Bộ Y tế vừa có công văn về việc tăng cường công tác quản lý, kiểm soát thuốc có chứa hoạt chất fentanyl.
Thời gian qua, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) nhận được một số văn bản của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) trao đổi về tình hình diễn biến phức tạp của tội phạm ma túy liên quan đến fentanyl.
Theo công văn mới nhất, ngày 8/4, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy thông báo về việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ban hành Sắc lệnh quy định fentanyl là “vũ khí hủy diệt hàng loạt”, coi fentanyl là mối đe dọa an ninh quốc gia cấp bách.
Tại khu vực châu Á và Đông Nam Á cũng đã phát hiện tội phạm sử dụng fentanyl và các dẫn chất để pha trộn vào ma túy và một số sản phẩm nhằm tăng cảm giác “phê” cho người sử dụng, đe dọa đến tính mạng người dùng.
Đặc biệt tại Việt Nam, tháng 11/2025, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã đấu tranh, triệt phá thành công vụ án liên quan đến fentanyl tại Hà Nội, thu giữ 6 ống thuốc fentanyl (50mcg/10ml).
Để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ thất thoát nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc; thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất nói chung, đặc biệt là fentanyl và thuốc chứa fentanyl nói riêng vào mục đích bất hợp pháp, Bộ Y tế có ý kiến như sau.
Thứ nhất, UBND các tỉnh, thành có trách nhiệm chỉ đạo các đơn vị thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy liên quan đến các hoạt động hợp pháp trong lĩnh vực dược, đặc biệt là quản lý, kiểm soát chặt chẽ việc kinh doanh, sử dụng các nhóm thuốc phải kiểm soát đặc biệt nêu trên. Tuyệt đối không để thất thoát, sử dụng vào mục đích bất hợp pháp.
Đồng thời, tăng cường các hoạt động kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật liên quan đến các nhóm thuốc này.
Thứ hai, Sở Y tế các tỉnh, thành chỉ đạo các cơ sở y tế, cơ sở có hoạt động dược nâng cao trách nhiệm trong việc quản lý, kê đơn, cấp phát thuốc có chứa fentanyl; nghiêm túc thực hiện các quy định, quy trình có liên quan đến thuốc có chứa fentanyl.
Trong đó có việc bắt buộc thu hồi 100% vỏ ống thuốc fentanyl sau khi sử dụng và thực hiện nghiêm ngặt quy trình tiêu hủy thuốc, vỏ ống để ngăn ngừa tình trạng thất thoát hoặc sử dụng sai mục đích.
Bên cạnh đó, các sở cũng cần chủ động rà soát, thống kê các đơn vị có sử dụng, kinh doanh thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc; tập trung kiểm tra các đơn vị có sử dụng, kinh doanh với số lượng lớn, đặc biệt là thuốc có chứa fentanyl.
Thứ ba, Bộ cũng đề nghị các cơ sở khám, chữa bệnh, các cơ sở có hoạt động dược rà soát hoạt động có liên quan đến thuốc có chứa fentanyl tại đơn vị, đảm bảo kiểm soát chặt chẽ tại mỗi giai đoạn của quy trình, không để tình trạng thất thoát thuốc xảy ra.
Trường hợp phát hiện tình trạng thất thoát thuốc, cơ sở phải chủ động báo cáo UBND tỉnh, thành phố trên địa bàn, cơ quan chuyên môn về y tế cấp tỉnh và cơ quan chức năng (trong trường hợp cần thiết) để kịp thời giải quyết.
Thứ tư, các cơ sở kinh doanh dược cũng cần nghiêm túc triển khai quy định hiện hành về quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc.
Đồng thời, rà soát hoạt động kinh doanh, đặc biệt là kinh doanh thuốc có chứa fentanyl; nghiêm cấm mua bán thuốc không đúng đối tượng nhằm tránh việc sử dụng thuốc vào mục đích bất hợp pháp.
Ngày 14/4, nguồn tin của phóng viên Dân trí cho biết, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM gần đây tiếp tục ghi nhận các trường hợp người dân ở nhiều độ tuổi phát bệnh dại không thể cứu chữa.
