Theo thống kê, chi tiêu mua sắm của khách quốc tế tại VN hiện chỉ chiếm khoảng 12 – 15% tổng chi tiêu chuyến đi, thấp nhất Đông Nam Á. Tại nhiều quốc gia trong khu vực, tỷ lệ này thường đạt trên 20 – 25%. Nguyên nhân lớn đến từ việc hàng hóa và hệ sinh thái mua sắm chưa đủ sức hấp dẫn.
Ông Trần Tường Huy, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch xã hội, nhận xét: cơ cấu hàng hóa tại các điểm du lịch hiện vẫn chưa bám sát nhu cầu thực tế của từng nhóm khách quốc tế; nhiều nơi vẫn chủ yếu bán áo thun, đồ lưu niệm phổ thông hoặc các sản phẩm sản xuất đại trà. Trong khi đó khách nước ngoài ngày càng quan tâm các sản phẩm địa phương có bản sắc và đạt chuẩn quốc tế. Các nước trong khu vực bán rất mạnh sản phẩm địa phương mang thương hiệu riêng, còn nước ta thì nhiều nơi vẫn bán những mặt hàng na ná nhau, thậm chí có không ít hàng hóa nhập từ Trung Quốc, hàng giả, hàng nhái.
Trong quá trình xây dựng đề án phát triển Chợ Lớn (P.Bình Tây, TP.HCM) thành điểm du lịch mua sắm, nhóm nghiên cứu của ông Huy đã phân tích khá kỹ hành vi tiêu dùng của từng nhóm khách quốc tế. Khách châu Âu thường quan tâm đến các sản phẩm mang dấu ấn văn hóa VN như vải vóc, lụa, sơn mài, tranh thêu tay, áo dài, áo bà ba hay các món quà lưu niệm cá nhân hóa như túi vải, ba lô rút, ly, sổ tay, lồng đèn, diều truyền thống… Trong khi đó, khách châu Mỹ có xu hướng thích các sản phẩm thủ công mỹ nghệ như gốm sứ, trang sức thủ công, nón lá, tranh dân gian, đồ thêu tay hoặc dịch vụ may đo quần áo… Với thị trường Ấn Độ, nhóm hàng được quan tâm nhiều là trang sức, vòng đeo tay, đá quý, ngọc trai, thổ cẩm, vật dụng gia đình và các sản phẩm tranh thêu, tranh sơn dầu dát vàng…
Khách châu Á, đặc biệt từ Thái Lan, Indonesia hay Malaysia, lại có xu hướng mua bánh kẹo, trà, cà phê, quà tặng từ tre, nón lá, hàng thủ công mỹ nghệ, mây tre đan, tranh thêu và các loại phụ kiện thời trang…
“Tất cả mình đều có hết, vấn đề là chưa tổ chức được hệ sinh thái bán hàng phù hợp cho du khách. Nhiều sản phẩm có tiềm năng nhưng chưa được đầu tư về bao bì, đóng gói, tiêu chuẩn vận chuyển hay quy chuẩn bán hàng quốc tế”, ông Huy nói và dẫn chứng: “Tôi từng chứng kiến nhiều du khách Ấn Độ khi đến TP.HCM rất thích các loại trái cây VN, đặc biệt là vú sữa, song phần lớn chỉ có thể ăn tại chỗ chứ gần như không thể mua mang về nước. Chúng ta chưa có hệ thống đóng gói, bảo quản hay logistics phù hợp cho khách du lịch. Trong khi nếu mua rượu vang ở Úc, sản phẩm đã có sẵn quy cách đóng gói phù hợp để vận chuyển hàng không, khách mua xong có thể được hỗ trợ chuyển ra sân bay, không phải tự xách lỉnh kỉnh”.
Giữa tháng 4 vừa qua, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) đã tổ chức hội thảo tham vấn Đề án “Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại VN đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Trong bối cảnh thế giới biến động, thị trường bán lẻ VN bước vào giai đoạn chuyển đổi, Bộ Công thương kỳ vọng mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế sẽ trở thành “đòn bẩy kép” thúc đẩy tiêu dùng, du lịch và tăng trưởng kinh tế.
