Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cho biết cơ thể vẫn cần tinh bột để duy trì năng lượng và kiểm soát cảm giác đói. Điều quan trọng nằm ở việc chọn đúng loại tinh bột, theo trang sức khỏe Health.
Nhóm thực phẩm hỗ trợ giảm cân tốt nhất là các loại đậu như đậu lăng, đậu đen, đậu đỏ hay đậu nành non. Đây là nhóm carb chứa nhiều chất xơ và protein, giúp cơ thể no lâu và hạn chế ăn quá nhiều trong ngày.
Chất xơ và protein làm chậm quá trình tiêu hóa, đồng thời kích thích cơ thể tiết ra các hormone tạo cảm giác no như PYY và GLP 1. Nhờ đó, lượng calo nạp vào giảm tự nhiên và hỗ trợ giảm mỡ hiệu quả hơn.
Một nghiên cứu tổng hợp trên Food Science & Nutrition vào năm 2026 cho thấy nhóm sử dụng các loại đậu thường xuyên giảm rõ rệt cân nặng, giảm mỡ cơ thể và vòng eo.
Một nghiên cứu khác công bố trên Journal of Nutrition and Metabolism năm 2020 trên 246 phụ nữ cũng ghi nhận nhóm ăn nhiều đậu có lượng mỡ bụng thấp hơn nhóm ăn ít.
Trong khi đó, nghiên cứu trên The Journal of Nutrition năm 2019 trên 345 người tiếp tục khẳng định chất xơ là yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến hiệu quả giảm cân, bất kể lượng calo hay tỷ lệ tinh bột, đạm, chất béo trong khẩu phần ăn.
Ngoài hỗ trợ giảm mỡ, protein trong các loại đậu còn giúp duy trì khối cơ trong quá trình giảm cân. Đây là yếu tố quan trọng giúp cơ thể săn chắc hơn sau khi giảm ký.
Một số loại đậu chứa lượng chất xơ và protein cao hơn hẳn các loại khác, nhờ đó hỗ trợ kiểm soát cơn đói và giảm cân hiệu quả hơn.
Khoảng 100 gram đậu lăng nấu chín cung cấp gần 8 gram chất xơ và gần 18 gram protein. Đậu nành Nhật chứa khoảng 15,6 gram chất xơ và 18,5 gram protein trong mỗi 155 gram.
Đậu trắng cung cấp khoảng 19 gram chất xơ và 15 gram protein trong mỗi 180 gram nấu chín. Trong khi đó, 100 gram đậu đen chứa khoảng 15 gram chất xơ và hơn 15 gram protein.
Đậu đỏ cũng giàu dinh dưỡng với khoảng 13 gram chất xơ và hơn 15 gram protein trong mỗi 175 gram đã nấu chín.
Ngoài các loại đậu, khoai lang, quả mâm xôi và ngũ cốc cũng hỗ trợ giảm cân nhờ giàu chất xơ.
Khoai lang cung cấp vitamin A, vitamin B6 và giúp no lâu hơn. Quả mâm xôi chứa nhiều chất chống oxy hóa, hỗ trợ bảo vệ tế bào.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết carb không phải nguyên nhân trực tiếp gây tăng cân. Tinh bột tinh chế như bánh mì trắng, bánh ngọt hay nước ngọt mới dễ làm tăng mỡ cơ thể nếu ăn thường xuyên.
Ngược lại, carb phức hợp giàu chất xơ và protein giúp kiểm soát cơn đói tốt hơn, hỗ trợ giảm cân và duy trì sức khỏe lâu dài.
Bên cạnh việc chọn đúng loại tinh bột, chế độ ăn lành mạnh và vận động đều đặn vẫn đóng vai trò quan trọng trong quá trình kiểm soát cân nặng.
"Người Việt không chỉ đang 'chưa giàu đã già' mà còn 'chưa già đã yếu'", thạc sĩ Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Nghiên cứu phát triển TP HCM, nói tại họp báo công bố dự án Vì một Việt Nam khỏe mạnh do Báo Tuổi trẻ phối hợp tổ chức, chiều 24/4.
Ở Việt Nam, già hóa dân số diễn ra nhanh với khoảng 16,1 triệu người cao tuổi vào năm 2025, chiếm 16% dân số, thuộc nhóm nhanh nhất thế giới, đặt ra nghịch lý "chưa kịp giàu đã già". Tại TP HCM, dù bước vào già hóa muộn hơn cả nước khoảng 6 năm (từ 2017), thành phố được dự báo sẽ chạm ngưỡng "dân số già" vào năm 2038 và bước vào giai đoạn "siêu già" sau năm 2048.
