Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn tự coi mình là nhà đàm phán lão luyện và hiệu quả hơn bất kỳ ai. Tuy nhiên, ông dường như đang vấp phải trở ngại lớn nhất trong chiến sự Iran, khi những lời đe dọa, thậm chí cả hành động quân sự, không thể làm lung lay lập trường đối đầu cứng rắn của Tehran.
Với các mục tiêu liên tục thay đổi khiến việc đánh giá hiệu quả chiến dịch trở nên khó khăn, ông Trump cùng các trợ lý hàng đầu vẫn quả quyết rằng Mỹ đã chiến thắng và Iran đang “rất mong muốn đạt thỏa thuận”.
Ông Trump đầu tuần này hoãn kế hoạch nối lại các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, cho hay các quốc gia Arab ở vùng Vịnh đã thuyết phục ông làm vậy để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán nghiêm túc đang diễn ra.
Song Tổng thống Mỹ vẫn cảnh báo rằng ông đã yêu cầu các lãnh đạo quân sự “phải chuẩn bị sẵn sàng cho khả năng tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn, toàn diện vào Iran bất cứ lúc nào nếu hai bên không đạt thỏa thuận chấp nhận được”.
Bất chấp tình trạng bất ổn nội bộ ngày càng gia tăng, nền kinh tế bị tàn phá và nhiều lãnh đạo, chỉ huy bị hạ sát, không có bằng chứng nào cho thấy Iran sẽ đáp ứng các yêu cầu của ông Trump, theo Matthew Lee, nhà bình luận của AP. Nhiều yêu cầu trong số đó thậm chí bị nước này từ chối từ lâu.
“Trên thực tế, Iran còn tỏ ra kiên định hơn. Điều đó khiến các mục tiêu hàng đầu mà ông Trump tuyên bố vẫn chưa thể thực hiện được”, Lee nhận xét.
Iran vẫn chưa đồng ý từ bỏ chương trình hạt nhân hay tên lửa đạn đạo, cũng như chưa chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm của họ trong khu vực, bao gồm nhóm vũ trang Hamas ở Gaza, Hezbollah ở Lebanon, Houthi ở Yemen hay các nhóm dân quân ở Iraq.
Nhà Trắng hôm 25/5 bảo vệ cách tiếp cận của Tổng thống, nói rằng “ưu tiên của ông luôn là hòa bình và ngoại giao” nhưng ông sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận đặt nước Mỹ lên hàng đầu.
“Tổng thống Trump nắm giữ mọi lợi thế và luôn giữ tất cả các phương án trên bàn đàm phán một cách khôn ngoan để đảm bảo rằng Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân”, người phát ngôn Olivia Wales cho biết.
Chính quyền ông Trump dường như cũng bắt đầu thể hiện sự nhún nhường trước Iran, theo Aaron Blake, nhà bình luận cấp cao của CNN.
Mỹ ngày 26/5 tấn công bệ phóng tên lửa và xuồng cao tốc Iran xung quanh eo biển Hormuz, nhưng lập tức giải thích rằng đây là hành động “tấn công tự vệ” với mục tiêu “bảo vệ binh sĩ khỏi các mối đe dọa từ Iran”.
Cuối ngày hôm đó, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết họ đã “bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) của Mỹ và buộc một tiêm kích tàng hình F-35 phải rời khỏi không phận”, mô tả đây là “hành động đáp trả tương xứng”.
Trong khi Iran phản ứng đầy quyết liệt, câu trả lời của Mỹ lại mềm mỏng hơn, theo Blake. Ngoài việc Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) quả quyết lệnh ngừng bắn đang “tiếp diễn”, Ngoại trưởng Marco Rubio đã hai lần tránh đề cập về các cuộc tấn công khi được hỏi về chúng trong chuyến công du tại Ấn Độ. Lần đầu tiên, ông chỉ nói chung chung về các cuộc đàm phán hòa bình. Lần thứ hai, ông nói về sự cần thiết của việc mở cửa eo biển Hormuz.
Điều này gợi nhớ lại một vài sự kiện vào đầu tháng 5. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine tại buổi họp báo đã dẫn chứng việc Iran khai hỏa 9 lần vào các tàu thương mại và bắt hai tàu chở container, cũng như thực hiện hơn 10 cuộc tấn công vào lực lượng Mỹ.