Đề án đưa mục tiêu đến năm 2030 cả nước sẽ hình thành ít nhất 5 trung tâm outlet gắn với du lịch tại các địa bàn trọng điểm như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Quảng Ninh và Phú Quốc (An Giang). Xa hơn, đến năm 2045 mô hình “làng outlet cao cấp” sẽ được phát triển tại 3 miền, trở thành điểm đến mua sắm – trải nghiệm mang tính biểu tượng.
Kế hoạch của Bộ Công thương làm nức lòng các doanh nghiệp (DN) du lịch và thương mại, song cũng kéo theo không ít nghi ngại. Bởi từ tháng 4.2019, khi đại dịch Covid-19 chưa càn quét thế giới, TP.HCM đã rục rịch xây dựng đề án đưa TP trở thành trung tâm mua sắm – thương mại của khu vực. Thế nhưng suốt nhiều năm trôi qua, mục tiêu này vẫn bỏ ngỏ, ngành du lịch TP vẫn chật vật trong việc tìm cách “móc hầu bao” du khách.
Tháng 10.2023, trước quyết tâm đột phá du lịch của TP.HCM, “vua hàng hiệu” Johnathan Hạnh Nguyễn đã gửi văn bản tới UBND TP, đề xuất biến Trung tâm thương mại Parkson (P.Bến Thành) thành địa điểm kinh doanh cửa hàng miễn thuế dưới phố đầu tiên tại TP.HCM. Ý tưởng của vị tỉ phú này là xây dựng Parkson Saigon Tourist Plaza thành trung tâm thương mại mua sắm kết hợp các dịch vụ ăn uống, giải trí tích hợp sang trọng, đẳng cấp quốc tế. Song song đó, khai thác thêm các mặt bằng tại tầng trệt, đặc biệt là mặt bằng góc đường Lê Thánh Tôn – Đồng Khởi, để làm cửa hàng miễn thuế dưới phố. Từ đó, tiến tới việc các thương hiệu nổi tiếng quốc tế quy tụ về TP.HCM, hiện thực hóa đề án “Khu đô thị thương mại dịch vụ Premium Outlet” tại Thủ Thiêm, bao gồm khu mua sắm Premium Outlet đẳng cấp thế giới; tổ hợp các chức năng thương mại, du lịch dịch vụ tập trung các chi nhánh công ty tài chính, ngân hàng, văn phòng, cửa hàng mua sắm, tổ hợp giải trí…
Nhiều DN lữ hành tại TP.HCM đã kỳ vọng có thêm một tổ hợp điểm đến “hái ra tiền” vào tour khách inbound. Nhưng do không thỏa thuận được mặt bằng nên ý tưởng này cũng đành khép lại.
Đến tháng 4.2024, sự kiện tập đoàn du lịch hàng đầu Trung Quốc đến TP.HCM ký kết hợp tác nghiên cứu xây dựng khu trung tâm thương mại miễn thuế với mục tiêu đưa hàng triệu khách Trung qua VN tiêu tiền, một lần nữa hâm nóng tham vọng trở thành “thiên đường mua sắm” của trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước.
Thế nhưng từ đó đến nay, mọi cái vẫn chưa có tiến triển gì mới.
Chuyên gia hàng không – du lịch Lương Hoài Nam bày tỏ vô cùng tiếc nuối khi có những đề án rất hay, rất khả thi, được DN tâm huyết và sẵn sàng đầu tư nhưng lại bị bỏ lỡ. Ông đánh giá: mô hình cửa hàng miễn thuế tại VN xưa nay chỉ bó trong không gian sân bay quốc tế, gặp giới hạn nhất định khi khách đến và đi tại sân bay đôi khi chưa có nhu cầu, hoặc thời gian eo hẹp để mua sắm. Công tác hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) cho khách du lịch mua sắm khi trở về nước thì đang ở mức độ sơ khai, còn nhiều bất cập, ít người tận dụng được.
