Tên lửa Blue Origin nổ tung trên bệ phóng

5h35 phút hôm nay (giờ Hà Nội), tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) đưa tàu Orion cất cánh từ Tổ hợp Phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, hướng tới Mặt Trăng. Ngồi trong tàu là phi hành đoàn Artemis 2, gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).

Theo Space, mỗi ngày trong chuyến bay kéo dài 10 ngày được lên kế hoạch chi tiết đến từng phút. Mặt Trăng là trọng tâm của nhiệm vụ, nhưng thời gian làm việc trên tàu của phi hành đoàn sẽ dày đặc các hoạt động như nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.

Ngày đầu tiên (1/4) là ngày phóng tàu và khởi động nhiệm vụ Artemis 2. Bốn phi hành gia sẽ kiểm tra một số khả năng của Orion, ví dụ bay song song và hoạt động xung quanh một vật thể khác ngoài không gian, nhằm chuẩn bị cho những nhiệm vụ tương lai với tàu đổ bộ Mặt Trăng.

Họ cũng sẽ tiến hành kiểm tra các hệ thống, cất gọn ghế phóng và thay bộ đồ vũ trụ bằng quần áo thoải mái hơn trước chu kỳ ngủ đầu tiên. Lịch ngủ được thiết lập theo thời gian phóng, đảm bảo ít nhất 8,5 giờ mỗi ngày. Tuy nhiên, giấc ngủ đầu tiên được chia làm hai phần với một lần đốt nhiên liệu ở giữa để nâng quỹ đạo cho tàu.

Ngày thứ 2, các phi hành gia bắt đầu sử dụng thiết bị tập thể dục, nhưng đây không phải công việc chính. Khoảng 6 tiếng sau khi thức dậy, họ sẽ đốt động cơ để đưa Orion vào hành trình hướng tới Mặt Trăng. Đây là thao tác mang tính quyết định giúp tàu thoát khỏi quỹ đạo Trái Đất.

Việc kích hoạt động cơ 30 phút cũng sẽ đưa tàu vào quỹ đạo "trở về tự do", bay qua phía xa của Mặt Trăng rồi trở về Trái Đất. Quỹ đạo này đảm bảo phi hành đoàn trở về an toàn mà không cần thực hiện thêm một lần đốt động cơ lớn nào.

Ngày thứ 3 và thứ 4, phi hành đoàn sẽ luyện tập những công việc dự kiến thực hiện trong chuyến bay qua sát Mặt Trăng, diễn tập an toàn, liên lạc với trung tâm điều khiển, tiến hành một số sự kiện truyền thông, chụp ảnh Trái Đất và Mặt Trăng.

Ngày thứ 5, Orion bắt đầu tiến vào không gian Mặt Trăng, nơi lực hấp dẫn của Mặt Trăng tác động lên tàu mạnh hơn lực hấp dẫn Trái Đất. Điều này đưa phi hành đoàn Artemis 2 trở thành những người đầu tiên tới đây kể từ nhiệm vụ Apollo 17 năm 1972. Họ cũng sẽ dành vài tiếng để thực hiện các bài kiểm tra mặc bộ đồ vũ trụ.

Tiếp đến là ngày quan trọng nhất của nhiệm vụ khi phi hành đoàn thực hiện chuyến bay qua sát Mặt Trăng, đạt khoảng cách gần nhất là 6.440-9.650 km. Khi Orion bay vòng qua phía xa của thiên thể này, nhóm phi hành gia sẽ dành khoảng ba giờ để ghi lại dữ liệu quan sát chi tiết, chụp ảnh, theo dõi cấu trúc địa chất. Giai đoạn này có thể đưa họ đi xa Trái Đất hơn bất kỳ sứ mệnh không gian có người lái nào trong lịch sử, mang đến những góc nhìn hoàn toàn mới về Mặt Trăng.

