5 nhà khoa học Việt Nam vào Top 100 nhà khoa học xuất sắc châu Á

Trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi chiều hôm nay, nữ sinh Phạm Thị Ngọc Ánh đã bật mí một điều tưởng chừng là nghịch lý ấy, nhưng đã giúp cô nàng trở thành thủ khoa Học viện Hàng không Việt Nam trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024.

Mở đầu video, Ánh chia sẻ: "Có bao giờ các bạn thắc mắc là mình dành rất nhiều thời gian để học, giải rất nhiều đề nhưng điểm lại không bao giờ cao hơn cái đứa luôn thong dong, thoải mái đi ngủ sớm? Vậy vấn đề nó nằm ở đâu?".

Theo thủ khoa Học viện Hàng không Việt Nam, vấn đề là bạn đã rơi vào "cái bẫy" học vẹt.

"Bạn rất tự tin vào kiến thức của mình là do bạn chỉ nhìn vào số lượng chứ không phải chất lượng. Trong khi những kiến thức bạn ôn trong hôm nay có thể ngày mai sẽ quên, nhưng mà bản thân vẫn rất tự tin tại vì cứ nghĩ mình đã giải rất nhiều đề mà. Còn những bạn điểm cao lại tập trung vào chất lượng nhiều hơn. Nghĩa là người ta không học vẹt mà sẽ có phương pháp chỉn chu cho việc học", Ánh phân tích.

Với Ánh, cô nàng đã từng áp dụng 4 phương pháp này trong quá trình ôn thi tốt nghiệp THPT.

Đầu tiên, Ánh học tập theo hệ thống. Để mọi người hiểu rõ hơn về phương pháp học này, Ánh chỉ ra một thực tế mà nhiều học sinh đều mắc phải đó là khi nhận một cuốn sách, điều đầu tiên mọi người thường làm là mở ra đọc ngay chương 1. Nhưng nếu học có hệ thống, Ánh khuyên đừng làm như vậy.

"Mà các bạn hãy mở mục lục ra và đọc các nội dung của chương 1, 2, 3 và 4… Đọc cái sườn trước, sau khi nắm được cái sườn, đồng nghĩa bạn biết cuốn sách đang muốn nói về điều gì, lúc này hãy bắt đầu đi sâu vào từng chương. Khi đó bạn sẽ có sự liên kết giữa các chương để biết rằng chương 1 có liên quan gì đến chương 2 và chương 2 lại liên quan gì đến chương 3…", Ánh chỉ ra và cho biết khi làm như vậy nếu vô tình trong lúc luyện đề lại quên kiến thức trong chương 2, bạn có thể dựa vào những nội dung của chương 1 và 3 mà bạn vẫn còn nhớ để suy ra được kiến thức còn lại trong chương 2.

Phương pháp thứ hai mà Ánh áp dụng là dạy để học. Với phương pháp này, Ánh bật mí thí sinh sẽ hóa thân thành một giáo viên để dạy lại cho chính mình hoặc tưởng tượng ra một bạn nhỏ 5 tuổi không biết gì và bạn sẽ giảng lại kiến thức đó. Trong quá trình tự đóng vai để giảng lại kiến thức vừa học này, nếu mà bài giảng rất suôn sẻ, giải thích điều đó rất đơn giản tức là kiến thức đó bạn đã nắm rõ. Ngược lại, nếu gặp một số trục trặc nhỏ hoặc chưa biết dùng công thức gì… đồng nghĩa đó cũng chính là những điểm mà bạn chưa thực sự hiểu rõ và nên học lại.

Một phương pháp mà thủ khoa Ngọc Ánh muốn nhấn mạnh với thí sinh là chú tâm vào chất lượng thay vì số lượng. Ánh cho rằng những bạn học giỏi sẽ chú tâm vào chất lượng nhiều hơn. "Thay vì giải 5 đề một ngày, các bạn ấy chỉ giải 1 đề thôi. Nhưng bí quyết nằm ở chỗ là họ sẽ tập trung vào những câu mà bản thân cần dành nhiều thời gian hơn. Có thể là dạng bài đó bản thân thường hay làm sai thì các bạn ấy có thể dành nguyên ngày hôm đó chỉ để ôn một dạng bài đó. Cũng nhờ vậy, khi gặp lại những câu dạng tương tự, xác xuất làm sai là rất thấp", Ánh chia sẻ.

