Trong nhiều giờ lái xe một mình, Luis Sanchez thường giết thời gian bằng cách nghe đài. Tại các trạm dừng xe tải và nhà kho, Sanchez gặp gỡ những tài xế khác, nhiều người trong số họ là người nhập cư giống như anh.
“Việc chúng tôi không về nhà diễn ra như cơm bữa”, Sanchez, người nhập cư vào Mỹ từ El Salvador và đang sống gần Fort Worth, bang Texas, nói. “Đôi khi chúng tôi phải đánh đổi gia đình vì công việc”.
Sanchez đã đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kể từ khi anh ấy xin bằng lái xe thương mại 20 năm trước: giấy phép lao động hợp lệ, số an sinh xã hội hợp pháp và tự hào tuyên bố mình có thành tích lái xe an toàn hoàn hảo. Nhưng giờ đây, anh không còn kế sinh nhai.
Sanchez là một trong hàng nghìn tài xế xe tải nhập cư đã mất hoặc không thể gia hạn bằng lái xe thương mại trong năm qua như một phần của chiến dịch trấn áp nhập cư của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Những giấy phép này là điều kiện bắt buộc để họ có thể lái xe đầu kéo và xe tải hạng nặng.
Chiến dịch siết kiểm soát này bắt đầu khi chính quyền Tổng thống Trump viện dẫn hai vụ tai nạn chết người liên tiếp gây chấn động dư luận, liên quan đến các tài xế xe tải mà cơ quan chức năng cho rằng không phải là thường trú nhân hợp pháp.
Tháng 8/2025, Bộ An ninh Nội địa cùng Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan bắt Harjinder Singh, tài xế xe tải người Sikh, với cáo buộc quay đầu xe trái phép trên đường cao tốc Turnpike ở Florida, gây ra tai nạn nghiêm trọng. Cảnh sát Florida cho biết Singh nhập cảnh trái phép vào Mỹ năm 2018.
Video từ buồng lái cho thấy khi đang di chuyển trên cao tốc Turnpike gần Fort Pierce, Singh đã điều khiển xe đầu kéo ngoặt trái để tìm cách quay đầu qua lối đi “chỉ dành cho xe công vụ”.
Cú rẽ ngoặt của Singh đã khiến thùng xe đầu kéo chắn gần như toàn bộ các làn đường cùng chiều. Một chiếc minivan màu đen di chuyển với tốc độ cao đã không kịp phanh, lao vào gầm xe đầu kéo, toàn bộ ba người trên xe thiệt mạng, cả đoạn cao tốc ùn tắc nghiêm trọng. Tài xế Singh đang đối mặt ba cáo buộc ngộ sát.
Chỉ hơn hai tháng sau, một tài xế khác, được Bộ Giao thông Vận tải Mỹ xác định là người xin tị nạn, bị cáo buộc gây ra vụ tai nạn liên hoàn khiến ba người thiệt mạng ở California.
“Giấy phép lái xe tải hạng 40 tấn đang được cấp cho những tài xế nước ngoài nguy hiểm, thường là người nhập cư bất hợp pháp. Điều này đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của mọi gia đình trên đường, và tôi sẽ không dung thứ cho điều đó”, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Mỹ Sean Duffy tuyên bố hồi tháng 9 năm ngoái, sau vụ tai nạn ở Florida.
Ông Duffy sau đó đã thực hiện các bước để giải quyết vấn đề an toàn đường cao tốc và đường bộ như xử lý các “nhà vận chuyển tắc kè hoa”, các đội xe tải sử dụng nhiều biển số đăng ký để trốn tránh quy định và yêu cầu an toàn. Bộ Giao thông Vận tải Mỹ cũng đã đóng cửa hàng trăm “lò cấp bằng lái xe thương mại” giả.
Cơ quan Quản lý An toàn Vận tải Đường bộ Liên bang (FMCSA) ban hành một số quy định mới, trong đó có siết chặt việc cấp và gia hạn giấy phép lái xe thương mại cho người không phải là thường trú nhân. Theo đó, chỉ những người có thị thực tạm thời H-2A và H-2B, cũng như E-2, được gia hạn và cấp bằng lái.
Chính quyền cũng yêu cầu một số bang hạ cấp giấy phép lái xe thương mại có ngày hết hạn dài hơn giấy phép lao động của tài xế, cùng với các vấn đề khác.
FMCSA cho biết quy định này được thiết kế để giải quyết vấn đề “tài xế nước ngoài không đủ điều kiện gây ra mối đe dọa an toàn đáng kể”, viện dẫn hàng loạt vụ tai nạn xe hơi chết người.