Trong khi đó, các quốc gia như Singapore, Nhật Bản, Thái Lan… đang làm rất tốt và ngày càng cải thiện các chính sách, giải pháp hoàn thuế cho khách du lịch bằng một hệ thống tiện lợi. Nhờ đó, nhắc đến thiên đường mua sắm, du khách nghĩ ngay tới Singapore, Thái Lan, thậm chí là Trung Quốc, nhưng không ai nhắc tới VN.
Mặt khác, các chính sách ưu tiên, ưu đãi, khuyến khích cho du lịch lại quá hạn hẹp. Kể từ khi được đề xuất cho đến nay, các bất cập từ quỹ đất để hình thành các điểm bán trong TP, hệ thống factory outlet gần TP hoặc vùng ngoại ô… cho tới chính sách miễn thuế, giảm thuế, hệ thống hoàn thuế GTGT tại chỗ ở những điểm mua sắm với những thủ tục đơn giản, dễ dàng… vẫn chưa được tháo gỡ.
Trận chung kết World Cup 2026 giữa Argentina và Tây Ban Nha, diễn ra ngày 19/7 trên sân vận động MetLife (East Rutherford, bang New Jersey, Mỹ), được xem là màn so tài đỉnh cao giữa 2 cường quốc bóng đá thế giới trong cuộc đua giành ngôi vô địch.
Sức hút của trận đấu càng lớn khi Lionel Messi có cơ hội góp mặt ở trận chung kết World Cup được cho là cuối cùng trong sự nghiệp, còn Tây Ban Nha đứng trước cơ hội giành chức vô địch thế giới thứ hai. Chính điều đó đã đẩy nhu cầu mua vé lên mức chưa từng có.
Ông Matt Ferrel - Phó chủ tịch kiêm Giám đốc phát triển của TickPick - nhận định, trận chung kết giống như đỉnh cao của một sự kiện mang tầm vóc toàn cầu. Đây là một khoảnh khắc mang tính biểu tượng mà ai cũng muốn được chứng kiến.
Theo nền tảng giao dịch vé TickPick, người hâm mộ muốn trực tiếp chứng kiến đội bóng nâng cao cúp vàng World Cup sẽ phải chi khoản tiền rất lớn. Trận chung kết này đang trên đường trở thành sự kiện thể thao có giá vé đắt nhất lịch sử nước Mỹ.
Thông tin từ dữ liệu từ nền tảng giao dịch vé thứ cấp TickPick cho thấy, giá vé trận chung kết đã vượt qua hàng loạt sự kiện thể thao đình đám khác như Super Bowl hay chung kết NBA.
TickPick cho biết giá giao dịch trung bình của mỗi vé trận chung kết hiện đạt 11.327 USD (gần 300 triệu đồng). Đây cũng được coi là mức cao nhất từng được ghi nhận đối với một sự kiện thể thao tại Mỹ.
Tính đến chiều 16/7, giao dịch đắt nhất được ghi nhận là hai vé tại khu vực Section 115A của sân MetLife được bán với giá 28.479 USD/vé (khoảng 749 triệu đồng), tương đương 56.958 USD (gần 1,5 tỷ đồng) cho cả 2 vé.
Ngay cả những tấm vé rẻ nhất cũng không hề dễ tiếp cận. Tính đến tối 16/7 (giờ miền Đông nước Mỹ), giá vé thấp nhất trên TickPick là 7.782 USD (khoảng 204 triệu đồng).
Theo nhiều thống kê, World Cup 2026 cũng là kỳ World Cup có chi phí vé cao nhất trong 96 năm lịch sử giải đấu danh giá do FIFA tổ chức.
Ông Matt Ferrel cho rằng, việc trận chung kết World Cup có giá vé cao là điều gần như không thể tránh khỏi.
"Chung kết World Cup luôn tạo ra sức hút khổng lồ, bất kể 2 đội nào góp mặt. Đây là sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh. Vì vậy tôi đã dự đoán mức giá sẽ ở quanh ngưỡng này dù đội bóng nào vào chung kết", ông nói.
Tuy nhiên, những câu chuyện bên lề càng khiến sức nóng tăng cao. Argentina hướng tới mục tiêu bảo vệ chức vô địch, trong khi đây nhiều khả năng là kỳ World Cup cuối cùng của Messi.
