anh) hay Madrid (Tây Ban Nha) mà thèm, chỉ một bàn thắng cũng có thể khiến hai người xa lạ ôm chầm lấy nhau như anh em thất lạc.
Lâu dần, việc xem bóng đá một mình trở thành điều quen thuộc với tôi và nhiều fan Việt, không phải vì không muốn kết nối, mà do chưa có đủ cơ hội hoặc thói quen để kết nối.
Thực tế, xem trận cầu một mình cũng có cái hay là bạn tập trung hơn, không bị "bình luận viên nghiệp dư" nào làm phiền. Nhưng đồng thời nó cũng thiếu đi một phần quan trọng, đó là cảm giác được chia sẻ và "sống" cùng trận đấu.
Fan Việt không hề thiếu nhiệt, ngược lại chúng ta rất nhiệt, chỉ là sự nhiệt thành ấy chưa có nhiều cơ hội để lan tỏa. Tôi cho rằng giải pháp không cần quá lớn lao, chỉ cần chút thay đổi nhỏ như rủ thêm một người bạn, đôi khi dịp cuối tuần có thể bước ra không gian đông hơn hoặc đơn giản là thử bắt chuyện với người ngồi cạnh trong một quán bia xem bóng đá.
Không cần phân biệt bạn là ai, chỉ cần chung đam mê là đủ để kết nối, và điều đáng nói là sự gắn kết ấy diễn ra rất tự nhiên. Một pha suýt thủng lưới làm cả quán ồ lên, bàn thắng ở phút bù giờ khiến tất cả bật dậy cụng ly, choàng vai bá cổ. Chính sự cộng hưởng ấy khiến trận đấu trở nên sống động hơn và mang đến cảm giác "thuộc về" một cộng đồng anh em chung đam mê cháy bỏng.
Bóng đá, suy cho cùng, không chỉ là câu chuyện của 22 cầu thủ trên sân mà còn là nỗi niềm của hàng triệu người ngoài sân - những người có thể đã dành những năm tháng tuổi trẻ để cùng vui, cùng buồn và cùng mất ngủ với đội bóng yêu thích.
Còn tôi, tôi vẫn sẽ xem bóng đá lúc rạng sáng. Nhưng hy vọng ở trận lượt về Champions League, khi Real Madrid lội ngược dòng, tôi sẽ có cơ hội gào thét cùng một ông bạn mới quen ở quán bia nào đó, chứ không phải hét thầm một mình nữa.