Nhưng ông lập tức giảm nhẹ khi cho rằng tất cả đều “dưới ngưỡng để tái khởi động hành động quân sự lớn ở thời điểm này”. Ông mô tả đó là “các cuộc va chạm ở mức độ thấp”.
Mỹ thời gian đó cũng tấn công các cơ sở quân sự mà họ cho là chịu trách nhiệm về việc tấn công tàu chiến của Mỹ ở eo biển. Nhưng Tổng thống Trump đã hạ thấp mức độ nghiêm trọng của sự việc.
“Lệnh ngừng bắn vẫn diễn ra. Nó đang có hiệu lực”, ông nói với ABC News vào đầu tháng 5. Ông mô tả các cuộc tấn công của Mỹ chỉ là “đòn cảnh cáo nhẹ”.
Khi công bố lệnh ngừng bắn vào ngày 7/4, ông Trump đã nói rất rõ ràng rằng nó sẽ chỉ duy trì khi Iran mở cửa “hoàn toàn, ngay lập tức và đảm bảo an toàn” eo biển Hormuz. Lệnh ngừng bắn đã được gia hạn sau đó, nhưng Iran tới nay vẫn kiểm soát chặt chẽ eo biển.
“Bằng cách cố gắng duy trì lệnh ngừng bắn và hạ thấp các hành động quân sự của Iran, chính quyền ông Trump đang thể hiện nỗi lo lắng về nguy cơ xung đột tái bùng phát, cũng như mong muốn đạt được một thỏa thuận”, Blake, nhà bình luận của CNN, nhận xét.
Sách lược gia tăng áp lực, cả về kinh tế lẫn quân sự, của chính quyền ông Trump để buộc các chính phủ nước ngoài phải tuân theo ý muốn của mình đang không phát huy tác dụng tại Iran, theo Matthew Lee. Họ không nắm giữ một quân bài chiến lược nào hiệu quả tương đương quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.
Bất chấp tất cả những lời đe dọa gay gắt của ông Trump, Iran vẫn không sẵn lòng chấp nhận vượt quá những gì họ đã nhượng bộ trong cuộc đàm phán về thỏa thuận hạt nhân với các cường quốc thế giới dưới thời chính quyền Barack Obama. Tổng thống Trump từng gọi đó là thỏa thuận “tồi tệ nhất từ trước đến nay” do Mỹ đàm phán và ông đã rút khỏi thỏa thuận trong nhiệm kỳ đầu tiên vào năm 2018.
Ali Vaez, giám đốc phụ trách vấn đề Iran tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế, cho rằng hai đối thủ lâu năm đều không thấy họ là kẻ thất bại trong cuộc xung đột hiện tại.
“Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, cả Washington và Tehran dường như đều đang hành động dựa trên giả định rằng thời gian đang ủng hộ họ. Mỗi bên đều tin rằng lệnh phong tỏa và đối phó phong tỏa ở eo biển Hormuz làm tăng chi phí cho phía bên kia, đồng thời tạo ra khoảng thời gian trì hoãn để chuẩn bị cho khả năng nối lại các hành động thù địch”, ông Vaez nói.
Ông thêm rằng bất chấp tác động từ chiến dịch gây áp lực kinh tế của Mỹ, các quan chức Iran vẫn chưa chạm tới ngưỡng “phải chấp nhận những gì mà họ coi là yêu cầu đầu hàng”.
David Schenker, cựu trợ lý ngoại trưởng phụ trách Trung Đông trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump và hiện làm việc tại Viện Chính sách Cận Đông của Washington, đã mô tả tình hình hiện tại là “bế tắc”.
Ông cho biết Tổng thống Trump có thể có “những mối lo ngại” về việc quay trở lại xung đột quân sự toàn diện, đặc biệt xuất phát từ nỗi lo của các quốc gia vùng Vịnh về nguy cơ Iran trả đũa và sự biến động trên thị trường năng lượng, cùng với những tác động chính trị của nó tại Mỹ.