Phương pháp thứ 4 theo cô nàng thủ khoa là hãy tập trung vào bản chất của vấn đề. Ánh phân tích: "Thay vì bạn học thuộc lòng theo kiểu "S = V x T", bạn hãy tự đặt cho mình câu hỏi rằng tại sao S lại bằng V nhân T. Chính những câu hỏi đó sẽ giúp bạn hiểu ra bản chất của vấn đề. Và bản chất sẽ là nền tảng rất quan trọng để bạn có thể giải được những câu khó hơn, câu mang tính vận dụng cao trong đề thi".

Chỉ ra 4 phương pháp mà bản thân từng áp dụng, nhưng Ánh cho rằng thí sinh có thể lựa chọn một phương pháp cũng được; miễn phương pháp ấy phù hợp nhất với bản thân để có thể tránh được việc học vẹt trong lúc ôn thi.

Là một thủ khoa từng trải qua những đêm dài thao thức, lo nghĩ, hơn ai hết Ánh hiểu được cảm giác của thí sinh. Trong giai đoạn ôn thi căng thẳng này, Ánh muốn nhắn gửi: "Kỳ thi tốt nghiệp THPT là một quá trình rất dài. Người ta không đo dựa trên thời gian bạn học mà đo dựa trên kiến thức bền vững bạn đạt được. Thủ khoa không phải là người học nhanh nhất mà là người biến kiến thức đó thành kiến thức bền vững nhiều nhất. Do đó hãy học tập một cách khoa học và có phương pháp rõ ràng. Chúc các bạn có một kỳ thi thật thành công, đạt được số điểm mơ ước".

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo TS Nguyễn Viết Hải, khi nhắc đến nguồn nhân lực chất lượng cao, nhiều người thường nghĩ ngay đến bằng cấp, chứng chỉ, ngoại ngữ hay khả năng sử dụng công nghệ.

"Những điều đó rất quan trọng, nhưng theo tôi, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là những người học giỏi hơn, có chứng chỉ nhiều hơn, hay sử dụng công nghệ nhanh hơn. Đó phải là những người có năng lực học tập suốt đời, có tư duy phản biện, có khả năng hợp tác, biết giải quyết vấn đề thật, có đạo đức nghề nghiệp và có ý thức đóng góp cho cộng đồng", TS Nguyễn Viết Hải nhìn nhận.

Anh Hải cho rằng, trong hành trình hình thành những con người như vậy, tổ chức Đoàn có vai trò rất đặc biệt. Đoàn không thay thế nhà trường trong giáo dục chuyên môn, không thay thế doanh nghiệp trong đào tạo nghề nghiệp và cũng không thay thế gia đình trong giáo dục nhân cách.

Tuy nhiên, Đoàn có một lợi thế mà ít tổ chức nào có được, đó là khả năng tạo ra môi trường để người trẻ được trải nghiệm, được thử sức, được mắc sai lầm và trưởng thành từ chính những trải nghiệm ấy.

Từ thực tiễn đó, TS Nguyễn Viết Hải mong muốn tổ chức Đoàn trong nhiệm kỳ tới cần có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "tổ chức phong trào" sang tư duy "xây dựng năng lực".

"Phong trào thanh niên vẫn rất cần thiết để tạo khí thế và sức lan tỏa, nhưng giá trị của một hoạt động Đoàn không nên chỉ được đo bằng số lượng người tham gia hay mức độ sôi nổi. Điều quan trọng hơn là sau mỗi hoạt động, người trẻ học được điều gì, phát triển thêm năng lực nào và trưởng thành ra sao", TS Nguyễn Viết Hải nói.

Theo anh, một chương trình Đoàn hiệu quả cần giúp thanh niên biết làm việc nhóm tốt hơn, biết xây dựng và quản lý dự án, biết thuyết trình, lập kế hoạch, quản trị thời gian, giải quyết xung đột, sử dụng dữ liệu và ứng dụng công nghệ vào thực tiễn. Khi mỗi hoạt động trở thành một "bài tập lớn" để phát triển năng lực, phong trào thanh niên sẽ tạo ra giá trị bền vững cho xã hội.

Hiến kế đến Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, TS Nguyễn Viết Hải đề xuất 4 định hướng mà tổ chức Đoàn cần đặc biệt quan tâm trong nhiệm kỳ tới.