Orion sẽ rời không gian Mặt Trăng vào ngày thứ 7. Phi hành đoàn Artemis 2 dự kiến dành nửa ngày gửi dữ liệu cho các nhà khoa học trên Trái Đất, sau đó thực hiện cuộc gọi thoại ngắn với nhóm phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào buổi chiều. Ngoài ra, họ cũng sẽ thực hiện lần đốt nhiên liệu nhỏ đầu tiên trong ba lần đốt để điều chỉnh quỹ đạo, giữ cho tàu Orion đi đúng hướng để trở về Trái Đất.

Ngày thứ 8, phi hành đoàn tiếp tục thực hiện một số thao tác thử nghiệm và diễn tập. Để luyện tập việc trú ẩn khỏi những rủi ro như bão Mặt Trời, họ sẽ tận dụng các thiết bị sẵn có như bể nước làm tấm chắn bức xạ, đồng thời dùng tấm chắn nhiệt của tàu như một rào cản bức xạ tích hợp. Buổi chiều, các phi hành gia dự kiến thực hiện một bài tập khác nhằm kiểm tra khả năng điều khiển Orion.

Ngày thứ 9 là ngày trọn vẹn cuối cùng của phi hành đoàn Artemis 2 ngoài không gian. Họ sẽ dành phần lớn thời gian để chuẩn bị cho chuyến trở về. Lịch trình bao gồm một số thử nghiệm công nghệ, một lần đốt nhiên liệu nhỏ để điều chỉnh quỹ đạo, thử bộ đồ chuyên dụng giúp chống lại tác động lên cơ thể sau khi trở về từ môi trường vi trọng lực. Khi kết thúc ngày làm việc, các phi hành gia sẽ đảm bảo mọi thứ được cố định chắc chắn và sẵn sàng cho chuyến hồi hương.

Ngày thứ 10, tàu Orion thực hiện lần đốt nhiên liệu nhỏ để hiệu chỉnh quỹ đạo cuối cùng. Phi hành đoàn sẽ mặc bộ đồ vũ trụ, mở ghế ngồi và thắt dây an toàn. Khi về gần Trái Đất, họ sẽ tách bỏ khoang dịch vụ của Orion, hướng tấm chắn nhiệt của khoang chở người về phía khí quyển nhằm tự bảo vệ trước mức nhiệt 1.650 độ C do ma sát khi tái nhập khí quyển.

Ba chiếc dù sẽ bung ra trong những phút cuối cùng của quá trình hạ cánh, làm chậm tốc độ rơi của Orion xuống còn 27 km/h khi chạm mặt nước. Tàu sẽ hạ cánh xuống Thái Bình Dương, ngoài khơi San Francisco, được tàu Hải quân Mỹ và các phương tiện cứu hộ khác trục vớt. Phi hành đoàn sau đó được đưa trở lại đất liền và kết thúc nhiệm vụ lịch sử.

Thu Thảo (Theo Space)

Nguồn: https://vnexpress.net/cac-phi-hanh-gia-lam-gi-trong-10-ngay-bay-quanh-mat-trang-5057489.html

Robot hình người đang tràn ngập Thung lũng Silicon. Chúng nhảy múa trong các video lan truyền trên internet, đánh đàn piano và nhắm đến cả Phố Wall khi Agility Robotics lên kế hoạch lên sàn. Ngành công nghiệp robot hình người hứa hẹn về lực lượng lao động mới không bao giờ ngủ, không bao giờ già đi và có thể làm việc thay con người.

Nhưng khi AI chuyển từ màn hình sang máy móc, nhiều nhà đầu tư ở Thung lũng Silicon không tin vào sự hào hứng của làn sóng này. "Về lý thuyết, nhiều người tin rằng thế giới được thiết kế cho con người, vì vậy chỉ cần tạo ra những hình hài trông giống con người", Business Insider dẫn lời Ajay Agarwal, nhà đầu tư của Kiva Systems, công ty robot kho hàng được Amazon mua lại với giá 775 triệu USD vào năm 2012. Nhưng Agarwal tin rằng robot hình người có thể chỉ là "trò ảo thuật" với rất ít ứng dụng thực tiễn.

