Mỹ hiện có hàng triệu bồn chứa hóa chất phục vụ các nhà máy sản xuất thuộc nhiều lĩnh vực. Theo các chuyên gia, các bồn chứa này hiếm khi gặp sự cố nghiêm trọng nếu chúng được bảo trì và kiểm định đúng quy trình.
Nhưng chỉ trong một tuần, khu vực Bờ Tây nước Mỹ ghi nhận hai sự cố lớn liên quan đến bồn hóa chất. Hôm 22/5, bồn hóa chất ở nhà máy hàng không GKN Aerospace bị quá nhiệt, đe dọa gây vụ nổ thảm khốc trong khu vực, buộc giới chức phải sơ tán hơn 50.000 người ở quận Cam.
Ngay khi nguy cơ nổ bồn chứa này được kiểm soát, một bồn hóa chất tại nhà máy giấy Nippon Dynawave ở Longview, bang Washington, bị vỡ hôm 26/5, khiến hai người thiệt mạng, 9 người mất tích và được nhận định là đã tử vong. Đây có thể là thảm kịch công nghiệp gây chết người nhiều nhất trong lịch sử hiện đại của bang Washington, Thống đốc Bob Ferguson cho hay.
Các sự cố làm dấy lên nhiều lo ngại về mức độ an toàn của các bồn chứa ở Mỹ, cũng như vai trò của chính quyền liên bang và địa phương trong giám sát các doanh nghiệp sử dụng hóa chất nguy hiểm.
Trong cuộc họp tại Tòa thị chính thành phố Garden Grove thuộc quận Cam tối 26/5, nhiều người dân đã bày tỏ bức xúc vì bồn chứa hàng triệu lít hóa chất MMA có nguy cơ cháy nổ cao lại được nhà máy GKN Aerospace đặt trong phạm vi 1,6 km quanh trường học và nhà dân. Nhiều người yêu cầu giới chức đóng cửa nhà máy này.
Giáo sư kỹ thuật hóa học Stephen Kmiotek tại Viện Bách khoa Worcester cho biết bồn chứa hóa chất được sử dụng trong hầu hết ngành công nghiệp, do phần lớn nhà máy đều cần hóa chất trong công đoạn sản xuất.
Ông cho hay tỷ lệ xảy ra sự cố với các bồn chứa này là 1 trên một triệu bồn mỗi năm, và có rất nhiều biện pháp để đảm bảo an toàn cho các cơ sở như vậy. Tuy nhiên, điều quan trọng là các nhà máy có duy trì quy trình kiểm tra, bảo dưỡng phù hợp hay không, đặc biệt là với các bồn chứa cũ.
Tại Mỹ, các nhà máy sử dụng bồn chứa hóa chất chịu sự quản lý của cả cấp bang và liên bang. Ở cấp liên bang, nhà máy phải cung cấp thông tin về hóa chất nguy hiểm, rủi ro liên quan, quy trình vận hành an toàn và phương án ứng phó khẩn cấp cho các cơ quan chức năng.
Các đơn vị liên bang như Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) và Ủy ban An toàn Hóa chất Mỹ (CSB) chịu trách nhiệm giám sát việc thực thi quy định an toàn của nhà máy.
EPA đã tham gia ứng phó trong cả hai sự cố bồn chứa, trong khi CSB ngày 28/5 cho biết sẽ mở cuộc điều tra sự cố vỡ ở Washington. CSB là cơ quan liên bang độc lập, chuyên điều tra các sự cố có thể gây “phát tán thảm khốc các chất cực kỳ nguy hại”.
Các quy định liên bang yêu cầu cơ sở lưu trữ hoặc sử dụng hóa chất nguy hiểm phải duy trì “phiếu an toàn hóa chất”, trong đó nêu rõ rủi ro và hướng dẫn ứng phó khẩn cấp. Doanh nghiệp phải chia sẻ thông tin này với giới chức bang, bộ lạc và địa phương. Theo quy định về quyền được biết của EPA, nhà máy cũng phải cho phép lực lượng cứu hỏa kiểm tra khi có yêu cầu.
Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Mỹ (OSHA) cũng ban hành tiêu chuẩn Quản lý An toàn Quy trình (PSM) đối với các ngành sử dụng hoặc lưu trữ hóa chất đặc biệt nguy hiểm. Tiêu chuẩn này bao gồm yêu cầu về kiểm tra, đào tạo, giấy phép làm việc đặc biệt, quy trình vận hành, cũng như kế hoạch và phương án ứng phó khẩn cấp.
Nhà máy hàng không GKN Aerospace ở quận Cam phải tuân thủ quy định này, do sử dụng hóa chất thuộc diện quản lý. Chưa rõ nhà máy giấy Nippon Dynawave có phải tuân thủ các tiêu chuẩn PSM hay không.
Ở cấp bang và địa phương, lực lượng thanh tra, cứu hỏa và đội xử lý vật liệu nguy hiểm dựa vào các thông tin trên để kiểm tra điều kiện an toàn tại cơ sở, lập kế hoạch ứng phó và can thiệp khi xảy ra sự cố.
Marissa Baker, phó giáo sư Khoa học Môi trường và Sức khỏe Nghề nghiệp thuộc Đại học Washington, cho biết trách nhiệm giám sát an toàn trực tiếp tại hai nhà máy thuộc về các cơ quan cấp bang ở Washington và California, cùng lực lượng phòng cháy chữa cháy địa phương và các đội xử lý vật liệu nguy hiểm. Việc kiểm tra thuộc trách nhiệm của Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp California và Sở Lao động và Công nghiệp bang Washington.
Tại bang Washington, số cơ sở hóa chất lớn hơn nhiều so với quy mô lực lượng thanh tra, nên cơ quan lao động bang thường chỉ tiến hành điều tra khi có khiếu nại hoặc xảy ra sự cố, bà Baker giải thích.
Bà nói Nippon Dynawave, công ty vận hành nhà máy giấy ở Washington, từng bị Sở Lao động và Công nghiệp bang điều tra hai lần, dù không liên quan đến sự cố hiện tại. Cơ sở này cũng từng xảy ra hỏa hoạn trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, rủi ro đối với cộng đồng từ những bồn chứa như vậy không phải lúc nào cũng dễ xác định. Stephen Lester, chuyên gia y tế công cộng, cho biết ông lo ngại về khoảng trống trong các tiêu chuẩn đánh giá mức độ phơi nhiễm. Theo ông, nhiều tiêu chuẩn hiện nay chủ yếu áp dụng cho môi trường làm việc, trong khi chưa có ngưỡng rõ ràng để xác định mức tiếp xúc an toàn của người dân sau một vụ rò rỉ hoặc nổ hóa chất.
“Nếu không có các hướng dẫn dựa trên sức khỏe, sẽ có người phải tự đánh giá mức nào là chấp nhận được và mức nào là không”, ông Lester, người có hơn 40 năm hỗ trợ cộng đồng đánh giá rủi ro sức khỏe, nói.
Theo ông, các tiêu chuẩn tại nơi làm việc cũng thường dựa trên thể trạng của nam giới trưởng thành trung bình, nên chưa phản ánh đầy đủ rủi ro với trẻ em, người cao tuổi hoặc người bị suy giảm miễn dịch do ảnh hưởng từ các sự cố bồn hóa chất.
“Đây là tình huống rất khó. Tôi hiểu áp lực mà các nhà khoa học và chuyên gia độc chất học phải đối mặt khi tư vấn cho người ra quyết định”, ông Lester nói. “Họ phải đưa ra nhận định tốt nhất dựa trên thông tin hiện có, các nghiên cứu đã được thực hiện và hiểu biết được chấp nhận rộng rãi về mức độ phơi nhiễm với những hóa chất này”.
Theo đó, một khoản phụ thu thường niên sẽ được áp lên các căn nhà thứ hai có giá trên 5 triệu USD, trong trường hợp chủ sở hữu có nơi cư trú chính nằm ngoài TP.
