Nguyễn Thụy An, học sinh lớp 9 (ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM), cho biết mùa hè mọi năm em thường dành thời gian đi chơi cùng gia đình thay vì tham gia lớp học kỹ năng. Tuy nhiên, hè năm nay, An dành một khoảng thời gian để học cách áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tìm hiểu thêm về các phần mềm hỗ trợ học tập để chuẩn bị vào lớp 10.
Cùng quan điểm, Lê Quang Thanh, học sinh lớp 9, Trường THCS Huỳnh Tấn Phát (P.Tân Thuận, TP.HCM), cho rằng việc học AI hiện nay rất quan trọng vì đây là xu hướng cho sự phát triển tương lai.
“Bản thân em đã sử dụng ChatGPT và các công cụ AI để tóm tắt thông tin nhanh, mở rộng kiến thức, dù độ chính xác của AI vẫn cần được kiểm chứng”, Thanh chia sẻ.
Trong khi đó, Trần Đăng Nguyên, học sinh lớp 8 (ngụ P.Tân Mỹ, TP.HCM), chia sẻ môn kỹ năng em muốn học nhất trong hè là bơi vì giúp phòng tránh đuối nước.
“Dù vậy, em vẫn dành thời gian hè này tìm hiểu các công cụ và phần mềm công nghệ vì nó giúp ích cho việc học của em như giải bài tập khó”, Nguyên nói.
Ở góc nhìn phụ huynh, anh Lê Văn Đoán (50 tuổi, ngụ P.Tân Thuận, TP.HCM), cho biết mùa hè, nếu có điều kiện thì nên cho trẻ tiếp cận AI và công nghệ từ sớm vì đây là lĩnh vực rất phát triển và hữu ích cho tương lai của các em.
“Tôi có hai con đang học lớp 5 và lớp 9, có khả năng cũng cho các con tiếp xúc với các công cụ AI sớm để việc học nhanh và hiệu quả hơn nhờ nó hỗ trợ”, anh Đoán nói.
Chị Nguyễn Thị Thu Thảo (48 tuổi, ngụ P.Phú Thuận, TP.HCM), có con đang học lớp 8, cho biết việc học AI và công nghệ sớm là điều tích cực để các bạn trẻ bắt kịp xu hướng của thời đại. “Có các phần mềm thông minh hỗ trợ giúp các con học nhanh và hiệu quả hơn, phụ huynh cũng đỡ cực hơn trọng dạy các con học”, chị Thảo nói.
Hoạt động trong lĩnh vực chuyển đổi số giáo dục và phát triển các giải pháp công nghệ phục vụ dạy học, ứng dụng AI trong giáo dục, ông Huỳnh Quốc Thắng, Chủ tịch Tập đoàn khoa học và công nghệ Bách Khoa (P.Xuân Hòa, TP.HCM), cho rằng trí tuệ nhân tạo đang dần trở thành một phần quen thuộc trong học tập, công việc và đời sống hằng ngày. Học sinh có thể tiếp cận AI thông qua công cụ tìm kiếm, phần mềm học ngoại ngữ, công cụ tạo hình ảnh, thiết kế bài thuyết trình hay hỗ trợ viết nội dung.
“Vấn đề quan trọng hiện nay không còn là “có nên cho học sinh biết AI sớm hay không”, mà là cần dạy các em hiểu và sử dụng AI như thế nào cho đúng và hiệu quả”, ông Thắng nói.
Theo ông Thắng, nếu được định hướng bài bản, AI có thể giúp trẻ phát triển tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề, tăng tính sáng tạo, hình thành kỹ năng học tập chủ động, rèn luyện tư duy phản biện và chuẩn bị kỹ năng nghề nghiệp cho tương lai. Không chỉ hỗ trợ tìm kiếm, xử lý thông tin nhanh và đa dạng, AI còn giúp học sinh thích nghi với những xu hướng công nghệ mới của thời đại số.