Hàng loạt nhà đầu tư tên tuổi đang tránh xa robot hình người và chuyển hướng sang các dạng robot khác. Khosla Ventures và cựu CEO Google Eric Schmidt đã đầu tư vào Genesis AI, công ty vừa ra mắt một robot đa năng có bánh xe thay vì chân. Bain Capital Ventures và Conviction của Sarah Guo đã đầu tư vào Sunday Robotics, công ty đang chế tạo robot gia đình có bánh xe. Greenoaks của Neil Mehta đã tài trợ cho The Bot Company, công ty khởi nghiệp về robot gia đình có bánh xe do cựu CEO của Cruise, Kyle Vogt, thành lập.

Eclipse, một công ty được thành lập vào năm 2015 nhằm hỗ trợ các startup trong lĩnh vực vật lý, sở hữu danh mục đầu tư robot rộng lớn nhưng không có robot hình người. Thay vào đó, công ty đã hỗ trợ các phương tiện tự hành và robot dành cho kho hàng, xây dựng, chăm sóc sức khỏe và bán lẻ.

Jiten Behl, cựu Giám đốc điều hành của Rivian và đối tác tại Eclipse, cho biết việc sao chép hình dạng con người thường khiến robot trở nên kém hữu dụng hơn.

Theo các chuyên gia, phần lớn công việc diễn ra trong nhà máy sản xuất, robot không cần đi bộ và cũng không cần đứng. Thay vì cố gắng làm robot giống người, các nhà sản xuất nên điều chỉnh hình dáng của chúng cho phù hợp với công việc.

Tuy nhiên, những công ty đang đặt cược vào robot hình người có lý lẽ riêng. Năm 2025, các công ty sản xuất robot hình người đã huy động được hơn 6 tỉ USD, tăng hơn 300% so với tổng số tiền huy động được vào năm 2024, theo dữ liệu của PitchBook. Một dự báo từ Morgan Stanley cho thấy thị trường robot hình người sẽ đạt 5.000 tỉ USD vào năm 2050.

Tỉ phú Elon Musk cho rằng robot hình người là hợp lý nếu mục tiêu là tạo ra một cỗ máy có thể làm mọi thứ mà con người có thể làm.

Nhiều công ty đang cố gắng chứng minh robot hình người có thể trở thành một mô hình kinh doanh khả thi. Boston Dynamics đang nỗ lực triển khai Atlas trong các nhà máy vào năm 2028. Mục tiêu của họ là tạo ra một "nhà máy được điều khiển bằng phần mềm", nơi robot được giao các nhiệm vụ khác nhau khi cần thiết.

Trong khi đó, robot hình người Digit của Agility đã được triển khai tại Amazon, Toyota và công ty logistics GXO. Thế hệ Digit tiếp theo đã nhận được đơn đặt hàng trước trị giá hơn 300 triệu USD.

Business Insider dẫn lời Jeff Cardenas, CEO Apptronik, cho biết tiềm năng lớn nhất của robot hình người có chân là chúng có thể thực hiện bất kỳ nhiệm vụ nào mà con người có thể làm được về mặt thể chất.

Nền kinh tế người máy được dự đoán sẽ xuất hiện theo từng đợt: đầu tiên là trong môi trường công nghiệp như sản xuất và kho bãi, sau đó là trong các vai trò tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng tại các công viên giải trí, trung tâm mua sắm và sân bay, cuối cùng là trong các hộ gia đình. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý về ranh giới giữa robot hình người có thể giải quyết các bài toán của cuộc sống với những robot đơn thuần là có hình dáng giống con người.