Đề xuất được xem là lời hứa của ông Mamdani trong việc bảo vệ tầng lớp lao động, bù đắp thâm hụt ngân sách và giảm thiếu hụt nhà ở.
Tuy nhiên, nó ngay lập tức châm ngòi cho một cuộc tranh luận về ranh giới của sự công bằng và nỗi lo ngại về một cuộc "tháo chạy" của các thế lực kinh tế khỏi New York.
Trong tiếng Pháp, "pied-à-terre" có nghĩa là "bàn chân trên mặt đất" - cụm từ ám chỉ những căn nhà thứ hai, thứ ba nằm ở trung tâm TP lớn mà chủ nhân không thực sự sinh sống, chỉ ghé qua vài lần trong năm.
Tại New York, loại hình này vô cùng phổ biến, nhất là trên cung đường Billionaire's Row (Dãy nhà tỉ phú) ở Manhattan - nơi tập trung những tòa tháp chọc trời, có dân cư sang trọng, nhưng thưa thớt đèn giữa lòng TP.
Theo thông tin từ Văn phòng Thị trưởng New York, đề xuất mới của ông Mamdani nhắm vào những cư dân siêu giàu và giới tinh hoa toàn cầu - những người đang sử dụng bất động sản tại đây như một phương tiện cất giữ tài sản thay vì cư trú.
Dự kiến chính sách sẽ mang lại ít nhất 500 triệu USD/năm - tương đương 9% mức thâm hụt ngân sách hiện tại.
Thuế này sẽ áp dụng lên khoảng 13.000 bất động sản thuộc hàng đắt đỏ nhất nước Mỹ - từ căn penthouse trị giá 238 triệu USD của tỉ phú Ken Griffin, đến căn hộ 20,5 triệu USD mua bằng tiền mặt của nhà buôn ô tô người Nga Alexander Varshavsky.
Bên cạnh doanh thu trực tiếp, chính sách còn hứa hẹn mang lại lợi ích gián tiếp: nếu các chủ nhân chọn bán lại bất động sản để né thuế, TP sẽ thu thêm thuế chuyển nhượng. Mức thuế kết hợp có thể lên tới gần 6% giá trị giao dịch đối với bất động sản trên 25 triệu USD.
Đồng thời những căn hộ này có thể được mua lại hoặc cho thuê bởi cư dân thường trú, góp phần giảm bớt tình trạng khan hiếm nhà ở.
Thực tế, đây không phải lần đầu phương án này xuất hiện. Trước đó các công đoàn lao động New York đã vận động cho chính sách tương tự từ năm 2014. Đến năm 2019, một đề xuất đã tiến rất gần đến đích, nhưng bị chặn lại một phần do sức ép vận động hành lang từ ngành bất động sản.
Một khảo sát mới ghi nhận 93% người dân TP đồng thuận với đề xuất, trong bối cảnh tỉ lệ căn hộ trống cho thuê tại TP đã rơi xuống mức thấp lịch sử là 1,4%.
Với những căn hộ có giá dưới 1.650 USD/tháng, tỉ lệ này thậm chí còn chưa đến 1%, khiến việc tìm nhà giá rẻ tại New York hiện nay không khác gì "mò kim đáy bể".
Phát biểu với Đài CBS News, một phát ngôn viên Hội đồng lập pháp New York cho biết các chuyên gia luật đã ủng hộ đánh thuế nhà ở thứ hai từ lâu. Họ cho rằng chúng sẽ giúp cải thiện khả năng chi trả nhà ở bằng cách khuyến khích chủ sở hữu nhà thứ hai cho thuê dài hạn thay vì để trống.
Tuy nhiên, theo tờ Washington Post, nhiều nhà phân tích cảnh báo việc áp thuế có thể phản tác dụng khi khiến giới siêu giàu rời bỏ TP.
Ông Bruce Blakeman, ứng cử viên của Đảng Cộng hòa cho chức thống đốc bang New York, đã kịch liệt phản đối ý tưởng này. Ông cho rằng đề xuất "đang tìm cách tăng thuế bất động sản và lấy đi một nửa ngôi nhà thông qua loại thuế mới".
