Hôm nay (31/5), thí sinh TPHCM sẽ làm thủ tục dự thi vào lớp 10 công lập năm học 2026-2027. Đây là kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 có số lượng thí sinh đông nhất từ trước tới nay với hơn 150.000 em.
Bài thi đầu tiên là môn ngữ văn sẽ diễn ra vào sáng ngày 1/6. Sở GD&ĐT TPHCM đã công bố cấu trúc, yêu cầu đánh giá và bảng năng lực, cấp độ tư duy đề tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông.
Cấu trúc, yêu cầu đánh giá đề thi ngữ văn vào lớp 10 năm 2026 tại TPHCM
Phân bổ thời gian, bố cục hợp lý
Ở giai đoạn “nước rút", điều quan trọng nhất không phải là học dàn trải hoặc thêm quá nhiều kiến thức mới, mà là biết hệ thống lại những nội dung trọng tâm, giữ tâm thế bình tĩnh để có thể làm tốt bài thi.
Thầy Nguyễn Phi Hùng, giáo viên ngữ văn tại Hệ thống Giáo dục Hocmai, chia sẻ năm 2026 là năm thứ hai kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT được tổ chức theo định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Đến thời điểm này, cấu trúc đề thi đã tương đối ổn định, rõ ràng; các em học sinh cũng đã có quá trình làm quen, luyện tập với các dạng câu hỏi thường xuất hiện trong đề thi.
Thầy nhắn nhủ các em học sinh một số lưu ý sau để có thể làm tốt bài thi và tối ưu điểm số ở từng phần.
Theo đó, phần nghị luận văn học, cần chú ý đến dạng bài phân tích chủ đề, nhân vật, hình tượng trong một văn bản thơ/truyện; phân tích một đoạn trích thơ.
Phần nghị luận xã hội, tập trung vào dạng bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết. Với dạng bài này, cần làm rõ thực trạng, nguyên nhân, hậu quả hoặc ý nghĩa của vấn đề; từ đó đề xuất giải pháp cụ thể, thiết thực. Bài viết cần có bằng chứng thực tế phù hợp, tránh trình bày chung chung, sáo rỗng.
Một trong những lưu ý khi làm bài thi được thầy Phi Hùng nhấn mạnh là phân bổ thời gian làm bài phù hợp.
Phần đọc hiểu cần làm nhanh, gọn, đủ ý trong khoảng trên dưới 30 phút. Đoạn văn nghị luận (2 điểm) cần được viết gọn gàng, bài bản, mạch lạc trong khoảng trên dưới 40 phút. Bài văn nghị luận (4 điểm) cần viết chu đáo, kỹ càng trong khoảng từ 50 đến 55 phút.
Cuối giờ, các em cần để lại ít nhất 5 phút để đọc lại bài làm, soát lỗi chính tả, lỗi diễn đạt và kiểm tra xem mình đã trả lời đầy đủ các yêu cầu của đề hay chưa.
Nam giáo viên nhấn mạnh học sinh cần trả lời thật thỏa đáng các câu hỏi phần đọc hiểu: ngắn gọn, chính xác ở các câu nhận biết, kỹ càng và đúng trọng tâm ở các câu thông hiểu, vận dụng.
Đặc biệt, với câu hỏi vận dụng, cần lý giải ý nghĩa của các bài học, thông điệp hoặc đưa ra lý lẽ, bằng chứng để làm rõ cho ý kiến của bản thân về vấn đề mà câu hỏi nêu ra.
Học sinh cũng cần đọc thật kỹ đề bài khi viết nghị luận, xác định dạng bài, vấn đề nghị luận, phạm vi nghị luận, gạch chân những từ khoá quan trọng. Xác định sai vấn đề khiến bài văn bị lạc đề, xác định sai dạng bài và phạm vi vấn đề khiến nội dung bài viết lan man, không đúng trọng tâm, không đủ các ý và dẫn đến mất điểm ở phần thi này.
