Nga ngày 30/5 cho biết đã triệu hồi Đại sứ nước này tại Yerevan về Moscow để tham vấn liên quan đến các động thái của Armenia nhằm tăng cường quan hệ với Liên minh châu Âu (EU).
Armenia từ lâu có quan hệ kinh tế, ngoại giao và an ninh chặt chẽ với Nga, nhưng trong những năm gần đây chính phủ nước này ngày có xu hướng tăng cường quan hệ với phương Tây. Quốc gia vùng Kavkaz đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Armenia – EU hồi đầu tháng 5, sự kiện được liên minh mô tả là một “bước nhảy vọt” trong quan hệ song phương.
Moscow cho rằng việc Armenia xích lại gần EU có thể làm suy yếu tư cách thành viên của nước này trong một khối kinh tế do Nga dẫn dắt.
“Đại sứ Nga tại Cộng hòa Armenia, ông S. Kopyrkin, đã được triệu hồi về Moscow để tham vấn về các bước đi của giới lãnh đạo Armenia trong việc xích lại gần Liên minh châu Âu, điều làm suy giảm hợp tác trong Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU)”, Bộ Ngoại giao Nga cho biết trong một tuyên bố.
EAEU là thị trường chung gồm Nga, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan và Armenia. Moscow trước đây nhiều lần nhấn mạnh rằng Armenia không thể đồng thời là thành viên của cả EU và EAEU. Moscow cho rằng việc gia nhập EU sẽ không tương thích với tư cách thành viên của Armenia trong Liên minh Kinh tế Á-Âu.
Tuyên bố của Nga được đưa ra sau khi Tổng thống Vladimir Putin cảnh báo Armenia về điều mà ông gọi là “kịch bản Ukraine”. Ông Putin cho rằng căng thẳng giữa Nga và Ukraine bắt đầu sau khi Kiev tìm cách xích lại gần phương Tây, bao gồm Liên minh châu Âu và NATO.
Ngoài ra, ông Putin cũng kêu gọi Armenia nhanh chóng tổ chức trưng cầu dân ý để người dân quyết định liệu nước này muốn tiếp tục ở lại khối do Nga dẫn dắt hay thúc đẩy tiến trình gia nhập EU.
Ngoài ra, các nhà lãnh đạo EAEU cảnh báo kế hoạch xin quy chế ứng cử viên EU của Armenia có thể tạo ra “những rủi ro đáng kể” đối với an ninh kinh tế của khối, đồng thời yêu cầu các quan chức chuẩn bị báo cáo về “những hậu quả có thể xảy ra” nếu kịch bản đình chỉ tư cách thành viên EAEU của Armenia diễn ra.
Nga cũng cảnh báo có thể ngừng cung cấp khí đốt giá rẻ cho Armenia và cấm nhập khẩu rượu brandy, trái cây và rau quả từ nước này. Theo ông Putin, những biện pháp đó có thể khiến Armenia mất ít nhất 14% GDP.
Quan hệ giữa Nga và Armenia có dấu hiệu xa cách sau vụ việc Azerbaijan, một quốc gia Liên Xô cũ khác, giành lại Karabakh. Đây là lãnh thổ được cộng đồng quốc tế công nhận là của Azerbaijan nhưng từng có phần lớn dân số là người gốc Armenia, lực lượng kiểm soát khu vực từ những năm 1990. Cuộc chiến năm 2023 kết thúc khiến phần lớn cư dân, chủ yếu là người gốc Armenia, phải di tản.
Năm 2024, Yerevan đã đình chỉ tư cách thành viên trong tổ chức an ninh CSTO do Nga dẫn đầu, với lý do các thành viên của tổ chức này đã không thực hiện nghĩa vụ phòng thủ tập thể khi Armenia bị Azerbaijan gây sức ép.
Mặc dù chưa chính thức nộp đơn xin gia nhập EU, chính phủ của Thủ tướng Nikol Pashinyan đã tuyên bố ý định theo đuổi mục tiêu này. Mặt khác, ông Pashinyan cho biết Armenia chưa có kế hoạch rời Liên minh Kinh tế Á-Âu và việc là thành viên của khối này không mâu thuẫn với nguyện vọng gia nhập EU.
Kết quả thăm dò ý kiến cử tri sau bầu cử cũng cho thấy bà Fujimori (51 tuổi), lãnh đạo đảng Lực lượng Nhân dân, đang dẫn đầu trong cuộc đua có 35 ứng viên. Tuy nhiên, với tình trạng các ứng viên đều có tỷ lệ ủng hộ thấp hơn 50% cần thiết để giành chiến thắng ngay lập tức, rất có khả năng sẽ diễn ra cuộc bầu cử vòng hai vào ngày 7.6.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn AFP trước thềm bầu cử, bà Fujimori cho hay sẽ "lập lại trật tự" trong 100 ngày đầu tiên bằng cách điều quân đội vào các nhà tù, trục xuất người nhập cư bất hợp pháp và tăng cường an ninh biên giới. Bà đã tự xây dựng hình ảnh mình là người bảo đảm trật tự và ổn định kinh tế, thu hút sự ủng hộ của những cử tri đang lo ngại trước tình trạng tội phạm bạo lực gia tăng.
