Trước ý kiến cho rằng có sự tương đồng giữa một số câu hỏi logic trong đề thi đánh giá năng lực đợt 2 năm nay của ĐH Quốc gia TP.HCM với câu hỏi của các bài thi quốc tế, chiều qua (29.5), ĐH này cho biết đã tiến hành rà soát, thẩm định và đánh giá các câu hỏi phần logic trong đề thi, thành lập Hội đồng rà soát câu hỏi thi…
Từ đó hội đồng rà soát nhận định: “Sự tương đồng về dạng thức logic không phải là căn cứ để kết luận một câu hỏi được dịch hoặc sao chép trực tiếp từ câu hỏi của bài thi khác. Thực tế, trong nhiều kỳ thi chuẩn hóa quốc tế, các câu hỏi cùng dạng logic có thể có cấu trúc suy luận tương tự nhưng khác nhau về ngữ cảnh, dữ kiện và cách triển khai nội dung”.
Trên cơ sở đó, ĐH Quốc gia TP.HCM khẳng định chưa ghi nhận căn cứ cho thấy các câu hỏi phần logic trong đề thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026 là bản dịch nguyên dạng hoặc sao chép trực tiếp từ câu hỏi của các bài thi nước ngoài.
Tuy nhiên, vụ việc này lại đặt ra một câu hỏi rộng hơn và có ý nghĩa lâu dài hơn đối với lĩnh vực khảo thí: đâu là ranh giới giữa học hỏi và sao chép trong quá trình xây dựng đề thi?
Trước hết cần nhìn nhận rằng khảo thí là một lĩnh vực khoa học mang tính quốc tế rất cao. Những nguyên lý về đo lường, đánh giá năng lực và thiết kế câu hỏi được hình thành, kiểm chứng và phát triển thông qua cộng đồng học thuật toàn cầu.
Vì vậy, việc những người làm khảo thí ở Việt Nam nghiên cứu các kỳ thi như SAT, LSAT hay PISA là điều hoàn toàn bình thường. Trên thực tế, nếu không học hỏi từ những thành tựu đã được kiểm chứng của thế giới thì mới là điều đáng lo ngại.
Các lý thuyết khảo thí thường khá trừu tượng. Muốn hiểu thế nào là một câu hỏi đánh giá tư duy tốt, người ta không chỉ đọc sách lý thuyết mà còn phải nghiên cứu những đề thi đã vận hành thành công trong thực tế. Chính vì vậy, các đề thi quốc tế từ lâu đã trở thành nguồn học liệu quan trọng đối với những người làm nghề.
Nói cách khác, tham khảo các đề thi quốc tế không phải là vấn đề. Vấn đề nằm ở cách thức tham khảo.
Trong những kỳ thi như LSAT (kỳ thi chuẩn hóa đầu vào các trường luật tại Mỹ và Canada, nổi tiếng với các câu hỏi tư duy logic phức tạp), mỗi câu hỏi thường được xây dựng rất công phu. Có thể hình dung phần logic cốt lõi của câu hỏi như một “bộ xương”, còn tên nhân vật, bối cảnh hay câu chuyện bên ngoài chỉ là phần “da thịt” bên ngoài.
Nếu một câu hỏi được sao chép nguyên vẹn cả bộ xương lẫn lớp da thịt bên ngoài (có thể đã cho thay đổi quần áo bên ngoài một chút) thì vấn đề đã rõ ràng. Nhưng trong thực tế, phần lớn tranh luận lại nằm ở vùng trung gian phức tạp hơn. Người biên soạn có thể học hỏi cấu trúc tư duy phía sau rồi phát triển thành những phiên bản mới với dữ liệu và bối cảnh khác.
Chính ở khoảng giữa này mà ranh giới giữa học hỏi và sao chép trở nên khó xác định hơn. Đó cũng là lý do những tranh luận như hiện nay không thể chỉ được giải quyết bằng cảm giác “giống” hay “không giống”.
Trong khoa học cũng như trong giáo dục, hầu như không có ai làm việc hoàn toàn từ con số không. Chúng ta đều học hỏi từ những người đi trước. Điều quan trọng không phải là ý tưởng ban đầu xuất phát từ đâu, mà là người sử dụng ý tưởng đó đã đóng góp thêm điều gì, đã phát triển nó đến mức nào và đã tạo ra giá trị mới ra sao.
Chính vì vậy, khi đánh giá một câu hỏi có phải là sao chép hay không, giới chuyên môn thường không chỉ nhìn vào sự giống nhau bề mặt mà còn xem xét mức độ chuyển hóa, mức độ sáng tạo và vai trò của câu hỏi đó trong toàn bộ hệ thống đánh giá.
