Chỉ trong vài năm ngắn ngủi, làn sóng trí tuệ nhân tạo tạo sinh đã làm thay đổi mạnh mẽ thị trường lao động toàn cầu. Nếu trước đây AI chủ yếu gắn với các kỹ sư lập trình hoặc nhà khoa học dữ liệu, thì hiện nay hàng loạt công việc mới đã xuất hiện chỉ vì sự phát triển của công nghệ này.
Điều đáng chú ý là nhiều nghề gần như không tồn tại trước năm 2022 nhưng nay lại được săn đón với mức thu nhập rất cao.
Không chỉ các tập đoàn công nghệ lớn, nhiều doanh nghiệp ở lĩnh vực tài chính, giáo dục, truyền thông hay thương mại điện tử cũng đang ráo riết tuyển dụng nhân sự liên quan đến AI. Từ người “giao tiếp” với AI cho tới những chuyên gia chuyên tìm lỗi và kiểm tra độ an toàn của mô hình, thị trường lao động đang bước vào một giai đoạn chưa từng có.
Một trong những công việc nổi bật nhất thời gian qua là Prompt Engineer, hay còn được gọi là kỹ sư câu lệnh AI. Công việc của họ không đơn giản chỉ là đặt câu hỏi cho chatbot mà là xây dựng các hệ thống câu lệnh giúp AI đưa ra kết quả chính xác, tối ưu và phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp.
Các Prompt Engineer hiện tham gia vào nhiều lĩnh vực như chăm sóc khách hàng, marketing, lập trình hay phân tích dữ liệu. Tại Mỹ, nhiều vị trí có mức lương dao động từ 130.000 đến hơn 300.000 USD mỗi năm, đặc biệt tại các công ty công nghệ lớn hoặc phòng nghiên cứu AI.
Điều thú vị là không ít người làm nghề này xuất thân từ lĩnh vực ngôn ngữ, giáo dục hoặc truyền thông thay vì khoa học máy tính. Điều đó cho thấy khả năng tư duy logic và hiểu cách con người giao tiếp đang trở thành lợi thế lớn trong thời đại AI.
Bên cạnh đó, AI Trainer và AI Data Annotator cũng là nhóm nghề phát triển nhanh chóng. Đây là những người trực tiếp “dạy” AI thông qua việc chấm điểm phản hồi, gắn nhãn dữ liệu, đánh giá độ chính xác hoặc phát hiện nội dung độc hại.
Ở cấp độ cơ bản, công việc này thường có mức thu nhập từ 10 – 25 USD mỗi giờ. Tuy nhiên với những người có chuyên môn cao về luật, tài chính, lập trình hay y khoa, mức thù lao có thể tăng lên hàng chục hoặc hàng trăm USD mỗi giờ. Nhiều công ty AI hiện tuyển cả giáo viên, luật sư và chuyên gia ngôn ngữ để giúp mô hình AI hiểu sâu hơn về từng lĩnh vực cụ thể.
Sự phát triển quá nhanh của AI cũng kéo theo hàng loạt lo ngại liên quan đến thông tin sai lệch, bảo mật và đạo đức công nghệ. Đây là lý do những nghề như AI Red Teamer hay AI Ethics Specialist xuất hiện và nhanh chóng trở thành nhóm nhân sự có giá trị cao.
AI Red Teamer được xem như những “hacker hợp pháp” chuyên tìm cách đánh lừa AI, khai thác lỗ hổng hoặc kiểm tra khả năng bị thao túng của mô hình. Công việc này giúp doanh nghiệp phát hiện nguy cơ trước khi hệ thống AI được đưa ra thị trường. Một số chuyên gia trong lĩnh vực này có thể nhận mức thù lao từ 60 – 150 USD mỗi giờ cho các dự án kiểm thử bảo mật AI.
Trong khi đó, AI Ethics Specialist lại đóng vai trò kiểm tra tính công bằng và an toàn của mô hình AI. Sau nhiều vụ tranh cãi liên quan đến thiên vị dữ liệu, deepfake hay nội dung sai lệch, các công ty công nghệ buộc phải xây dựng đội ngũ chuyên trách về đạo đức AI.
Đây là công việc kết hợp giữa công nghệ, luật pháp và khoa học xã hội. Tại nhiều quốc gia phát triển, mức thu nhập của vị trí này dao động từ 100.000 – 250.000 USD mỗi năm, đặc biệt cao trong lĩnh vực tài chính và y tế.