Rich Goldberg, người có quan điểm cứng rắn với Iran và là cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia trong cả hai nhiệm kỳ của ông Trump, khẳng định rằng Tổng thống vẫn đang nắm ưu thế, bao gồm cả vấn đề eo biển Hormuz. Ông cho rằng dù việc mở lại eo biển sẽ giảm bớt gánh nặng giá xăng dầu mà nhiều người Mỹ đang phải gánh chịu, điều đó không mang tính quyết định.
“Nỗi đau ngắn hạn tại các cây xăng đang làm mọi người quên đi vị thế thống trị năng lượng vốn có của Mỹ. Đây không phải là cuộc khủng hoảng vĩnh viễn”, Goldberg, hiện làm việc tại tổ chức tư vấn Quỹ Bảo vệ nền Dân chủ (FDD), cho hay.
Ngày 25-5, Nga tuyên bố sẽ tiến hành các cuộc tấn công "có hệ thống" nhằm vào các mục tiêu liên quan đến quân đội Ukraine và các trung tâm ra quyết định tại thủ đô Kiev, đồng thời kêu gọi người nước ngoài - bao gồm cả các nhà ngoại giao - rời khỏi thành phố càng sớm càng tốt.
Theo tuyên bố từ Bộ Ngoại giao Nga, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã thông báo với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio rằng động thái này nhằm đáp trả "những cuộc tấn công khủng bố liên tiếp của chính quyền Kiev" nhằm vào dân thường ở Nga.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Nga tiến hành một trong những đợt không kích dữ dội nhất nhằm vào Kiev kể từ đầu xung đột.
Giới chức Ukraine cho biết các cuộc tấn công cuối tuần qua khiến ít nhất hai người thiệt mạng, 91 người bị thương và khoảng 300 địa điểm trên khắp thành phố bị hư hại.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha kêu gọi các đồng minh không nhượng bộ trước "sự tống tiền của Nga", trong khi phái bộ EU tại Kiev cũng khẳng định sẽ tiếp tục ở lại Ukraine.
Israel đã tăng cường không kích miền nam Lebanon sau khi Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố đẩy mạnh chiến dịch quân sự nhằm "nghiền nát" lực lượng Hezbollah, Hãng thông tấn AFP ngày 25-5 đưa tin.
Ông Netanyahu cho biết Hezbollah đang gia tăng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone), bao gồm cả drone điều khiển bằng cáp quang, nhưng khẳng định Israel sẽ mở rộng quy mô tấn công và tăng cường hỏa lực để đáp trả.
Theo Hãng thông tấn quốc gia Lebanon (NNA), hàng chục cuộc không kích của Israel đã nhắm vào nhiều khu vực ở miền nam Lebanon và thung lũng Bekaa trong ngày, khiến ít nhất ba người thiệt mạng.
Trước đó, Israel cũng ban hành lệnh sơ tán đối với 10 ngôi làng với cáo buộc Hezbollah vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Giá dầu thế giới trong ngày 25-5 đã giảm mạnh gần 7% khi thị trường kỳ vọng Mỹ và Iran đang tiến gần hơn tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột ở Trung Đông, qua đó mở đường cho hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz được khôi phục.
Giá dầu Brent giảm 7,24 USD - tương đương gần 7% - xuống còn 96,30 USD/thùng. Trong khi đó, dầu thô WTI giảm 6,30 USD - tương đương 6,5% - xuống còn 90,88 USD/thùng.
Đà giảm diễn ra sau thông tin các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran đã đạt một số tiến triển trong dự thảo biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần ba tháng qua.
Giới chức bang California cho biết nguy cơ phát nổ tại bồn chứa hóa chất công nghiệp quá nhiệt ở thành phố Garden Grove (quận Cam) đã được loại bỏ sau khi xuất hiện một vết nứt giúp giảm áp suất bên trong.
Tuy nhiên, 50.000 người dân tại đây vẫn phải tiếp tục sơ tán do nguy cơ rò rỉ hóa chất độc hại.
Sự cố xảy ra tại cơ sở của công ty GKN Aerospace từ ngày 22-5, liên quan đến bồn chứa methyl methacrylate - một loại hóa chất rất dễ cháy.
