Chuối là một trong những loại trái cây quen thuộc, được ưa chuộng nhờ tính tiện lợi, dễ ăn và giàu dinh dưỡng. Chuối cung cấp nguồn năng lượng nhanh nhờ hàm lượng carbohydrate cao, phù hợp cho bữa phụ hoặc trước khi vận động.
Một quả chuối cỡ trung bình (khoảng 118 g) chứa khoảng 105 calo, 27g carb và 3 g chất xơ. Nó cũng chứa 27 g carbohydrate (bao gồm đường tự nhiên và tinh bột), đáp ứng khoảng 25% DV nhu cầu vitamin B6 mỗi ngày, 11% DV vitamin C và 9% DV kali. Loại quả này cũng cung cấp mangan và magie, góp phần hỗ trợ xương khớp và quá trình trao đổi chất.
Các hợp chất thực vật và chất chống oxy hóa trong chuối cũng có tác dụng giảm viêm, đẩy lùi căng thẳng và ngăn ngừa các bệnh mạn tính. Mặc dù chuối là thực phẩm lành mạnh và tiện lợi, nhưng không nên vì tốt mà ăn quá nhiều. Cân bằng và đa dạng vẫn là nguyên tắc quan trọng nhất trong dinh dưỡng.
Hạn chế về mặt dinh dưỡng
Dù giàu vitamin, chuối vẫn có hai hạn chế trong thành phần dinh dưỡng là rất ít protein và gần như không chứa chất béo. Trong khi đó, protein cần thiết cho việc xây dựng cơ bắp và hỗ trợ hệ miễn dịch, còn chất béo lành mạnh giúp hấp thụ các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K và tham gia sản xuất hormone. Một quả chuối cỡ vừa chỉ cung cấp khoảng 1,29 g protein, khá thấp so với nhu cầu hàng ngày.
Nếu bạn dùng chuối như món ăn nhẹ, hãy kết hợp nó với các thực phẩm khác để cân bằng. Ví dụ ăn cùng bơ đậu phộng, hạt óc chó hoặc một quả trứng luộc sẽ tạo thành một bữa phụ dinh dưỡng.
Nguy cơ tăng cân
Chuối không phải thực phẩm giàu calo nhưng nếu bạn ăn 4-5 quả mỗi ngày ngoài các bữa chính, lượng calo tích lũy có thể khiến cơ thể dư thừa năng lượng, dẫn đến tăng cân không kiểm soát.
Ảnh hưởng đến kiểm soát đường huyết
Hơn 90% calo trong chuối đến từ carbohydrate. Khi chuối chín, tinh bột chuyển hóa thành đường tự nhiên (glucose, fructose và sucrose). Với người bị tiểu đường hoặc tiền tiểu đường, việc nạp quá nhiều carbohydrate từ chuối chín mà không có protein, chất béo lành mạnh đi kèm có thể gây ra hiện tượng tăng đường huyết đột ngột.
Thiếu hụt các vi chất khác
Nếu chuối chiếm quá lớn tỷ trọng trong khẩu phần trái cây hàng ngày, bạn có thể bỏ lỡ các dưỡng chất có trong những loại quả khác như sắt trong các loại đậu, canxi trong bông cải xanh, hay vitamin A trong cà rốt.
Tiềm ẩn rủi ro với người bệnh thận
Kali rất tốt cho tim mạch nhưng lại là không phù hợp với người bệnh thận. Thận không thể lọc bỏ kali dư thừa có thể gây rối loạn nhịp tim. Người bệnh thận nên tham khảo ý kiến bác sĩ về liều lượng cụ thể.
Cách ăn chuối có lợi
Lượng chuối phù hợp ăn mỗi ngày phụ thuộc vào tổng lượng calo và nhu cầu dinh dưỡng của từng cá nhân. Tuy nhiên, dựa trên các khuyến nghị chung về sức khỏe, người khỏe mạnh có thể ăn 1-2 quả chuối mỗi ngày. Thay vì chỉ ăn chuối, bạn nên áp dụng quy tắc tiêu thụ khoảng 5 phần rau củ quả mỗi ngày, trong đó chuối chỉ nên chiếm 1-2 phần. Các phần còn lại có thể thay bằng táo, cam, dâu tây hoặc các loại rau xanh giàu dinh dưỡng khác.