Tin Gốc: Thanh Niên

Với 48 đội tuyển và 104 trận đấu diễn ra tại Mỹ, Canada và Mexico, World Cup 2026 được nhìn nhận có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.

Điều khiến người hâm mộ quan tâm còn nằm ở những ứng dụng công nghệ tại giải đấu lần này, đặc biệt trong bối cảnh AI đang lan rộng tới thể thao toàn cầu.

Mới đây, Lenovo - đối tác công nghệ chính thức đứng phía sau toàn bộ hạ tầng vận hành của World Cup 2026 đã chính thức công bố những ứng dụng AI được kỳ vọng sẽ thay đổi cách giải đấu được tổ chức, theo dõi và trải nghiệm.

Bản sao kỹ thuật số của các cầu thủ và sân vận động

Một trong những điểm đáng chú ý nằm ở việc các cầu thủ sẽ sở hữu những “avatar AI” mô phỏng chính xác cơ thể để phục vụ các quyết định việt vị của công nghệ VAR.

Toàn bộ cầu thủ đã được yêu cầu quét cơ thể nhằm tạo mô hình 3D cá nhân hóa. Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cho biết hệ thống này sẽ giúp xác định vị trí cầu thủ chính xác hơn, rút ngắn thời gian đưa ra quyết định và tăng tính minh bạch trong các tình huống việt vị.

Hiện nay, công nghệ việt vị bán tự động sử dụng khoảng 30 camera để theo dõi tới 10.000 điểm dữ liệu trên cơ thể cầu thủ. Tuy nhiên, các mô hình đồ họa hiện tại chưa phản ánh đúng kích thước thực tế của từng người chơi.

Vì vậy, FIFA tin rằng việc bổ sung avatar AI cá nhân hóa sẽ cải thiện đáng kể độ chính xác, đặc biệt trong các pha bóng tốc độ cao hoặc bị che khuất tầm nhìn.

Theo thông tin công bố, mỗi lần quét cơ thể chỉ mất khoảng một giây nhưng có thể ghi nhận chính xác kích thước các bộ phận trên cơ thể cầu thủ. Những mô hình này ngoài phục vụ VAR còn được tích hợp vào truyền hình để mô phỏng tình huống việt vị trực quan hơn.

Bên cạnh các cầu thủ, 16 sân vận động diễn ra loạt trận đấu cũng có phiên bản kỹ thuật số cập nhật thông tin theo thời gian thực từ mọi hoạt động vận hành trong sân, lượng khán giả, an ninh cho tới hệ thống hậu cần, phát sóng.

Những nhà điều hành có thể tận dụng các mô hình sân vận động ảo để theo dõi sự di chuyển của đám đông, kiểm soát rủi ro an ninh. Đặc biệt là hỗ trợ người hâm mộ tìm chỗ ngồi dễ dàng hơn trong các tình huống hỗn loạn.

FIFA AI Pro

Trong khuôn khổ hợp tác, một trong những tham vọng lớn nhất của FIFA và Lenovo nằm ở nền tảng FIFA AI Pro.

Ứng dụng cho phép mỗi đội tuyển có quyền truy cập vào mô hình AI riêng. Các nhà phân tích có thể so sánh lối chơi thông qua các đoạn video và hình đại diện 3D.

Mặt khác, các huấn luyện viên có thể đánh giá tính hiệu quả của những thay đổi chiến thuật trước các đối thủ kế tiếp. Với AI này, các cầu thủ cũng được nhận các phân tích trận đấu cá nhân hoá.

Chương trình AI do Lenovo phát triển mang lại khả năng phân tích hàng trăm triệu điểm dữ liệu của FIFA và xử lý hơn 2000 chỉ số liên quan đến bóng đá, gồm pressing, di chuyển, chiến thuật và chuyển đổi trạng thái.

Nền tảng cung cấp thông tin chi tiết dưới dạng giải thích bằng văn bản, biểu đồ, video ngắn.

