Giữa tháng 4, những tia nắng bắt đầu làm ấm mặt đất và không khí báo hiệu mùa đông ở Ladakh sắp kết thúc. Dù vậy, sau một đêm đóng băng, nước trong đường ống ở nhà hàng của chị Thảo mới bắt đầu tan chảy. Người phụ nữ 38 tuổi cùng bốn nhân viên đứng cạnh đống chén bát, chờ từng giọt nước nhỏ xuống bồn rửa. Đến gần trưa, khi nhiệt độ tăng lên, nước mới chảy thành dòng.
Đây là khó khăn quen thuộc mà chị đối mặt trong ba năm Thái Thảo mở nhà hàng Việt ở Ladakh.
Chị Thảo là bà chủ ba homestay ở phường Sài Gòn, TP HCM. Năm 2018, chị lần đầu đến Ladakh, vùng đất nằm giữa hai dãy Himalaya và Karakoram, có độ cao trung bình hơn 3.500 m so với mực nước biển. Địa hình đặc thù khiến nơi này có khí hậu khắc nghiệt, mùa đông kéo dài từ tháng 10 đến tháng 5 năm sau với nhiệt độ có thể xuống âm 30 độ C.
Tuy nhiên, những dãy núi đá nhiều màu, hồ nước mặn và các tu viện cổ nằm giữa thung lũng phủ tuyết đã cuốn hút Thảo. Sự yên tĩnh của Ladakh khiến chị quay lại nơi này nhiều lần.
Trong những chuyến đi tour, chị nhận thấy nhiều du khách châu Á khó thích nghi với đồ ăn địa phương. Ẩm thực Ladakh đơn giản, người dân chủ yếu ăn các món đậu hầm nêm nhiều gia vị, dùng kèm bánh làm từ lúa mạch hoặc bột mì. Một lần mời người bản địa ăn thử bánh mì Việt Nam, Thảo bất ngờ khi họ tỏ ra thích thú. Ý định mở một nhà hàng Việt tại đây bắt đầu hình thành.
Năm 2022, chị Thảo quay lại Ladakh để thuê khu đất trống rộng khoảng 800 m2 ở trung tâm Leh, cách khu chợ khoảng 10 phút đi bộ. Khu đất có phía sau nhìn ra núi tuyết, phía trước là tuyến đường tập trung nhiều khách sạn và cửa hàng lưu niệm.
Quá trình xây dựng nhà hàng khó khăn hơn nhiều so với tưởng tượng của chị. Ở Ladakh gần như không có dịch vụ thi công trọn gói nên chị phải tự lo mọi khâu, từ mua gỗ, tìm xưởng cưa, thuê thợ đóng bàn ghế đến liên hệ người chở cát, đá và bê tông. Vật liệu khan hiếm, thợ làm theo từng công đoạn khiến một hạng mục nhỏ cũng mất vài ngày mới xong.
Làm việc quá sức giữa thời tiết khắc nghiệt, chị Thảo bị sốc độ cao nặng, phải nhập viện cấp cứu. Ở độ cao hơn 3.500 m, lượng oxy tại Ladakh thấp hơn đồng bằng khoảng 35%, dễ gây đau đầu và mất sức.
Cuối năm 2022, nhà hàng tên Sài Gòn BBQ and Hotpot in Ladakh hoàn thiện với sức chứa khoảng 60 khách, có cả không gian trong nhà và ngoài sân.
Xây xong nhà hàng, Thảo tiếp tục phải giải bài toán nguyên liệu. Mỗi bó rau hay miếng thịt ở Ladakh đều phải vượt núi, trải qua nhiều chặng bay và mất nhiều ngày mới tới nơi. Nhà hàng phục vụ khoảng 20 món Việt như phở, cơm, gỏi cuốn, lẩu, các món kho và canh. Để có đủ nguyên liệu, chị Thảo tự mang các loại gia vị, bánh tráng, nấm khô và mắm ruốc từ Việt Nam sang Ladakh. Thịt bò, thịt heo cùng sả, ớt Thái, nấm, xà lách và bắp tiếp tục được vận chuyển bằng đường hàng không từ Delhi lên.
Thực tế vận hành khó khăn hơn chị tính toán khi những chuyến bay liên tục bị hủy vì thời tiết xấu. Có lần, bão tuyết khiến chuyến hàng chở rau từ Delhi bị hoãn. Nhà hàng không còn đồ dự trữ, khi hàng đến nơi nhiều thứ đã hư hỏng. Xót tiền và công sức, chị Thảo ngồi giữa sân sau nhà hàng, mở từng thùng thực phẩm đang rã đông cố lựa lại những phần còn dùng được để vớt vát.