Trước hết là giúp thanh niên hình thành năng lực tự học và thích ứng. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, thế giới nghề nghiệp đang thay đổi với tốc độ rất nhanh. Một ngành nghề hấp dẫn hôm nay có thể không còn giữ được vị thế sau vài năm tới. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là học để có việc làm mà còn là khả năng học lại, học sâu, học chéo và học suốt đời.

Tổ chức Đoàn có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ thanh niên tiếp cận kỹ năng số, AI, ngoại ngữ, tư duy dữ liệu hay kỹ năng nghiên cứu. Nhưng quan trọng hơn cả là giúp người trẻ hình thành thói quen tự học nghiêm túc, học để nâng cao năng lực thực chất thay vì chạy theo những chứng chỉ mang tính hình thức.

Định hướng thứ hai là tạo thêm nhiều không gian thực hành cho thanh niên. Những kỹ năng cần thiết của nguồn nhân lực chất lượng cao không thể chỉ được hình thành qua các bài giảng hay hội thảo. Người trẻ cần được tham gia vào các dự án thực tế, giải quyết những vấn đề thực tế của cộng đồng và xã hội.

Đó có thể là những dự án truyền thông sức khỏe cộng đồng dành cho sinh viên y khoa, các hoạt động hỗ trợ chuyển đổi số cho địa phương đối với sinh viên công nghệ, hay các mô hình khởi nghiệp xã hội dành cho sinh viên khối kinh tế. Chính những trải nghiệm ấy sẽ giúp thanh niên hiểu rằng tri thức chỉ thực sự có giá trị khi được vận dụng để giải quyết các vấn đề của cuộc sống.

Định hướng thứ ba là tăng cường kết nối giữa Đoàn với doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia. Với mạng lưới rộng khắp và khả năng tập hợp thanh niên, tổ chức Đoàn hoàn toàn có thể trở thành cầu nối hiệu quả giữa người trẻ với những nguồn lực phát triển.

Những chương trình cố vấn (mentor) thực chất, có mục tiêu cụ thể, có sản phẩm đầu ra và có sự đồng hành lâu dài của các nhà khoa học, doanh nhân, chuyên gia công nghệ hay nhà quản lý sẽ tạo thêm cơ hội để thanh niên phát triển năng lực, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn.

Định hướng cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là chú trọng giáo dục đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội. Trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, một người giỏi chuyên môn nhưng thiếu chuẩn mực đạo đức có thể gây ra những hệ lụy lớn cho xã hội.

Vì vậy, tổ chức Đoàn cần giúp thanh niên hiểu rằng thành công không chỉ là đi nhanh hơn hay kiếm được nhiều tiền hơn, mà còn là làm đúng, làm có ích và tạo ra những giá trị bền vững cho cộng đồng.

Đặc biệt, trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, TS Nguyễn Viết Hải mong muốn Đoàn sẽ đẩy mạnh các chương trình phổ cập năng lực AI cho thanh niên theo hướng có trách nhiệm.

"Người trẻ cần biết sử dụng AI để học tập, nghiên cứu, sáng tạo và làm việc hiệu quả hơn, đồng thời phải biết kiểm chứng thông tin, tôn trọng bản quyền, bảo vệ dữ liệu cá nhân và giữ gìn sự liêm chính trong học thuật", TS Nguyễn Viết Hải nhấn mạnh.

Tin Gốc: Thanh Niên

Thường xuyên "đóng đô" ở quán cà phê, Nguyễn Thị Tuyết Ngưng, sinh viên Trường ĐH Mỹ thuật TP.HCM, cho biết đây là nơi học tập và làm việc quen thuộc của mình. Theo Ngưng, quán có không gian rộng rãi, wifi, máy lạnh, phù hợp để học online, làm việc nhóm hay làm tự do (freelance).

"Em chọn quán cà phê vì không gian thoải mái, có thể tự do sáng tạo, học nhóm hay làm bài online. Môi trường cởi mở khá phù hợp với gen Z", Ngưng chia sẻ.

Huỳnh Thiên Ân (28 tuổi), ngụ P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM, cho biết anh thường "đóng hụi chết" ở một quán cà phê trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (P.Thạnh Mỹ Tây). Công việc môi giới phòng trọ, căn hộ dịch vụ không bắt buộc tới công ty làm việc, nên Thiên Ân và đồng nghiệp xem quán cà phê như văn phòng. "Tôi ngồi từ sáng đến chiều hơn 8 tiếng đồng hồ, uống 2 ly cà phê, hẹn gặp khách, bạn bè ở quán", Thiên Ân nói. Ngồi lâu nên anh biết ý và chủ động gọi thêm món, hay rủ thêm bạn bè, khách hàng ủng hộ quán.