Ở phía bên kia, Tây Ban Nha thể hiện phong độ áp đảo trên hành trình tiến vào trận đấu cuối cùng.
Ferrel cho biết trước khi diễn ra 2 trận bán kết, giá vé thấp nhất đã ở mức khoảng 6.000 USD (hơn 157 triệu đồng). Sau khi xác định Argentina và Tây Ban Nha là 2 đội vào chung kết, giá vé tiếp tục tăng mạnh.
Trong suốt giải đấu, cổ động viên của Argentina và Tây Ban Nha đã phủ kín các khán đài ở hầu hết các trận đấu của đội nhà. Giới chuyên môn dự đoán sân MetLife cũng sẽ chứng kiến bầu không khí tương tự trong trận chung kết.
Ngoài ra, sự quan tâm ngày càng lớn của người Mỹ đối với bóng đá sau khi World Cup được tổ chức trên sân nhà cũng góp phần đẩy giá vé lên cao.
Trung bình mỗi người tốn 210 triệu đồng đi xem World Cup
Theo kết quả khảo sát trực tuyến cho thấy, khách sạn 2 sao gần sân MetLife có giá từ khoảng 460 USD/đêm (12 triệu đồng). Trong khi khách sạn 3 sao ở khu Meadowlands có giá từ khoảng 1.630 USD (43 triệu đồng).
Nếu lưu trú bên kia sông Hudson, gần Manhattan, du khách có thể tìm được khách sạn hai sao với giá từ 260 USD mỗi đêm (7 triệu đồng).
Đối với người hâm mộ lựa chọn phương tiện công cộng, vé tàu khứ hồi chuyên dụng của NJ Transit phục vụ ngày diễn ra trận chung kết có giá 98 USD (khoảng 2,6 triệu đồng).
Loại vé này bắt buộc phải mua thông qua ứng dụng di động của NJ Transit, áp dụng riêng cho người đến sân xem World Cup và không bán tại nhà ga hoặc trên tàu.
Chuyến tàu đầu tiên trong ngày chung kết dự kiến khởi hành lúc 11h, tức khoảng 4 tiếng trước khi trận đấu bắt đầu. Sau đó, các chuyến tàu sẽ hoạt động với tần suất từ 10 phút đến 20 phút/chuyến cho tới giờ bóng lăn.
Ngoài tàu hỏa, ban tổ chức còn bố trí dịch vụ xe buýt trung chuyển chính thức với giá 20 USD (khoảng 525.000 đồng) cho vé khứ hồi.
Xe xuất phát từ 3 địa điểm tại Manhattan, gồm Bến xe Port Authority, khu vực Midtown East gần ga Grand Central và Midtown North tại Columbus Circle.
Vé xe không được hoàn tiền, không thể chuyển nhượng, đồng thời hành khách phải xuất trình vé xem trận chung kết hợp lệ khi sử dụng dịch vụ.
Theo tính toán, riêng tiền mua vé xem trận chung kết đã chiếm phần lớn tổng chi phí của chuyến đi.
Nếu cộng thêm vé máy bay, lệ phí xin thị thực trực tuyến, chi phí lưu trú, tổng số tiền mà một CĐV có thể phải bỏ ra để tới Mỹ xem chung kết World Cup vượt 8.000 USD (khoảng 210 triệu đồng).
Con số này chưa bao gồm chi phí di chuyển từ sân bay, ăn uống, mua sắm và những món quà lưu niệm World Cup mà nhiều người hâm mộ thường không muốn bỏ lỡ.
Phản ánh đến báo Dân trí, chị H. (sống ở Hà Nội), cho biết ngày 5/7, chị và gia đình khoảng 30 người gồm 20 người lớn và 10 trẻ em du lịch Hạ Long (Quảng Ninh).
Trên đường di chuyển, gia đình hỏi tài xế địa điểm ăn uống ngon, có giá hợp lý. Nghe lái xe gợi ý nhà hàng Biển Bạc, các thành viên quyết định dùng bữa trưa đầu tiên tại đây.
