Sự cố mới nhất này không chỉ làm dấy lên nghi vấn về tuyên bố ưu thế trên không của Washington, mà còn kéo theo một chiến dịch cứu nạn phức tạp và đầy rủi ro ngay trên không phận Iran, báo New York Times ngày 4-4 đưa tin.
Cụ thể, chiếc tiêm kích F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ đã bị Iran bắn hạ tại khu vực tây nam Iran vào ngày 3-4.
Đây là lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát, một máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn rơi trong lãnh thổ Iran, tạo ra cú sốc đáng kể đối với chính quyền Tổng thống Trump – vốn nhiều lần khẳng định Washington đã kiểm soát bầu trời Tehran trong chiến dịch quân sự kéo dài nhiều tuần qua.
Hai phi công điều khiển chiếc F-15 kịp thời nhảy dù thoát khỏi máy bay trước khi bị phá hủy.
Theo thông tin mới nhất, phía Mỹ mới chỉ giải cứu được một người, trong khi người còn lại vẫn mất tích, làm dấy lên cuộc chạy đua tìm kiếm giữa lực lượng Mỹ và Iran.
Trực thăng Mỹ nỗ lực xác định vị trí phi công đang mất tích còn lại – Video: X/@Osinttechnical
Ngay trong cùng ngày, một máy bay tấn công A-10 Warthog của Không quân Mỹ cũng gặp nạn tại khu vực vịnh Ba Tư, gần eo biển Hormuz. Dù nguyên nhân chưa được công bố, phi công duy nhất trên máy bay đã được giải cứu an toàn.
Việc hai máy bay quân sự gặp sự cố trong cùng ngày cho thấy mức độ rủi ro ngày càng gia tăng đối với các hoạt động không kích của Mỹ trong khu vực.
Diễn biến này xảy ra chỉ vài ngày sau khi ông Trump tuyên bố Mỹ đang tiến gần tới việc đạt được các mục tiêu quân sự, thậm chí đe dọa sẽ “đưa Iran trở lại thời kỳ đồ đá”.
Tuy nhiên việc Iran bắn hạ được tiêm kích F-15E cho thấy hệ thống phòng không của Tehran vẫn duy trì năng lực tác chiến đáng kể, bất chấp các đợt không kích liên tục.
Ngay sau khi tiêm kích F-15 bị bắn rơi, quân đội Mỹ đã triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn quy mô lớn tại khu vực tây nam Iran.
Các hình ảnh được xác minh cho thấy máy bay vận tải C-130 cùng nhiều trực thăng quân sự bay ở độ cao thấp nhằm tìm kiếm vị trí phi công còn mất tích
Tuy nhiên nhiệm vụ này diễn ra trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm. Trong quá trình cứu hộ, một trực thăng UH-60 Black Hawk của Mỹ đã bị trúng hỏa lực từ mặt đất của Iran. Dù vậy, tổ lái vẫn kịp đưa máy bay rời khỏi khu vực nguy hiểm và hạ cánh an toàn tại Iraq.
Về phía Iran, nước này đã treo thưởng cho việc bắt giữ phi công Mỹ còn lại, yêu cầu phải giao nộp còn sống cho lực lượng an ninh. Truyền thông nhà nước Iran đồng thời công bố các hình ảnh được cho là mảnh vỡ của chiếc F-15E, củng cố tuyên bố đã bắn hạ máy bay này.
Cảnh sát Iran nổ súng vào hai chiếc trực thăng HH-60W của Không quân Mỹ, khi hai máy bay này đang tìm kiếm phi hành đoàn chiếc F-15E – Video: X/@Osinttechnical
Chiếc F-15E Strike Eagle bị bắn hạ là dòng tiêm kích đa nhiệm, được đưa vào sử dụng từ năm 1986, có thể thực hiện cả nhiệm vụ không đối không và không đối đất.
