Gia đình Hoàng Anh vội vã thu dọn đồ đạc, đưa người thân lên xe tới trú tạm tại nhà bố mẹ chồng ở Midway City. Mọi việc diễn ra gấp gáp, khiến cả gia đình chỉ kịp mang theo giấy tờ quan trọng, tiền mặt, ít quần áo, che đậy bát đĩa, đồ dùng trong nhà đề phòng nguy cơ hóa chất rò rỉ.
“Chúng tôi rất sợ hãi và hoang mang, vì có thể phải sơ tán 14 ngày”, Hoàng Anh, sống tại Garden Grove, cách công ty sản xuất hàng không vũ trụ GKN Aerospace chưa đầy 2 km, cho biết.
Giới chức thành phố Garden Grove, quận Cam, bang California chiều 21/5 phát hiện bồn chứa 26.500 lít hóa chất methyl methacrylate (MMA) ở cơ sở này bị rò hơi, nóng dần, có nguy cơ phát nổ.
Đến ngày 22/5, vùng sơ tán được mở rộng, khoảng 50.000 người phải di tản. Tính đến 15h30 ngày 24/5, quận Cam cho biết các điểm trú tạm đã kín chỗ.
“Mọi sinh hoạt đều ảnh hưởng, vì chúng tôi vẫn phải đi làm, mà không mang theo được nhiều đồ đạc. May mà các cháu vừa nghỉ hè”, Hoàng Anh cho hay.
Garden Grove có khoảng 172.000 dân. Thành phố này cùng Westminster là hai trung tâm chính của Little Saigon ở quận Cam, nơi tập trung cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam.
MMA là chất lỏng dễ bay hơi và dễ cháy, được sử dụng để sản xuất nhựa. Khi bị rò rỉ, hóa chất này có thể gây kích ứng da, mắt và niêm mạc, cũng như có thể ảnh hưởng tới hệ hô hấp và thần kinh nếu tiếp xúc với nồng độ cao hoặc trong thời gian dài.
Giới chức quận Cam trong những ngày qua đã liên tục phun nước làm mát bồn chứa để đề phòng nguy cơ phát nổ.
Vin Nguyễn, nhân viên ngành truyền thông sống cách khu vực sơ tán 3 km, nói sự cố khiến anh giật mình khi nhận ra nhiều cư dân quanh Garden Grove không biết rằng gần nhà mình có một cơ sở sản xuất liên quan đến chương trình tiêm kích F-35 của Mỹ.
Cơ sở GKN Aerospace ở Garden Grove sản xuất kính buồng lái cho tiêm kích F-35, cùng các bộ phận trong suốt cho nhiều dòng máy bay thương mại như Boeing 787 Dreamliner, Boeing 737, Airbus A350, HondaJet và Bombardier C Series, theo thông tin công ty từng công bố.
“Rõ ràng là có rất nhiều thứ công chúng bình thường chưa bao giờ chú ý tới, cho đến khi còi báo động vang lên”, Vin Nguyễn nói, cho biết sự việc khiến anh suy nghĩ nhiều về những rủi ro ẩn sau các cơ sở nhìn bên ngoài có vẻ bình thường.
Ít nhất 6 hãng luật thông báo sẽ đệ đơn kiện, đề nghị công nhận tư cách kiện tập thể thay mặt những người bị ảnh hưởng trong sự cố này.
Bên cạnh lo lắng về nguy cơ hóa chất, nhiều người cũng bày tỏ nỗi bất an vì chưa biết khi nào có thể trở về nhà, thiệt hại nếu phải sơ tán kéo dài sẽ ra sao và ai sẽ chịu trách nhiệm cho sự cố.
Hạ nghị sĩ Mỹ Derek Trần, người đại diện khu vực có lệnh sơ tán, kêu gọi “mở cuộc điều tra sâu” về sự cố ở GKN Aerospace, cho biết ông đã liên hệ với Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang Mỹ (FEMA) và Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA) đề nghị chính phủ liên bang hỗ trợ cho công tác khắc phục.