Trường hợp thứ nhất là một nữ bệnh nhân 25 tuổi (ngụ tỉnh Gia Lai), nhập viện ngày 11/4. Trước đó 2 ngày, bệnh nhân xuất hiện triệu chứng ớn lạnh, đau 2 chân tăng dần, khó đi lại, tức nặng ngực, nôn ói ra thức ăn cũ.
Tại 2 cơ sở y tế ban đầu, bệnh nhân được chỉ định chụp chiếu hình ảnh nhưng kích động không hợp tác, nghi ngờ viêm màng não. Sau đó, bệnh nhân biểu hiện sợ tiếng động, sợ gió, nói nhảm, được chẩn đoán theo dõi dại và chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM.
Tại đây, các bác sĩ không ghi nhận bệnh nhân có tiền căn bị động vật tấn công, cũng không rõ lịch sử tiêm ngừa dại. Dù vậy, với các triệu chứng điển hình của việc phát bệnh dại, bệnh nhân được cho về một ngày sau đó vì không còn khả năng cứu chữa.
Trường hợp thứ hai là một người đàn ông 81 tuổi (ngụ xã Long Hải, TPHCM), phát bệnh từ 3 ngày trước khi nhập viện. Ban đầu, bệnh nhân đau 2 chân dữ dội, sau đó đột ngột lên cơn hoảng loạn, kích động tăng dần khi có gió, không uống được.
Theo bệnh sử, khoảng 1 năm trước, bệnh nhân bị con chó nhà chưa tiêm ngừa dại cắn vào mu bàn tay trái, gây vết thương chảy máu nhiều. Sau sự việc, bệnh nhân cũng không đi tiêm ngừa.
Tại một bệnh viện tuyến cuối, bệnh nhân được hồi sức nội khoa, thở máy, vận mạch rồi chuyển sang Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM. Trong quá trình chuyển viện, bệnh nhân ngưng tim, phải hồi sức tim phổi. Chỉ sau một giờ nhập Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, cụ ông được trả về vì không còn khả năng điều trị.
Đáng chú ý, đây là trường hợp thứ 2 từ đầu năm tại cùng một xã ở TPHCM được ghi nhận mắc bệnh dại. Vào tháng 1, trong lúc tập thể dục trước nhà, ông H.M.Đ. (64 tuổi, ngụ xã Long Hải) bị một con chó cắn vào khuỷu chân phải, gây 4 vết thương sâu và chảy máu nhiều.
Sau sự việc, vì nhiều lý do mà người đàn ông không được tiêm ngừa, chỉ tự xử lý vết thương và đi "lấy nọc” tại một cơ sở gần nhà. Đến ngày 18/2, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, khó thở, sợ ánh sáng, sợ gió, sợ tiếng ồn và được đưa vào bệnh viện địa phương điều trị.
Tuy nhiên, bệnh nhân tử vong vào ngày 19/2.
Tỷ lệ tử vong 100% khi đã lên cơn dại
Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM, bệnh dại là bệnh nhiễm virus cấp tính của hệ thần kinh trung ương, lây từ động vật sang người qua chất tiết.
Hầu hết các trường hợp phơi nhiễm với virus dại qua vết cắn, vết liếm của động vật mắc bệnh dại, đôi khi qua đường tiếp xúc như hít phải khí dung hoặc cấy ghép mô/cơ quan bị nhiễm virus dại.
Khi đã lên cơn dại, kể cả động vật và người đều có tỷ lệ tử vong gần như 100%. Dại có 3 giai đoạn gồm ủ bệnh, khởi phát và toàn phát (hoặc giai đoạn viêm não).
Đáng chú ý, giai đoạn ủ bệnh thường trong 20-60 ngày, nhưng cũng có thể kéo dài từ 4 ngày đến nhiều năm sau (y văn ghi nhận có trường hợp ủ bệnh đến 19 năm), thời kỳ ủ bệnh ngắn khi vết thương ở vùng đầu mặt hoặc lây bệnh qua ghép giác mạc.
Hiện chưa có phương thức điều trị đặc hiệu cho bệnh dại, mà chủ yếu là hỗ trợ (oxy liệu pháp, thở máy, truyền dịch, vận mạch) và chăm sóc giảm nhẹ (an thần, giảm đau, chống co giật …).