Dù sở hữu tốc độ cao và khả năng mang tải trọng lớn, dòng máy bay này không có tính năng tàng hình như các thế hệ tiêm kích hiện đại hơn.
Sự kiện này, cùng với việc một trực thăng cứu hộ bị tấn công và cường kích A-10 gặp nạn, cho thấy chiến trường Iran vẫn là môi trường đầy thách thức đối với quân đội Mỹ. Nó cũng làm nổi bật khả năng phòng không của Tehran vẫn chưa hề suy yếu sau 5 tuần giao tranh, bất chấp những gì Washington đã tuyên bố.
Liên quan vụ các bộ trưởng Peru từ chức, AFP hôm 23.4 đưa tin Ngoại trưởng lẫn Bộ trưởng Quốc phòng cho rằng uy tín của Peru đang bị đe dọa sau khi Tổng thống lâm thời Jose Maria Balcazar hôm 21.4 cho biết sẽ để người chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống vòng hai vào tháng 6 quyết định việc hoàn tất thương vụ mua tiêm kích F-16.
Phát biểu trên đài phát thanh RPP, Ngoại trưởng Hugo de Zela giải thích rằng "quyết định chính trị của ông Balcazar gây nguy hại cho đất nước và làm suy giảm uy tín quốc gia".
Theo ông, các hợp đồng mua F-16 đã được ký kết, và việc ngừng triển khai vào thời điểm này đã biến Peru trở thành "một quốc gia không đáng tin cậy trong quá trình đàm phán".
Còn Bộ trưởng Quốc phòng Carlos Diaz cũng đưa ra lý do tương tự cho quyết định rời ghế, đồng thời nhấn mạnh việc mua máy bay chiến đấu không mang tính chính trị mà nhằm "bảo đảm an ninh và quốc phòng" của Peru.
Tuần trước, Đại sứ Mỹ tại Peru Bernardo Navarro đã đưa ra lời cảnh báo được cho là liên quan đến thương vụ này.
Trên mạng xã hội X, Đại sứ Navarro nhấn mạnh nếu có bên đối xử với Mỹ "thiếu thiện chí và làm tổn hại lợi ích của Mỹ", thay mặt cho chính quyền Tổng thống Donald Trump, ông sẽ viện dẫn mọi công cụ cần thiết để bảo vệ lợi ích, sự thịnh vượng và an ninh của Mỹ cũng như tại khu vực sân sau của nước này.
Hồi tháng 10.2024, Peru công bố kế hoạch hiện đại hóa lực lượng phòng không già cỗi bằng việc mua một phi đội máy bay chiến đấu hiện đại. Sau đó, ủy ban đánh giá của nhà nước của Peru đã chọn F-16 thay vì các dòng tiêm kích Rafale của Pháp và Gripen của Thụy Điển.
Tuy nhiên, hiện thương vụ quan trọng lại bị cuốn vào cuộc bầu cử tổng thống đầy hỗn loạn, với nhiều vấn đề về hậu cần, các cáo buộc gian lận chưa được kiểm chứng và việc kiểm phiếu bị chậm trễ.
Mười ngày sau khi cử tri Peru bỏ phiếu vòng đầu, vẫn chưa xác định được ứng viên nào sẽ đối mặt ứng viên bảo thủ Keiko Fujimori trong vòng hai dự kiến diễn ra vào tháng 6.
Không quân Mỹ ngày 6/5 thông báo oanh tạc cơ B-1B Lancer số đuôi 86-0115 đã rời căn cứ Tinker ở bang Oklahoma sau gần hai năm sửa chữa nhằm khôi phục năng lực tác chiến. Hơn 200 quân nhân và nhân viên dân sự thuộc Phi đoàn Bảo dưỡng Máy bay số 567 đã tham gia quá trình khôi phục chiếc B-1B, với khoảng 500 linh kiện được thay thế trên phi cơ.