Với Nguyễn Thị Duyên (23 tuổi), đang làm việc tại một công ty trên đường Dương Đình Nghệ, P.Yên Hòa, Hà Nội, thì mỗi tuần cô ra quán cà phê làm việc khoảng 3 - 4 ngày và mỗi lần ngồi ở quán từ 8 đến 10 tiếng đồng hồ. "Thường mỗi phần nước ở quán có giá từ 45.000 - 60.000 đồng, tôi hay chọn quán vắng, có máy lạnh để ngồi làm việc", Duyên nói.

Duyên cho biết khi cần tiếp khách và làm những công việc cần sự sáng tạo, cô sẽ chọn không gian quán cà phê. Mặc dù thường xuyên ngồi quán cà phê để làm việc, nhưng Duyên cũng không phủ nhận những bất tiện: "Ở quán cà phê đông người, nhạc, tiếng ồn dễ làm giảm khả năng tập trung khiến hiệu quả công việc không cao. Rồi quen làm việc ở quán, khi trở lại môi trường văn phòng lại khó thích nghi. Chưa kể nếu ngày nào cũng ra quán làm việc, khoản tiền đồ uống mỗi tháng không hề nhỏ".

Không riêng Thiên Ân, Duyên, những năm gần đây, hình ảnh các bạn trẻ mang ba lô, laptop, sạc pin, tai nghe... đến quán cà phê để làm việc đã trở nên quen thuộc.

Chúng tôi ghé một quán cà phê trên đường Ngô Tất Tố, P.Thạnh Mỹ Tây (TP.HCM), thấy từ trưa cho đến 21 giờ ở đây luôn kín khách cả hai lầu. Khách đến quán đa phần là giới trẻ, người học bài, người làm việc, trò chuyện cùng bạn bè… Đến giờ ăn trưa, họ để laptop, ba lô lại hoặc một người trông coi; sau đó chừng 15, 30 phút quay lại làm việc tiếp. Nhiều người trẻ ngồi ở quán cà phê từ trưa đến đêm, thời điểm sau 21 giờ chúng tôi rời đi, họ vẫn mải miết làm việc.

Xu hướng này bùng nổ mạnh hơn sau đại dịch Covid-19, khi làm việc từ xa (remote work) và freelance, công việc sáng tạo nội dung… trở nên phổ biến. Việc nhiều người xem quán cà phê như "văn phòng di động" gây ra không ít bất tiện cho chính chủ quán và khách hàng khác. Thực tế, chuyện "thượng đế" ngồi đồng tại quán cà phê không phải điều mới mẻ, chủ đề này từng nhiều lần được tranh luận trên các diễn đàn.

Năm ngoái, mạng xã hội từng lan truyền những thông tin về việc một chuỗi cà phê bịt kín các ổ điện được cho là để "đuổi khéo" các khách hàng ngồi lâu tại quán. Dù phía chuỗi cửa hàng cà phê sau đó đã có thông báo chính thức cho biết các điều chỉnh nhỏ tại một số cửa hàng nhằm làm mới không gian, mang đến trải nghiệm trọn vẹn và thú vị hơn cho khách hàng, song dư luận vẫn không ngớt tranh luận trái chiều.

Trên các fanpage "Hội chủ quán ế khách", "Chủ quán cafe", "Hội chủ quán cafe"… thường chia sẻ tranh luận về đề tài này. Nhiều chủ quán cho biết họ gặp khó khăn khi khách chỉ gọi một ly nước nhưng ngồi suốt nhiều giờ, chiếm bàn ghế, không gian quán, chưa kể chi phí điện, nước tăng. Đặc biệt ở các quán nhỏ, tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu của quán.

Mới đây, vụ việc nhóm khách đến ngồi quán cà phê ở P.Nhiêu Lộc (TP.HCM) khoảng 10 tiếng đồng hồ nhưng chỉ gọi 1 ly nước là một ví dụ. Cụ thể, trong thời gian này, nhóm bạn trẻ rời quán đi ăn trưa nhưng vẫn giữ chỗ, sau đó quay lại tiếp tục ngồi, thậm chí nằm ngủ trên ghế, mang đồ ăn và nước uống từ bên ngoài vào. Quán thông báo phụ thu, khách đánh giá quán 1 sao vì phụ thu không thông báo trước.