Bên cạnh những lợi ích, vẫn có những lo ngại trẻ có thể lệ thuộc vào công nghệ nếu thiếu sự hướng dẫn phù hợp. ÔngThắng cho rằng nếu nhà trường, giáo viên và phụ huynh không đưa ra nguyên tắc sử dụng rõ ràng, học sinh rất dễ xem AI như một “lối tắt” để lấy đáp án thay vì tự đọc, tự suy nghĩ và tự rèn luyện. Việc lạm dụng AI có thể khiến học sinh giảm khả năng tự nghiên cứu, bỏ qua quá trình tìm hiểu tài liệu và hệ thống kiến thức.
“Các em cũng dễ hình thành thói quen phụ thuộc vào đáp án có sẵn, nhận kết quả cuối cùng nhưng không hiểu được quá trình tư duy phía sau”, ông Thắng phân tích.
Ngoài ra, theo ông, AI còn đặt ra nguy cơ về tính trung thực khi học sinh có thể sao chép máy móc nội dung do AI tạo ra mà không thực sự hiểu bài hay bảo vệ được quan điểm của mình. Một rủi ro khác là học sinh khó phân biệt đúng – sai bởi AI đôi khi vẫn đưa ra thông tin thiếu chính xác hoặc không phù hợp với chương trình học. Nếu lạm dụng AI để viết thay, các em còn có thể giảm khả năng diễn đạt cá nhân, ít rèn luyện kỹ năng lập luận, trình bày cảm xúc và xây dựng phong cách riêng. Bên cạnh đó, việc nhập thông tin cá nhân, hình ảnh hoặc sử dụng nội dung có bản quyền trên các nền tảng AI cũng tiềm ẩn rủi ro về dữ liệu cá nhân và đạo đức số.
“Điều quan trọng hiện nay là cần giúp học sinh học cách sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Khi được hướng dẫn đúng cách, AI sẽ trở thành công cụ hỗ trợ để học sinh học sâu hơn, chủ động và sáng tạo hơn, thay vì trở thành nguyên nhân làm suy giảm năng lực tự học và tư duy độc lập”, ông Thắng nói.
Theo PGS.TS Phạm Hồng Long, Chủ tịch Hội đồng đào tạo Khoa Du lịch học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội), trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ, hiện diện trong học tập và đời sống, học sinh, sinh viên trước hết cần xác định AI là một “trợ thủ” đắc lực trong học tập, nghiên cứu và công việc, thay vì xem đó là “mối đe dọa”. Điều đáng lo ngại không phải AI, mà là việc con người không biết cách sử dụng hiệu quả. Vì vậy, bạn trẻ cần có tâm thế chủ động, biết tận dụng AI để hỗ trợ bản thân nhưng không được lệ thuộc hay để công nghệ “điều phối” mình.
“Sự phát triển của AI khiến thông tin thay đổi nhanh, đa chiều và phức tạp hơn, do đó các bạn trẻ cần xây dựng tinh thần học tập chủ động, liên tục cập nhật kiến thức từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó có AI. Bên cạnh khả năng sử dụng công nghệ sớm, bạn trẻ cần tránh tâm lý ỷ lại, luôn giữ vai trò là người kiểm soát và định hướng cách sử dụng AI”, ông Long nói.
Ông Long cho rằng để cân bằng giữa việc tận dụng AI và tránh phụ thuộc vào công nghệ, nhà trường cần cho học sinh, sinh viên và chính các bạn nên tăng cường trải nghiệm thực tế, tham gia các hoạt động xã hội, thực tập, làm việc nhóm và giao tiếp nhiều hơn ngoài đời thực. Thay vì ôm máy tính suốt ngày dễ bị AI “dẫn dắt”.
“Phải luôn nghi ngờ tích cực, thường xuyên kiểm tra, đối chiếu lại những thông tin do AI cung cấp để tránh sai lệch và phụ thuộc quá mức vào công nghệ”, ông Long nhấn mạnh.