Bà Fujimori cho biết thêm sẽ tìm kiếm một mặt trận thống nhất với các nhà lãnh đạo bảo thủ ở Mỹ, Argentina, Chile, Ecuador và Bolivia. Bà từng được đào tạo tại Mỹ, tự xem mình là người ủng hộ Mỹ, kêu gọi đầu tư nước ngoài theo các quy tắc rõ ràng hơn, theo Reuters.
Đây là lần thứ 4 bà Fujimori ra tranh cử tổng thống. Tuy nhiên, việc bà ra tranh cử vẫn gây nhiều tranh cãi do gia thế gia đình và những rắc rối pháp lý trong quá khứ. Bà Fujimori là con gái của cố Tổng thống Alberto Fujimori, người đã phải ngồi tù 16 năm vì tội ác chống lại loài người trước khi qua đời vào tháng 9.2024. Bà cũng từng đối mặt với cáo buộc về tài trợ chiến dịch tranh cử bất hợp pháp, nhưng tòa án hiến pháp Peru đã bác bỏ vụ án vào năm ngoái.
"Sau khi nhận được báo cáo từ tướng Yevhenii Khmara về kế hoạch trừng phạt tầm xa, tầm trung và những kết quả mà Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đã đạt được, đặc biệt là Trung tâm Tác chiến Đặc biệt Alpha ở tiền tuyến, tôi chấp nhận mở chiến dịch gây sức ép trong 40 ngày nhằm buộc đối phương chấm dứt chiến sự", Tổng thống Volodymyr Zelensky tuyên bố ngày 25/6.
Ukraine thời gian qua dùng các khái niệm "trừng phạt tầm xa" và "trừng phạt tầm trung" để mô tả những cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) nhằm vào hạ tầng năng lượng, giao thông của Nga. "Tầm trung" thường đề cập khu vực Nga kiểm soát sau năm 2014, trong khi "tầm xa" được dùng cho những mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Tổng thống Ukraine không nêu chi tiết nội dung chiến dịch, song nhấn mạnh lực lượng Alpha đang sử dụng hiệu quả UAV để giữ vững phòng tuyến, đồng thời gây nhiều thiệt hại về nhân lực và khí tài cho Nga.
Kiev những tuần gần đây liên tiếp tập kích nhằm vào hệ thống hậu cần, cơ sở năng lượng và những mục tiêu ở bán đảo Crimea và khu vực Moskva giành được trong chiến sự, cũng như các vùng đô thị nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Các đợt tấn công bằng UAV đã khiến nhà máy lọc dầu Moskva phải ngừng hoạt động, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhiên liệu tại Nga. Reuters dẫn nguồn thạo tin cho biết nhà máy lọc dầu Moskva cần ngừng hoạt động ít nhất 6 tháng để sửa chữa.
Tỉnh trưởng Tula Dmitry Milyayev ngày 26/6 cho biết một cuộc tấn công bằng UAV đã làm hư hại khu công nghiệp tại thành phố Novomoskovsk, nơi tập trung nhiều nhà máy hóa chất.
Vladimir Saldo, lãnh đạo tỉnh Kherson do Nga bổ nhiệm, cho biết khu vực đang rơi vào tình trạng mất điện toàn phần hoặc một phần sau các đợt tập kích của Ukraine.
Chiến dịch tập kích nhằm cô lập bán đảo Crimea cũng làm gián đoạn nhiều tuyến tiếp vận quan trọng của lực lượng Nga trên bán đảo, gây mất điện trên diện rộng ở nhiều khu vực. Lãnh đạo Crimea Sergei Aksyonov cho biết số chuyến tàu đến bán đảo sẽ giảm dần, các trại hè dành cho trẻ em cũng ngừng hoạt động.
Ở thành phố Sevastopol trên bán đảo Crimea, chính quyền địa phương đang hạn chế cung cấp điện nhằm tránh gây quá tải hệ thống, sau khi Ukraine liên tiếp tập kích vào hạ tầng năng lượng. Thị trưởng Sevastopol Mikhail Razvozhayev ngày 24/6 lên án những đòn tập kích của Ukraine nhắm vào hạ tầng năng lượng trên bán đảo là "hiểm ác", nhằm mục tiêu "gieo rắc hoảng loạn".
Những ngày qua, giữa biến động của thị trường năng lượng toàn cầu do cuộc chiến ở Iran gây ra, UAE cũng đã chính thức rút khỏi OPEC kể từ ngày 1.5.
