Các bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ đang ngày càng lo ngại trước sự gia tăng của xu hướng “khuôn mặt AI”, khi lượng khách hàng tìm đến phòng khám với những kỳ vọng phi thực tế về diện mạo do công nghệ tạo ra liên tục tăng cao, theo The Guardian.
Bác sĩ Nora Nugent, chuyên gia phẫu thuật thẩm mỹ tại Tunbridge Wells, trực tiếp chứng kiến thực trạng này. Nhiều khách hàng đến phòng khám của bà với những bức ảnh cá nhân đã qua chỉnh sửa bằng AI, lầm tưởng rằng phẫu thuật thẩm mỹ có thể giúp họ đạt được diện mạo đó.
Chủ tịch Hiệp hội Bác sĩ Phẫu thuật Thẩm mỹ Anh (BAAPS) cho biết các đồng nghiệp của bà cũng đang gặp phải tình huống tương tự.
“Tôi dự đoán xu hướng này sẽ còn gia tăng, khi AI đang thâm nhập ngày càng sâu vào mọi khía cạnh của cuộc sống”, bà Nugent nhận định.
Những người dùng chatbot AI để tạo ra khuôn mặt lý tưởng đang xuất hiện ngày một nhiều tại các phòng khám thẩm mỹ. Họ mang theo những yêu cầu đòi hỏi một làn da không tì vết, xương gò má sắc nét, dáng mũi thon gọn và độ đối xứng gần như hoàn hảo, những tiêu chuẩn quá tốn thời gian, chi phí đắt đỏ và trong nhiều trường hợp là không thể thực hiện được về mặt thể chất. Theo bác sĩ Alex Karidis, chuyên gia phẫu thuật tại phía tây London, AI có thể kiểm soát từng pixel còn “phẫu thuật chắc chắn không thể can thiệp ở cấp độ chi tiết vi mô như vậy”.
Tuy nhiên, với nhiều người, những kỳ vọng đó đã được định hình từ rất lâu trước khi họ gặp bác sĩ. Hai chuyên gia Karidis và Nugent cho hay các hình ảnh do AI tạo ra có tác động tâm lý rất mạnh mẽ trong việc định hình và củng cố tiêu chuẩn cái đẹp lý tưởng của khách hàng.
“Một khi bạn đã nhìn thấy bức hình đó, nó sẽ ghi sâu vào tâm trí bạn”, bác sĩ Nugent nói. Bác sĩ Karidis cũng đồng tình khi mô tả các hình ảnh AI giống như được “khắc sâu” vào tâm trí bệnh nhân. Ông cho biết nhiều đồng nghiệp của ông gần đây đang bị quá tải bởi những yêu cầu kiểu này. Giới chuyên gia nhấn mạnh kết quả phẫu thuật thẩm mỹ hoàn toàn không có sự đảm bảo tuyệt đối.
Bà Nugent cho hay bệnh nhân cần hiểu rằng mỗi cơ địa có một tiến trình lành thương và lão hóa khác nhau. “Tôi luôn nói trước với bệnh nhân: Khả năng phẫu thuật của tôi không phải là vô hạn. Không ai trong chúng ta kiểm soát được mọi thứ”, bà chia sẻ.
Bác sĩ Karidis cho biết thêm khi khách hàng tìm hiểu sâu về các quy trình thẩm mỹ, họ thường chỉ chăm chăm nhìn vào hình ảnh và bỏ qua “tất cả cảnh báo xung quanh”. “Đó là thực tế chung của mọi người. Khoảnh khắc bạn cho họ xem một thứ như vậy, mọi chuyện coi như đã được định đoạt”, ông nói.
Giới chuyên gia cũng nhận thấy những điểm chung trong thẩm mỹ của “khuôn mặt AI”, đặc biệt là sự đối xứng tuyệt đối. Đây là điều mà AI có thể xử lý một cách dễ dàng nhưng lại thường bất khả thi trong đời thực.