Phạm Thị Ngọc Ánh, thủ khoa Học viện Hàng không Việt Nam năm 2024, chỉ ra một thực tế đáng buồn như vậy để lưu ý thí sinh về tầm quan trọng của việc đặt nguyện vọng thông minh.
Theo Ngọc Ánh, để đặt nguyện vọng thông minh nhất, đầu tiên phải hiểu được quy chế xét nguyện vọng của Bộ GD-ĐT. Ánh cho biết theo quy chế sẽ xét từ nguyện vọng 1 trở xuống; nghĩa là nếu đậu nguyện vọng 1, các nguyện vọng còn lại đều sẽ bị hủy.
"Dù bạn rất thích và đủ điểm đậu nguyện vọng 2 nhưng sẽ không được học, vì nguyện vọng 1 đã đậu thì nguyện vọng 2 sẽ bị hủy. Nên thứ tự ưu tiên nguyện vọng rất quan trọng, bạn phải suy nghĩ thật kỹ trước khi đăng ký", Ánh nhấn mạnh.
Nhiều bạn cũng băn khoăn liệu mình đặt nguyện vọng 3 vào trường này thì có bị thiệt thòi so với thí sinh đặt trường đó ở nguyện vọng 1 hay không, Ánh cho biết thực tế trường sẽ xét dựa trên điểm chứ không xét dựa trên thứ tự nguyện vọng.
Thủ khoa này cho rằng nên chia nguyện vọng ra 3 nhóm: mơ ước, thực tế và chống trượt. Đối với nhóm mơ ước, theo Ánh sẽ là những ngành, trường mình yêu thích nhưng lấy điểm cao hơn 1 - 2 điểm so với năng lực của mình. "Vì cuộc sống luôn có những điều bất ngờ, biết đâu trường giảm điểm chuẩn hoặc hôm đó mình làm bài tốt và đậu được vào ngôi trường mình mơ ước thì sao", Ánh nói.
Với nhóm nguyện vọng thực tế, bạn sẽ có khả năng học nhóm này cao nhất nên phải suy nghĩ thật kỹ trước khi lựa chọn trường và ngành. Ở nhóm này, Ánh cho rằng chỉ chênh khoảng 0,5 điểm so với thực lực của bản thân. Và nhóm cuối cùng là chống trượt. Nghe cái tên thí sinh cũng có thể hình dung ra đây như là hàng rào bảo vệ cuối cùng để tránh cảnh trắng tay là trượt ĐH. Với nhóm này, Ánh khuyên hãy chọn những trường, ngành mà các năm trước lấy điểm chuẩn thấp hơn điểm thi thử của bạn từ 2 - 3 điểm.
Chỉ ra những lỗi sai mà thí sinh thường gặp khi đặt nguyện vọng, Ánh cho biết lỗi đầu tiên là đặt quá ít nguyện vọng. "Do đạt điểm cao nên cảm thấy chắc chắn đậu và nghĩ đặt nhiều nguyện vọng làm gì, thế là chỉ đặt 1 - 2 cái thôi. Rồi chẳng may năm đó đề thi dễ, trường tăng điểm chuẩn, thành ra mình lại bị trượt ĐH sẽ rất là tiếc", Ánh phân tích và cho rằng thực tế việc đặt từ 2 - 3 nguyện vọng là quá ít và thiếu an toàn, bởi chỉ cần một biến cố không thuận lợi như điểm chuẩn tăng nhẹ hoặc phổ điểm tăng cũng khiến bạn… trắng tay.
Thế nhưng việc đặt quá nhiều nguyện vọng, Ánh cho rằng cũng không nên, vì điều đó dễ làm thí sinh mất phương hướng, nếu có đỗ cũng sẽ không chắc vào được ngành mà các bạn yêu thích. "Theo mình, từ 7 - 10 nguyện vọng là vừa đủ. Các bạn có thể tham khảo cách chia nguyện vọng theo 3 nhóm của mình để có được thứ tự nguyện vọng tối ưu", cô bạn thủ khoa chia sẻ.
