Mới đây, Công ty cổ phần Vinhomes (mã chứng khoán: VHM) của tỷ phú Phạm Nhật Vượng vừa công bố chương trình cho phép khách hàng sử dụng nguồn vàng nhàn rỗi để giao dịch mua bất động sản tại các dự án do doanh nghiệp phát triển. Chương trình được triển khai trong khuôn khổ hợp tác giữa Vingroup, Vinhomes và các công ty vàng bạc đá quý.
Sau rất nhiều ý kiến về việc khơi thông vàng trong dân. Theo ước tính, Việt Nam có đến 500 tấn vàng trong dân, có thể tạo ra nguồn vốn 80 tỷ USD cho nền kinh tế. Tỷ phú Phạm Nhật Vượng được biết là người tiên phong khởi đầu cho công cuộc này.
Trước đó, tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV về ngân sách, đầu tư công, rất nhiều ý kiến đã được đề xuất như thành lập sở giao dịch vàng quốc gia, phát triển sản phẩm tài chính hóa vàng (chứng chỉ vàng, lưu ký, quỹ đầu tư vàng, trái phiếu vàng…), miễn phí lưu ký ưu đãi lãi suất hoặc phát hành trái phiếu Chính phủ bằng vàng…
Chiều ngược lại, các chuyên gia cùng cho rằng đây là việc lớn, cần nghiên cứu và thực hiện một cách thận trọng, nhất là với xuất xem vàng như phương tiện thanh toán.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nếu vàng lưu thông rộng rãi thay thế vai trò của đồng nội tệ trong thanh toán, nền kinh tế có thể đối mặt với nguy cơ “vàng hóa”, làm suy giảm hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ, gia tăng đầu cơ tài sản và ảnh hưởng đến ổn định tỷ giá, lãi suất cũng như niềm tin vào đồng tiền quốc gia.
Dưới góc nhìn quỹ đầu tư, trong chia sẻ tại sự kiện tài chính cuối năm 2025, ông Lê Anh Tuấn – Tổng giám đốc Dragon Capital – cho rằng khơi thông vàng trong dân là một đề tài rất thú vị nhưng cũng rất khó, mang tính cực kỳ kỹ thuật nếu muốn làm đúng. Ông Tuấn kiến nghị học hỏi từ các mô hình trên thế giới.
“Để trả lời câu hỏi là có nên chuyển từ vàng vật chất sang vàng số hóa hay không, thì tôi cho rằng là nên. Tuy nhiên, làm như thế nào lại là câu chuyện cực kỳ phức tạp, và trong phạm vi của diễn đàn hôm nay, có lẽ không đủ thời lượng để bàn sâu về những khía cạnh kỹ thuật đó”, ông đánh giá.
Nhìn từ thế giới, rất nhiều nền kinh tế mới nổi đã khơi thông vàng trong dân. Theo đó, vàng không chỉ là tài sản trú ẩn mà còn vận hành như một “hệ thống tài chính song song” nằm ngoài ngân hàng.
Ấn Độ: Tăng thuế nhập vàng, khuyến khích gửi vàng ngân hàng nhận lãi
Đầu tiên phải nhắc đến Ấn Độ. Ít quốc gia nào phụ thuộc vào vàng như nước này. Các hộ gia đình nước này được ước tính nắm giữ khoảng 30.000-35.000 tấn vàng, trị giá hàng nghìn tỷ USD. Vàng tại đây gắn chặt với văn hóa cưới hỏi, tôn giáo và thói quen tiết kiệm của người dân.
Theo tìm hiểu, Chính phủ từng nhiều lần tăng thuế nhập khẩu vàng, từ khoảng 4% năm 2010 lên tới 10-15% trong giai đoạn 2013-2015. Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ cũng siết tín dụng phục vụ mua vàng.
Đến năm 2015, nước này triển khai hai sáng kiến lớn: Gold Monetization Scheme nhằm khuyến khích người dân gửi vàng vào ngân hàng để nhận lãi, và Sovereign Gold Bonds – trái phiếu gắn với giá vàng nhằm thay thế nhu cầu nắm giữ vàng vật chất.
