Theo đề nghị của Bộ GD-ĐT, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 179/2026/NĐ-CP quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 15.7 và áp dụng đối với đối tượng tuyển sinh từ năm 2025 trở đi; thời điểm cấp học bổng được tính từ ngày 1.9.
Theo Nghị định 179, các chương trình đào tạo được hưởng chính sách học bổng bao gồm: đào tạo tài năng; đào tạo về vi mạch bán dẫn; nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Danh mục ngành được hưởng chính sách gồm nhiều lĩnh vực quan trọng như toán học, sinh học, thống kê, máy tính và công nghệ thông tin, kỹ thuật điện, điện tử và viễn thông, vật lý kỹ thuật, kỹ thuật vật liệu, kỹ thuật mỏ, xây dựng và nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật khác phục vụ phát triển công nghệ và công nghiệp chiến lược của quốc gia.
Một trong những nội dung đáng chú ý là mức học bổng dành cho người học thuộc các ngành ưu tiên này. Đối với sinh viên đại học, mức học bổng từ 3,7 – 5 triệu đồng/tháng tùy nhóm ngành và chương trình đào tạo. Đối với học viên trình độ thạc sĩ, mức học bổng từ 5,5 – 7,4 triệu đồng/tháng.
Đối với nghiên cứu sinh trình độ tiến sĩ, mức học bổng cao nhất lên tới 8,4 triệu đồng/tháng đối với chương trình đào tạo tài năng, chương trình đào tạo ngành vi mạch bán dẫn và các ngành khoa học cơ bản.
Sinh viên được hưởng học bổng 10 tháng trong một năm học; học viên cao học và nghiên cứu sinh được hưởng học bổng 12 tháng trong một năm học. Tổng thời gian hưởng học bổng tối đa là 5 năm đối với sinh viên đại học, 2 năm đối với học viên cao học và 3 năm đối với nghiên cứu sinh.
Việc xét duyệt và chi trả học bổng được thực hiện trên cơ sở dữ liệu tuyển sinh, kết quả học tập và rèn luyện của người học do cơ sở đào tạo quản lý; không yêu cầu người học nộp hồ sơ và không làm phát sinh thủ tục hành chính.
Kinh phí thực hiện chính sách học bổng được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về phân cấp quản lý ngân sách nhà nước và các nguồn kinh phí hợp pháp khác. Nhà nước đồng thời khuyến khích tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước tài trợ, cấp học bổng cho người học trên nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch và phù hợp với quy định của pháp luật.
Nghị định cũng quy định người học phải hoàn trả toàn bộ số tiền học bổng đã nhận trong trường hợp bị buộc thôi học, tự ý bỏ học hoặc sử dụng học bổng sai mục đích.
Tại buổi làm việc, Sở GD-ĐT TP.HCM thông tin tổng số thí sinh đăng ký dự thi kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 là 142.899, trong đó có 8.128 thí sinh tự do.
Thống kê dữ liệu đăng ký môn thi cho thấy: Toán: 140.087 thí sinh (98,03%), ngữ văn: 139.125 thí sinh (97,36%), ngoại ngữ: 65.475 thí sinh (45,82%), vật lý: 64.162 thí sinh (42,9%), hóa học: 38.120 thí sinh (26,68%), lịch sử: 41.113 thí sinh (28,77%), địa lý: 33.574 thí sinh (23,49%), giáo dục kinh tế và pháp luật: 23.061 thí sinh (16,14%), sinh học: 11.046 thí sinh (7,73%), tin học: 2.087 thí sinh (1,46%), công nghệ nông nghiệp: 873 thí sinh (0,61%), công nghệ công nghiệp: 277thí sinh (0,19%).
Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, xu hướng lựa chọn các môn của thí sinh phù hợp định hướng nghề nghiệp, tuyển sinh ĐH, giáo dục STEM và yêu cầu hội nhập quốc tế tiếp tục gia tăng tại thành phố; đồng thời phản ánh hiệu quả trong công tác nâng cao năng lực ngoại ngữ và định hướng nghề nghiệp theo Chương trình GDPT 2018.
Tại buổi làm việc, đại diện Bộ GD-ĐT đánh giá việc môn ngoại ngữ dẫn đầu số lượng thí sinh đăng ký trong các môn thi một lần nữa khẳng định thế mạnh của TP.HCM về ngoại ngữ, đảm bảo yêu cầu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Bên cạnh đó, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng đánh giá xu hướng chọn môn thi của học sinh TP.HCM không chỉ thể hiện thế mạnh của học sinh thành phố mà còn chứng minh định hướng đúng đắn của ngành GD-ĐT thành phố trong công tác tổ chức dạy học.
"Từ kết quả lựa chọn trên, tôi đánh giá rất cao quá trình tổ chức dạy học tại TP.HCM. Việc chọn môn thi tốt nghiệp thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên của học sinh TP.HCM cao hơn rất nhiều so với mặt bằng chung của cả nước. Điều này cũng đi ngược với xu hướng chọn môn thi hiện nay của cả nước khi chỉ thiên về các môn khoa học xã hội", ông Thưởng nói.