Lỗi tiếp theo là chọn nguyện vọng và trường theo bạn thân của mình. "Trong khi hai đứa có năng lực, sở thích hoàn toàn khác nhau và cái nghề bạn chọn phải đi với bạn suốt 4 năm và có thể phải làm công việc đó suốt đời nữa. Chính vì thế, hãy lựa chọn theo sở thích và năng lực của mình, chứ đừng lựa chọn theo bạn thân", Ánh nói.
Không tìm hiểu kỹ điều kiện xét tuyển của trường là lỗi cuối cùng mà Ánh muốn lưu ý với thí sinh. Bởi theo cô bạn thủ khoa, một số trường sư phạm sẽ yêu cầu phải đặt trường của họ từ nguyện vọng 5 trở lên (tức nếu bạn đặt ở nguyện vọng 6 thì sẽ không đáp ứng được điều kiện); đối với trường quân đội, công an thì bạn phải đặt ở nguyện vọng 1. Nên nếu điểm của bạn đã đủ đậu nhưng lại đặt sai thứ tự, không đủ điều kiện của trường đó, bạn cũng sẽ bị trượt. Chính vì thế, Ánh khuyên cần tìm hiểu thật kỹ về tiêu chí, điều kiện mà các trường đặt ra.
Kết lại chia sẻ của mình, Ánh gửi lời chúc: "Mình chúc các bạn sẽ có một kỳ thi thật thành công, đạt được điểm cao; có điểm cao rồi thì hãy lựa chọn cho mình một thứ tự nguyện vọng thật là thông minh nhất nhé. Chúc các bạn thành công".
Trong dòng chảy không ngừng của quan hệ Việt Nam - Trung Quốc, việc Báo Thanh Niên và Báo Thanh Niên Trung Quốc ký kết bản ghi nhớ hợp tác hồi trung tuần tháng 9.2025 trong chuyến công tác của đoàn đại biểu Báo Thanh Niên theo lời mời của Báo Thanh Niên Trung Quốc, là sự tái xác lập quan hệ đồng hành và giao lưu học hỏi lẫn nhau trong giai đoạn mới. Đều là diễn đàn của giới trẻ, gắn liền với quá trình phát triển của đất nước, bản ghi nhớ của hai tờ báo nhằm hiện thực hóa các chỉ đạo của lãnh đạo cấp cao hai nước về việc tăng cường giao lưu thanh niên và làm sâu sắc hơn sự hợp tác trong lĩnh vực truyền thông dành cho giới trẻ.
Với tinh thần "muốn đi xa phải đi cùng nhau", Báo Thanh Niên và Báo Thanh Niên Trung Quốc cam kết cùng nhau chia sẻ các nội dung bài viết, video chất lượng cao xoay quanh những chủ đề thiết thực với giới trẻ như: đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, văn hóa thanh niên và xu hướng khoa học công nghệ. Không dừng lại ở không gian số, hai tờ báo mang sứ mệnh là diễn đàn của thanh niên hai nước còn định hướng sẽ tổ chức chung các sự kiện giao lưu thực tế, quảng bá du lịch, văn hóa và các hội thảo, liên hoan thanh niên.
Một trong những điểm quan trọng ở định hướng hợp tác giữa Báo Thanh Niên và Báo Thanh Niên Trung Quốc là sự đồng thuận trong việc đặt ưu tiên cho nhiệm vụ truyền thông về chương trình "Hành trình đỏ: nghiên cứu, học tập của thanh niên". Thông qua mạng lưới truyền thông mạnh mẽ của hai tờ báo, "Hành trình đỏ" được kỳ vọng sẽ vượt ra khỏi khuôn khổ những chuyến tham quan thông thường.