Trong thực tế giáo dục, một chuyên gia giỏi thường đồng thời đảm nhận nhiều vai trò khác nhau. Họ là giảng viên, hiểu rõ các nguyên lý đánh giá và biết thế nào là một câu hỏi tốt. Họ cũng có thể tham gia hoạt động luyện thi. Trong vai trò này, họ nghiên cứu những dạng câu hỏi đã được chứng minh là hiệu quả, phân tích cấu trúc của chúng rồi tạo ra nhiều câu hỏi tương tự để người học luyện tập. Đó là công việc hoàn toàn chính đáng.
Nhưng đôi khi chính những người này lại được mời tham gia xây dựng ngân hàng đề cho một kỳ thi chính thức. Và lúc đó vai trò nghề nghiệp của họ đã thay đổi.
Họ vẫn cần học hỏi từ các tổ chức khảo thí lớn trên thế giới, nhưng điều cần học là nguyên lý, phương pháp và triết lý đánh giá. Điều mà một cơ quan khảo thí cần xây dựng về lâu dài là một ngân hàng câu hỏi đủ độc lập để trở thành chuẩn mực của chính mình.
Sự khác biệt nằm ở chỗ: nếu thành công của một trung tâm luyện thi được đo bằng khả năng giúp học sinh nhận diện và dự đoán các dạng câu hỏi có thể xuất hiện trong kỳ thi, thì thành công của một cơ quan khảo thí lại nằm ở khả năng bảo đảm rằng đề thi của mình không thể bị dự đoán trước.
Lý do rất đơn giản. Nếu đề thi trở nên quá dễ đoán, lợi thế sẽ ngày càng nghiêng về những thí sinh có điều kiện tham gia các khóa luyện thi chuyên biệt. Khi đó, kết quả thi có nguy cơ phản ánh mức độ luyện tập nhiều hơn là năng lực thực sự của người học.
Đây mới là điểm đáng suy nghĩ nhất trong toàn bộ cuộc tranh luận hiện nay.
Tất nhiên, đây chỉ là một giả thuyết để suy nghĩ chứ không phải một kết luận về vụ việc đang được nhắc đến. Tuy nhiên, với tư cách một người từng tham gia công việc liên quan đến khảo thí, tôi cho rằng đôi khi những tranh luận như thế này có thể xuất phát từ sự mờ nhạt giữa các vai trò nghề nghiệp.
Một thực hành hoàn toàn hợp lý trong môi trường dạy học hoặc luyện thi chưa chắc đã còn phù hợp khi được đưa vào môi trường khảo thí chính thức. Người biên soạn hoàn toàn có thể không có bất kỳ ý định sao chép nào. Họ chỉ đang mang theo những thói quen nghề nghiệp vốn phù hợp ở vai trò giảng dạy hoặc luyện thi sang một vai trò khác đòi hỏi những chuẩn mực cao hơn về tính độc lập của câu hỏi và ngân hàng đề.
Nếu không có những quy định đủ rõ ràng về nguồn tham khảo, mức độ chuyển thể được phép và trách nhiệm của người viết câu hỏi, những sự nhầm lẫn như vậy hoàn toàn có thể xảy ra.
Vấn đề tranh luận hiện nay là cơ hội để các đơn vị khảo thí nhìn lại quy trình xây dựng ngân hàng câu hỏi của mình. Những quy định rõ ràng hơn về việc tham khảo các nguồn quốc tế, về tiêu chuẩn đối với người biên soạn câu hỏi, về cơ chế phản biện chuyên môn và về tính độc lập của ngân hàng đề có thể giúp tránh những tranh luận tương tự trong tương lai.
Khảo thí suy cho cùng là câu chuyện của niềm tin công chúng. Một kỳ thi lớn không được đánh giá bằng việc có hay không có tranh cãi, mà bằng cách những người có thẩm quyền ứng xử trước những tranh cãi ấy. Sự minh bạch, tinh thần cầu thị, những quy trình giám sát chặt chẽ và khả năng tự điều chỉnh khi cần thiết mới là nền tảng tạo nên uy tín lâu dài của một tổ chức khảo thí.
Nếu nhìn theo hướng đó, vụ việc hiện nay không chỉ là một tranh cãi về vài câu hỏi cụ thể. Nó cũng là cơ hội để tiếp tục hoàn thiện các chuẩn mực nghề nghiệp, củng cố niềm tin xã hội và bảo đảm rằng mọi thí sinh đều được đánh giá trong một môi trường công bằng và đáng tin cậy.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lương Thế Vinh, cho biết bà đã chủ động xin thôi giữ chức vụ hiện tại và đề xuất được chuyển sang một vị trí công tác khác.