“Lúc đó tôi bế tắc và nghĩ đến chuyện bỏ cuộc”, chị nói.
Nhưng vài ngày sau, một nhóm du khách Indonesia ghé quán ăn. Họ liên tục khen ngợi hương vị món Việt và hứa sẽ đến Việt Nam du lịch trong thời gian tới. Lời động viên bất ngờ giúp chị Thảo nguôi ngoai, tự an ủi bản thân và quyết định “cho mình thêm một cơ hội”.
Đến khoảng tháng 5/2023, khi thời tiết ấm dần, chị thuê phụ nữ ở các làng gần đó trồng rau hữu cơ như cải bó xôi, cà rốt, khoai tây và bông cải giao cho nhà hàng mỗi sáng. Nhờ đó, nguồn cung nguyên liệu dần ổn định.
Dù vậy, nhà hàng của chị Thảo cũng chỉ mở cửa khoảng 6 đến 7 tháng, thường từ giữa tháng 3 đến giữa tháng 11. Vào giữa mùa đông Ladakh, chị đóng cửa về Việt Nam vì thời tiết khắc nghiệt, khách thưa và hệ thống nước thường xuyên đóng băng.
Dù vận hành theo mùa, chi phí đầu vào cao, lợi nhuận không như kỳ vọng nhưng sự đón nhận của khách với ẩm thực Việt là niềm vui lớn, động viên Thảo.
Trong số khách quen có anh Nurbo, 37 tuổi, sống ở làng Uley cách khoảng 80 km. Anh tình cờ biết đến nhà hàng nhưng sau lần ghé đầu tiên đã “mê mẩn” đồ ăn Việt và quay lại đều đặn suốt 3 năm. Anh nói ẩm thực Việt với các món như phở gà, chả giò, gỏi cuốn và lẩu có vị mặn, ngọt, cay hài hòa, khác với khẩu vị Ladakh vốn thiên về vị cay đơn thuần.
Từ khách, anh trở thành người bạn và chứng kiến quá trình chị Thảo xây dựng nhà hàng. Anh kể chị luôn cố gắng giữ hương vị nguyên bản của món Việt, trong đó có nước mắm đặc trưng và nước dùng thanh. Ban đầu, nhiều người thấy lạ, nhưng dần quen với cách nêm nếm này. Anh cũng cho biết với một số khách Ấn Độ, khẩu vị quen vị ngọt hơn nên việc điều chỉnh nhẹ trong món ăn giúp họ dễ tiếp nhận hơn.
Ở Ladakh, phần lớn khách là người trekking đường dài, bữa ăn thường chỉ xoay quanh sandwich hoặc đậu hầm để nhanh lấy lại sức. Khi nhà hàng Việt xuất hiện, thói quen đó thay đổi. Bữa ăn không vội vã mà trở thành khoảng thời gian ngồi lại, ví dụ như món lẩu.
“Cách ăn của người Việt khiến bữa ăn trở nên gắn kết hơn”, anh nói.
Sáng 28/3, không khí tại thôn Đại Phan Gia, huyện Tuy Khê, tỉnh An Huy trở nên náo nhiệt. Dẫn đầu đoàn rước dâu, bên cạnh những chiếc xe hạng sang như Land Rover, Mercedes, là sự xuất hiện của 9 chiếc xe bồn hút bể phốt màu vàng.
Toàn bộ dàn xe chuyên dụng đều được rửa sạch sẽ, kết hoa tươi ở mũi xe và dán chữ Hỷ. Trên thân xe căng tấm băng rôn đỏ với dòng chữ: "Đồng nghiệp chúc Vua hầm cầu Haonan tân hôn vui vẻ".
Chú rể Pan Haonan, 30 tuổi, làm nghề dịch vụ hút bể phốt và xử lý vệ sinh môi trường. Nửa tháng trước ngày trọng đại, anh nảy ra ý tưởng lên mạng kêu gọi đồng nghiệp mang xe chuyên dụng đến rước dâu. Bất ngờ, có tới hơn 50 chủ xe hưởng ứng. Vì đường làng nhỏ hẹp, anh chỉ dám chốt danh sách 9 chiếc. Đoàn xe từ các tỉnh Sơn Đông, Hồ Bắc và TP Hợp Phì đã tề tựu về An Huy ngay trước ngày cưới.
Tuy nhiên, đằng sau màn rước dâu rình rang là cả một câu chuyện vượt lên định kiến. Gia đình cô dâu Li Yaqing ban đầu không mấy thiện cảm với công việc của con rể tương lai. Thậm chí, khi biết chị gái yêu một thợ dọn vệ sinh, em trai của Yaqing đã khóc ròng suốt một giờ vì thấy xấu hổ.