“Trước đây, các đội giàu thường có lợi thế. Nhưng đến năm 2026, trí tuệ nhân tạo sẽ dân chủ hóa dữ liệu và mang lại cho mọi người cơ hội như nhau”, Bank of America Global Research nêu quan điểm.

Góc nhìn mô phỏng tầm nhìn trọng tài

Sau khi thử nghiệm thành công camera gắn trên người trọng tài tại 2025 FIFA Club World Cup, FIFA và Lenovo xác nhận công nghệ này sẽ tiếp tục được triển khai tại kỳ World Cup sắp tới.

Công nghệ “Referee View” cho phép khán giả theo dõi trận đấu trực tiếp từ góc nhìn của trọng tài ngay trên sân cỏ thông qua camera gắn trên cơ thể trọng tài chính.

Ở phiên bản mới, chất lượng hình ảnh được nâng cấp nhờ công nghệ ổn định hình ảnh bằng AI của Lenovo. Hệ thống AI có khả năng xử lý rung lắc theo thời gian thực khi trọng tài di chuyển liên tục trên sân, giúp hình ảnh trở nên mượt mà và ổn định hơn so với trước đây.

Theo FIFA, công nghệ này được phát triển với mong muốn giúp khán giả hiểu rõ hơn những tình huống tranh cãi trên sân, đặc biệt trong các pha va chạm, thổi phạt hoặc quyết định quan trọng của trọng tài.

Tổng thư ký FIFA Mattias Grafström cho biết: “Những thước phim rõ nét và ổn định hơn từ công nghệ camera góc nhìn trọng tài mới có thể hỗ trợ các trọng tài trong những thời điểm quan trọng của trận đấu. Đồng thời mang đến cho người hâm mộ góc nhìn chân thực và sống động hơn từ vị trí của trọng tài”.

Quả bóng được trang bị AI

Điều thú vị là ngay cả quả bóng thi đấu cũng sẽ được tích hợp AI. FIFA cùng Adidas đã công bố quả bóng mang tên Trionda, mang ý nghĩa là “ba làn sóng”.

Điểm nhấn công nghệ của quả bóng nằm ở hệ thống công nghệ “bóng kết nối” thế hệ mới, được nâng cấp với AI.

Con chip đặt bên trong bóng có khả năng gửi dữ liệu theo thời gian thực tới hệ thống VAR, giúp hỗ trợ xác định các tình huống việt vị, bóng chạm tay và hướng di chuyển của bóng với độ chính xác cao hơn.

Khi kết hợp cùng dữ liệu định vị cầu thủ và hệ thống bắt việt vị bán tự động, AI có thể hỗ trợ trọng tài đưa ra quyết định nhanh hơn trong các tình huống gây tranh cãi.

Về thiết kế bên ngoài, Trionda sử dụng tông trắng kết hợp đỏ, xanh lam và xanh lá nhằm đại diện cho ba quốc gia đồng chủ nhà.

FIFA cho biết quả bóng được cấu tạo từ bốn mảnh ghép cùng các đường rãnh khí động học mới nhằm giúp ổn định hơn khi bay, hạn chế những phàn nàn liên quan tới quỹ đạo bóng từng xuất hiện trước đây.

Trung tâm điều hành thông minh

Để vận hành 104 trận đấu trải dài trên ba quốc gia, FIFA và Lenovo đã xây dựng “Trung tâm điều hành thông minh”. Hệ thống này có nhiệm vụ kết nối dữ liệu từ 16 sân vận động, trung tâm phát sóng, hệ thống an ninh, giao thông và hậu cần theo thời gian thực.

Thông qua mạng lưới camera, cảm biến và nền tảng AI, ban tổ chức có thể theo dõi mật độ đám đông, lưu lượng giao thông và hoạt động quanh sân đấu nhằm phát hiện sớm nguy cơ ùn tắc hoặc các rủi ro an ninh.