Điều đáng chú ý là mất cơ không phải lúc nào cũng đi kèm với sụt cân. Trên thực tế, nhiều nhân viên văn phòng vẫn giữ nguyên cân nặng, thậm chí tăng cân. Nguyên nhân là do tích tụ mỡ thừa, theo trang thông tin sức khỏe Everyday Health (Mỹ).
Đặc thù của công việc văn phòng là phải ngồi trong thời gian dài. Nhiều người bắt đầu làm việc từ sáng đến chiều với rất ít khoảng thời gian đứng dậy đi lại. Khi cơ thể duy trì tư thế ngồi liên tục, các nhóm cơ lớn như cơ đùi, cơ mông, cơ bụng và cơ lưng gần như không được vận động đúng mức.
Về lâu dài, thiếu vận động khiến cơ thể giảm khả năng duy trì và phát triển khối cơ. Nếu các nhóm cơ không được kích thích thường xuyên, quá trình tổng hợp protein cơ sẽ suy giảm, dẫn đến hiện tượng teo cơ hoặc mất cơ dần dần.
Mất cơ thường không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, nhiều người chỉ phát hiện khi tình trạng đã kéo dài trong nhiều năm.
Một trong những dấu hiệu phổ biến là cảm giác mau mệt khi vận động. Những hoạt động trước đây từng rất dễ dàng như leo cầu thang, đi bộ quãng đường dài hoặc mang vật nặng nay trở nên khó khăn hơn. Một số người còn nhận thấy cơ thể thiếu sức sống, thường xuyên uể oải dù ngủ đủ giấc.
Ngoài ra, đau cổ vai gáy, đau lưng hoặc cảm giác cứng cơ kéo dài cũng có thể do các nhóm cơ nâng đỡ cột sống bị suy yếu. Khi cơ bắp không đủ khỏe để nâng đỡ cơ thể, áp lực sẽ dồn nhiều hơn lên các khớp và dây chằng, từ đó làm tăng nguy cơ đau nhức, bác sĩ Dan Albright, chuyên gia phẫu thuật chỉnh hình tại phòng khám Raleigh Orthopaedic Clinic (Mỹ), cho biết.
Một dấu hiệu khác dễ bị bỏ qua là vòng bụng ngày càng lớn trong khi tay chân không thay đổi nhiều, thậm chí nhỏ hơn trước. Điều này có thể phản ánh tình trạng giảm khối cơ đi kèm với tăng tích tụ mỡ, đặc biệt là mỡ bụng.
May mắn là rủi ro mất cơ bắp hoàn toàn có thể được giảm thiểu. Trước hết, cần hạn chế ngồi liên tục trong nhiều giờ. Mỗi 30 - 60 phút làm việc, nên đứng dậy đi lại vài phút, thực hiện các động tác giãn cơ hoặc đi lấy nước. Những khoảng vận động ngắn này giúp kích hoạt cơ bắp và giảm tác động của ngồi lâu.
Bên cạnh đó, tập luyện sức mạnh là biện pháp hiệu quả nhất để duy trì khối lượng cơ. Các bài tập như squat, hít đất, tập với dây kháng lực, kéo xà hay nâng tạ đều sẽ giúp cơ bắp khỏe hơn. Không nhất thiết phải tập quá nặng, điều quan trọng là duy trì đều đặn mỗi tuần, theo Everyday Health.
Người phụ nữ trọng thương cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang, không còn khả năng cứu chữa. Gia đình có nguyện vọng hiến mô, tạng của chị để cứu người, thông tin đến Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người Bệnh viện Chợ Rẫy ngày 19/4.
Êkíp điều phối đánh giá điều kiện chuyên môn tại bệnh viện Tiền Giang chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của quá trình hiến - ghép tạng, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy. Tại đây, các bác sĩ tiếp nhận trái tim, gan, hai quả thận và một giác mạc còn nguyên vẹn của chị để ghép cho 6 bệnh nhân trong vòng 24 giờ.
Đặc biệt, lá gan hiến được chia đôi để ghép đồng thời cho hai người bệnh ở hai cơ sở khác nhau. Phần gan bên phải được ghép cho nam bệnh nhân trưởng thành tại Bệnh viện Chợ Rẫy, trong khi phần gan bên trái chuyển đến Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM ghép cho một bệnh nhi.