Việc ra lệnh cấm tất cả tài xế xe tải không phải thường trú nhân lái xe chỉ để giải quyết vấn đề do một số người gây ra “giống như dùng dao mổ trâu để giết gà”, Stephen Burks, một cựu tài xế xe tải và nhà kinh tế ngành vận tải đường bộ tại Đại học Minnesota Morris, nói.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Jim Banks hồi tháng 2 đệ trình một dự luật quy định chỉ cấp bằng lái xe tải thương mại cho công dân Mỹ, thường trú nhân hợp pháp và một số diện visa nhất định, đồng thời hủy bằng lái với những người tạm trú, có hiệu lực trên khắp nước Mỹ.
Dự luật được đặt tên theo Dalilah Coleman, một học sinh lớp một bị thương nặng trong một vụ tai nạn xe tải do tài xế gốc Ấn gây ra vào năm 2024. Tổng thống Trump đã kêu gọi thông qua dự luật này khi ông mời Coleman và cha cô đến nghe Thông điệp Liên bang năm nay. Dự luật hiện chưa được quốc hội đưa ra bỏ phiếu.
Người lao động nhập cư bị mắc kẹt trong cuộc xung đột chính trị. Các quy định mới cũng đe dọa sinh kế của một bộ phận lớn tài xế xe tải nhập cư ở Mỹ. Gần 1/6 người có giấy phép lái xe thương mại ở Mỹ là người nước ngoài.
Đại đa số các công ty vận tải đường bộ ở Mỹ là các doanh nghiệp nhỏ, phụ thuộc vào lao động nhập cư trong vận chuyển hàng hóa.
“Tai nạn có thể do bất kỳ ai gây ra, và đã có nhiều người thuộc các quốc tịch khác nhau gây ra. Nhưng chúng tôi lại bị đưa ra để nói kiểu như ‘Những người nhập cư này không biết lái xe'”, một người gốc Ấn giấu tên đang làm nhân viên điều vận xe tải ở California nói.
Mỹ là quốc gia phụ thuộc vào vận tải đường bộ, các tài xế xe tải đã vận chuyển gần 73% hàng hóa của cả nước vào năm 2024, và đây là một ngành công nghiệp vốn đã phải đối mặt với tỷ lệ nghỉ việc cao và thiếu hụt lao động.
Sanchez, người đã nói chuyện với CNN bằng tiếng Anh trôi chảy, cho biết đã 5 tháng kể từ khi anh biết bằng lái xe thương mại của mình bị hạ cấp. Anh đã nộp đơn xin việc ở nhiều nơi nhưng không thành công, vì kinh nghiệm làm việc của anh là trong ngành vận tải đường bộ.
“Họ không chỉ lấy đi bằng lái xe của tôi. Đó là nghề nghiệp của tôi”, anh nói.
Trong khi anh cố gắng tìm việc làm, các khoản nợ ngày càng chồng chất. Anh đã mất hàng nghìn USD từ công việc kinh doanh vận tải đường bộ nhỏ mà anh đã bắt đầu hai năm trước, nhưng giờ đã phải đóng cửa.
“Hiện tại tôi phải thanh toán các hóa đơn bằng thẻ tín dụng. Tôi không còn tiền mặt nữa”, Sanchez nói, cho hay anh vẫn phải chu cấp cho gia đình ở El Salvador.
"Chúng tôi sẵn sàng trở lại chiến đấu bất cứ lúc nào cần thiết. Ngón tay của chúng tôi vẫn đặt trên cò súng. Đây không phải là điểm kết thúc của chiến dịch mà là một bước trên con đường đạt được tất cả mục tiêu", Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu trên truyền hình ngày 8/4.
Thủ tướng Netanyahu thêm rằng Israel sẽ đạt được những mục tiêu cần hoàn thành "thông qua thỏa thuận hoặc nối lại hành động quân sự". "Iran bước vào giai đoạn ngừng bắn trong trạng thái suy yếu hơn bao giờ hết", ông nói.
Bình luận được đưa ra sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt thỏa thuận ngừng bắn trong vòng hai tuần.
Thủ tướng Netanyahu cũng phản bác cáo buộc của các lãnh đạo đối lập cho rằng ông đồng ý với thỏa thuận ngừng bắn trước khi Israel đạt được những mục tiêu trong cuộc chiến. "Thỏa thuận giữa Mỹ và Iran đã có hiệu lực, có sự phối hợp đầy đủ với Israel, chứ không phải chúng tôi chỉ được thông báo vào phút chót", ông nói.