"Sau khi chị tôi đặt bàn, nhà hàng có gửi thực đơn qua ứng dụng nhắn tin trên điện thoại. Trong đó, chúng tôi không thấy niêm yết giá cụ thể từng món", chị H. cho hay.
Khi đến nhà hàng Biển Bạc, gia đình ngồi thành 4 bàn. Anh trai chị H. trực tiếp trao đổi với nhân viên, chọn hải sản.
"Nhà hàng có báo giá nhưng lúc đó có thể là ước tính, quán đông khách nên không nghe rõ", vị khách nói.
Sau bữa ăn, chị H. choáng khi tổng số tiền các món ăn, đồ uống là 27,143 triệu đồng. Phía nhà hàng giảm giá một phần nhỏ, đoàn khách phải thanh toán 27 triệu đồng.
Theo tờ hóa đơn mà cô gái này cung cấp, gia đình gọi các loại hải sản, rau xào, cơm, cháo, bia, rượu và nước ngọt.
Chị H. bày tỏ không hài lòng với mức giá bán tôm, ngao, cua... "Đồ ăn ở mức chấp nhận được nhưng mức giá quá cao", chị H. bày tỏ.
Chủ nhà hàng lên tiếng
Chị Giang, đại diện nhà hàng Biển Bạc, khẳng định, nhà hàng không bán sai giá và đã thông báo giá trước khi chế biến. Chất lượng hải sản phục vụ nhóm khách hoàn toàn tương xứng với giá bán.
Theo chị, loại tôm đoàn khách gọi là tôm sú quảng canh (nuôi theo phương thức tự nhiên hoặc bán tự nhiên) loại lớn, chỉ khoảng 6-8 con/kg. Giá nhập vào thời điểm đó đã là khoảng 1,5 triệu đồng/kg, nhà hàng bán với giá 1,55 triệu đồng/kg.
Đoàn khách gọi 32 con tôm, tương đương khoảng 4,5kg. Cua cũng được báo giá cụ thể là 1,05 triệu đồng/kg. Khách gọi khoảng 9kg cua. Ngao hấp thái là ngao mỡ, không phải ngao trắng bình thường.
Theo chủ nhà hàng, ngoài thực đơn gọi món, nhà hàng còn có thực đơn combo. Tuy nhiên, đoàn khách lựa chọn gọi món riêng.
"Quy trình của chúng tôi là khách chọn hải sản, cân tại chỗ, báo giá rồi mới chế biến. Nhóm khách này cũng thực hiện đúng quy trình như vậy. Tôi là người trực tiếp nhận ghi đơn nên nhớ rất rõ", chị Giang cho biết.
Đại diện nhà hàng cho biết thêm, sau bữa ăn, đoàn khách còn khen đồ ăn ngon và hỏi liệu nhà hàng có cung cấp dịch vụ nấu ăn tại nơi họ ở không. Tuy nhiên, vị đại diện từ chối vì chỉ phục vụ tại chỗ.
"Vì vậy, khi một vài ngày sau xuất hiện thông tin cho rằng nhà hàng bán hải sản giá quá cao, chúng tôi rất bất ngờ", chủ quán nói.
Theo chị Giang, sau phản ánh của khách hàng, cơ quan chức năng đã đến kiểm tra toàn bộ hoạt động của nhà hàng, gồm thực đơn, giá niêm yết, camera, cân điện tử và hóa đơn.
Lý giải về hóa đơn hơn 27 triệu đồng, chị Giang cho rằng, số tiền lớn xuất phát từ việc đoàn khách đông người và lựa chọn nhiều hải sản cao cấp.
"Chúng tôi báo giá theo ki-lô-gam. Khi khách gọi số lượng lớn, tổng tiền đương nhiên sẽ cao. Nhiều đoàn đi ăn đông, sau khi chia tiền mới thấy hóa đơn lớn rồi cho rằng chúng tôi bán đắt, trong khi trước đó đã được thông báo giá và khách vẫn đồng ý gọi món", chủ quán bày tỏ.
Liên quan đến sự việc này, UBND phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh cho biết, phường đã thành lập đoàn kiểm tra, xác minh thông tin vị khách phản ánh.