Trước đó, giới chức lo ngại bồn chứa có thể vỡ hoặc phát nổ, làm rò rỉ tới khoảng 26.500 lít hóa chất độc hại và gây nguy hiểm cho các khu vực lân cận.
Lực lượng cứu hỏa cho biết nhiệt độ của bồn chứa đã giảm từ hơn 38°C xuống khoảng 34°C nhờ hoạt động phun nước làm mát liên tục. Thống đốc Gavin Newsom cũng xác nhận bang đã nhận được hỗ trợ khẩn cấp từ chính phủ liên bang để xử lý sự cố.
Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva đã bắt đầu quá trình xạ trị phòng ngừa sau khi phẫu thuật cắt bỏ một tổn thương da ác tính trên da đầu hồi tháng trước, theo thông báo từ Bệnh viện Sirio-Libanes ở thành phố Sao Paulo.
Khối u của ông Lula được xác định là ung thư biểu mô tế bào đáy - dạng ung thư da phổ biến, thường liên quan đến việc tiếp xúc lâu dài với ánh nắng mặt trời. Bệnh viện cho biết các bác sĩ quyết định thực hiện thêm đợt xạ trị bề mặt nhằm giảm nguy cơ tái phát.
Ông Lula hiện 80 tuổi và đang chuẩn bị tranh cử nhiệm kỳ tổng thống thứ tư trong cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào tháng 10. Trong những tháng gần đây, nhà lãnh đạo Brazil liên tục chia sẻ hình ảnh tập luyện thể dục trên mạng xã hội nhằm trấn an những lo ngại liên quan đến sức khỏe và tuổi tác.
Nghi phạm Cole Allen (31 tuổi, bang California) bị cho là đã tiến hành vụ tấn công tối 25-4 (giờ địa phương) tại khách sạn Washington Hilton - nơi Tổng thống Trump cùng hàng trăm quan chức và nhà báo tham dự một buổi tiệc truyền thông thường niên.
Theo Hãng tin AP ngày 30-4, dựa trên hồ sơ công tố, Allen mặc đồ đen, đeo cà vạt đỏ khi chụp bức ảnh trong phòng, với các vũ khí đã chuẩn bị gồm túi đạn, bao đeo súng và một con dao.
Ngay trước thời điểm hành động, người này còn kiểm tra các trang web theo dõi lịch trình của Tổng thống, bao gồm cả hình ảnh trực tiếp ông Trump đến khách sạn.
Khoảng 20h30, Allen rời phòng, trong khi các email được cài đặt sẵn với tiêu đề "Lời xin lỗi và giải thích" được gửi đến người thân và bạn bè, kèm theo nội dung được cho là "tuyên ngôn" giải thích động cơ.
Trong đó nghi phạm liệt kê các mục tiêu của cuộc tấn công là thành viên chính quyền ông Trump, "ưu tiên từ cấp cao nhất xuống cấp thấp", cho biết không có ý định tấn công lực lượng thực thi pháp luật hay khách trong khách sạn.
Các điều tra viên chỉ ra Allen sau đó lao qua khu vực kiểm soát an ninh gần phòng tiệc và nổ súng về phía cầu thang dẫn xuống hội trường.
Một đặc vụ của Mật vụ Mỹ đã bắn trả nhiều phát nhưng không trúng. Nghi phạm bị khống chế sau khi ngã xuống trong lúc hỗn loạn.
Ông Trump không bị thương và được đội an ninh nhanh chóng hộ tống rời khỏi khu vực. Một đặc vụ bị trúng đạn, nhưng nhờ mặc áo chống đạn nên đã sống sót.
Theo công tố viên liên bang Charles Jones, hành động của Allen thể hiện "ý định giết người rõ ràng" và gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với cộng đồng.
Cơ quan công tố đã đề nghị tòa án tiếp tục giam giữ bị cáo trong thời gian chờ xét xử, bất chấp việc người này không có tiền án.
Các tài liệu điều tra cũng cho thấy vụ tấn công có thể đã được lên kế hoạch từ trước đó nhiều tuần.
Cụ thể, Allen đã đặt phòng tại khách sạn Washington Hilton từ ngày 6-4 - trong khi sự kiện tiệc tối dành cho phóng viên Nhà Trắng diễn ra vào ngày 25-4.
