“Ngay cả khi được trao quyền rộng, thành phố vẫn khó tạo bứt phá nếu không khơi lại tinh thần dám nghĩ, dám làm”, TS Huỳnh Thế Du, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nói tại hội thảo tham vấn về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP HCM do UBND TP HCM phối hợp với Đại học Quốc gia TP HCM tổ chức, ngày 4/4.
Theo ông Du, khoảng một thập niên qua TP HCM không thiếu cơ chế đặc thù, song các chính sách chưa tạo động lực tăng trưởng rõ rệt, thậm chí vai trò, đóng góp của thành phố có xu hướng giảm.
Dẫn số liệu, ông cho biết năm 2001, vùng Đông Nam Bộ chiếm 37,6% GDP cả nước, hiện còn 31,1%; trong khi vùng Đồng bằng sông Hồng từ khoảng 25% đã vươn lên dẫn đầu. Cách đây 20-25 năm, khu vực TP HCM (gồm Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương cũ) đóng góp khoảng 50% thu ngân sách, nay còn khoảng một phần ba.
Diễn biến này cũng thể hiện qua các giai đoạn áp dụng cơ chế đặc thù. Khi ban hành Nghị quyết 54 năm 2017, vùng TP HCM chiếm khoảng 27% GDP cả nước; sau 5-6 năm triển khai, tỷ trọng giảm còn 24,5% và đến năm 2020 còn 23,1%.
Liên hệ giai đoạn đầu Đổi mới, TS Huỳnh Thế Du cho rằng TP HCM từng tăng trưởng mạnh nhờ cách làm linh hoạt, “phá rào” trước những ràng buộc chưa phù hợp. “Luật Đô thị đặc biệt hay việc nới khung thể chế chỉ là điều kiện cần, vấn đề là cách làm và vận hành thực tế của bộ máy”, ông nói.
Theo chuyên gia này, điểm mấu chốt nằm ở “thể chế phi chính thức” – cách hệ thống thực sự vận hành, từ phối hợp giữa các cơ quan, xử lý công việc đến tinh thần dám làm và mức độ linh hoạt trong thực thi – có thể chiếm tới 80% động lực đổi mới.
TS Du lưu ý nếu chỉ hoàn thiện quy định trên giấy mà không thay đổi cách vận hành, hiệu quả sẽ hạn chế. Vì vậy, cùng với xây dựng luật, TP HCM cần khơi lại tinh thần chủ động, dám nghĩ, dám làm trong đội ngũ thực thi.
“Giả định TP HCM có quyền như Singapore, tôi vẫn lo ngại nếu cách làm không thay đổi”, ông nói, dẫn lại việc thành phố đã trải qua nhiều cơ chế như Nghị quyết 54, 98 nhưng chưa tạo được bứt phá rõ rệt.
Đồng quan điểm, TS Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng để luật phát huy hiệu quả cần hướng tới mục tiêu: thành phố phải “được làm, làm được và dám làm”, đồng thời triển khai nhanh, sáng tạo và hiệu quả.
Theo ông, dự thảo luật cần thiết kế cơ chế để TP HCM chủ động triển khai các nhiệm vụ cụ thể, kể cả ban hành quy định với những nội dung pháp luật hiện hành chưa đề cập. Tuy nhiên, quyền hạn phải đi kèm năng lực thực thi và trách nhiệm, do đó cần cơ chế bảo vệ cán bộ, nhất là người trực tiếp ra quyết định.
TS Điền nhấn mạnh điểm nghẽn hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện, khi chủ trương, định hướng cơ bản đã rõ. Vì vậy, dự thảo cần bổ sung các công cụ hỗ trợ như quy hoạch, kiến tạo không gian phát triển, liên kết vùng, đồng thời cho phép thành phố chủ động với các lĩnh vực mới.
Về tài chính, ông đề xuất tăng quyền tự chủ tài khóa, cho phép TP HCM chủ động thu – chi, áp dụng một số khoản thu đặc thù và sử dụng các công cụ huy động vốn như trái phiếu, quỹ hạ tầng.
Ngoài ra, cần đột phá trong hợp tác công tư, mở rộng sang hạ tầng số, không gian ngầm và các lĩnh vực mới, cùng cơ chế tài chính cho đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng cần chủ động hơn về tổ chức bộ máy, chính sách tiền lương để thu hút nhân lực chất lượng cao.
Bộ Chính trị đã đồng ý cho TP HCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, tương tự Luật Thủ đô. Thành phố dự kiến hoàn tất dự thảo trong tháng 4, sau đó tổ chức các hội thảo, lấy ý kiến từ tháng 5 đến tháng 6 trước khi trình Quốc hội khóa XVI xem xét vào cuối năm 2026.