Không dừng ở các công việc kỹ thuật, AI còn tạo ra nhiều nghề liên quan đến sáng tạo nội dung và vận hành doanh nghiệp. Các vị trí như AI Content Reviewer, AI Workflow Designer hay AI Avatar Creator đang xuất hiện ngày càng nhiều.
AI Content Reviewer là những người kiểm tra nội dung do AI tạo ra như bài viết, hình ảnh, video hoặc email nhằm đảm bảo độ chính xác và phù hợp với thương hiệu. Trong khi đó, AI Workflow Designer lại đóng vai trò xây dựng hệ thống tự động hóa bằng cách kết hợp chatbot AI với dữ liệu doanh nghiệp và các nền tảng quản lý khách hàng.
Đáng chú ý, lĩnh vực nội dung số cũng chứng kiến sự xuất hiện của các nhà sáng tạo avatar AI và influencer ảo. Nhiều thương hiệu bắt đầu thử nghiệm người mẫu AI, MC AI hay nhân vật ảo hoạt động liên tục trên mạng xã hội và nền tảng livestream. Một số studio chuyên sản xuất nội dung AI hiện có thể tạo ra doanh thu hàng chục nghìn USD mỗi tháng từ các nhân vật ảo này.
Giới chuyên gia nhận định điều đáng chú ý nhất hiện nay không phải việc AI thay thế hoàn toàn con người, mà là việc công nghệ này đang tạo ra các nghề nghiệp lai giữa công nghệ, sáng tạo, kinh doanh và tâm lý học. Khi AI ngày càng thông minh hơn, nhu cầu về những người kiểm tra, điều chỉnh và hướng dẫn AI cũng tăng mạnh.
Chỉ trong vài năm, thị trường lao động đã xuất hiện những công việc mà trước đây gần như chưa từng tồn tại. Và với tốc độ phát triển hiện nay của trí tuệ nhân tạo, danh sách những nghề mới có thể sẽ còn tiếp tục dài thêm trong thời gian tới.
Apple đang thử nghiệm một thay đổi đáng chú ý với Siri, khi cân nhắc cho phép tích hợp các mô hình AI bên ngoài trên iOS 27. Động thái này được xem là bước đi nhằm theo kịp xu hướng phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo trong ngành công nghệ.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, Apple đang xem xét cho phép người dùng lựa chọn các mô hình AI như ChatGPT hoặc Gemini để sử dụng cùng trợ lý Siri. Nếu được triển khai, đây sẽ là thay đổi đáng chú ý so với cách Siri vận hành trước đây, vốn chủ yếu dựa trên công nghệ do Apple tự phát triển.
Siri được giới thiệu lần đầu từ năm 2011 và là một trong những trợ lý ảo phổ biến trên smartphone. Tuy nhiên trong những năm gần đây, sự phát triển nhanh của AI tạo sinh đã khiến khoảng cách giữa Siri và các hệ thống mới ngày càng rõ rệt. Các mô hình như ChatGPT hay Gemini được đánh giá cao nhờ khả năng hiểu ngôn ngữ tự nhiên, trả lời linh hoạt và hỗ trợ nhiều tác vụ phức tạp hơn.
Trong khi đó Apple được cho là đang từng bước bổ sung AI vào hệ sinh thái của mình. Một số tính năng liên quan đến trí tuệ nhân tạo đã xuất hiện trên các phiên bản iOS gần đây, nhưng vẫn chưa mang tính đột phá so với các đối thủ. Việc cho phép tích hợp các mô hình AI bên ngoài, nếu xảy ra, có thể giúp Apple rút ngắn khoảng cách trong cuộc đua công nghệ này.
Ngoài ra, xu hướng sử dụng nhiều mô hình AI đang dần phổ biến trong ngành công nghệ. Thay vì phụ thuộc vào hệ thống duy nhất, người dùng có thể lựa chọn công cụ phù hợp với nhu cầu cụ thể, từ tìm kiếm thông tin, viết nội dung đến hỗ trợ công việc. Nếu Siri hỗ trợ cơ chế này, trải nghiệm trên iPhone có thể trở nên linh hoạt hơn đáng kể.
Việc tích hợp các mô hình AI tiên tiến được kỳ vọng sẽ giúp Siri cải thiện đáng kể khả năng xử lý ngôn ngữ và tương tác với người dùng. Đây là yếu tố quan trọng khi smartphone ngày càng trở thành công cụ phục vụ công việc, học tập và giao tiếp hằng ngày.