Nghi phạm di chuyển xuyên nước Mỹ bằng tàu hỏa từ California, mang theo các vũ khí gồm súng shotgun, súng ngắn và nhiều con dao. Trong hành trình, Allen thậm chí còn ghi chép cảm nhận về phong cảnh dọc đường.
Khi đến khách sạn, người này tỏ ra bất ngờ trước điều mà anh ta cho là lỗ hổng an ninh, viết rằng có thể mang nhiều vũ khí vào mà "không ai nghĩ mình là mối đe dọa".
Theo hồ sơ tòa án, khi đến khu vực lối vào khách sạn, nghi phạm đã bỏ áo khoác dài và lao qua một cổng dò kim loại, sẵn sàng sử dụng súng.
Allen đã ra tòa lần đầu ngày 28-4 với cáo buộc mưu sát Tổng thống. Luật sư của bị cáo, Tezira Abe, cho biết thân chủ của bà không có tiền án và vẫn được coi là vô tội cho đến khi có phán quyết cuối cùng.
Đây là vụ việc được cho là âm mưu ám sát thứ ba nhằm vào ông Trump trong chưa đầy hai năm. Sau sự cố, Nhà Trắng chỉ trích các đối thủ chính trị và truyền thông đã góp phần kích động chủ nghĩa cực đoan.
"Tiêm kích F/A-18 Hornet thuộc Liên đoàn Không quân Thủy quân lục chiến số 11 đã gặp sự cố không gây chết người vào trưa 13/6 (rạng sáng nay giờ Hà Nội), khi đang thực hiện nhiệm vụ huấn luyện thường lệ", Thủy quân lục chiến Mỹ ra thông cáo cho biết hôm nay.
Video do người dân ghi hình cho thấy phi công phóng ghế thoát hiểm, trong khi tiêm kích nghiêng cánh, mất độ cao rồi lao vào núi và phát nổ. Cảnh sát địa phương sau đó tìm thấy phi công, cho biết người này không gặp nguy hiểm tính mạng.
Sự việc gây cháy rừng và khiến những người cắm trại gần đó phải sơ tán. Sở cứu hỏa thị trấn Naches, bang Washington, cho biết đã khống chế được ngọn lửa. "Xe bồn tiếp nước vẫn sẽ túc trực tại khu vực và nhiều khả năng sẽ quay lại vào ngày 14/6 để hỗ trợ hoạt động xử lý, dập tắt hoàn toàn các điểm cháy còn sót lại", cơ quan này cho hay.
Nguyên nhân dẫn tới vụ rơi chưa được công bố. Không đoàn Thủy quân lục chiến số 3, đơn vị chủ quản của Liên đoàn 11, thông báo đã mở cuộc điều tra về sự việc.
Liên đoàn Không quân Thủy quân lục chiến số 11 được biên chế hai đơn vị chiến đấu cơ F/A-18C Hornet là Phi đoàn Tiêm kích số 232 và 323.
F/A-18C Hornet là biến thể một chỗ ngồi của dòng tiêm kích hạm F/A-18, được sản xuất trong giai đoạn 1974-2000. Dòng Hornet được biên chế cho Thủy quân lục chiến Mỹ từ năm 1983, các đơn vị chiến đấu của hải quân Mỹ cũng triển khai loại máy bay này sau đó một năm. Mỗi chiếc Hornet có giá xuất xưởng khoảng 29 triệu USD, tương đương khoảng 56 triệu USD hiện nay.
Hải quân Mỹ đã loại biên toàn bộ lực lượng F/A-18 Hornet để chuyển sang phiên bản F/A-18E/F Super Hornet, biên chế từ năm 1999. Dù mang cùng định danh F/A-18 và có hình dáng bên ngoài tương đồng, Super Hornet là mẫu máy bay hoàn toàn mới, có tính năng kỹ chiến thuật vượt trội so với dòng Hornet đời cũ.
Thủy quân lục chiến Mỹ cũng giải thể nhiều đơn vị Hornet, hiện chỉ còn 5 phi đoàn vận hành loại máy bay này, trong đó một số đơn vị đang chuẩn bị chuyển loại sang tiêm kích tàng hình F-35C.