Từ đó, ông đề nghị trong kỳ thi lớp 10 năm 2027, ngoài 2 môn bắt buộc là toán, ngữ văn thì môn thứ ba ở TP.HCM nên là môn tổ hợp.
"Có thể là tổ hợp khoa học tự nhiên hoặc tổ hợp khoa học xã hội theo định hướng của thành phố. Với tỷ lệ thí sinh chọn môn thi tốt nghiệp THPT như trên thì môn tiếng Anh đã trở thành môn học thường xuyên của học sinh thành phố", ông Thưởng nói.
Được biết, theo Thông tư 30 của Bộ GD-ĐT, có hiệu lực từ ngày 14.2.2025 về tuyển sinh lớp 10, quy định số môn thi, bài thi gồm: toán, ngữ văn và một môn thi hoặc bài thi thứ ba do sở GD-ĐT lựa chọn một trong 2 phương án sau:
Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 6/5 công bố số thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT theo từng môn. Ngoài Toán và Ngữ văn là hai môn bắt buộc, thí sinh có xu hướng lựa chọn các môn thuộc khối khoa học xã hội, tương tự những năm gần đây.
Lịch sử tiếp tục dẫn đầu với hơn 570.000 em chọn. Đây là môn bắt buộc trong chương trình giáo dục phổ thông mới (năm 2018). Kế đến là Địa lý với gần 449.000, giảm khoảng 46.000 so với năm ngoái. Hai môn nhiều thí sinh đăng ký tiếp theo là Vật lý (gần 390.000) và Ngoại ngữ (hơn 347.000). Trong đó, số thí sinh chọn thi Ngoại ngữ giảm.
Hai môn có lượng thí sinh tăng đáng kể nhất là Tin học và Công nghệ Công nghiệp, lần lượt gấp 2,4-3 lần năm ngoái, lên mức 18.700 và hơn 7.400 thí sinh.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, số đăng ký dự thi theo môn cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn tới các lĩnh vực STEM, công nghệ và định hướng nghề nghiệp tương lai.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra ngày 11-12/6 với hơn 1,22 triệu thí sinh, cũng là kỷ lục trước nay. Thí sinh làm 4 bài, bắt buộc có Toán và Ngữ văn cùng hai môn lựa chọn.
Năm nay, số thí sinh đăng ký thi cao kỷ lục. 151 thí sinh được miễn thi tốt nghiệp tất cả các môn vì lọt vào vòng chọn đội tuyển Olympic quốc tế, gần 8.000 em được miễn thi môn Ngoại ngữ nhờ có chứng chỉ IELTS 4.0 trở lên và tương đương.
Chính phủ Phần Lan tuần trước công bố các đề xuất mới để xử lý tình trạng khó khăn về tài chính của sinh viên quốc tế ngoài EU và EEA (Khu vực Kinh tế châu Âu).
Theo đó, nhóm này sẽ bị hủy giấy phép cư trú nếu nhận trợ cấp xã hội, dù chỉ một lần, thay vì rơi vào diện được xem xét hoàn cảnh như hiện nay. Thay đổi này sẽ có hiệu lực từ mùa thu tới, nếu được thông qua.
Ông Matias Marttinen, Bộ trưởng Việc làm Phần Lan, cho rằng quy định mới nhằm đảm bảo du học sinh tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện cư trú, vì lợi ích chung. Họ cần chứng minh khả năng tự trang trải chi phí sinh hoạt để được giữ giấy phép, nên việc nhận trợ cấp bị coi là không đáp ứng điều kiện.
Từ tháng 9/2023 đến cuối năm ngoái, hệ thống giám sát của cơ quan di trú Phần Lan ghi nhận hơn 300 sinh viên xin trợ cấp xã hội, trên tổng số 37.000 giấy phép cư trú được rà soát. Giới chức muốn giảm thiểu tối đa con số này.
Một số đề xuất khác cũng nhằm ngăn ngừa rủi ro tài chính với du học sinh ngay từ sớm. Cụ thể, người thân của họ chỉ được phép nộp đơn xin cư trú sau khi con em đã sống tại Phần Lan ít nhất một năm, có cái nhìn thực tế về mức chi phí sinh hoạt đắt đỏ ở đây.
Ngoài ra, Phần Lan sẽ ra quy định cụ thể về mức tài chính của du học sinh (bằng euro) thay vì hướng dẫn chung như hiện nay, kèm yêu cầu về trình độ ngoại ngữ để chặn các trường hợp "mượn danh" du học.
Phần Lan có khoảng 22.000 sinh viên quốc tế, trong đó người Việt khoảng 2.000, theo số liệu năm 2023 của chính phủ nước này. Nhóm ngoài EU/EEA hiện phải chi trả mức học phí dao động 8.000-20.000 euro/năm (246 - 615 triệu đồng), tùy ngành học và cơ sở đào tạo.