Bà Đổng Hà, Trưởng ban Quốc tế Trung ương Đoàn TNCS Trung Quốc, đã bày tỏ kỳ vọng Báo Thanh Niên sẽ tạo ra sức lan tỏa sâu rộng cho chương trình "Hành trình đỏ" trong thanh thiếu niên Việt Nam. Trong chuyến công tác, Phó chủ tịch Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Tổng biên tập Báo Thanh Niên Nguyễn Ngọc Toàn cũng khẳng định lan tỏa "Hành trình đỏ" là ưu tiên. Việc hai tờ báo nhất trí phối hợp quảng bá cho chương trình này cũng là cách để báo chí tham gia trực tiếp vào việc nuôi dưỡng tình hữu nghị truyền thống Việt - Trung suốt nhiều thập niên. Nhờ đó, thế hệ trẻ hai nước sẽ thấu hiểu sâu sắc hơn, củng cố trách nhiệm kế thừa và phát huy truyền thống đó.
Bước vào kỷ nguyên số, thách thức của báo chí không chỉ là nội dung mà còn là phương thức tiếp cận. Báo Thanh Niên Trung Quốc đã tái cấu trúc thành một thương hiệu đa phương tiện với hơn 320 triệu người dùng. Việc chuyển dịch mạnh mẽ được thể hiện qua chiến lược dữ liệu dẫn đường. Định hướng phát triển đó cũng có sự tương đồng với Báo Thanh Niên.
Và sự hợp tác mới mở ra cơ hội để hai bên học hỏi mô hình ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ sự phát triển của hai tờ báo trong thời kỳ mới. Hơn thế nữa, cả Báo Thanh Niên và Báo Thanh Niên Trung Quốc đều cho thấy tầm nhìn chuyển đổi từ việc phát tín hiệu một chiều sang đối thoại hai chiều, dùng chính dữ liệu để tinh chỉnh nội dung, định dạng video và ngôn ngữ cho phù hợp với thế hệ "sống cùng màn hình dọc", đồng thời vẫn giữ vững giá trị định hướng của báo chí chính thống trước các áp lực của thuật toán mạng xã hội.
Việc học hỏi và chia sẻ công nghệ, mô hình kinh doanh văn hóa mới chính là dư địa rộng lớn để hai tờ báo cùng nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số. Sự tương đồng về sứ mệnh đều là diễn đàn của giới trẻ cho phép hai bên bổ trợ cho nhau, cùng tận dụng thế mạnh về công nghệ của Báo Thanh Niên Trung Quốc và sự năng động, nhạy bén của Báo Thanh Niên. Cái bắt tay chiến lược giữa hai tờ báo là minh chứng hợp tác thực chất, đi vào chiều sâu, trong sứ mệnh kết nối thanh niên Việt Nam - Trung Quốc.
Là một freelancer, Tạ Nhật Trinh (30 tuổi, ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM) thường xuyên lựa chọn quán cà phê như một văn phòng làm việc quen thuộc của mình. Do tính chất công việc tự do và không gian ở nhà khá đông người, Trinh cảm thấy làm việc tại quán giúp tập trung hơn.
Mỗi tuần, Trinh đến quán khoảng 3 - 4 lần, chi khoảng 50.000 đồng/đồ uống cho mỗi lần, tương đương gần 200.000 đồng/tuần. Ngoài ra, những lần gặp gỡ bạn bè hoặc đối tác, mức chi cho việc ngồi quán cà phê sẽ tăng lên 500.000 đồng - 800.000 đồng/tuần. Theo Trinh, đây là mức chi hợp lý vì quán cà phê có sẵn wifi, không gian phù hợp có thể ngồi làm việc trong thời gian dài.
"Ở nhà đôi khi cũng phát sinh chi phí ăn uống rồi tiền điện... thì cũng vậy nên ra quán cà phê lại thuận tiện hơn, không có tốn kém lắm", Trinh nói.
Còn là sinh viên nhưng nhiều bạn vẫn chịu chi một khoản tiền không nhỏ trong sinh hoạt phí để ra quán cà phê học bài.
Phan Thanh Nam, sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cho biết bản thân thường đến quán cà phê để học bài khoảng 5 lần mỗi tuần. Mỗi lần, Nam chi khoảng 50.000 đồng cho một ly nước, tương đương khoảng 250.000 - 400.000 đồng mỗi tuần, gồm cả phí khác như gửi xe, phụ thu, đồ ăn nhẹ. Theo Nam, khoản chi này hoàn toàn xứng đáng nếu giúp việc học tập hiệu quả hơn.