Theo Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường, thành phố không chỉ dừng ở bổ sung cơ chế đặc thù mà hướng tới luật hóa các chính sách ở mức cao nhất, đủ sức giải phóng nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.
TP HCM xác định ba nguyên tắc khi xây dựng luật. Thứ nhất, trao quyền tự chủ toàn diện theo phương châm “địa phương quyết – địa phương làm – địa phương chịu trách nhiệm”. Thứ hai, luật hóa các vấn đề thực tiễn chưa có hành lang pháp lý như quản lý không gian ngầm, tài sản công, đường sắt đô thị, phát triển trung tâm tài chính, thu hút nhân tài. Thứ ba, thể chế hóa các cơ chế đặc thù, biến lợi thế riêng của thành phố thành quy định pháp luật để phát huy hiệu quả.
Ngày 12/5, tại kỳ họp thứ 2 khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, HĐND tỉnh Tây Ninh đã thông qua nghị quyết thống nhất chủ trương chuyển giao UBND TPHCM làm cơ quan chủ quản một số dự án giao thông kết nối giữa hai địa phương.
Cụ thể, Tây Ninh thống nhất để TPHCM làm cơ quan chủ quản dự án xây dựng quốc lộ 50B (đoạn từ đường Phạm Hùng đến ranh giới tỉnh Tây Ninh), trong đó gồm hạng mục xây mới cầu Cần Giuộc và đường dẫn vào cầu thuộc địa bàn tỉnh Tây Ninh.
Bên cạnh đó là dự án xây dựng đường trục Đông - Tây (đường Võ Văn Kiệt nối dài), đoạn từ quốc lộ 1 đến ranh giới tỉnh Tây Ninh, bao gồm hạng mục xây mới cầu Kênh Xáng Nhỏ thuộc địa bàn tỉnh Tây Ninh.
Hai dự án còn lại được Tây Ninh thống nhất chuyển TPHCM làm cơ quan chủ quản gồm: Dự án xây dựng cầu Rạch Dơi (bao gồm cầu bắc qua sông Rạch Dơi và đường dẫn phía tỉnh Tây Ninh) và dự án xây dựng tuyến đường, cầu kết nối số 1 (quốc lộ 56B) trên địa bàn TPHCM và tỉnh Tây Ninh.
Dự án quốc lộ 50B là tuyến giao thông huyết mạch mới kết nối TPHCM - Tây Ninh - Đồng Tháp, có tổng chiều dài khoảng 55km, quy mô 6 làn xe. Tuyến đường được kỳ vọng giảm tải cho quốc lộ 1 và quốc lộ 50, đồng thời tăng khả năng kết nối khu vực phía Tây TPHCM với tỉnh Tây Ninh. Tổng mức đầu tư dự kiến hơn 5.200 tỷ đồng.
Trong khi đó, dự án xây dựng đường trục Đông - Tây (đường Võ Văn Kiệt nối dài) từ quốc lộ 1 đến ranh giới tỉnh Tây Ninh có tổng mức đầu tư 15.975 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách thành phố, thuộc nhóm A dự án đầu tư công.
Theo báo cáo, tuyến đường có điểm đầu tại nút giao quốc lộ 1 (khu vực Tân Kiên), điểm cuối giáp ranh tỉnh Tây Ninh, đi qua xã Tân Nhựt, xã Bình Lợi của TPHCM và xã Đức Hòa của tỉnh Tây Ninh. Tổng chiều dài toàn tuyến khoảng 15,1km.
Đối với dự án cầu Rạch Dơi, cây cầu mới dự kiến dài khoảng 452m, rộng 15m; phần đường dẫn dài 300m, rộng 29m. Chi phí giải phóng mặt bằng phía TPHCM khoảng 265 tỷ đồng, phía tỉnh Long An trước đây (nay thuộc tỉnh Tây Ninh) khoảng 85 tỷ đồng.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TPHCM cho biết cầu Rạch Dơi dự kiến khởi công trong năm 2026 và hoàn thành vào năm 2028.
Khi hoàn thành, cầu Rạch Dơi sẽ góp phần tạo thuận lợi cho người dân đi lại, tăng kết nối giao thông khu vực phía Nam TPHCM với tỉnh Tây Ninh thông qua tuyến đường Lê Văn Lương.
Với dự án tuyến đường và cầu kết nối số 1 (quốc lộ 56B), phía TPHCM sẽ đầu tư cầu kết nối cùng đoạn đường dài khoảng 0,5km đến nút giao ĐT744. Phía tỉnh Tây Ninh sẽ đầu tư đoạn tuyến dài khoảng 9,4km, quy mô 4-6 làn xe, phạm vi giải phóng mặt bằng từ 31m đến 40m.