“Tôi đã trao đổi với lãnh đạo GKN và yêu cầu họ chịu trách nhiệm đầy đủ trước nỗi hoảng loạn, lo lắng mà người dân trong khu vực đang trải qua”, ông Trần viết. Văn phòng Công tố Quận Cam đã mở cuộc điều tra riêng và thiết lập đường dây nóng để hỗ trợ những người liên quan.
Trong phỏng vấn với truyền thông Mỹ tối 23/5, công tố viên quận Cam Todd Spitzer mô tả tình hình là “kinh khủng”.
“Không thể coi là hợp lý khi một nhà thầu quốc phòng sử dụng các hóa chất dễ bay hơi lại để sự cố xảy ra với hệ thống làm mát”, ông Spitzer nói. “Sự việc này sẽ kéo theo chi phí rất lớn và tôi sẽ trực tiếp theo sát để bảo đảm người dân được bồi thường thỏa đáng”.
Lực lượng cứu hỏa đến nay đã phát hiện vết nứt trên bồn chứa, có thể giúp giải tỏa phần nào áp suất bên trong, giảm nguy cơ bồn phát nổ.
Giữa bầu không khí hoang mang, những lời kêu gọi giúp đỡ nhanh chóng lan truyền trong cộng đồng người Việt tại quận Cam. Ngọc Dương, sống tại Huntington Beach, cho biết gia đình chị đã mở cửa một số căn nhà trống tại các thành phố lân cận để đón các gia đình khó khăn, người già ở miễn phí trong một tuần, trong thời gian chờ thành phố xử lý sự cố.
Không lâu sau khi đăng thông báo, Ngọc Dương cho hay tất cả các căn nhà đã kín chỗ sau khi tiếp nhận 40 người.
Các cơ sở tôn giáo trong cộng đồng cũng tham gia hỗ trợ. Chùa Điều Ngự ở thành phố Westminster thông báo mở cửa từ sáng 24/5 để đón những người cần nơi tạm lánh an toàn, đồng thời phục vụ đồ ăn chay 2-3 bữa mỗi ngày.
Ngày 10-4, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) công bố báo cáo Triển vọng phát triển châu Á tháng 4-2026. Ấn phẩm kinh tế thường niên chủ chốt của ADB tiếp tục duy trì triển vọng tích cực cho Việt Nam trong ngắn hạn.
Kinh tế Việt Nam được dự báo tăng trưởng 7,2% trong năm 2026, và 7,0% trong năm 2027 so với mức 8,0% năm 2025.
Giám đốc quốc gia của ADB tại Việt Nam, ông Shantanu Chakraborty, đánh giá dự báo của ADB với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam vẫn nằm trong tốp tích cực và cao nhất ở Đông Nam Á, cho thấy rõ khả năng phục hồi của nền kinh tế, bất chấp những thách thức chung mà nhiều nước đang phải đối mặt.
Chính phủ Việt Nam, theo nhận định của ông Chakraborty, đã phản ứng nhanh chóng trước tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng do xung đột tại Trung Đông gây ra.
Các biện pháp tài khóa có thời hạn, bao gồm giảm thuế, sử dụng quỹ bình ổn, kết hợp với điều hành giá linh hoạt và tăng cường phối hợp đảm bảo nguồn cung, đã góp phần kìm chế áp lực lạm phát trong ngắn hạn và hỗ trợ tăng trưởng.
Mặc dù vậy, rủi ro suy giảm vẫn ở mức đáng kể, theo ADB. Cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông có thể làm gián đoạn dòng chảy dầu, khí và phân bón qua eo biển Hormuz, làm tăng chi phí vận chuyển và gây chậm trễ. Cùng với xung đột tại Ukraine, các diễn biến này làm gia tăng biến động giá hàng hóa và tiếp tục gây áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tăng trưởng chậm lại tại các đối tác thương mại lớn cũng có thể thu hẹp thặng dư thương mại và làm giảm tốc độ tăng trưởng của Việt Nam.
Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, giám đốc quốc gia ADB khuyến nghị Việt Nam cần tập trung vào việc nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất, tăng cường thị trường tài chính và vốn để đảm bảo các nhà đầu tư tiếp cận được vốn dài hạn.
"Cuối cùng, điều quan trọng nhất và đã được nêu bật bởi cuộc khủng hoảng gần đây, là tập trung vào an ninh năng lượng, chuyển đổi sang năng lượng xanh và sạch, tự chủ năng lượng để giảm thiểu tác động của bất kỳ yếu tố ngoại lai nào trong tương lai", ông Chakraborty nêu khuyến nghị.
Theo giám đốc quốc gia ADB, năm 2025 chứng kiến sự thay đổi đáng kể trong cải cách môi trường kinh doanh tại Việt Nam, với Nghị quyết 68 đặt khu vực tư nhân làm trọng tâm tăng trưởng của đất nước.
Nghị định 242 về cơ bản đã đơn giản hóa quy trình vay vốn ODA, do đó sự chồng chéo các thủ tục phê duyệt, nhu cầu xin phê duyệt từ nhiều nguồn khác nhau và cách tiếp cận theo từng giai đoạn trong việc chuẩn bị dự án đã được cải thiện đáng kể.
Thêm vào đó, việc phân cấp, phân quyền cho các tỉnh, thành cũng được thực hiện ở mức tốt hơn trước và vẫn còn rất nhiều dư địa để nâng cao hiệu quả và năng suất của cơ cấu quản trị. Các tỉnh, theo ông Chakraborty, cần được trang bị kỹ năng tốt hơn nữa để các dự án chất lượng cao có thể thu hút các nhà cho vay, tài trợ quốc tế, đặc biệt trong tiến độ chuẩn bị dự án.
"Với bộ máy lãnh đạo mới hiện nay và các mục tiêu tăng trưởng GDP rất tham vọng, tôi nghĩ rằng trọng tâm thực sự nên là rút ngắn khoảng thời gian từ khi bắt đầu chuẩn bị dự án đến khi sẵn sàng triển khai để vốn có thể chảy vào. ADB sẵn sàng hỗ trợ bằng mọi cách có thể để đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị dự án", ông Chakraborty nhấn mạnh.
Bộ Quốc phòng Mỹ ngày 16/5 cho biết hơn 4.500 quân nhân thuộc nhóm tác chiến tàu sân bay USS Gerald R. Ford đã hoàn thành nhiệm vụ và trở về cảng nhà tại Norfolk, bang Virginia.
Tại cầu cảng, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cùng khoảng 5.000 thân nhân thủy thủ đoàn tập trung để chào đón chiến hạm lớn nhất thế giới.
Đợt triển khai bắt đầu từ tháng 6/2025, bao gồm hoạt động liên tục ở nhiều khu vực gồm biển Bắc, Địa Trung Hải, Caribe và biển Đỏ.
Tàu sân bay USS Gerald R. Ford đã tham gia các chiến dịch tại Caribe, gồm chống buôn lậu ma túy, chặn tàu chở dầu thuộc danh sách trừng phạt và bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.
Sau hơn 100 ngày hoạt động tại khu vực phụ trách của Bộ Tư lệnh phía Nam (SOUTHCOM), USS Gerald R. Ford được điều tới Trung Đông để tham gia các chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Quá trình triển khai kéo dài khiến con tàu gặp nhiều sự cố. Hồi tháng 3, một vụ cháy tại phòng giặt trên tàu đã lan sang hệ thống thông gió. Hơn 100 giường ngủ bị hư hại, hai thủy thủ bị thương và một người phải sơ tán vào đất liền để điều trị y tế. Tàu sau đó cập cảng tại đảo Crete để sửa chữa trước khi quay lại nhiệm vụ. USS Gerald R. Ford cũng được cho là gặp trục trặc đáng kể với hệ thống nhà vệ sinh.