Tuy nhiên, kết quả khá khiêm tốn. Đến cuối năm 2024, chương trình huy động vàng chỉ thu hút được khoảng 31 tấn – quá nhỏ so với lượng vàng người dân đang nắm giữ.
Thổ Nhĩ Kỳ: Cho phép ngân hàng dùng vàng như phần dự trữ bắt buộc
Nếu Ấn Độ chủ yếu dùng biện pháp hành chính, Thổ Nhĩ Kỳ lại chọn cách tích hợp vàng vào hệ thống tài chính và kết quả thu được khả quan hơn.
Trước năm 2020, người dân Thổ Nhĩ Kỳ được cho là nắm giữ khoảng 3.500 tấn vàng. Đến năm 2026, giá trị lượng vàng này đã tăng lên khoảng 600-750 tỷ USD, tương đương gần một nửa GDP quốc gia.
Được biết, Ngân hàng trung ương cho phép các ngân hàng thương mại sử dụng vàng như một phần dự trữ bắt buộc. Các ngân hàng cũng triển khai tài khoản tiết kiệm bằng vàng với mức gửi tối thiểu cực thấp, chỉ từ 0,01 gram.
Theo đó, người dân có thể gửi vàng vật chất vào ngân hàng, nhận lãi suất và rút lại bằng vàng hoặc tiền mặt. Hệ thống còn mở rộng sang ATM vàng, quỹ hưu trí vàng và các khoản vay thế chấp bằng vàng…
Kết quả, khoảng 80 tỷ USD vàng đã được đưa vào hệ thống ngân hàng – một trong những chương trình huy động vàng thành công nhất thế giới. Dù vậy, khoảng 90% lượng vàng vẫn còn “nằm trong dân”.
Trung Quốc: Lập sàn giao dịch vàng
Trung Quốc cũng là quốc gia có nhu cầu vàng lớn nhất thế giới, chủ yếu dưới dạng trang sức.
Dù vậy, khác với Ấn Độ hay Thổ Nhĩ Kỳ, Bắc Kinh không coi vàng hộ gia đình là vấn đề cần “huy động”. Chính phủ tập trung xây dựng thị trường minh bạch hơn thông qua việc thành lập Shanghai Gold Exchange và mở rộng giao dịch vàng.
Gần đây, giới chức Trung Quốc điều chỉnh thuế và quy định nhập khẩu nhằm hạn chế đầu cơ khi giá vàng tăng mạnh, nhưng tránh các biện pháp cực đoan như cấm sở hữu hoặc cưỡng chế huy động vàng trong dân.
Cách tiếp cận của Trung Quốc phản ánh thực tế rằng quy mô nền kinh tế đủ lớn để hấp thụ nhu cầu vàng mà không gây áp lực quá mạnh lên cán cân thanh toán.
Indonesia: Nổi trội với mô hình “ngân hàng kim loại quý”
Gần nhất, Indonesia đang nổi lên như một trường hợp thành công mới.
Thông qua đạo luật cải cách tài chính năm 2023 và quy định năm 2024, nước này hợp pháp hóa mô hình “bullion banking” (ngân hàng kim loại quý). Mô hình này cho phép ngân hàng cung cấp tài khoản tiết kiệm vàng, giao dịch vàng và các khoản vay thế chấp bằng vàng.
Các tổ chức như Bank Syariah Indonesia và Pegadaian đã nhanh chóng triển khai sản phẩm. Đến đầu năm 2026, khoảng 5,7 triệu người Indonesia đã sử dụng dịch vụ ngân hàng vàng…
Sáng 24/4, với trên 96,4% đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.
Vốn đầu tư công chiếm 20-22% so với tổng vốn đầu tư toàn xã hội 2026-2030. Trong đó, ngân sách trung ương sẽ chi 3,8 triệu tỷ và địa phương là 4,42 triệu tỷ đồng.
Quốc hội giao Chính phủ phải giải ngân ít nhất 95% vốn đầu tư công và dự phòng 10% ngân sách trung ương để xử lý những vấn đề phát sinh.
"Vốn công cần được bố trí có trọng điểm, giảm ít nhất 30% số lượng dự án so với 2021-2025", Nghị quyết nêu.