Ngày 25.4, Công an TP.HCM đã quyết định truy nã đối với Nguyễn Văn Hạnh (40 tuổi, ở phường An Bình, Đồng Tháp) về hành vi chiếm giữ trái phép tài sản, liên quan vụ chuyển nhầm tiền trong tài khoản. Trước đó, Công an TP.HCM cũng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Hạnh về cùng hành vi trên.
Theo đơn trình báo của bà L.T.D (ở phường Thới Hòa, TP.HCM), ngày 3.12.2024, bà D. chuyển khoản cho ông Nguyễn Văn Hạnh có số tài khoản ở ngân hàng Vietcombank.
Trong lúc chuyển khoản trên app điện thoại, bà D. đã nhầm lẫn chọn thành ngân hàng Vietinbank nên đã chuyển nhầm số tiền 495 triệu đồng sang số tài khoản 990965568 có tên NGUYEN VAN HANH.
Sau khi phát hiện chuyển nhầm tiền, bà D. đã liên hệ với ngân hàng Vietinbank để nhờ hỗ trợ, ngăn chặn rút và thu hồi số tiền chuyển nhầm; đồng thời gọi điện báo cho NGUYEN VAN HANH (chủ tài khoản nhận tiền chuyển nhầm).
Bà D. cho biết sau nhiều lần liên hệ, chủ tài khoản NGUYEN VAN HANH đã hứa sẽ chuyển trả lại nhưng đến ngày 11.12.2024, khi ngân hàng tra soát thì phát hiện toàn bộ số tiền 495 triệu đồng đã được rút hết ra khỏi tài khoản.
Đến ngày 2.1.2025, bà D. làm đơn gửi đến Công an phường An Bình A (thành phố Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp cũ; nay là phường An Bình, Đồng Tháp) đề nghị can thiệp và bà D. cũng tìm đến nhà riêng của NGUYEN VAN HANH nhưng không gặp.
Sau đó, bà D. tiếp tục làm đơn đến Công an phường Thới Hòa (thành phố Bến Cát, Bình Dương cũ; nay là phường Thới Hòa, TP.HCM) đề nghị giải quyết và sau khi sáp nhập, vụ việc được chuyển đến Công an TP.HCM xử lý theo thẩm quyền.
Qua điều tra, ngày 17.4, Công an TP.HCM đã ra quyết định khởi tố bị can đối với Nguyễn Văn Hạnh (40 tuổi, ở phường An Bình, Đồng Tháp) về hành vi chiếm giữ trái phép tài sản.
Theo UBND tỉnh Bắc Ninh, chủ trương đầu tư dự án xây dựng cầu Kim Chân và đường dẫn lên cầu nhằm từng bước hoàn thiện quy hoạch đô thị, hình thành trục giao thông liên vùng và tăng cường kết nối các khu vực hai bên bờ sông Cầu.
Theo quy hoạch, công trình giúp kết nối các khu công nghiệp lớn như Song Khê - Nội Hoàng, Quang Châu, Vân Trung, Đình Trám, Việt - Hàn và Quế Võ, đồng thời giảm tải áp lực giao thông cho đường gom dọc cao tốc Hà Nội - Bắc Giang, quốc lộ 37, cầu Như Nguyệt…
Dự án thuộc nhóm B, tổng mức đầu tư hơn 1.471 tỉ đồng với diện tích sử dụng đất gần 6ha, tổng chiều dài toàn tuyến hơn 920m. Trong đó phần đường dẫn có nền đường rộng 60m, gồm tuyến chính, đường bên, dải phân cách và vỉa hè đồng bộ.
Cầu Kim Chân dài hơn 720m, sử dụng kết cấu bê tông cốt thép và bê tông cốt thép dự ứng lực. Cầu gồm hai đơn nguyên cách nhau khoảng 5m, mỗi đơn nguyên rộng 16m, đáp ứng nhu cầu lưu thông của các phương tiện cơ giới.
Điểm đầu tuyến kết nối với tuyến quy hoạch thuộc Khu công nghiệp Quang Châu 2 (phường Nếnh), điểm cuối kết nối với tuyến quy hoạch dự án khu đô thị phía đông nam TP Bắc Ninh - tiểu khu 1 (phường Vũ Ninh).
Thời gian triển khai từ 2026-2029. Cơ quan chức năng đánh giá cầu Kim Chân được kỳ vọng đáp ứng nhu cầu đi lại và vận tải ngày càng tăng của người dân, công nhân và doanh nghiệp.
Cầu cũng rút ngắn thời gian di chuyển, nâng cao hiệu quả vận chuyển hàng hóa, tăng cường kết nối giữa các khu công nghiệp, từ đó tạo động lực thu hút đầu tư, nhất là các doanh nghiệp FDI.