Theo nhiều báo cáo, lĩnh vực AI tạo sinh đang thu hút hàng chục tỉ USD đầu tư mỗi năm từ các tập đoàn công nghệ lớn. Các công ty như Microsoft, Google hay Meta đều đã tích hợp AI vào sản phẩm của mình ở nhiều cấp độ khác nhau, từ công cụ tìm kiếm đến phần mềm văn phòng. Điều này tạo áp lực không nhỏ đối với Apple trong việc nâng cấp các dịch vụ cốt lõi như Siri.
Tuy nhiên việc mở cửa cho các mô hình AI bên thứ ba cũng đặt ra những vấn đề cần cân nhắc, đặc biệt là quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu. Khi người dùng tương tác với các hệ thống như ChatGPT hay Gemini, thông tin có thể được xử lý trên máy chủ của đối tác, thay vì hoàn toàn nằm trong hệ sinh thái của Apple.
Apple từ lâu xây dựng hình ảnh là hãng công nghệ chú trọng bảo vệ thông tin cá nhân. Vì vậy nếu triển khai tính năng mới, hãng có thể sẽ áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo dữ liệu người dùng không bị lạm dụng. Đây được xem là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến việc tính năng có được triển khai rộng rãi hay không.
Bên cạnh đó, việc tích hợp AI bên ngoài cũng có thể tác động đến chiến lược hệ sinh thái của Apple. Trước đây, hãng thường kiểm soát chặt chẽ phần mềm và dịch vụ để đảm bảo trải nghiệm đồng nhất. Việc mở rộng hợp tác với các nền tảng AI khác có thể mang lại lợi ích về công nghệ, nhưng đồng thời cũng đặt ra bài toán về sự phụ thuộc và kiểm soát.
Hiện Apple chưa xác nhận chính thức thông tin liên quan đến Siri trên iOS 27. Tuy nhiên nếu tính năng này được triển khai, đây có thể sẽ là bước ngoặt quan trọng, không chỉ với Apple mà còn với toàn bộ thị trường smartphone trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Theo Tom's Hardware, trong báo cáo tài chính quý I/2026 ngày 30/4, ông Kim Jaejune, lãnh đạo mảng chip nhớ của Samsung, cho biết khủng hoảng bộ nhớ sẽ không thể kết thúc trong năm 2027. Thậm chí, khoảng cách giữa cung và cầu năm tới có thể còn nới rộng hơn cả năm 2026. Tương tự, ông Chey Tae Won, Chủ tịch SK Hynix, nhận định áp lực về nhu cầu bộ nhớ liên quan đến AI sẽ kéo dài đến năm 2030.
Sự thiếu hụt nghiêm trọng đến mức thị trường DRAM đang áp dụng mô hình điều chỉnh giá theo giờ. Nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng kéo dài là nhu cầu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo. Các hệ thống AI hiện đại đòi hỏi lượng lớn bộ nhớ băng thông cao (HBM) để cung cấp dữ liệu liên tục cho GPU. HBM có biên lợi nhuận rất cao, nên các nhà sản xuất đang dồn lực sản xuất, đầu tư và kỹ thuật cho mảng này. Đồng nghĩa, họ giảm chú trọng vào bộ nhớ DRAM thông thường, dẫn đến nguồn cung cho máy tính, máy chủ và thiết bị di động bị thiếu hụt.
Bên cạnh đó, việc xây dựng nhà máy bán dẫn mới và cơ sở đóng gói bộ nhớ tiên tiến phải mất nhiều năm, không thể giải quyết trong ngắn hạn. Ngoài áp lực từ AI, Samsung còn đối mặt với rủi ro đình công từ công đoàn, dự kiến bắt đầu ngày 21/5 và có thể làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm chip của hãng.
Người tiêu dùng đang bắt đầu chứng kiến tác động của cuộc khủng hoảng thông qua giá bán lẻ sản phẩm. Ví dụ, smartphone tầm trung như Galaxy A37 và A57 của Samsung đã tăng vài chục USD dù chỉ có những nâng cấp nhỏ so với thế hệ trước. Motorola cũng điều chỉnh giá dòng Razr 2026 lên hơn 100 USD với lý do tương tự.
Apple cũng đang phải chịu áp lực lớn. Trong báo cáo tài chính ngày 30/4, CEO Tim Cook thừa nhận công ty đang phải khắc phục tình trạng chi phí bộ nhớ cao hơn đáng kể trong quý II/2026, ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động kinh doanh của hãng thời gian tới.