Sự việc này khiến nhiều người tranh luận. Định Thị Hoài (26 tuổi, P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) cho rằng: "Ngồi lâu quá quán phụ thu cũng là bình thường, nhưng tôi nghĩ quán nên thông báo rõ ràng từ đầu, chấp nhận được thì khách vào. Còn về phía khách hàng, không nên vì cảm xúc của cá nhân mình mà ảnh hưởng đến việc kinh doanh của người khác", Hoài nói.

Còn Nguyễn Kim Duyên (32 tuổi, ngụ P.Phú Lợi, TP.HCM) cho rằng người trẻ nên lựa chọn những quán có khu vực dành cho học tập, làm việc để tránh ảnh hưởng đến khách khác. Theo Duyên, nếu ngồi quá lâu, khách nên gọi thêm món thay vì chỉ sử dụng một ly nước trong nhiều giờ.

Ở góc độ của người kinh doanh, anh P.H.K, chủ một quán cà phê ở P.Bình Quới, TP.HCM, nhìn nhận: "Quán sống được là nhờ khách. Mở quán, chúng tôi xác định từ đầu là khách ngồi lâu và khách đi nhanh bù trừ qua lại cho nhau. Tuy nhiên cũng có những trường hợp ngồi từ sáng đến tối chỉ gọi 1 ly cà phê đá, tương đương chỉ 18.000 đồng; trong khi quán mất rất nhiều chi phí đi kèm: điện, nước, nhân viên, thuế... Với 1 ly cà phê 18.000 đồng ngồi từ sáng đến tối thì quán không có lãi, thậm chí là lỗ. Tôi mong khách cũng thông cảm và chia sẻ cùng các chủ quán".

Tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy (giảng viên Học viện Chính trị khu vực 2) cho rằng quán cà phê là nơi kinh doanh, gánh nhiều chi phí để duy trì hoạt động. Bởi vậy việc các bạn trẻ ngồi lâu phải trả thêm một ít phụ thu là hết sức bình thường. Nếu vì điều này mà khách hàng đánh giá 1 sao là hành vi thiếu tử tế, thiếu lòng trắc ẩn. Tuy nhiên theo bà, để không xảy ra tranh cãi, mâu thuẫn, các quán nên có thông báo rõ ràng ngay từ đầu. "Các quán nên có ứng xử phù hợp, đồng thời cần có quy định rõ ràng và thông báo trước cho khách hàng về các chính sách của mình", tiến sĩ Thúy nói.

Chuyên gia tài chính Lâm Minh Chánh, sáng lập AI tài chính WikiMoney (ngụ P.Sài Gòn, TP.HCM), cho rằng "văn hóa ngồi lì" từ 6 - 10 tiếng ở quán cà phê với một đơn hàng nhỏ gây áp lực lớn lên doanh thu, đẩy chi phí điện nước, nhân sự lên cao và chặn cơ hội đón khách mới.

Giải pháp mà ông Chánh đưa ra là các quán nên đặt thông báo nhỏ tại bàn nhắc khách thời gian tối đa giữ chỗ theo quy định của quán. "Phát triển mô hình "Coworking Café" - khu vực riêng cho người làm việc với mức phí theo giờ hoặc gói combo, tách biệt với không gian cho khách vãng lai cũng là một phương án tránh rủi ro và mâu thuẫn không đáng có. Mô hình này vừa tôn trọng nhu cầu của cả hai nhóm khách, vừa đảm bảo tính bền vững cho người kinh doanh", ông Chánh nói.

Theo chuyên gia tài chính này, quán cà phê mang lại không gian học tập và làm việc linh hoạt cho giới trẻ, nhưng nếu thiếu ý thức sử dụng hợp lý, nơi đây rất dễ trở thành "văn phòng miễn phí", ảnh hưởng đến trải nghiệm chung và hoạt động kinh doanh. Điều quan trọng không phải là hạn chế xu hướng này mà là cách mỗi người trẻ điều chỉnh hành vi để sử dụng không gian một cách văn minh và phù hợp.

Tin Gốc: Thanh Niên