Về kế hoạch phân bổ, khoảng 717.000 tỷ đồng từ nguồn vốn trung ương sẽ được chi cho các bộ, cơ quan trung ương, địa phương (hơn 462.970 tỷ đồng), chương trình mục tiêu quốc gia (khoảng 254.027 tỷ đồng). Số tiền còn lại hơn 2,7 triệu tỷ đồng sẽ được phân bổ cho các công trình, dự án trên cơ sở đảm bảo quy định pháp luật về đầu tư công.
Chính phủ cũng được chi hơn 192.000 đồng vốn ngân sách trung ương sẽ được dành chi cho 9 dự án quan trọng quốc gia, 3 dự án khởi công mới. Trong đó, 3 dự án mới chiếm khoảng 68% (hơn 131.425 tỷ đồng) gồm đường sắt tốc độ cao Bắc Nam, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, vành đai 4 TP HCM.
Theo Nghị quyết, Chính phủ có trách nhiệm chỉ đạo việc hướng dẫn thực hiện phân bổ vốn cho các dự án theo kết quả đầu ra, gắn với hạch toán kinh tế - xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư theo quy định.
5 năm trước, Quốc hội đã duyệt mức đầu tư công 2,87 triệu tỷ đồng, trong đó hơn một nửa là vốn ngân sách trung ương. Chính phủ đã giao vốn trung ương cho 4.652 dự án (giảm 50% so với giai đoạn trước đó).
Tính tới cuối 2025, giải ngân vốn đầu tư công ước đạt 3,02 triệu tỷ đồng (vượt kế hoạch do ngân sách địa phương tăng thêm từ nguồn tăng thu, thu tiền sử dụng đất).
Như vậy, sau hơn ba tháng áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế với hộ kinh doanh ở mức 500 triệu đồng/năm, Bộ Tài chính vừa đề nghị sửa đổi để hỗ trợ đối tượng này. Đây là cơ hội để hộ kinh doanh minh bạch doanh thu, dòng tiền. Trong thực tế, ghi nhận cho thấy vẫn còn tình trạng hộ kinh doanh lách bằng cách thu tiền mặt.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, sau khi cơ quan thuế yêu cầu hộ kinh doanh tách bạch tài khoản cá nhân và tài khoản hộ kinh doanh đồng thời phải thông báo tài khoản cho cơ quan thuế, nhiều hộ kinh doanh đã tìm cách lách bằng cách hạn chế thanh toán không tiền mặt.
Chị Duyên (phường Gia Định, TP.HCM) cho hay trước đây chủ căn hộ dịch vụ nơi chị thuê yêu cầu trả tiền hằng tháng qua tài khoản. Đến tháng chủ nhà gửi thông báo và chị chuyển khoản rất khỏe.
Tuy nhiên, từ sau khi cơ quan thuế áp dụng quy định mới, hằng tháng chị phải ra ATM rút tiền mặt để trả tiền phòng và tiền điện nước vì chủ nhà không nhận tiền qua tài khoản. "Trường hợp của tôi không phải cá biệt vì nhiều đồng nghiệp của tôi cũng gặp phải", chị Duyên nói.
Trong khi đó, anh Trường (phường An Nhơn, TP.HCM) cho biết trong lần ghé tiệm bánh mì khá lớn trên đường Hoàng Văn Thụ, phường Đức Nhuận, TP.HCM để mua bánh bao và bánh mì ăn sáng mới đây, nhưng chủ tiệm lại nhất định không nhận chuyển khoản nên anh không thể mua hàng.
"Tuần trước chủ quán bún bò tôi hay ăn cũng yêu cầu nếu chuyển khoản phải trả thêm 10% khiến tôi hết sức bất ngờ", anh Trường kể.
Anh H. (phường Hà Đông, Hà Nội) cho biết từ đầu năm đến nay, một số chỗ bán hàng hạn chế nhận thanh toán chuyển khoản. Trong khi đó, trước đây khách thanh toán tiền mặt hay chuyển khoản đều như nhau, thậm chí có lúc cần tiền mặt vài trăm ngàn, còn có đổi nhờ ở tiệm cà phê, quán ăn...