Đồng quan điểm, ông Steven Fulop, Giám đốc điều hành Tổ chức Partnership for New York City, nhận định chính sách có thể gây ra hiệu ứng tiêu cực đối với kinh tế đầu tư, đẩy các công ty của giới siêu giàu ra khỏi TP, đặc biệt nếu các lãnh đạo của họ đặt trụ sở ở nơi khác.
Tại hội nghị Milken ở Beverly Hills, tỉ phú Ken Griffin đã chỉ trích gay gắt đề xuất này và cho biết Quỹ phòng hộ Citadel của ông - đơn vị đã chuyển về Miami 4 năm trước - sẽ tiếp tục "đầu tư lớn hơn" tại Miami thay vì quay lại New York.
Tỉ phú cũng nêu khả năng sẽ không tiếp tục dự án xây dựng trị giá 6 tỉ USD trên đại lộ Park nổi tiếng ở Manhattan.
Bên cạnh đó, một số doanh nhân thừa nhận mức thuế với họ chỉ là con số nhỏ, nhưng phản bác cách đánh thuế này thiếu công bằng. Một doanh nhân sở hữu căn hộ bên bờ sông Hudson ở West Village khẳng định ông đã phải tự lực vươn lên để có được tài sản như hiện tại.
Trong khi đó, tỉ phú Steve Roth đánh giá cụm từ "đánh thuế người giàu" không khác gì những lời lẽ mang tính phân biệt, đồng thời cho rằng nhóm 1% giàu nhất nên được "khen ngợi và cảm ơn" vì những đóng góp của họ.
Dù giới nhà giàu New York thường xuyên đe dọa sẽ "di cư" để phản đối việc áp thuế, các số liệu thực tế hầu như không phản ánh điều đó. Phần lớn các đại gia vẫn chưa có hành động cụ thể và đang trong trạng thái "cảnh giác cực độ", theo ông Scott Bok - cựu Giám đốc điều hành Ngân hàng Greenhill & Co.
Trong lúc chờ chính sách được thông qua, họ chọn cách liên hệ với các cố vấn tài chính để tìm phương án hạn chế tác động của sắc thuế mới.
Ngoài ra, theo Đài CNBC, ở cấp độ cá nhân, một số chủ sở hữu cũng đang xem xét chuyển đổi mục đích sử dụng bất động sản sang cho thuê dài hạn để thoát khỏi diện chịu thuế, hoặc tranh thủ bán ra trước khi luật có hiệu lực.
Theo Guardian, nhiều cảnh sát đã được triển khai và các trạm kiểm soát được thiết lập xung quanh khách sạn Serena ở Islamabad, Pakistan ngày 19/4.
Hai nguồn tin an ninh Pakistan cho biết các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran nhiều khả năng sẽ diễn ra trước ngày 24/4 tới.
Trả lời Al Jazeera với điều kiện ẩn danh, các nguồn tin này cho biết họ đưa ra kết luận trên dựa vào một số yếu tố sau.
Đầu tiên, họ dẫn chứng việc "2 máy bay vận tải hạng nặng C-17 Globemaster của Mỹ đã hạ cánh xuống căn cứ không quân Noor Khan ở Rawalpindi, gần thủ đô Islamabad của Pakistan".
Họ cũng cho biết "các tuyến đường từ sân bay đến vùng Red Zone của Islamabad đã bị đóng cửa tạm thời, cho thấy các biện pháp an ninh đã được thắt chặt".
Cuối cùng, theo các nguồn tin này, "cả 2 khách sạn Serena và Marriott ở Islamabad đang yêu cầu khách trả phòng và không cho phép đặt phòng mới cho đến ngày 24/4".
Vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran đã diễn ra tại khách sạn Serena ở Islamabad vào ngày 11/4.