Việc UAE rời khỏi OPEC là vấn đề không quá bất ngờ dù thời điểm diễn ra khác với dự báo trước đó. Trước xung đột Iran, OPEC tuy chỉ chiếm hơn 30% tổng lượng khai thác dầu thô toàn cầu, nhưng nhóm này chiếm đến hơn 70% tổng trữ lượng dầu thô toàn cầu. Trong đó, trước khi bùng nổ chiến sự Iran, UAE khai thác khoảng 3,5 - 4 triệu thùng dầu/ngày, chiếm khoảng 15% tổng sản lượng khai thác của OPEC.
Thực tế, từ vài năm qua, UAE đã có nhiều bất đồng với nhiều thành viên khác trong OPEC. Vấn đề bắt nguồn từ chiến lược cắt giảm sản lượng của nhóm. Gần 10 năm qua, OPEC cùng một số đối tác khác (gồm Nga, Azerbaijan, Bahrain, Brunei, Kazakhstan, Malaysia, Mexico, Oman, South Sudan, Sudan) hình thành nhóm OPEC+ theo đuổi chiến lược hạn chế sản lượng khai thác để nâng giá dầu thô.
Tuy nhiên, nếu không tính các thời điểm khủng hoảng do chiến tranh hay căng thẳng chính trị gây ra, giá dầu vẫn không tăng lên mức kỳ vọng mà chiến lược vừa nêu đề ra. Điều này gây ảnh hưởng đến nguồn thu của một số thành viên, nên dẫn đến sự bất đồng. OPEC+ đã nhiều lần thống nhất nới lỏng việc hạn chế xuất khẩu nhưng vẫn không đủ tạo ra sự đồng thuận giữa các thành viên. Vì thế, UAE có thời điểm đơn phương tăng sản lượng khai thác. Trong khi OPEC muốn hạn chế sản lượng khai thác, thì UAE đã đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tăng sản lượng khai thác lên mức 5 triệu thùng/ngày. Mới đây, UAE đã điều chỉnh kế hoạch đặt mục tiêu vừa nêu ngay trong năm 2027.
Trả lời Reuters về việc rời khỏi OPEC, Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei cho biết quyết định được đưa ra sau khi xem xét các chiến lược năng lượng của đất nước, UAE cũng đã không thảo luận trước với nước nào khác.
Qua vài thập niên, OPEC thực tế mất dần ảnh hưởng đối với thị trường năng lượng toàn cầu. OPEC từ mức chiếm khoảng 50% tổng sản lượng khai thác toàn cầu, thì tỷ lệ này dần giảm xuống chỉ còn khoảng 30% gần đây.
Không những vậy, cuộc chiến Iran, nhất là khi eo biển Hormuz bị bóp chặt, thì OPEC cho thấy không có khả năng điều phối thị trường năng lượng toàn cầu và vai trò của tổ chức này còn bị Mỹ lấn lướt mạnh mẽ nhất là sau khi Washington can thiệp vào Venezuela hồi đầu năm nay. Vì thế, giới quan sát nhận định việc UAE rút khỏi OPEC có thể xem là phần bắt đầu cho hồi kết của tổ chức này. Thậm chí, sau UAE thì một số thành viên khác có thể cũng nối gót rời khỏi OPEC.
Thực tế vừa nêu khiến cho Ả Rập Xê Út, vốn đóng vai trò "đầu tàu" của OPEC, phải nỗ lực nhiều hơn để tổ chức này giữ vững vị thế.
Không chỉ vậy, việc UAE rời khỏi OPEC được kỳ vọng có thể giúp giá dầu nhanh chóng phục hồi hơn khi căng thẳng Iran kết thúc, eo biển Hormuz được mở cửa trở lại. Bởi khi đó, UAE không còn hạn chế khai thác theo thỏa thuận của OPEC nên nguồn cung có thể tăng nhanh hơn. Cụ thể hơn, nếu UAE thực hiện đúng kế hoạch thì chỉ riêng nước này có thể tăng lượng khai thác thêm 2 triệu thùng/ngày, tương đương 10% mức dầu thô được vận chuyển qua eo biển Hormuz trước khi bị đình trệ do chiến sự Iran.
Xa hơn, Tập đoàn tài chính JP Morgan (Mỹ) nhận định UAE còn có thể thu hút đầu tư lớn hơn từ các công ty Mỹ để tăng lượng khai thác mà không còn bị giới hạn bởi OPEC. Với kịch bản này, Washington còn tăng cường ảnh hưởng mạnh mẽ hơn nữa đối với thị trường năng lượng toàn cầu, nhất là sau khi Mỹ gần như đang kiểm soát ngành dầu mỏ của Venezuela. Như thế, cấu trúc thị trường năng lượng toàn cầu sẽ bị thay đổi đáng kể.