Theo TS.BS Dư Thị Ngọc Thu, Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người Bệnh viện Chợ Rẫy, đây là một trong những ca ghép "cấp cứu tối khẩn", bởi nếu chậm trễ thêm vài ngày, những người bệnh nhận tạng ghép có thể không còn cơ hội sống.
"Trường hợp suy gan, suy tim giai đoạn cuối, thời gian sống tính bằng giờ, khi nguồn tạng xuất hiện đúng thời điểm, các êkíp phải lập tức vận hành đồng bộ để tận dụng thời gian vàng cứu bệnh nhân", bác sĩ nói.
Đây là lần đầu tiên người chết não ở bệnh viện tỉnh được chuyển về Chợ Rẫy để tiến hành lấy tạng. Đến nay hầu hết trường hợp quá trình phẫu thuật nhận tạng được tiến hành tại bệnh viện nơi bệnh nhân chết não đang nằm, sau đó tạng được vận chuyển bằng thiết bị chuyên dụng cấp tốc đưa đến bệnh viện tiến hành phẫu thuật ghép cho bệnh nhân khác. Quá trình vận chuyển này được tiến hành càng nhanh càng tốt để đảm bảo chất lượng tạng tốt nhất. Độ thành công của ca ghép một phần lớn phụ thuộc vào chất lượng tạng.
Ba ngày sau ca hiến tạng từ Đồng Tháp, Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp tục tiếp nhận thêm một trường hợp chết não hiến tạng khác là nam bệnh nhân 41 tuổi quê Thanh Hóa, chấn thương sọ não do tai nạn giao thông. Theo nguyện vọng lúc sinh thời của anh, gia đình hiến mô, tạng sau khi bệnh nhân được xác định chết não. Từ trường hợp này, bệnh viện tiếp nhận tim, gan, hai thận và hai giác mạc, ghép thành công cho 6 người bệnh.
Như vậy, chỉ trong vòng 4 ngày, bệnh viện Chợ Rẫy đã tiếp nhận đa tạng hiến từ hai bệnh nhân chết não ghép thành công cho 12 người.
Trong số 12 ca ghép tạng thực hiện liên tiếp từ hai nguồn hiến, có ba trường hợp thuộc diện ghép khẩn cấp, gồm hai ca ghép gan và một ca ghép tim. Một trong những bệnh nhân được ghép tim là nam thanh niên 18 tuổi ở Lâm Đồng, suy tim nặng trên nền bệnh cơ tim giãn, nguy cơ tử vong bất cứ lúc nào.
"Em tri ân người hiến và gia đình đã cho em cơ hội được sống tiếp, em sẽ chăm sóc sức khỏe thật tốt để giữ gìn trái tim của người hiến tặng", chàng trai được ghép tim nói khi xuất viện.
Đến nay, 11 trong 12 bệnh nhân ghép mô, tạng đã ổn định sức khỏe và xuất viện. Riêng ca ghép gan khẩn cấp còn lại diễn tiến tích cực và dự kiến xuất viện trong thời gian tới.
BS.CK2 Phạm Thanh Việt, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, cho rằng chuỗi ca ghép liên tiếp vừa qua cho thấy ý nghĩa to lớn của hiến tạng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bệnh viện, trung tâm điều phối và gia đình người bệnh.
Theo ông, nhiều trường hợp suy gan, suy tim hay suy phổi giai đoạn cuối có thể mất cơ hội sống nếu không có nguồn tạng phù hợp xuất hiện kịp thời. Vì vậy, bệnh viện kỳ vọng xây dựng mạng lưới phát hiện, kết nối hiến - ghép tạng tại các tỉnh phía Nam và Tây Nguyên, giúp rút ngắn thời gian điều phối, bảo quản tạng và tăng cơ hội cứu sống người bệnh nguy kịch.
Vải thiều là loại quả có vị ngọt đậm, thanh mát, rất được ưa chuộng trong các món tráng miệng, đồ uống ngày hè. Tuy nhiên, do chứa hàm lượng đường cao, loại quả này tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe nếu không được tiêu thụ đúng cách.
Cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á TP HCM cho biết, đường tự nhiên trong quả vải chủ yếu là fructose, glucose và một lượng sucrose. Đây đều là những loại đường đơn giản, có khả năng hấp thụ rất nhanh vào cơ thể. Do đó, việc ăn quá nhiều vải trong thời gian ngắn, đặc biệt là khi bụng rỗng, có thể gây ra những hệ lụy đảo lộn hệ chuyển hóa.
Cơ chế đằng sau hiện tượng "say vải"
Nhiều người thường gặp cảm giác nôn nao, choáng váng sau khi ăn nhiều vải và gọi đó là "say vải". Dưới góc nhìn y khoa, đây thực chất là hiện tượng hạ đường huyết phản ứng đột ngột.
Khi chúng ta nạp một lượng lớn quả vải, đường glucose sẽ hấp thu trực tiếp qua niêm mạc ruột, hòa thẳng vào hệ tuần hoàn máu và phân phối đi khắp cơ thể một cách nhanh chóng. Để xử lý lượng đường tăng vọt này, tuyến tụy bị kích thích phải tiết ra lượng insulin quá mức nhằm nhanh chóng điều hòa lại đường huyết, đẩy nhanh glucose vào trong tế bào. Sự can thiệp quá mức của insulin khiến lượng đường trong máu sụt giảm đột ngột, dẫn đến cảm giác mệt mỏi, đói cồn cào, run tay chân hoặc choáng váng.
Theo các chuyên gia y tế, có 3 yếu tố nguy cơ lớn nhất cần lưu ý khi ăn vải:
Nạp lượng đường lớn quá nhanh: Ăn dồn dập nhiều quả vải cùng lúc làm đảo lộn biên độ đường huyết, gây mệt mỏi, choáng váng.
Ăn khi bụng đói: Đây là sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất. Một số nghiên cứu ghi nhận trẻ em suy dinh dưỡng ăn quá nhiều vải lúc đói có thể bị hạ đường huyết nặng vào cuối ngày. Với người trưởng thành khỏe mạnh, nguy cơ này thấp hơn nhưng vẫn dễ gây run rẩy, khó chịu.
Cơ địa nhạy cảm, dễ khó tiêu: Theo Y học cổ truyền, quả vải có vị ngọt, tính ôn (ấm). Tiêu thụ quá nhiều cùng lúc dễ gây nóng trong, nổi mụn, nhiệt miệng, táo bón hoặc bứt rứt trong người.
Chỉ số đường huyết của vải và "ngưỡng báo động"
Để thưởng thức hương vị quả vải mà không lo đường huyết chạm "ngưỡng báo động", việc hiểu rõ các chỉ số sinh học của loại quả này là rất quan trọng.
Theo số liệu từ Viện Dinh dưỡng TP.HCM, vải thiều tươi có chỉ số đường huyết (GI) bằng 57, nằm trong nhóm có chỉ số GI trung bình tùy thuộc vào giống vải và độ chín. Tuy nhiên, đối với người bệnh đái tháo đường, việc kiểm soát lượng ăn dựa trên tải lượng đường huyết (GL) mới là yếu tố quyết định.
Để giữ chỉ số GL ở mức an toàn (nhỏ hơn 10), người bệnh chỉ được phép tiêu thụ dưới 9 quả vải tươi mỗi ngày. Ngược lại, vải thiều đóng hộp có chỉ số GI lên tới 79, thuộc nhóm thực phẩm có đường huyết cao. Đây là sản phẩm người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không nên sử dụng, và người bình thường cũng được khuyến cáo hạn chế tiêu thụ tối đa để bảo vệ hệ chuyển hóa.
Ăn bao nhiêu quả vải là an toàn?
Để bảo vệ sức khỏe, các bác sĩ khuyến cáo định lượng giới hạn an toàn cụ thể cho từng đối tượng như sau:
Người lớn bình thường: Ăn tối đa 5-10 quả/lần và không quá 10-12 quả/ngày.
Người có nguy cơ hoặc đang bị đái tháo đường: Chỉ nên ăn khoảng 6-8 quả/ngày, bắt buộc phải chia nhỏ thành nhiều lần ăn trong ngày để tránh áp lực lên tuyến tụy.
Phụ nữ mang thai và trẻ em: Chỉ nên ăn hạn chế khoảng 3-4 quả/ngày.