Đây là địa điểm đã diễn ra các cuộc đàm phán cấp cao nhất giữa Mỹ và Iran hôm 11/4, cuộc đàm phán đầu tiên kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Tuy nhiên các cuộc đàm phán cuối tuần trước đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Các nguồn tin cho biết, Mỹ và Iran có thể nối lại đàm phán vào tuần tới tại Islamabad mặc dù hai bên đều chưa xác nhận. Phía Iran nêu rõ họ sẽ chưa ấn định ngày đàm phán khi chưa chốt khung thỏa thuận.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết Washington và Tehran “còn rất lâu mới đạt được một thỏa thuận cuối cùng”, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn sẽ hết hạn sau vài ngày nữa.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn. Ông nhiều lần tuyên bố một thỏa thuận với Iran đang ở rất gần, khẳng định rằng Tehran đã đưa ra một số nhượng bộ then chốt.
Thực tế, các dấu hiệu cho thấy vẫn còn hàng loạt rào cản cần được giải quyết.
Thứ nhất là số phận kho dự trữ uranium của Iran.
Ông Trump gợi ý trong tuần này rằng Iran đã đồng ý chuyển kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao sang Mỹ. Tuy nhiên, tuyên bố này đã nhanh chóng bị một quan chức cấp cao của Iran bác bỏ. Tehran khẳng định họ sẽ không chuyển uranium đi bất cứ nơi nào ngoài Iran.
Iran hiện có khoảng 400kg uranium làm giàu ở mức 60%. Một đề xuất đang được đưa ra là giải phóng các tài sản của Iran để đổi lấy việc Tehran bàn giao kho dự trữ này. Một nguồn tin thân cận với cuộc đàm phán cho biết, Iran đã yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt lớn và giải phóng khối tài sản trị giá hơn 20 tỷ USD.
Thứ hai là các hạn chế đối với việc làm giàu uranium.
Thời hạn tạm dừng chương trình làm giàu uranium của Iran vẫn là một điểm gây tranh cãi khác. Quan chức Iran đã bác bỏ khẳng định của ông Trump rằng Tehran đồng ý dừng chương trình vô thời hạn, đồng thời tuyên bố Iran sẽ "không bao giờ chấp nhận" bị coi là một "ngoại lệ của luật pháp quốc tế".
Trong các cuộc đàm phán vào cuối tuần trước, các nhà đàm phán Mỹ đã đề xuất tạm dừng việc làm giàu uranium của Iran trong 20 năm. Theo một quan chức Mỹ, phía Iran đã phản hồi bằng đề xuất tạm dừng trong 5 năm, nhưng bị từ chối.
Thứ ba là việc mở lại eo biển Hormuz.
Thế giới đã thở phào nhẹ nhõm vào hôm 17/4 khi Iran thông báo sẽ mở lại tuyến hàng hải quan trọng này sau gần 2 tháng bị đóng cửa trên thực tế. Tuy nhiên, sự nhẹ nhõm đó chẳng kéo dài bao lâu. Iran cho biết họ đang tái áp đặt các hạn chế nghiêm ngặt đối với vận tải biển để đáp trả việc Mỹ duy trì lệnh phong tỏa các cảng của Iran cho đến khi đạt được thỏa thuận.
Tàu thăm dò Psyche của NASA đang bước vào một cột mốc quan trọng kể từ khi rời trái đất hồi tháng 10.2023, theo Reuters. Ngày 15.5, con tàu có kích thước tương đương một chiếc xe tải nhỏ dự kiến bay ngang sao Hỏa ở khoảng cách khoảng 4.500 km, với tốc độ gần 19.848 km/giờ.
Theo NASA, cuộc bay ngang này đã được tính toán từ trước nhằm giúp Psyche tận dụng lực hấp dẫn của sao Hỏa để tăng tốc và điều chỉnh quỹ đạo cũng như giúp tàu tiết kiệm nhiên liệu trong chặng đường dài tới 16 Psyche.
"Hiện tại, chúng tôi đang đi đúng hướng để thực hiện chuyến bay ngang qua", bà Sarah Bairstow, trưởng nhóm lập kế hoạch sứ mệnh Psyche tại Phòng thí nghiệm Phản lực của NASA, cho biết trong một thông cáo trước thời điểm tàu tiếp cận sao Hỏa.