"Từ sau Tết, ngay như cô giáo dạy thêm môn văn của con tôi đã thông báo chỉ nhận học phí bằng tiền mặt. Trong khi trước đó, cô thông báo học phí qua Zalo và nhận chuyển khoản 100%", anh H. kể.
Nêu thực tế sau hơn ba tháng chuyển từ thuế khoán sang áp dụng thuế kê khai, Bộ Tài chính cho biết có phát sinh hiện tượng một số hộ kinh doanh hạn chế thanh toán không dùng tiền mặt, ưu tiên giao dịch tiền mặt nhằm che giấu doanh thu.
"Ngoài ra, còn do tâm lý che dấu doanh thu để trốn thuế và sợ bị phát hiện ra doanh thu đã không kê khai trước đây mặc dù tại nghị định 68 đã khẳng định cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để truy thu thuế các năm trước", Bộ Tài chính ghi nhận.
Bộ Tài chính đánh giá đây là xu hướng ngắn hạn, phát sinh do tâm lý cảnh giác ban đầu với chính sách mới. Thực tế, thanh toán không dùng tiền mặt phát triển mạnh mẽ. Thói quen tiêu dùng đã thay đổi rõ rệt, đặc biệt trong thương mại điện tử và dịch vụ.
Xu thế thanh toán không dùng tiền mặt là tất yếu. "Việc một bộ phận hộ cá nhân kinh doanh cố tình thanh toán tiền mặt là biểu hiện của hành vi trốn, tránh thuế cần có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng", một lãnh đạo bộ này nói.
Cũng theo vị này, trong thời gian tới cơ quan thuế sẽ tăng cường quản lý rủi ro qua phân tích dữ liệu lớn (big data) từ hóa đơn điện tử, dòng tiền, sàn thương mại điện tử; đối chiếu thông tin thanh toán qua ngân hàng, trung gian thanh toán... "Do vậy, việc che giấu doanh thu thông qua giao dịch tiền mặt sẽ ngày càng khó và tiềm ẩn rủi ro pháp lý cao đối với người nộp thuế", vị này khẳng định.
Theo bà Lê Thị Duyên Hải (Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam), yêu cầu quan trọng nhất với hộ kinh doanh là quản lý được dòng tiền, gồm toàn bộ doanh thu từ bán hàng hóa, dịch vụ và các khoản chi phục vụ hoạt động kinh doanh.
Hộ kinh doanh cần tách bạch tài khoản kinh doanh và tài khoản cá nhân, đồng thời đăng ký đầy đủ các tài khoản với cơ quan thuế. Việc sử dụng chung tài khoản hoặc không kê khai đầy đủ có thể khiến chi phí không được chấp nhận, làm tăng số thuế phải nộp, thậm chí bị xử phạt hoặc truy cứu trách nhiệm nếu vi phạm nghiêm trọng.
Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh phải đăng ký với cơ quan thuế toàn bộ thông tin tài khoản ngân hàng, ví điện tử liên quan đến hoạt động kinh doanh. "Minh bạch dòng tiền không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Đây cũng là cơ hội để hộ kinh doanh nâng tầm quản trị và phát triển bền vững hơn", bà Hải nhận định.
Trong khi đó, ông Đặng Trung Hiếu (Giám đốc sản phẩm và giải pháp, phát triển sản phẩm, quản lý dịch vụ và thu hộ, Techcombank) cho biết ngân hàng đã phát triển các giải pháp số hóa như nền tảng T-Shop của Techcombank giúp hộ kinh doanh quản lý bán hàng, xuất hóa đơn, theo dõi doanh thu - chi phí trên một hệ thống duy nhất.
Dữ liệu được ghi nhận theo thời gian thực, hỗ trợ kiểm soát dòng tiền và giảm sai sót. Thực tế, nhiều hộ kinh doanh gặp khó khăn trong quản lý dòng tiền khi thu từ nhiều nguồn như chuyển khoản, QR code, tiền mặt, sàn thương mại... Tuy nhiên, khi sử dụng bộ phần mềm của Techcombank, mọi thứ trở nên dễ dàng.