Quyết định này được đưa ra sau khi nhà trường liên tiếp đối mặt với nhiều sự việc lùm xùm trong những tháng đầu năm 2026, đỉnh điểm là vụ việc một giáo viên yêu cầu học sinh tự chích kim tiêm vào tay.
“Tôi cũng sẽ hết nhiệm kỳ vào ngày 19/5 tới. Sau những vụ việc xảy ra, với trách nhiệm của người đứng đầu, tôi thấy lúc này nên để các bạn trẻ làm tốt hơn”, bà Hạnh chia sẻ.
Theo nữ hiệu trưởng, dù nhà trường đã thường xuyên quán triệt giáo viên về việc bảo đảm an toàn cho học sinh nhưng vụ việc liên quan đến kim tiêm là điều vượt ngoài sức tưởng tượng của bà.
“Ở đây lúc nào tôi cũng yêu cầu cán bộ, giáo viên, nhân viên phải quan tâm, đảm bảo an toàn cho trẻ. Nhưng tôi không tưởng tượng được một cô giáo học 4 năm đại học lại hành xử như vậy”, bà nói.
Nữ hiệu trưởng thừa nhận dù bản thân không trực tiếp gây ra sai phạm nói trên, nhưng với vai trò là người quản lý, điều hành toàn bộ hoạt động của nhà trường, bà không thể né tránh trách nhiệm.
“Dù giáo viên làm nhưng xảy ra trong trường mình quản lý thì mình phải chịu trách nhiệm. Có những chuyện thực sự vượt ngoài tưởng tượng của tôi”, bà nói thêm.
Hiện tại, nguyện vọng xin thôi giữ chức vụ và dự kiến chuyển sang một công tác khác của nữ hiệu trưởng đã được trình lên cơ quan chức năng có thẩm quyền.
Bà chia sẻ, phía cấp trên đã lắng nghe, ghi nhận tâm tư, nguyện vọng và đang có những bước hướng dẫn bà thực hiện các thủ tục theo đúng quy định hiện hành.
Ngày 29.5, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cùng đoàn công tác của Bộ GD-ĐT, UBND thành phố Đà Nẵng kiểm tra tiến độ xây dựng Trường phổ thông liên cấp tiểu học - THCS Hùng Sơn (thuộc xã biên giới Hùng Sơn, thành phố Đà Nẵng) và làm việc với chính quyền địa phương, chủ đầu tư, đơn vị thi công dự án.
Tham gia đoàn công tác có đại diện lãnh đạo các vụ, cục thuộc Bộ GD-ĐT. Về phía thành phố Đà Nẵng có ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng; bà Lê Thị Bích Thuận, Giám đốc Sở GD-ĐT; đại diện chính quyền xã Hùng Sơn.
Tại buổi làm việc, đại diện địa phương và các đơn vị thi công báo cáo chi tiết tiến độ triển khai dự án; đồng thời thông tin về công tác chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và phương án bố trí đội ngũ giáo viên nhằm đảm bảo điều kiện tốt nhất để trường đi vào hoạt động đúng kế hoạch.
Dự án Trường phổ thông liên cấp tiểu học - THCS Hùng Sơn là một trong những công trình trọng điểm thuộc chương trình xây dựng trường nội trú biên giới của thành phố Đà Nẵng, tổng mức đầu tư 210 tỉ đồng. Công trình được xây dựng trên diện tích 4,6 ha, tổng diện tích sàn khoảng 25.000 m², gồm 11 khối nhà, trong đó có 10 khối xây mới hoàn toàn và 1 hạng mục cải tạo.
Theo đại diện chủ đầu tư, dự án đang bước vào giai đoạn nước rút với mục tiêu hoàn thành cơ bản vào giữa tháng 8. Khi đưa vào sử dụng, trường được kỳ vọng đáp ứng nhu cầu học tập cho hơn 1.300 học sinh vùng biên giới.
Quá trình thi công gặp nhiều khó khăn do địa hình phức tạp và thời tiết khắc nghiệt. Mưa thường xuất hiện từ đầu giờ chiều và kéo dài liên tục khiến các đơn vị phải điều chỉnh lịch làm việc, tăng cường thi công từ sáng sớm và xuyên đêm để bù tiến độ.
Phát biểu tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn ghi nhận và biểu dương nỗ lực của các lực lượng tham gia xây dựng công trình, đặc biệt là cán bộ, chiến sĩ biên phòng cùng các đơn vị đồng hành.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, mô hình trường nội trú vùng biên là chủ trương lớn, đúng đắn của Đảng và Nhà nước nhằm chăm lo giáo dục cho học sinh vùng khó khăn. Bộ trưởng đề nghị đơn vị thi công tiếp tục khắc phục khó khăn về thời tiết, địa hình để đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm hoàn thành và bàn giao công trình đúng kế hoạch.