Dù tuổi thọ trung bình tăng lên, nhưng mỗi người Việt có khoảng 10 năm cuối đời phải sống chung với ốm đau. TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, dẫn số liệu tầm soát miễn phí gần 500.000 người trên 60 tuổi trong hai năm qua cho thấy đa số mắc nhiều bệnh cùng lúc, trung bình trên hai bệnh mạn tính. Cụ thể, hơn 63% bị tăng huyết áp, hơn 26% nghi ngờ hoặc mắc đái tháo đường.
Đáng chú ý, 15% trường hợp tăng huyết áp chỉ được phát hiện khi tầm soát, đồng nghĩa nhiều người đang mang "sát thủ thầm lặng" mà không hay biết. Bệnh mạn tính không được phát hiện sớm khiến nhiều người sống lâu nhưng sức khỏe suy giảm, dễ tàn tật.
Tuổi thọ tăng nhưng áp lực tài chính lớn khi khoảng 70% người cao tuổi không có lương hưu. Trong khi đó, gia đình đô thị thay đổi, con cái đi làm cả ngày khiến việc chăm sóc hạn chế. Nhu cầu chăm sóc dài hạn tăng nhanh trong khi nguồn lực gia đình suy giảm, hệ thống dịch vụ và viện dưỡng lão còn thiếu.
Trước thực trạng này, các chuyên gia cho rằng cần sớm thay đổi cách tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Lãnh đạo Sở Y tế TP HCM đề xuất áp dụng mô hình chăm sóc sức khỏe 5 tầng theo chuẩn quốc tế, với trọng tâm là "già hóa tại chỗ", giúp người cao tuổi sống trong môi trường quen thuộc.
Theo đó, người cao tuổi được khuyến khích tự chăm sóc tại nhà và duy trì lối sống chủ động; khi cần có thể tham gia mô hình cộng đồng như "nhà già". Trường hợp nặng hơn sẽ có bác sĩ gia đình, điều dưỡng đến tận nhà; khi không còn khả năng tự chăm sóc sẽ chuyển đến cơ sở dưỡng lão và chỉ nhập viện tuyến cuối khi cần điều trị cấp tính. Sau ổn định, bệnh nhân được đưa về tuyến dưới để tiếp tục chăm sóc, giảm quá tải.
ThS Phạm Bình An cho rằng cần thay đổi cách nhìn, không coi người già là gánh nặng mà là trung tâm của "kinh tế bạc" - vừa tiêu dùng, vừa đóng góp kinh nghiệm cho xã hội. Để phát triển, cần xây dựng hệ sinh thái đồng bộ, mở rộng bảo hiểm chăm sóc dài hạn, thiết kế đô thị thân thiện với người cao tuổi và đẩy mạnh hợp tác công tư để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào viện dưỡng lão, công nghệ y tế.
PGS.TS.BS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Y tế dự phòng, nhấn mạnh vai trò của y tế cơ sở trong việc sàng lọc, phát hiện bệnh từ sớm, từ xa, trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm hiện chiếm đến 70% nguyên nhân gây tử vong tại Việt Nam. Một trạm y tế giỏi không phải là nơi chữa được bệnh khó, mà là nơi nắm rõ địa bàn có bao nhiêu người cao huyết áp, tiểu đường để quản lý sức khỏe liên tục.
Đồng quan điểm, PGS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Vệ sinh dịch tễ trung ương, khẳng định y tế dự phòng phải lấy người dân làm trung tâm, kéo dài xuyên suốt vòng đời từ khi là trẻ sơ sinh đến lúc cao tuổi, chứ không thể chờ đến khi mắc bệnh mới can thiệp. Hiệu quả lớn nhất không chỉ nằm ở chỗ xử lý tốt khi bệnh xảy ra, mà quan trọng hơn là loại bỏ, ngăn ngừa được nguy cơ trước khi bệnh xuất hiện.
Chuyên gia Manaker khuyên nên ăn sáng với một chén yến mạch, thêm trái cây tươi, rắc thêm các loại hạt, (nếu muốn có vị ngọt thì rưới một chút mật ong hoặc quế).
Trong khi có người chưa biết đến yến mạch thì nhiều người quan tâm sức khỏe đã tiêu thụ như một loại thực phẩm quen thuộc. Đó là nguồn cung cấp chất xơ hòa tan, đặc biệt là beta-glucan. Chất này tạo thành dạng gel trong ruột, giữ lại cholesterol và loại bỏ ra khỏi cơ thể, ngăn không cho hấp thụ vào máu. Một chén yến mạch nấu chín cung cấp khoảng 4 gram chất xơ hòa tan, giúp giảm cholesterol "xấu", theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
Để tăng thêm lợi ích dinh dưỡng, nên bổ sung:
Trái cây tươi: Quả mọng, chuối và táo cung cấp vitamin, chất chống oxy hóa và chất xơ.