Nhóm vận hành Psyche cũng tận dụng cuộc gặp sao Hỏa để thực hành và hiệu chỉnh các thiết bị khoa học trên tàu. Theo đó, Psyche sẽ thử nghiệm khả năng "tìm kiếm vệ tinh" quanh sao Hỏa, như bước chuẩn bị cho việc phát hiện các tiểu vệ tinh có thể quay quanh tiểu hành tinh 16 Psyche trong giai đoạn sau của sứ mệnh, theo trang SciTech Daily.
Trong quá trình tiếp cận, các camera của Psyche còn có thể ghi lại hình ảnh sao Hỏa ở những góc nhìn hiếm gặp. Ông Jim Bell, trưởng nhóm chụp ảnh của sứ mệnh tại Đại học bang Arizona, cho biết các quan sát này có thể mang lại "những bức ảnh đơn giản nhưng tuyệt đẹp".
Sau khi "mượn lực" sao Hỏa, Psyche sẽ tiếp tục hành trình tới mục tiêu chính của sứ mệnh. Theo kế hoạch, tàu sẽ đến tiểu hành tinh 16 Psyche vào tháng 8.2029, sau đó bay quanh vật thể này trong khoảng 26 tháng để chụp ảnh bề mặt, đo trọng lực, từ tính và phân tích thành phần cấu tạo. Quỹ đạo của tàu sẽ được hạ dần, giúp Psyche tiến gần hơn đến mục tiêu trước khi sứ mệnh kết thúc vào năm 2031, theo trang Space.com.
Được phát hiện vào năm 1852 và được đặt tên theo nữ thần linh hồn trong thần thoại Hy Lạp, 16 Psyche có đường kính khoảng 280 km. Trong khi phần lớn tiểu hành tinh trong vành đai giữa sao Hỏa và sao Mộc được cấu tạo chủ yếu từ đá hoặc băng, 16 Psyche được xem là một "thế giới kim loại" hiếm gặp khi chứa nhiều sắt, niken cùng một số khoáng sản khác, theo Reuters.
Từ đặc điểm đó, các nhà khoa học đặt ra giả thuyết rằng 16 Psyche có thể là phần lõi niken - sắt còn sót lại của một tiền hành tinh từng hình thành trong giai đoạn sơ khai của hệ mặt trời. Tiền hành tinh này có thể đã trải qua những vụ va chạm dữ dội, khiến lớp vỏ và lớp phủ bên ngoài bị bóc tách, để lộ phần lõi kim loại tồn tại đến ngày nay.
Dù 16 Psyche từng được mô tả có giá trị kim loại giả định lên tới khoảng 10 triệu tỉ USD, song NASA nhấn mạnh sứ mệnh này không nhằm khai thác khoáng sản ngoài không gian. Giá trị lớn nhất của Psyche nằm ở khoa học khi nó có thể mở ra một cách hiếm hoi để nghiên cứu cấu trúc bên trong các hành tinh đá, theo NASA.
Với trái đất, phần lõi nằm quá sâu và quá nóng khiến việc tiếp cận trực tiếp là bất khả thi. Vì vậy, nếu 16 Psyche thật sự là phần lõi lộ ra của một tiền hành tinh cổ đại, nó có thể trở thành "mẫu vật" tự nhiên giúp giới khoa học hiểu rõ hơn cách các lõi kim loại hình thành, nguội đi và ảnh hưởng đến sự tiến hóa của những thế giới đá.
Có thể thấy, nếu thành công, sứ mệnh Psyche không chỉ gửi về những hình ảnh đầu tiên ở cự ly gần của một tiểu hành tinh kim loại hiếm. Nó còn có thể giúp nhân loại lần theo dấu vết của thời kỳ hệ mặt trời hình thành cách đây khoảng 4,6 tỉ năm, đồng thời làm sáng tỏ bên trong các hành tinh như trái đất đã được tạo nên như thế nào.