Yair Lapid, lãnh đạo phe đối lập ở Israel, trước đó mô tả thỏa thuận ngừng bắn là "thảm họa ngoại giao" đối với Israel, nói rằng Thủ tướng Netanyahu "đã thất bại" với các mục tiêu đã đặt ra.
Ông Netanyahu cũng liệt kê những kết quả mà nước này đạt được trong chiến dịch, gồm phá hủy kho tên lửa và nhà máy sản xuất, gây thiệt hại nghiêm trọng cho chương trình hạt nhân của Tehran, cũng như làm tê liệt mạng lưới sản xuất vũ khí và tài chính của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Lãnh đạo Israel thêm rằng chiến dịch cũng đã nhắm vào các nhà máy thép, tổ hợp hóa dầu và hạ tầng giao thông Iran, đồng thời ca ngợi sự hợp tác với Mỹ trong cuộc chiến. "Chúng tôi đã cùng nhau phát động chiến dịch lịch sử và lớn nhất mà Trung Đông từng chứng kiến", ông nói.
Ông tuyên bố chiến dịch chống lại nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon sẽ tiếp tục, nói rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran không bao gồm nhóm vũ trang ở Lebanon này.
"Hôm nay chúng tôi đã giáng cho Hezbollah đòn nặng nề nhất kể từ sau các vụ tấn công máy nhắn tin, hạ 100 mục tiêu trong 10 phút, ở những khu vực mà họ cho là bất khả xâm phạm", ông nói.
Quân đội Israel cùng ngày thông báo đã thực hiện "cuộc tấn công hiệp đồng lớn nhất kể từ đầu xung đột" trên khắp Lebanon. Họ nói đây là một phần của chiến dịch có tên gọi Bóng tối Vĩnh cửu, nhằm vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền nam và đông Lebanon, cũng như ở thủ đô Beirut.
Iran chỉ trích Israel vi phạm lệnh ngừng bắn, tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz và đe dọa rút khỏi thỏa thuận với Mỹ. Phó tổng thống Mỹ JD Vance sau đó cảnh báo Tehran sẽ gánh hậu quả nghiêm trọng nếu thỏa thuận đổ vỡ.
Đô đốc Brad Cooper, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), ngày 14/5 cho biết các đợt ném bom của Mỹ đã giáng một đòn mạnh vào quân đội và ngành công nghiệp quốc phòng của Iran, khiến năng lực của Tehran thực hiện các cuộc tấn công trong khu vực còn rất ít.
Ông Cooper từ chối đưa ra ước tính cụ thể về kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) còn lại của Iran, nhưng đã hạ thấp tầm quan trọng của chúng. Ông nói rằng quân đội Mỹ đã đạt được tất cả các mục tiêu trong chiến dịch không kích vào Iran. Ông cho biết ngành công nghiệp quốc phòng của Iran đã bị kéo lùi tới 90%.
"Tôi nói từ góc độ quân sự. Chúng tôi đã làm suy yếu đáng kể năng lực tên lửa, UAV và hải quân của họ. Chúng tôi đã làm rạn nứt hệ thống chỉ huy và kiểm soát của họ. Chúng tôi đã loại bỏ phần lớn chương trình không gian của họ. Theo mọi thước đo, họ đã bị suy yếu đáng kể trên tất cả các khía cạnh", ông Cooper nói với một ủy ban Thượng viện Mỹ.
"Năng lực quân sự của họ còn rất khiêm tốn, nếu không muốn nói là nhỏ, để tiếp tục các cuộc tấn công. Và tất nhiên, chúng tôi vẫn chuẩn bị tương ứng cho bất cứ tình huống nào”, ông Cooper cho biết thêm.
Ông nhấn mạnh, Iran không chỉ bị suy yếu về quân sự trong nước mà còn trên toàn khu vực Trung Đông rộng lớn hơn. Ông nói, Tehran không còn khả năng chuyển giao vũ khí và các nguồn lực khác cho các đồng minh chính trong khu vực gồm Hezbollah ở Li Băng, Houthi ở Yemen và Hamas ở Dải Gaza.
"Những con đường và phương thức chuyển giao đó đã bị cắt đứt", ông cho hay.
Những nhận định trên trái ngược với báo cáo trước đó các cơ quan tình báo Mỹ được truyền thông trích dẫn.