Phi cơ trước đó trải qua đợt bay thử với thân vỏ trần, không có sơn bên ngoài. Đây là quy trình nhằm xác nhận khả năng hoạt động của các hệ thống trên máy bay, trước khi chiếc B-1B được đánh giá là đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ và sơn lại.
Máy bay 86-0115 bị không quân Mỹ loại biên hồi năm 2021 rồi chuyển tới Không đoàn Bảo dưỡng và Tái chế Hàng không (AMARG) số 309 ở căn cứ Davis-Monthan thuộc bang Arizona, còn có biệt danh là "nghĩa địa máy bay" của quân đội Mỹ. Phi cơ được niêm cất ở trạng thái "Type 2000", cho phép khôi phục và đưa trở lại biên chế sau vài tháng nếu có yêu cầu.
Không quân Mỹ hồi năm 2024 cho biết 86-0115 được hồi sinh nhằm thay thế chiếc B-1B mang số đuôi 86-0126, vốn bị hư hại nặng trong quá trình nâng cấp tại cơ sở của tập đoàn Boeing. Chi phí khôi phục 86-0115 được đánh giá là rẻ hơn so với sửa chữa chiếc 86-0126.
Quyết định cũng nhằm đáp ứng yêu cầu của quốc hội Mỹ về duy trì 45 oanh tạc cơ B-1B trong biên chế không quân.
Oanh tạc cơ B-1B được sản xuất trong giai đoạn 1983-1988, chiếc đầu tiên được đưa vào biên chế ngày 1/10/1986. B-1B được trang bị 6 giá treo gắn ngoài cùng ba khoang vũ khí trong thân, cho phép nó mang theo 57 tấn vũ khí các loại, là oanh tạc cơ chiến lược có tải trọng vũ khí lớn nhất của Mỹ.
Dòng máy bay này dự kiến bị loại biên vào năm 2030, song đã được kéo dài thời gian hoạt động đến ít nhất là năm 2037.
Trong thông cáo được đăng trên website của Bộ Tài chính Mỹ ngày 21.7, Cục Dịch vụ Tài chính thuộc bộ này cho hay đã rà soát 885 triệu khoản thanh toán với tổng trị giá gần 2.700 tỉ USD. Quá trình rà soát từ tháng 3.2025 phát hiện hơn 4.900 khoản giải ngân trị giá 99 triệu USD liên quan đến những người nhận đã qua đời.
Các khoản thanh toán trên đã được hoàn trả cho các cơ quan liên bang để xem xét lại trước khi giải ngân.
Con số 99 triệu USD chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng số 2.700 tỉ USD được Bộ Tài chính rà soát, nằm trong nỗ lực của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm trấn áp tình trạng lãng phí, gian lận và lạm dụng quỹ công.
Trong thông cáo, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết cơ quan này đã thực hiện đúng cam kết trọng tâm của Tổng thống Trump về việc chặn đứng các khoản thanh toán sai quy định và gian lận trước khi chuyển tiền, đồng thời củng cố tính toàn vẹn của hệ thống thanh toán liên bang.
Để ngăn chặn dòng tiền thất thoát, Bộ Tài chính đã sử dụng chương trình "Do Not Pay" (Không thanh toán). Đây là hệ thống giúp xác nhận danh tính, điều kiện thụ hưởng và tài khoản ngân hàng của người nhận trước khi chuyển tiền, cùng một số công cụ xác minh mới.
Vào tháng 2 vừa qua, Tổng thống Donald Trump đã ký ban hành Đạo luật Chấm dứt thanh toán sai cho người đã khuất, cho phép Bộ Tài chính quyền truy cập vĩnh viễn vào "Hồ sơ tử vong đầy đủ" của Cơ quan An sinh Xã hội. Nhờ biện pháp này, bộ dự kiến mang lại 330 triệu USD lợi ích ròng từ việc cắt giảm các khoản chi trả sai mục đích.