Khi làm bài, học sinh nên gạch ý nhanh ra nháp trước khi viết các đoạn văn, bài văn nghị luận vào bài thi. Việc lập dàn ý ngắn sẽ giúp bài viết không bỏ sót ý, trình tự lập luận rõ ràng hơn và hạn chế tình trạng viết đến đâu nghĩ đến đó.
Với bài văn nghị luận, cần có đủ mở bài, thân bài, kết bài; phần thân bài nên chia thành các đoạn rõ ràng, mỗi đoạn triển khai một luận điểm chính.
“Các em nên ưu tiên viết đủ, đúng trọng tâm vấn đề được hỏi rồi mới lưu ý về dung lượng bài viết. Một bài viết dài nhưng lan man, thiếu luận điểm rõ ràng sẽ không hiệu quả bằng một bài viết vừa đủ, chắc ý, diễn đạt mạch lạc”, thầy Nguyễn Phi Hùng khuyên.
Ngoài ra, bài viết cần được trình bày sạch sẽ, rõ ràng, hạn chế tẩy xóa, không viết chèn xen gây khó đọc. Nếu phát hiện thiếu ý, cần bổ sung một cách hợp lý, tránh làm rối bố cục bài thi.
Những sai lầm cần tránh lúc làm bài
Để bài làm đạt hiệu quả tốt nhất, thầy giáo Nguyễn Phi Hùng chỉ ra 5 sai lầm mà thí sinh cần tránh mắc phải.
Thứ nhất, trả lời quá ngắn gọn, vắn tắt ở phần đọc hiểu, đặc biệt là những câu yêu cầu lý giải, nhận xét hoặc nêu quan điểm. Câu trả lời cần đủ ý, có diễn giải rõ ràng, chu đáo và không nên chỉ viết một vài từ hoặc một câu quá chung chung.
Thứ hai, trình bày cụt ngủn với những câu thiếu chủ ngữ, vị ngữ. Bài viết gạch xoá lem nhem, sử dụng nhiều màu mực trong một bài thi hoặc trình bày tùy tiện gây mất thiện cảm cho người chấm.
Thứ ba, dùng các ký hiệu, sơ đồ trong bài làm (như dấu suy ra, mũi tên, ngoặc nhọn, ngoặc vuông, sơ đồ hình cây...). Những cách trình bày này có thể phù hợp khi ghi nháp hoặc trong quá trình ôn luyện, nhưng không phù hợp với bài làm chính thức.
Thứ ba, mắc các lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu (thiếu chủ ngữ, vị ngữ), lỗi diễn đạt. Những lỗi này đều có thể khiến bài làm bị trừ điểm.
Thứ tư, viết sai yêu cầu về hình thức, tự ý ngắt đoạn trong đoạn văn nghị luận; dồn toàn bộ ý vào một đoạn văn trong phần thân bài ở bài văn nghị luận. Thí sinh cần tránh vượt quá rất nhiều dung lượng mà đề bài yêu cầu trong khi nội dung bài viết dài dòng, thiếu trọng tâm.
Thứ năm, biến bài nghị luận văn học thành bài tóm tắt cốt truyện hoặc diễn xuôi, kể lể lại nội dung bài thơ hay bài nghị luận xã hội thiếu bằng chứng thực tế. Phần giải pháp (trong dạng đề nghị luận về vấn đề cần giải quyết) viết quá sơ sài, kêu gọi chung chung, sáo rỗng.
Về tâm lý, thầy giáo Nguyễn Phi Hùng khuyên học sinh giữ được sự bình tĩnh, tự tin và bản lĩnh trong phòng thi.
“Hãy tin vào quá trình ôn luyện miệt mài của mình, đọc kỹ đề, làm bài cẩn thận và nỗ lực đến phút cuối cùng”, giáo viên chia sẻ.
Xem thêm Đề tham khảo thi vào lớp 10 TPHCM năm 2026:
Mời bạn đọc theo dõi đề thi và đáp án tuyển sinh lớp 10 năm 2026 của các tỉnh, thành được cập nhật liên tục tại: Đề thi và đáp án thi lớp 10 năm 2026 của tất cả 34 tỉnh, thành
Tin Gốc: Dân Trí