"Ở nhà em không thể tập trung được do các yếu tố tác động, nhưng ra quán cà phê lại học hiệu quả hơn vì có bạn bè học cùng, không gian thoải mái nên số tiền bỏ ra là đáng. Còn nếu chỉ đi để trò chuyện, vui chơi với bạn bè mà tuần nào cũng tốn chừng đó thì hơi nhiều", Nam chia sẻ.
Còn Phạm Thị Bạch Cúc, sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho biết bản thân đi cà phê gần như 6 ngày mỗi tuần để học bài hoặc gặp gỡ bạn bè. Mức chi của Cúc cho thói quen này khoảng từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng mỗi tuần cho thức uống và đồ ăn nhẹ nếu mời bạn bè hay phụ phí cần ngồi lâu lúc mùa thi.
Theo Cúc, việc giới trẻ ngày nay chọn quán cà phê để học tập và làm việc là xu hướng khá phổ biến bởi sự tiện lợi nên chấp nhận chi để có không gian "chill" hơn, đẹp hơn so với ngồi ở nhà hay ở trường. "Quán cà phê có máy lạnh, wifi, có những quán chỉ cần gọi một ly nước vài chục nghìn là có thể ngồi lâu nên rất thuận tiện cho mọi người, khoản chi này xứng đáng", Cúc chia sẻ.
Ngồi quán cà phê trở thành nhu cầu thiết yếu
Nguyễn Mai Hân (26 tuổi, ngụ P.Tân Thuận, TP.HCM) cho biết bản thân thường xuyên đi quán cà phê khoảng 4 lần mỗi tuần, nhất là mỗi khi cảm thấy chán hoặc khó tập trung làm việc ở nhà. Hân thường chọn nhiều quán khác nhau thay vì cố định một địa điểm và có thể ngồi từ 5 - 6 tiếng để hoàn thành công việc.
"Mỗi lần khoảng 50.000 đồng/đồ uống thì mỗi tuần mình sẽ tốn từ 200.000 đồng - 400.000 đồng, kèm thêm đồ ăn, phụ phí, gửi xe... cho việc đi quán cà phê, nó gần như không thể thiếu rồi", Hân nói. Theo Hân, chi phí mỗi tuần không quá nhiều, nhưng khoản chi này hợp lý và cần thiết trong cuộc sống của mình.
Còn Trần Thanh Liễu, sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho hay thường tốn khoảng 45.000 đồng đến dưới 50.000 đồng/đồ uống cho mỗi lần ngồi quán cà phê và đi khoảng 3-4 lần mỗi tuần, đặc biệt nhiều hơn (5-6 lần/tuần) vào mùa thi. "Mình bỏ ra khoản tiền không nhiều nhưng đổi lại có không gian tốt hơn để học hiệu quả hơn thì đây là chi phí mua sự hiệu quả, rất cần", Liễu nói.
Với Nguyễn Thị Nga (31 tuổi, làm freelance content writer, ngụ P.An Hội Đông, TP.HCM) thì quán cà phê như "ngôi nhà thứ hai". Cứ 3-4 lần một tuần, Nga lại mang laptop ra quán cà phê để học ngoại ngữ online, giải trí hoặc chạy deadline và mỗi lần như vậy Nga chi khoảng 45.000 – 60.000 đồng/món ăn uống. "Nếu tuần nào có gặp gỡ bạn bè thì khoản chi của mình có thể lên tới hơn 500.000 đồng/tuần", Nga cho biết. Theo Nga, hầu hết quán cà phê đều có trang trí đẹp, không gian mở và tiện nghi tạo cảm giác thoải mái. "Hơn nữa mình có thể chụp ảnh, thư giãn, tiện gặp bạn bè nên mình chi tiền cho điều này để bản thân được tận hưởng", Nga nói.