Theo bác sĩ Julian de Silva, chuyên gia phẫu thuật thẩm mỹ tại phố Harley, nếu một bên mắt cao hơn bên kia vài mm, AI có thể chỉnh sửa lại trong vài giây. Tuy nhiên, việc sắp xếp lại các pixel không giống như việc sắp xếp lại cấu trúc giải phẫu học. “Không thể thay đổi vị trí cao thấp của mắt vì bộ phận đó thực chất đã cố định vào xương và não của bạn nằm ngay phía sau hốc mắt. Bạn không thể thay đổi vị trí của hốc mắt một cách an toàn”, ông giải thích.
Bác sĩ De Silva nói thêm khi AI chỉnh sửa ảnh của khách hàng, nó thường tự động áp dụng các tiêu chuẩn cái đẹp phổ biến, với phụ nữ là cằm chuẩn V-line, đường cong gò má (ogee curve) mềm mại và khuôn mặt hình trái tim, còn với nam giới là xương quai hàm rộng, lông mày thấp và mí mắt trên đầy đặn hơn.
Bên cạnh đó, bác sĩ De Silva cũng lo ngại về một xu hướng đáng báo động khác, đó là các bác sĩ lâm sàng chia sẻ kết quả phẫu thuật trên mạng xã hội trông có vẻ hiệu quả đến kinh ngạc nhưng ông nghi ngờ bản chất chúng có thể do AI tạo ra. “Tôi nhớ tuần trước có xem một video kết quả và đã xem đi xem lại nó”, ông kể lại một video quay cảnh một bệnh nhân trông như trẻ ra đến 30 tuổi. “Đến lần thứ 3 xem kỹ, tôi mới nhận ra bàn tay của người đó có đến 6 ngón”.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội thuộc Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết nhìn bằng mắt thường, methanol giống hệt ethanol an toàn do có dạng lỏng, trong suốt và mang mùi cồn. Tuy nhiên, ngay khi người dùng uống vào, cơ thể sẽ hấp thu nhanh độc chất qua dạ dày, ruột rồi phân bố khắp hệ tuần hoàn.
Điểm nguy hiểm nhất của ngộ độc methanol là giai đoạn "êm" đánh lừa nạn nhân. Trong vài giờ đầu, người uống chỉ thấy hơi chếnh choáng, buồn nôn, choáng váng giống hệt say rượu thông thường. Phải đến 12-24 giờ sau, khi gan dùng men alcohol dehydrogenase (ADH) biến methanol thành formaldehyde, rồi men aldehyde dehydrogenase (ALDH) tiếp tục chuyển hóa chúng thành acid formic, độc tính mới thực sự bùng phát. Chính acid formic trực tiếp tàn phá các cơ quan tiêu thụ nhiều năng lượng như não, dây thần kinh thị giác, tim và thận.
Lúc này, nạn nhân bắt đầu đau đầu dữ dội, nôn mửa, khó thở và rối loạn ý thức. Mắt họ mờ dần, nhìn thấy cảnh vật như có sương mù bao phủ, hiện tượng "tuyết rơi" hoặc trắng xóa trước mặt. Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh đây là dấu hiệu hệ thần kinh thị giác đang chịu tổn thương nặng nề. Mọi ly rượu không nhãn mác, không kiểm định đều mang nguy cơ trở thành liều thuốc độc âm thầm.
Các bác sĩ hoàn toàn có thể cứu sống bệnh nhân ngộ độc methanol nếu người nhà đưa họ đến viện kịp thời. Cơ sở y tế sẽ lập tức áp dụng biện pháp lọc máu để loại bỏ nhanh methanol cùng acid formic ra khỏi cơ thể, đồng thời điều chỉnh rối loạn điện giải và hỗ trợ hô hấp. Ngược lại, việc cấp cứu muộn khiến bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu, toan máu nặng. Khi đó, độc tố phá hủy não và mắt không thể đảo ngược, đẩy người bệnh vào cảnh mù lòa, tàn phế hoặc tử vong dù qua cơn nguy kịch.