Bỏ ngoài tai mọi lời dị nghị, Yaqing vẫn giữ vững quyết định. Cô gái trẻ từ bỏ công việc giáo viên ổn định, chuyển về phụ giúp gia đình chồng tương lai. Thỉnh thoảng, người ta vẫn thấy cô ngồi trên cabin, theo người yêu rong ruổi trên các tuyến đường thu gom chất thải.
"Lao động chân tay, kiếm tiền trong sạch là điều tôi coi trọng nhất. Khi anh ấy đề xuất dùng xe hút bể phốt làm xe cưới, tôi đồng ý ngay vì thấy điều đó mang nét lãng mạn riêng", Yaqing chia sẻ.
Thực tế, công việc mang tiếng "kém sang" này lại đem đến nguồn thu nhập đáng mơ ước. Bản thân Haonan từng tốt nghiệp chuyên ngành biên đạo điện ảnh tại Thành Đô. Sau 6 năm gò bó với công việc văn phòng, năm 2023, anh quyết định về quê nối nghiệp gia đình - những người đã bám trụ với nghề vệ sinh môi trường suốt 20 năm.
Hiện tại, công ty của gia đình anh vận hành 3 xe chuyên dụng cùng 6 công nhân. Lợi nhuận từ nghề giúp họ mua được nhà sang, tậu xe Mercedes và Audi để đi lại. Nhờ tư duy của một người làm truyền thông, Haonan còn quay video công việc hàng ngày đăng lên mạng, thu hút hơn 60.000 người theo dõi.
"Công việc này rất vất vả, nhưng nếu trụ lại được, mức lương 10.000 tệ (khoảng 35 triệu đồng) mỗi tháng ở các thành phố nhỏ là chuyện rất bình thường", chú rể Haonan tiết lộ.
Đó cũng là lý do đám cưới của Haonan quy tụ rất nhiều người thành đạt trong nghề. Trong dàn xe đi rước dâu hôm đó, có chiếc Land Rover của Zhang Guozheng, 36 tuổi, người đang điều hành một doanh nghiệp kiểm tra đường ống tại Hàng Châu, hay chiếc Maserati của Yu Baoguang - giám đốc sở hữu hơn 20 xe hút bể phốt tại Hợp Phì. Đám cưới tình cờ trở thành ngày hội giao lưu của những người làm nghề giữ gìn môi trường.
Theo Hãng tin AFP ngày 8-4, Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho biết nước này muốn tăng mạnh số lượng nữ quân nhân trong quân đội vào giữa những năm 2030, trong bối cảnh Nhật Bản ngày càng khó thuyết phục người trẻ nhập ngũ.
Nhật Bản đặt mục tiêu đưa tỉ lệ nữ quân nhân trong Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) lên 13% vào tháng 3-2036, tăng so với mức 9% hiện tại.
Chiến dịch tuyển quân này được triển khai sau khi Bộ Quốc phòng cam kết cải thiện điều kiện làm việc cho nữ quân nhân, sau vụ bê bối tấn công tình dục gây chấn động, trong đó một cựu nữ binh sĩ đã lên YouTube kể lại câu chuyện của mình sau khi cuộc điều tra nội bộ bị đình chỉ.
Cơ quan này cũng có kế hoạch "thúc đẩy sự tham gia tích cực của nữ quân nhân", đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của "cân bằng giữa công việc và cuộc sống".
Khi cơ hội dành cho nữ quân nhân tiếp tục được mở rộng, bộ đang cải thiện cơ sở vật chất, bao gồm xây dựng nhà vệ sinh, phòng tắm và khu vực riêng dành cho nữ tại các doanh trại, cũng như khoang sinh hoạt riêng trên tàu chiến.
Tokyo đang tăng chi tiêu quốc phòng và nỗ lực thu hút nhân tài vào lực lượng vũ trang. Tuy nhiên theo các quan chức và chuyên gia, tính chất nguy hiểm của công việc, mức lương thấp và tuổi nghỉ hưu sớm (khoảng 56 tuổi) đang khiến giới trẻ Nhật Bản e ngại.
Tỉ lệ sinh thấp, dân số thu hẹp và thị trường lao động thắt chặt cũng đang cản trở công tác tuyển quân, khiến 10% trong khoảng 250.000 vị trí của lực lượng này bị bỏ trống.
Mặc dù SDF sở hữu năng lực phòng thủ tinh nhuệ, lực lượng này đến nay vẫn phải tránh phát triển khả năng phản công, phản ánh hiến pháp hòa bình do Mỹ áp đặt, vốn cấm sử dụng vũ lực để giải quyết xung đột.