Và một lợi ích nữa là hộ kinh doanh không phải làm việc với nhiều nhà cung cấp riêng lẻ cho từng dịch vụ như hóa đơn điện tử, chữ ký số..., mà có thể sử dụng toàn bộ trong hệ thống tích hợp. Điều này giúp giảm chi phí, đơn giản hóa vận hành".
Ông Hiếu cho rằng lợi ích lớn nhất của việc số hóa và minh bạch dòng tiền là nâng cao khả năng tiếp cận vốn. Với giải pháp số hóa, dữ liệu về hóa đơn và dòng tiền ra vào tài khoản được ghi nhận đầy đủ, đây là cơ sở quan trọng để ngân hàng đánh giá chính xác "sức khỏe" kinh doanh và đưa ra hạn mức vay phù hợp.
"Dữ liệu dòng tiền được số hóa có thể xem như một "mỏ vàng". Ngân hàng có thể chủ động phân tích dữ liệu và đề xuất hạn mức phù hợp với nhu cầu và tình hình kinh doanh thực tế của cô chú, anh chị hộ kinh doanh", ông Hiếu cho biết.
Chiều 14-5, ông Nguyễn Mạnh Quyền - Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên - chủ trì cuộc họp về tiến độ triển khai một số dự án.
Tại cuộc họp, đại diện các đơn vị chức năng và nhà đầu tư báo cáo về tiến độ liên quan đến dự án Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF; các tuyến đường kết nối khu vực sân vận động PVF; khu đô thị hỗn hợp tại xã Văn Giang - Hoàn Long; Khu công nghiệp Văn Giang - giai đoạn I; điều chỉnh quy hoạch xây dựng phân khu E1, đô thị Văn Giang.
Dự án Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF có quy mô khoảng 71,89ha thuộc xã Nghĩa Trụ và xã Văn Giang. Hiện nay, các xã đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, nhà đầu tư đang tiến hành thủ tục để được giao đất, cho thuê đất theo quy định.
Các tuyến đường kết nối khu vực sân vận động này gồm: tuyến đường trục đông - tây I; đường Thanh Niên kéo dài đến ĐH.26; đường Thanh Niên kéo dài từ ĐH.26 đến ĐT.377; đường Thanh Niên kéo dài từ ĐT.377 đến đường vành đai 4; đường kết nối từ ĐT.378 đến ĐT.382B; đường bên ĐT.379 đoạn từ vành đai 3,5 đến cầu vượt quốc lộ 39.
Đến nay, các địa phương đang tập trung giải phóng mặt bằng, xây dựng khu tái định cư; một số dự án đang được đẩy nhanh tiến độ.
Dự án Khu công nghiệp Văn Giang - giai đoạn I có diện tích cần thu hồi khoảng 273ha, nằm tại xã Nghĩa Trụ. Đến nay, xã đã hoàn thành rà soát, quy chủ 100% diện tích; đã ban hành thông báo thu hồi đất được 110ha…
Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Mạnh Quyền đánh giá tổng thể tiến độ triển khai thực hiện các dự án còn chưa đạt yêu cầu. Ông đề nghị các sở, ngành, địa phương và các nhà đầu tư tập trung đẩy nhanh tiến độ các công việc liên quan đối với từng dự án.
Trong đó cần khẩn trương hoàn thành việc giao đất cho dự án Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF.
Đối với các tuyến đường kết nối khu vực sân vận động PVF, cần đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư; các nhà thầu có mặt bằng đến đâu tổ chức thi công đến đó nhằm đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành toàn bộ các dự án giao thông kết nối trước tháng 3-2027.
Đối với dự án Khu công nghiệp Văn Giang - giai đoạn I, Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên đề nghị xã Nghĩa Trụ linh hoạt các giải pháp, tăng cường tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng; các sở, ngành liên quan tăng cường cán bộ chuyên môn hỗ trợ địa phương trong công tác thu hồi đất, bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư.
Ông đồng thời yêu cầu các bước triển khai dự án phải bảo đảm chặt chẽ, công khai, đúng quy định. Chủ đầu tư các dự án tập trung nguồn lực, triển khai đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, thẩm mỹ các công trình.