Chuyên gia y tế khuyên người dân cảnh giác cao độ với đồ uống không rõ nguồn gốc. Nếu cơ thể xuất hiện triệu chứng đau đầu khác thường, nôn nhiều, mệt lả, mờ mắt hay thở sâu sau khi uống rượu 12-24 giờ, nạn nhân phải lập tức đến phòng cấp cứu. Mọi người tuyệt đối không giữ suy nghĩ "ngủ một giấc sáng mai sẽ đỡ" nhằm tránh đánh mất cơ hội chữa trị vàng.
"Không tồn tại ranh giới an toàn giữa khu vực hút thuốc và không hút thuốc trong không gian kín. Người không hút thuốc vẫn có nguy cơ hít phải khói thuốc thụ động dù đứng ngoài phòng hút thuốc", Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế, nói tại hội thảo chuyên đề sau lễ phát động Ngày Thế giới không thuốc lá và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá năm 2026, hôm 29/5.
Báo cáo giám sát năm 2025 của Trường Đại học Y tế công cộng tại các cơ sở ăn uống, giải trí, nồng độ bụi mịn PM2.5 tại nơi cho phép hút thuốc lên tới 64,64 µg/m³, cao gần gấp 4 lần so với các địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn trong nhà (16,98 µg/m³).
Khảo sát năm 2026 tại sân bay, tàu hỏa và du thuyền cho thấy các khu vực dành riêng cho người hút thuốc (DSA) gần như không phát huy hiệu quả ngăn khói thuốc. Do dùng chung hệ thống thông gió và tác động từ việc đóng mở cửa, khói thuốc vẫn liên tục phát tán sang khu vực bên cạnh.
Nồng độ PM2.5 tại phòng hút thuốc trong sân bay lên tới 262,59 µg/m³, cao hơn 10 lần mức an toàn khuyến nghị của WHO, theo bà Thủy. Trên tàu hỏa, con số này là 121,76 µg/m³ và trên du thuyền là 63,79 µg/m³.
Từ thực trạng trên, các chuyên gia y tế và đại diện WHO khuyến nghị Việt Nam sớm sửa đổi quy định hiện hành, tiến tới loại bỏ hoàn toàn phòng hút thuốc trong nhà tại nhà hàng, khách sạn, sân bay và phương tiện công cộng nhằm bảo vệ quyền được hít thở không khí sạch của người dân.
Tại lễ phát động, chùa Bổ Đà (Bắc Ninh) - ngôi chùa cổ nổi tiếng miền Bắc, lưu giữ vườn tháp và kho mộc bản Phật giáo cổ lớn nhất Việt Nam, đón hàng chục nghìn lượt du khách và phật tử hành hương - được lựa chọn là nơi thí điểm mô hình du lịch không khói thuốc.
Theo kế hoạch kéo dài đến cuối năm 2026, toàn bộ khu vực di tích sẽ được lắp đặt biển báo cấm hút thuốc, pano tuyên truyền. Cán bộ quản lý và người dân địa phương được tập huấn về môi trường không khói thuốc. Các tình nguyện viên cũng sẽ nhắc nhở du khách nếu phát hiện hút thuốc trong khuôn viên chùa.
Ông Nguyễn Văn Bình, Phó giám đốc Sở Y tế Bắc Ninh, cho biết tỉnh đang mở rộng các mô hình "không khói thuốc" tại di tích, điểm du lịch và nơi công cộng nhằm xây dựng hình ảnh điểm đến văn minh, an toàn cho du khách. Giai đoạn 2026-2030, Bắc Ninh đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hút thuốc ở nam giới xuống dưới 36%, đồng thời đưa tỷ lệ tiếp xúc khói thuốc thụ động trên phương tiện công cộng và trong trường học về 0%.