Đáng chú ý, các công nghệ hỗ trợ trọng tài như VAR hay SAO (bắt việt vị bán tự động) không còn phụ thuộc hoàn toàn vào mô hình điện toán đám mây truyền thống.

Thay vào đó, FIFA dự kiến ứng dụng công nghệ điện toán biên, cho phép dữ liệu từ hàng trăm camera và cảm biến tại sân vận động được xử lý ngay tại chỗ. Nhờ đó, hệ thống AI có thể phân tích tình huống nhanh hơn và giảm độ trễ trong các quyết định của trọng tài.

Bên cạnh đó, dữ liệu sức khỏe cầu thủ cũng được cập nhật liên tục qua thiết bị đeo thông minh. Hệ thống AI được thiết kế giúp phân tích các chỉ số thể lực theo thời gian thực để phát hiện dấu hiệu quá tải hoặc nguy cơ chấn thương trong trận đấu.

Giải đấu cũng đánh dấu sự xuất hiện của hàng loạt ứng dụng robot. Trong đó, Tập đoàn Hyundai Motor Group sẽ dự kiến sử dụng robot Atlas và Spot để hỗ trợ hậu cần, vận hành sân vận động và tương tác với khán giả.

Mexico cũng đang có kế hoạch triển khai chó robot cho các nhiệm vụ an ninh và phản ứng khẩn cấp.

Để phục vụ nhu cầu di chuyển, giải đấu dự kiến còn chứng kiến sự xuất hiện của đội xe tự lái quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Theo kế hoạch, bảy công ty phát triển xe tự hành sẽ triển khai dịch vụ tại 10 thành phố đăng cai.

Trải nghiệm AI dành cho người hâm mộ

Thay vì chỉ theo dõi trận đấu theo cách truyền thống, người xem có thể theo dõi thống kê cầu thủ theo thời gian thực, lựa chọn góc quay riêng hoặc nhận phân tích chiến thuật trực tiếp trên thiết bị di động khi xem tại sân.

FIFA và Lenovo cũng đã phát triển hệ thống “Smart Wayfinding” sử dụng AI để hỗ trợ chỉ đường trong sân vận động. Công nghệ này giúp khán giả tìm chỗ ngồi, khu dịch vụ, cổng ra vào hoặc lối di chuyển thuận tiện hơn.

Ngoài ra, nhiều trải nghiệm tương tác số hóa cũng được Lenovo hé lộ. Điển hình là việc người hâm mộ có thể tương tác, chụp ảnh cùng các cầu thủ ảo hoặc giao lưu với các huyền thoại bóng đá thông qua AI mô phỏng.

Tại lần tái xuất này, FIFA cũng giới thiệu FIFA Fan ID, tấm thẻ dành cho người sở hữu vé xem World Cup 2026.

Người hâm mộ có thể nhận thẻ tại 16 sân vận động đăng cai. Sau khi kích hoạt, người dùng chỉ cần chạm thẻ vào điện thoại để truy cập hệ sinh thái số của FIFA.

Thông qua ứng dụng, khán giả có thể xem video độc quyền, tham gia trò chơi tương tác, nhận thông tin sân vận động và lưu lại những khoảnh khắc cá nhân trong suốt mùa thi đấu.

FIFA cũng tích hợp chương trình FIFA Rewards, cho phép người hâm mộ tích điểm qua các hoạt động tương tác.

SanDisk ước tính World Cup 2026 sẽ tạo ra hơn 90 petabyte dữ liệu, cao gấp 45 lần so với World Cup 2022 tại Qatar. Nếu tính thêm lượng bài đăng mạng xã hội, ảnh tự chụp, tương tác trên thiết bị di động và các hoạt động trực tuyến khác của người hâm mộ, tổng dữ liệu phát sinh trong mùa giải được dự đoán sẽ đạt quy mô chưa từng có trong lịch sử bóng đá thế giới.

Tin Gốc: Dân Trí