Các loại hạt: Hạnh nhân, quả óc chó và hạt chia cung cấp chất béo lành mạnh, protein và axit béo omega-3.
Nếu muốn ngọt: Có thể thêm quế và một chút mật ong để có vị ngọt tự nhiên cùng chất chống oxy hóa.
Ngược lại, chuyên gia Manaker khuyên nên hạn chế đường, trái cây sấy khô có thêm đường, sô cô la sữa hoặc kẹo vì chứa nhiều đường và chất béo bão hòa ảnh hưởng tiêu cực đến cholesterol.
Cô Manaker nhấn mạnh nên kết hợp bữa sáng yến mạch với các bữa ăn tốt cho tim mạch khác bao gồm nhiều rau củ, đạm nạc như cá, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và chất béo lành mạnh như bơ, dầu ô liu. Đồng thời, cần tránh thực phẩm giàu chất béo bão hòa như mỡ động vật, bơ thực vật, chất béo chuyển hóa trong đồ chiên và thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt cần hạn chế muối và tránh thêm đường bổ sung.
Ngoài ra, duy trì cân nặng lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, bỏ hút thuốc và hạn chế rượu cũng rất quan trọng. Thường xuyên kiểm tra cholesterol, đặc biệt là người bệnh tiểu đường, bệnh tim mạch hoặc có tiền sử gia đình cholesterol cao.
Bác sĩ tim mạch Karishma Patwa, hiện công tác tại chuỗi phòng khám tim mạch chuyên sâu Manhattan Cardiology (Mỹ), cho biết lối sống ảnh hưởng đáng kể đến mức cholesterol trong cơ thể. Theo bà, việc điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động và sinh hoạt lành mạnh có thể giúp cải thiện cholesterol ngay từ bây giờ, theo Men’s Health (Mỹ).
Theo bác sĩ Tariqshah Syed, đang làm việc tại Holy Name Medical Center (Mỹ), việc cải thiện mức cholesterol tự nhiên có thể mất vài tuần đến vài tháng, tùy vào việc bạn tập trung nhiều vào ăn uống hay vận động:
Nếu chỉ thay đổi chế độ ăn: Giảm chất béo bão hòa, tăng chất xơ và hạn chế thực phẩm siêu chế biến có thể giúp hạ cholesterol trong vòng 3 - 12 tuần.
Đặc biệt, cần chú ý đến chất xơ hòa tan có nhiều trong ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và trái cây. Loại chất xơ này giúp hệ tiêu hóa hạn chế hấp thu cholesterol. Mục tiêu là bổ sung 10 - 25 g chất xơ hòa tan mỗi ngày.
Nếu chỉ tập luyện: Chỉ tập luyện cũng có thể giúp cải thiện cholesterol trong 3 - 12 tuần. Tập thể dục giúp tăng HDL - loại cholesterol “tốt” có nhiệm vụ “dọn dẹp” LDL - cholesterol “xấu” trước khi chúng kịp tạo mảng bám nguy hiểm trong mạch máu.
Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy tập luyện chỉ thực sự hiệu quả khi đạt cường độ vừa đến cao. Bạn cần đốt khoảng 1.000 - 1.200 calo qua vận động để tạo thay đổi rõ rệt về cholesterol.
Nếu duy trì đều đặn cả cardio và tập sức mạnh, chỉ số mỡ máu có thể cải thiện sớm hơn, trong khoảng 4 - 8 tuần.
Kết hợp ăn uống và tập luyện: 2 yếu tố này có tác dụng cộng hưởng.
Như vậy, để mang lại hiệu quả giảm cholesterol tốt nhất, mọi người nên duy trì lối sống lành mạnh lâu dài thông qua cả chế độ ăn uống và tập luyện.
Dưới đây là 2 lối dinh dưỡng được các bác sĩ khuyên nên tuân theo vì sức khỏe tim mạch:
Chế độ ăn Địa Trung Hải: Ưu tiên thực vật, chất béo tốt, thay thịt đỏ bằng cá. Một nghiên cứu 25 năm cho thấy người duy trì chế độ này có cholesterol thấp hơn và giảm 23% nguy cơ tử vong sớm.
Chế độ ăn DASH: Tập trung vào rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, sữa ít béo; hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và nước ngọt có đường. Có nghiên cứu cho thấy sau 8 tuần, người theo DASH tăng HDL và giảm 8,8% nguy cơ tích tụ mảng xơ vữa so với người chỉ ăn rau và trái cây.
Cholesterol cao không phải là tình trạng “bất lực”. Chỉ cần thay đổi đúng cách trong ăn uống, vận động và lối sống, bạn hoàn toàn có thể thấy sự cải thiện rõ rệt chỉ sau vài tuần.