Không thành viên nào trong lực lượng hiện tại từng thiệt mạng hay gây thương vong trong chiến đấu, mà phần lớn tử nạn trong các cuộc huấn luyện quân sự.
Trong các nước thành viên NATO và đối tác, tỉ lệ nữ quân nhân trung bình cao hơn, chiếm hơn 12% lực lượng vũ trang vào năm 2022, tăng từ hơn 10% năm 2014, theo báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Nghị viện châu Âu.
Tại Mỹ, phụ nữ chiếm khoảng 18% tân binh tính đến năm 2023, theo số liệu từ Bộ Quốc phòng nước này.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho rằng việc tăng tỉ lệ nữ quân nhân trong SDF "sẽ góp phần đưa ra nhiều góc nhìn đa dạng hơn trong các nhiệm vụ như cứu trợ thiên tai và các hoạt động tiếp xúc trực tiếp với người dân".
Trên thực tế, phụ nữ hiếm khi giữ các vị trí lãnh đạo cấp cao trong chính trị, kinh doanh, chính phủ lẫn quân đội Nhật Bản.
Cận Giỗ Tổ Hùng Vương, mạng xã hội lan tỏa, chia sẻ sự khâm phục về bức tượng lớn mang tên "Cội nguồn", tái hiện câu chuyện Lạc Long Quân - Âu Cơ và bọc trăm trứng.
Theo tìm hiểu, tác phẩm "Cội nguồn" do anh Bùi Văn Quân, một 9X trú xã Hợp Thịnh (Bắc Ninh) thực hiện, như một cách tri ân tổ tiên. Anh cũng là chủ của Khu vườn Hạnh phúc, nơi sẽ mở cửa miễn phí từ ngày 25-4 đến hết kỳ nghỉ lễ 30-4 và 1-5.
Đây là thành quả sau khoảng 50 ngày đêm miệt mài của anh và cộng sự, từ những nét phác thảo trên giấy, sau đó là bộ khung bằng sắt rồi tới cốt bê tông, tạo hình thô, cuối cùng là hoàn thiện các chi tiết.
Theo anh Bùi Văn Quân, tượng "Cội nguồn" cao 5,7m, nặng tới 25 tấn. Nổi bật là hình tượng rồng vươn cao, uy quyền - biểu tượng gắn với truyền thuyết "Con Rồng cháu Tiên", cội nguồn của dân tộc Việt Nam.
"Mỗi đường đục, lớp vật liệu không chỉ tạo nên hình hài của tác phẩm, mà còn gửi gắm lòng thành kính của tôi và những người bạn yêu quý đối với tổ tiên và cội nguồn dân tộc", anh Quân bày tỏ.
Lý giải tên gọi "Cội nguồn", tác giả mong muốn gợi nên trí tò mò của người xem, đặc biệt là trẻ nhỏ, từ đó các em sẽ tự mình tìm hiểu, khám phá lịch sử dựng nước, giữ nước của cha ông. Những câu hỏi giản dị như "vì sao gọi là cội nguồn", "câu chuyện về Lạc Long Quân - Âu Cơ và bọc trăm trứng thế nào" sẽ tiếp tục được kể lại, nuôi dưỡng ý thức về nguồn cội cho các bạn trẻ.
"Tôi vẫn luôn nhớ lời dạy còn văn hóa là còn dân tộc. Tiền bạc có thể vơi đi, nhưng những giá trị cội nguồn sẽ trường tồn mãi mãi với thời gian. Bức tượng này không chỉ là bê tông sắt thép, nó là lời thề của tôi với cha ông: "Sẽ không bao giờ để những câu chuyện cổ tích Việt Nam bị lãng quên".
"Cội nguồn" chính là tác phẩm đầu tiên cho dự án "Vườn cổ tích Việt Nam". Tôi đang ấp ủ tái hiện toàn bộ kho tàng truyện cổ dân gian ngay tại mảnh đất hình chữ S này", anh Quân tiết lộ.
Dù được nhiều người yêu thích, anh vẫn nhận được các câu hỏi về "gương mặt mẹ Âu Cơ lại khắc khổ, già thế mà không chọn nét thanh xuân rạng rỡ".
Theo anh, đó là dụng ý khắc họa khoảnh khắc mẹ Âu Cơ vừa đón đứa con đầu lòng. Nét khắc khổ ấy chính là dấu ấn của sự hy sinh của người phụ nữ Việt sau bao ngày thai nghén và của tình mẫu tử vĩ đại.
"Khi đứng trước bức tượng mẹ Âu Cơ, tôi mong muốn mỗi chúng ta hãy tĩnh lặng nghĩ về cội nguồn, để thấy mình nhỏ bé và biết ơn hơn với cội nguồn dân tộc ta", anh nói thêm.