Theo các đánh giá tình báo, Iran vẫn duy trì năng lực đáng kể về tên lửa, UAV và tàu tấn công cỡ nhỏ. Những năng lực đó đã cho phép Iran tiếp tục tấn công các nước láng giềng, đặc biệt là UAE, và kiểm soát lưu thông ở eo biển Hormuz, một điểm nghẽn năng lượng toàn cầu quan trọng.
Báo cáo ước tính Iran hiện vẫn duy trì khoảng 70% số bệ phóng di động trên toàn quốc và giữ lại khoảng 70% kho tên lửa trước xung đột.
Kho dự trữ này bao gồm cả tên lửa đạn đạo - có thể nhắm mục tiêu vào các quốc gia khác trong khu vực - và một lượng nhỏ hơn tên lửa hành trình, có thể sử dụng để tấn công các mục tiêu tầm ngắn hơn trên bộ hoặc trên biển.
Dựa trên nhiều nguồn thu thập thông tin bao gồm ảnh vệ tinh và các công nghệ giám sát khác, các cơ quan tình báo quân sự cũng cho biết Iran đã khôi phục quyền tiếp cận khoảng 90% các cơ sở lưu trữ và phóng tên lửa ngầm trên toàn quốc. Các cơ sở này được đánh giá là có khả năng “hoạt động một phần hoặc hoàn toàn”.
Những đánh giá này làm dấy lên câu hỏi thực sự năng lực quân sự của Iran còn ở mức nào sau cuộc chiến kéo dài vài tháng qua với Mỹ và Israel và liệu cuộc xung đột còn kéo dài bao lâu.
Trong buổi điều trần, ông Cooper đã cố gắng tập trung vào các mục tiêu chiến thuật thay vì các mục tiêu chiến lược của cuộc chiến. Ông từ chối trả lời các câu hỏi về cách mở lại eo biển Hormuz, thu giữ các kho dự trữ uranium làm giàu cao của Iran hoặc kết thúc cuộc xung đột theo các điều khoản của Mỹ.
Lầu Năm Góc ngày 22/4 phát đi thông báo gây bất ngờ về việc Bộ trưởng Hải quân John Phelan sẽ rời nhiệm sở "ngay lập tức". Dù cơ quan này không đưa ra lý do cụ thể, theo các nguồn thạo tin, đây là kết cục tất yếu của một chuỗi mâu thuẫn âm ỉ và những cuộc đối đầu trực diện tại Lầu Năm Góc.
Bộ trưởng Hải quân là quan chức dân sự đứng đầu Bộ Hải quân Mỹ, chịu trách nhiệm về hành chính, nhân sự, ngân sách và mua sắm, không điều hành tác chiến trực tiếp.
Phelan từng được Tổng thống Donald Trump ca ngợi là hiện thân của "tinh thần táo bạo và tài năng kiểu Mỹ", nhưng nhiệm kỳ của ông lại kết thúc trong ồn ào chỉ sau hơn một năm nắm chức vụ.
5 quan chức am hiểu vấn đề từ Lầu Năm Góc tiết lộ ông Phelan đã bị ép từ chức sau những xung đột nảy lửa lặp đi lặp lại với cả Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Thứ trưởng Steve Feinberg. Trọng tâm của mối rạn nứt nằm ở tầm nhìn phát triển chiến hạm mới lớp Trump dành cho hải quân Mỹ. Trong khi Phelan kiên trì với ý tưởng xây dựng những con tàu khổng lồ tốn kém hàng tỷ USD, giới lãnh đạo Lầu Năm Góc lại muốn chuyển hướng sang các tàu mặt nước không người lái nhỏ gọn, có giá thành rẻ và linh hoạt hơn.
Những con tàu khổng lồ như vậy sẽ khiến Bộ Quốc phòng tiêu tốn hàng tỷ USD chỉ riêng cho khâu phát triển, chúng "hoàn toàn không phù hợp với định hướng mà ông Hegseth và Feinberg mong muốn", một nguồn tin cho hay.
Tình trạng lệch pha về chiến lược này nghiêm trọng đến mức Thứ trưởng Feinberg đã trực tiếp tước quyền kiểm soát nhiều chương trình đóng tàu then chốt khỏi tay Bộ trưởng Phelan. Đây là một dấu hiệu bất thường, cho thấy giới lãnh đạo cao nhất của Bộ Quốc phòng đang can thiệp sâu vào các kế hoạch mua sắm vốn thuộc thẩm quyền của quân chủng hải quân.