Việc triển khai 326 ngày vượt xa thời gian hoạt động thông thường khoảng 6-7 tháng của tàu sân bay Mỹ, đồng thời phá kỷ lục 294 ngày mà USS Abraham Lincoln thiết lập năm 2020 trong đại dịch Covid-19.
Giới chức hải quân Mỹ kêu gọi thận trọng, không lạm dụng kéo dài thời gian triển khai tàu sân bay. Đô đốc Daryl Coddle, tư lệnh tác chiến hải quân, nhấn mạnh rằng tàu sân bay thường được thiết kế cho nhiệm vụ kéo dài khoảng 7 tháng và Mỹ không mong những trường hợp như USS Gerald R. Ford trở thành thông lệ.
USS Gerald R. Ford bắt đầu hoạt động vào năm 2017, là tàu sân bay mới nhất của hải quân Mỹ và là chiếc duy nhất thuộc lớp Gerald R. Ford trong tổng số 11 tàu sân bay đang hoạt động trong biên chế.
Con tàu có khả năng mang theo hơn 75 máy bay, vận hành bằng lò phản ứng hạt nhân thế hệ mới, với hệ thống tác chiến tích hợp và radar băng tần kép. Chi phí đầu tư cho tàu là khoảng 13 tỷ USD.
Trả lời báo giới khi đang có chuyến công du Hàn Quốc hôm 2.4, ông Macron khẳng định những bình luận của ông Trump là “không lịch thiệp và cũng chẳng đúng chuẩn mực”, sau khi Tổng thống Mỹ nhại giọng và chế nhạo nhà lãnh đạo Pháp, The Guardian đưa tin.
Khi dùng tiệc trưa vào ngày 1.4 tại Washington D.C (Mỹ) cùng các lãnh đạo tôn giáo và quan chức chính phủ, ông Trump đã chỉ trích các đồng minh châu Âu không tham gia cuộc chiến chống Iran.
Khi nêu đích danh đồng minh Pháp, ông Trump đã nhại theo giọng Pháp, nói rằng: “Tôi đã gọi cho Pháp, ông Macron - người bị vợ đối xử cực kỳ tệ bạc - vẫn còn đang hồi phục sau cú đấm vào hàm. Chúng tôi không cần Pháp giúp đối phó Iran, thế nhưng tôi vẫn đề nghị”, ông Trump nói.
Tổng thống Trump dường như ám chỉ đến đoạn video hồi tháng 5.2025, khi phóng viên ghi lại cảnh đệ nhất phu nhân Brigitte dùng tay giữ má của ông Macron và đẩy nhẹ, khi chủ nhân Điện Elysee đang chuẩn bị rời chuyên cơ. Vụ việc khiến ông Macron khựng lại một lúc, rồi mới vẫy tay chào mọi người. Tổng thống Pháp phủ nhận thông tin nội bộ gia đình lục đục, nói rằng đó là trò đùa thường thấy giữa ông và vợ.
“Những bình luận của ông Trump không lịch thiệp và cũng chẳng đúng chuẩn mực, vì vậy tôi sẽ không phản hồi. Điều đó không đáng để tôi phải bận tân trả lời”, ông Macron nói.
Các chính trị gia tại Pháp đã vô cùng phẫn nộ trước những bình luận của ông Trump. Chủ tịch Hạ viện Pháp Yael Barun-Pivet nói rằng: “Chúng ta đang thảo luận về tương lai của thế giới. Ngay lúc này là vấn đề Iran, vốn đang gây ra những hậu quả đến tính mạng của hàng triệu người, nhiều người đang ngã xuống trên chiến trường, vậy mà chúng ta lại có một vị tổng thống đang cười cợt và chế nhạo người khác”.
Ông Manuel Bompard, điều phối viên đến từ đảng cực tả Nước Pháp bất khuất (LFI), cũng lên tiếng bảo vệ ông Macron. “Các vị điều biết tôi bất đồng quan điểm với Tổng thống Macron đến mức nào, thế nhưng việc ông Donald Trump nói về vợ ông Macron theo cách đó là điều không thể chấp nhận được”, ông Bompard nói với Đài BFMTV.