Cụ thể, việc tăng giá linh kiện thời gian qua đã làm giảm lượng hàng tồn kho mà công ty tích trữ từ trước. Khi nguồn dự trữ này cạn kiệt, Apple sẽ đối mặt với chi phí đầu vào đắt đỏ. Tim Cook cho biết công ty đang xem xét các lựa chọn và tiếp tục đánh giá kỹ lưỡng diễn biến thị trường. Ông từ chối nêu chi tiết, nhưng theo MacRumors, điều này thường dẫn đến hai khả năng: biên lợi nhuận của công ty bị thu hẹp, hoặc giá bán sản phẩm như iPhone, iPad có thể sẽ bị điều chỉnh tăng.
Thông tin trên ngược với nhận định trước đó của giới phân tích rằng những "gã khổng lồ" như Samsung và Apple đủ tiềm lực tài chính để chống chọi với các đợt tăng giá, cũng như được ưu tiên phân bổ đơn hàng bộ nhớ. Samsung cũng là một trong ba nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất, cùng với SK Hynix và Micron, nên chủ động hơn về nguồn cung.
Trong khi các công ty thiết bị điện tử tiêu dùng bước vào "cuộc chiến sinh tồn", chuyên gia Danny Williams từ công ty máy tính PCSpecialist nhận định nếu giá bộ nhớ không giảm, nhu cầu mua sắm có thể đi xuống trong 2026. "Người tiêu dùng phải quyết định trả giá cao hơn cho hiệu năng cần thiết, hay chấp nhận một thiết bị yếu hơn. Một khả năng khác là họ sẽ giữ thiết bị cũ lâu hơn", ông nói.
Sau một thời gian bình ổn ngắn ngủi, thị trường phần cứng máy tính lại chuẩn bị bước vào một giai đoạn biến động dữ dội. Không chỉ có RAM hay SSD, ngay cả 'linh hồn' của máy tính là CPU cũng đang đứng trước những đợt điều chỉnh giá gây choáng váng cho người tiêu dùng.
Theo nguồn tin từ IT Home, hai 'gã khổng lồ' trong làng lưu trữ là Samsung và Kingston đã chính thức gửi thông báo tới các kênh phân phối về việc điều chỉnh giá bán. Cụ thể, các dòng ổ SSD sẽ tăng giá ít nhất 10% và có hiệu lực ngay lập tức. Đáng chú ý, đây không phải lần tăng giá đầu tiên; hồi đầu tháng, một số dòng SSD dung lượng cao của Western Digital đã âm thầm tăng giá, thậm chí có những mẫu đã tăng gấp đôi so với trước đó.
Các chuyên gia từ TrendForce còn đưa ra dự báo gây sốc hơn là bộ nhớ flash NAND (linh kiện chính tạo nên SSD) có thể tăng tới 75% chỉ trong một quý. Điều này đồng nghĩa với việc giá SSD bán lẻ đến tay người dùng sẽ còn biến động khó lường.
Trong khi SSD tăng giá nhẹ, thì thị trường CPU lại chứng kiến những con số đáng lo ngại. Tại Nhật Bản, dòng CPU Ryzen 9000 (Zen 5) mới nhất của AMD đã bị đẩy giá lên thêm 40 - 50%. Cá biệt, mẫu Ryzen 7 9700X đã tăng tới 57%, trong khi mẫu CPU cao cấp Ryzen 9 9900X cũng tăng 37%.
Cơn sốt giá này không tha cho cả những dòng chip đời cũ nhưng được ưa chuộng. Mẫu CPU gaming huyền thoại Ryzen 7 7800X3D cũng ghi nhận mức tăng giá thêm 41%. Dù hiện tại mức tăng này mới chỉ ghi nhận rõ rệt nhất tại thị trường Nhật Bản do các vấn đề về tỷ giá và cung ứng cục bộ, nhưng giới phân tích cảnh báo đây chính là 'phát súng' đầu tiên cho một đợt điều chỉnh giá trên quy mô toàn cầu.
Nguyên nhân của tình trạng này được cho là do sự thiếu hụt nguồn cung bộ nhớ và chi phí sản xuất chất bán dẫn tăng cao. Không chỉ SSD hay CPU, ngay cả RAM cũng được dự báo sẽ tăng giá khoảng 60% trong thời gian tới.
Với tình hình này, 2026 đang trở thành một năm đầy thách thức cho cộng đồng người dùng PC. Nếu đang giữ ý định 'chờ giá giảm thêm chút nữa mới mua', có lẽ bạn nên suy nghĩ lại vì viễn cảnh linh kiện rẻ hơn đang trở nên mịt mờ hơn bao giờ hết.