Do đó, để phòng bệnh, các bác sĩ khuyến cáo cần thực hiện phối hợp nhiều biện pháp, bao gồm: cảnh giác với động vật có nguy cơ lây bệnh dại, tiêm ngừa bệnh dại cho chó, mèo; phòng bệnh dại trước và sau tiếp xúc ở các đối tượng nguy cơ cao (tiêm vaccine, huyết thanh kháng dại đúng phác đồ).
Theo thống kê, trong 3 tháng đầu năm, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM đã ghi nhận hơn 8.900 lượt tiêm ngừa dại vì nhiều nguyên nhân. Trong đó, bị chó cắn và tấn công chiếm số lượng cao nhất, với hơn 5.800 lượt.
Bệnh viện cũng ghi nhận nhiều trường hợp phát bệnh dại không thể cứu chữa, với thời gian ủ bệnh trong nhiều tháng.
Nhiều người mắc bệnh lý cột sống đang phải sống chung với những cơn đau kéo dài, tê bì tay chân, hạn chế vận động hoặc suy giảm khả năng lao động trong nhiều năm. Tuy nhiên, không ít trường hợp vẫn chần chừ điều trị vì e ngại phẫu thuật cột sống tiềm ẩn nhiều rủi ro, dễ để lại biến chứng hoặc thời gian hồi phục kéo dài.
Trong khi đó, sự phát triển của robot phẫu thuật, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống định vị 3D và các công nghệ hình ảnh hiện đại đang tạo nên bước chuyển mới trong điều trị bệnh lý cột sống.
Thực tế, những công nghệ rất tiên tiến này đã được triển khai, nâng cao độ chính xác trong phẫu thuật, giảm xâm lấn, hạn chế sai số kỹ thuật và tối ưu khả năng phục hồi cho người bệnh.
Robot trong phòng mổ thực chất hoạt động như thế nào? Robot có thể thay bác sĩ hay chỉ đóng vai trò hỗ trợ? Những bệnh nhân nào phù hợp với phẫu thuật có robot hỗ trợ? Người cao tuổi, có bệnh nền hay từng phẫu thuật cột sống trước đó có thể hưởng lợi từ công nghệ này hay không? Phẫu thuật robot có đồng nghĩa với chi phí điều trị quá cao?...
Hàng loạt câu hỏi này sẽ được phân tích, giải đáp, làm rõ trong tọa đàm trực tuyến "Ứng dụng robot trong phẫu thuật cột sống - Kỷ nguyên mới của điều trị chính xác và ít xâm lấn". Tọa đàm do báo Dân trí phối hợp cùng Hệ thống Y tế Vinmec phát sóng vào lúc 10h00 ngày 14/7.
Chương trình có sự tham gia của PGS.TS.BS Hoàng Gia Du - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Vinmec Smart City, chuyên gia phẫu thuật cột sống, cùng ThS.BSNT Vũ Xuân Phước - Giám đốc Trung tâm Cột sống Vinmec Smart City.
Thông qua các phân tích chuyên môn và những ca bệnh thực tế, hai chuyên gia sẽ giúp độc giả hiểu rõ xu hướng phát triển của phẫu thuật cột sống hiện đại; những trường hợp cần can thiệp phẫu thuật thay vì tiếp tục điều trị bảo tồn; vai trò của robot, hệ thống định vị 3D và AI trong nâng cao độ chính xác của từng thao tác phẫu thuật; cũng như những lợi ích và giới hạn của công nghệ này trong thực hành lâm sàng.
Bên cạnh đó, chương trình sẽ mang đến góc nhìn về “hệ sinh thái robot” trong phẫu thuật cột sống, xu hướng đang được nhiều trung tâm cột sống hàng đầu thế giới triển khai nhằm hướng tới điều trị cá thể hóa, an toàn và ít xâm lấn hơn.
Ở phần giao lưu với độc giả, các chuyên gia trực tiếp giải đáp các câu hỏi về từng trường hợp cụ thể, được nhiều người quan tâm như: Khi nào đau lưng hoặc thoát vị đĩa đệm cần phẫu thuật? Người lớn tuổi có tăng huyết áp, đái tháo đường có thể mổ bằng robot hay không? Robot có giúp giảm nguy cơ biến chứng, mổ lại? Trường hợp cong vẹo cột sống hoặc từng phẫu thuật trước đó có phù hợp với công nghệ này? Chi phí thực tế của một ca phẫu thuật có robot hỗ trợ?...