Ba quan chức Mỹ giấu tên cho hay chính quyền ngày càng thất vọng khi văn phòng của Phelan không thể vực dậy ngành đóng tàu. Một người còn nói thêm rằng nhiều chương trình của hải quân đang bị đình trệ và Phelan đã không tạo ra được chuyển biến hay bước tiến rõ rệt nào kể từ khi nhậm chức.
Hunter Stires, người từng là cố vấn cao cấp của hải quân trong cả chính quyền tổng thống Joe Biden và chính quyền Trump, nhận định Phelan còn mắc sai lầm nghiêm trọng khi tỏ ý sẵn sàng để các chiến hạm Mỹ được đóng tại nước ngoài.
"Những phát biểu Phelan đưa ra đã trực tiếp làm suy yếu chiến lược mà chính quyền Trump đang theo đuổi là thu hút những hãng đóng tàu hàng đầu của các nước đồng minh đầu tư vào hiện đại hóa và mở rộng nhà xưởng ngay tại Mỹ", ông nói.
Căng thẳng không chỉ dừng lại ở các dự án khí tài mà còn lan sang cả vấn đề nhân sự và kỷ luật quân đội. Giữa ông Hegseth và Phelan từng nảy sinh tranh cãi gay gắt khi Bộ trưởng Quốc phòng yêu cầu xem xét hình thức truy cứu trách nhiệm đối với thượng nghị sĩ Mark Kelly, vì Kelly xuất hiện trong một video kêu gọi quân nhân không tuân theo các mệnh lệnh mà ông cho là "phi pháp". Việc Phelan thiếu quyết đoán trong việc xử lý vấn đề này càng khiến ông dần mất đi chỗ đứng.
Phelan cũng mất đi những nhân sự chủ chốt trong những tháng gần đây. Hồi tháng 10 năm ngoái, Bộ trưởng Hegseth đã sa thải Jon Harrison, chánh văn phòng đầy quyền lực của Phelan. Harrison từng là người tìm cách cải tổ sâu rộng các văn phòng chính sách và ngân sách thuộc lực lượng hải quân.
Cách quản lý của Phelan bị coi là "xa rời thực tế", khiến cả Feinberg và Hegseth đều thất vọng, theo một nguồn tin.
Việc Bộ trưởng Phelan phải rời ghế diễn ra giữa lúc Mỹ đang thực hiện chiến dịch quân sự tại Iran và một tuần trước khi Bộ trưởng Hegseth chuẩn bị điều trần về đề xuất ngân sách 1,5 nghìn tỷ USD do Lầu Năm Góc đưa ra, trong đó có các khoản tăng cường đáng kể cho những chương trình then chốt của hải quân.
Theo báo Washington Post, ông Hegseth gần đây đang dẫn đầu một cuộc thanh lọc đối với các cấp bậc cao nhất trong quân đội. Những vụ bãi nhiệm gây xôn xao thường diễn ra mà không có lời giải thích rõ ràng, nhắm vào các tướng lĩnh và đô đốc đứng đầu mọi quân chủng trừ thủy quân lục chiến, cho đến một số luật sư quân đội và cả người đứng đầu lực lượng tuyên úy của lục quân.
Mâu thuẫn giữa Phelan với Hegseth và Feinberg nằm trong một chuỗi những vụ lục đục nội bộ diễn ra trên diện rộng suốt quãng thời gian kể từ khi Bộ trưởng Hegseth lãnh đạo Lầu Năm Góc. Ông Hegseth cũng từng nhiều lần va chạm với Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll liên quan đến việc Bộ trưởng Quốc phòng sa thải một số tướng lĩnh và chặn đường thăng tiến đối với những người khác.
Trong một tuyên bố hồi đầu tháng, Parnell khẳng định Bộ trưởng Hegseth "vẫn duy trì mối quan hệ làm việc tốt đẹp với bộ trưởng của mọi quân chủng". Tuy nhiên, nhiều quan chức nói rằng thực tế không phải như vậy.
"Họ đã tìm cách loại bỏ ông Driscoll và Phelan từ lâu rồi", Washington Post ngày 22/4 dẫn lời một quan chức Mỹ am hiểu vấn đề cho hay.
Dù căng thẳng nội bộ đã kéo dài nhiều tháng, thời điểm Phelan rời đi vẫn khiến không ít quan chức quốc phòng bất ngờ. Họ nói rằng ông vừa tới Đồi Capitol vào chiều 22/4 để gặp gỡ các nghị sĩ đảng Cộng hòa trong Ủy ban Quân vụ Thượng viện, chỉ vài giờ trước khi thông tin ông từ chức được công bố.