"Bên cạnh yếu tố an toàn thi công, cần đặc biệt quan tâm đến chất lượng cơ sở vật chất và hệ thống trang thiết bị dạy học đồng bộ, hiện đại", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn lưu ý.
Đồng thời, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề nghị ngành giáo dục địa phương chủ động rà soát, xây dựng phương án tuyển dụng, bố trí đầy đủ giáo viên và nhân viên để bảo đảm nhà trường vận hành ổn định ngay khi đi vào hoạt động. Trong đó, cần ưu tiên chăm lo toàn diện nơi học tập, sinh hoạt, ăn ở cho học sinh và giáo viên để tạo điều kiện "bám trường, bám bản", nâng cao hiệu quả giáo dục vùng cao.
Dự kiến đến ngày 13.8, công trình sẽ hoàn thành cơ bản để nhà trường tiếp nhận mặt bằng và triển khai các thủ tục chuẩn bị cho năm học mới.
Dịp này, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn trao tặng nhiều phần quà ý nghĩa cho học sinh, người dân có hoàn cảnh khó khăn tại xã Hùng Sơn và cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng Tr'Hy (thành phố Đà Nẵng).
Ngày 13.5, Trường đại học Việt Đức (VGU), phường Thới Hòa, TP.HCM tổ chức chương trình VGU Career Fair 2026 – Ngày hội việc làm thường niên với hơn 30 ngành nghề, nhà tuyển dụng trong và ngoài nước tham gia.
Chương trình VGU Career Fair 2026 đã mang đến hơn 80 cơ hội việc làm và thực tập cho sinh viên Trường đại học Việt Đức và kết nối giữa sinh viên với thị trường lao động quốc tế.
VGU Career Fair 2026 cho phép sinh viên phỏng vấn trực tiếp và tại chỗ đối với nhà tuyển dụng, đây là điểm khác biệt đối với các chương trình tuyển dụng truyền thống.
Chia sẻ về điểm khác biệt trong tuyển dụng này, ông My Tran, Giám đốc thương mại Công ty TNHH GBC Engineers Việt Nam, cho biết: "Các bạn đừng chờ khi đã 100% sẵn sàng. Quan trọng là các bạn đối diện với những việc chưa biết như thế nào và phải học nhanh. Thứ hai, các bạn đừng chờ giao tác, hãy quan sát hãy học hỏi, đặt câu hỏi và chủ động trong công việc, chủ động đưa ra ý kiến. Và cuối cùng là chuẩn bị ngôn ngữ và công nghệ, đặc biệt bây giờ AI là một trong những đòn bẩy cũng như là công cụ để tìm kiếm cơ hội tuyển dụng".
Tham gia tuyển dụng tại chương trình, ông Peter Kompalla, Trưởng đại diện German Industry and Commerce Vietnam, cho biết các doanh nghiệp Đức tại Việt Nam luôn đánh giá cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam thông qua những khảo sát thường niên được thực hiện trên quy mô toàn cầu.
"Nếu trước đây doanh nghiệp Đức chủ yếu tập trung vào hoạt động sản xuất thì hiện nay xu hướng đang chuyển sang nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo – những lĩnh vực đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao", ông Peter Kompalla cho biết thêm.
Với định hướng đào tạo gắn liền thực tiễn và nhu cầu doanh nghiệp, VGU Career Fair 2026 không chỉ là một ngày hội tuyển dụng mà còn là nền tảng giúp sinh viên chủ động tiếp cận nhà tuyển dụng, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng cơ hội nghề nghiệp ngay từ khi còn trên giảng đường.
Trong nhiều lĩnh vực, từ công nghệ, kỹ thuật đến kinh tế – quản lý, thông qua việc tiếp cận các tình huống thực tiễn, sinh viên có điều kiện hiểu rõ hơn về nhu cầu tuyển dụng cũng như định hướng nghề nghiệp trong dài hạn.
Tiến sĩ Thomas Aulig, Phó hiệu trưởng VGU, cho biết các hoạt động như ngày hội việc làm đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sinh viên tiếp cận sớm với doanh nghiệp và định hướng nghề nghiệp ngay từ quá trình học tập.
"Thông qua việc gặp gỡ chuyên gia và nhà tuyển dụng, sinh viên có cơ hội hiểu rõ hơn về yêu cầu công việc, triển vọng nghề nghiệp cũng như trang bị các kỹ năng cần thiết cho quá trình chuyển tiếp từ đại học sang môi trường doanh nghiệp", tiến sĩ Thomas Aulig chia sẻ.