Còn bà Đoàn Thị Thu Huyền, Giám đốc Quốc gia Tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids tại Việt Nam, nói thực tiễn cho thấy môi trường không khói thuốc không làm giảm sức hút của các điểm đến di sản mà còn nâng cao trải nghiệm của nhân dân và du khách. Việc xây dựng chùa Bổ Đà thành điểm du lịch không khói thuốc được kỳ vọng sẽ góp phần lan tỏa thông điệp sống lành mạnh, hạn chế tác hại của hút thuốc lá thụ động tại cộng đồng.
WHO năm nay phát động chiến dịch toàn cầu với thông điệp "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo", kêu gọi các quốc gia tăng cường kiểm soát thuốc lá truyền thống và thuốc lá điện tử để bảo vệ giới trẻ khỏi nghiện nicotine.
Những thói quen ăn uống ở tuổi 50 có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe khi về già. Hạn chế dùng một số loại thực phẩm ở độ tuổi này có thể giúp ích.
Thực phẩm nhiều muối
Sau tuổi 50, bạn nên giảm lượng muối tiêu thụ. Natri là yếu tố góp phần gây tăng huyết áp - tình trạng rất phổ biến ở người lớn tuổi. Giảm lượng muối khoảng một thìa cà phê mỗi ngày có thể phòng ngừa tăng huyết áp. Các thực phẩm tiềm ẩn natri nên hạn chế gồm snack mặn như khoai tây chiên, bánh quy mặn, pizza, súp đóng hộp, thực phẩm đông lạnh chế biến sẵn...
Thực phẩm giàu chất béo bão hòa
Càng lớn tuổi, hạn chế chất béo không lành mạnh càng quan trọng. Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa - thường có trong sữa nguyên kem và thịt chế biến - có thể làm tăng nguy cơ tử vong, đặc biệt do bệnh tim mạch.
Chất béo bão hòa cũng có trong thực phẩm nguồn gốc động vật như thịt đỏ, thịt chế biến sẵn (xúc xích, thịt xông khói, thịt nguội), da gia cầm, đồ chiên rán...
Thực phẩm nhiều đường bổ sung
Nữ giới nên hạn chế đường nạp vào cơ thể khoảng 25 g và nam giới là 36 g một ngày. Sau tuổi 50, ăn quá nhiều đường có thể làm tăng nguy cơ tiểu đường, bệnh tim mạch, viêm mạn tính và suy giảm nhận thức.
Các thực phẩm nên hạn chế gồm bánh ngọt, sản phẩm sữa có đường như sữa chua vị trái cây, ngũ cốc ăn sáng, đồ uống có đường như soda, cà phê sữa và trà đường...
Thực phẩm siêu chế biến
Chúng thường chứa nhiều muối, chất béo và đường - những thành phần nên hạn chế khi lớn tuổi. Ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến có thể thúc đẩy lão hóa nhanh hơn. Các thực phẩm nên cân nhắc giảm gồm bơ đậu phộng chế biến sẵn, xúc xích, khoai tây chiên giòn...
Rượu bia
Uống nhiều rượu bia có liên quan đến suy giảm nhận thức nhanh hơn và khiến cơ thể lão hóa sớm. Khi lớn tuổi, quá trình chuyển hóa thay đổi khiến cơ thể nhạy cảm hơn với rượu, làm tăng nguy cơ té ngã và tai nạn. Rượu bia còn có thể tương tác với thuốc điều trị mà người lớn tuổi thường sử dụng.
Từ tuổi 50, hãy ưu tiên thực phẩm nguyên chất, giàu dinh dưỡng. Cần ăn đủ protein để hạn chế mất cơ và dùng các loại thảo mộc, gia vị thay cho muối để tăng hương vị món ăn. Chế độ ăn nên tập trung vào trái cây, rau củ, sữa và chế phẩm từ sữa, ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc và nguồn protein thực vật...
Nếu đang mắc bệnh hoặc lo ngại nguy cơ sức khỏe, bạn nên tham khảo chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng chế độ ăn phù hợp theo tuổi tác.