Tọa đàm không chỉ cung cấp những thông tin cập nhật về sự phát triển của công nghệ trong điều trị bệnh lý cột sống mà còn giúp người bệnh có thêm cơ sở khoa học để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, đúng thời điểm.
Mời quý độc giả theo dõi chương trình tọa đàm trực tuyến “Ứng dụng robot trong phẫu thuật cột sống - Kỷ nguyên mới của điều trị chính xác và ít xâm lấn” trên báo Dân trí. Ngay từ bây giờ, bạn đọc có thể gửi câu hỏi để được các chuyên gia giải đáp trực tiếp trong chương trình.
Khi tập luyện, cơ bắp sử dụng nhiều đường trong máu hơn để tạo năng lượng, nhờ đó lượng đường huyết giảm xuống. Điều này đặc biệt có lợi cho người mắc bệnh tiểu đường. Dưới đây là các bài tập đơn giản có thể thực hiện ngay sau bữa ăn, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Nghiên cứu trên Diabetologia vào năm 2026 cho thấy người mắc tiểu đường loại 2 kiểm soát đường huyết tốt hơn sau bữa ăn khi thực hiện 4 đợt vận động mỗi ngày, mỗi đợt kéo dài 1 phút. Đi bộ tại chỗ là một trong những bài tập được áp dụng.
Để thực hiện, hãy đứng với hai chân rộng bằng hông. Nâng một đầu gối lên ngang hông, đồng thời co cánh tay đối diện như khi đi bộ. Hạ chân xuống rồi đổi bên. Thực hiện liên tục ít nhất 20 lần. Có thể vịn vào ghế hoặc tường để giữ thăng bằng.
Nghiên cứu trên cũng sử dụng bài tập bước lên bậc thang. Người tham gia ghi nhận mức đường huyết sau bữa ăn giảm nhẹ sau khi thực hiện các đợt tập ngắn kéo dài 1 phút.
Đặt một chân lên bậc thang hoặc bục tập, đẩy người lên và nâng đầu gối còn lại ngang hông. Sau đó hạ chân xuống và trở về vị trí ban đầu. Thực hiện 20 lần mỗi bên. Có thể bám tay vịn hoặc tường nếu cần.
Squat là bài tập đơn giản, có thể thực hiện ở nhiều nơi. Đứng với hai chân rộng hơn hông một chút, mũi chân hơi hướng ra ngoài. Gập hông và đầu gối để hạ người xuống cho đến khi đùi gần song song với sàn. Sau đó đứng thẳng trở lại. Thực hiện 3 hiệp, mỗi hiệp 10 lần.
Đây là bài tập phù hợp với người khó thực hiện các động tác phải đứng hoặc chịu lực. Nghiên cứu vừa đăng trên Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews cho thấy tập ngay sau bữa ăn có thể giúp giảm đường huyết sau ăn từ 39% đến 52%.
Ngồi thẳng lưng trên ghế, đặt hai bàn chân trên sàn. Dồn lực vào phần trước bàn chân rồi nhấc gót chân lên. Hạ gót chân xuống và lặp lại liên tục trong ít nhất 60 giây.
Đi bộ với tốc độ thoải mái ngay sau bữa ăn cũng giúp giảm đường huyết.
Nghiên cứu trên Scientific Reports vào năm 2025 cho thấy thời điểm đi bộ quan trọng hơn thời lượng. Đi bộ 10 phút ngay sau khi ăn giúp hạ đường huyết hiệu quả hơn so với đi bộ 30 phút nhưng bắt đầu sau bữa ăn 30 phút.
Ngoài các bài tập trên, các hoạt động aerobic cường độ nhẹ nếu bắt đầu trong vòng 30 phút sau bữa ăn cũng giúp hạn chế tình trạng đường huyết tăng cao.
Các hoạt động phù hợp gồm hút bụi, lau dọn nhà cửa, xếp hoặc lấy chén bát khỏi máy rửa chén, làm vườn, đạp xe, chơi quần vợt và khiêu vũ.
