Thận là một trong những cơ quan quan trọng nhất của cơ thể, đảm nhận nhiệm vụ lọc máu, đào thải chất thải, cân bằng nước và điện giải, đồng thời tham gia điều hòa huyết áp và sản xuất một số hormone thiết yếu.
Theo các chuyên gia, dù không thể đánh giá chính xác chức năng thận chỉ bằng cảm nhận chủ quan, một số dấu hiệu dưới đây có thể phần nào phản ánh thận đang hoạt động tốt.
Hơi thở không có mùi lạ vào buổi sáng
Nhiều người cho rằng hơi thở có mùi chỉ liên quan đến vệ sinh răng miệng hoặc các bệnh lý tiêu hóa. Tuy nhiên, thận cũng đóng vai trò quan trọng trong việc loại bỏ các chất thải chứa nitơ như urê ra khỏi máu.
Khi chức năng thận suy giảm, các chất này có thể tích tụ trong cơ thể và chuyển hóa thành amoniac, khiến hơi thở xuất hiện mùi khai hoặc mùi tanh đặc trưng.
Ngược lại, nếu thức dậy vào buổi sáng với hơi thở bình thường, không có vị kim loại trong miệng hay cảm giác khô miệng kéo dài, đây có thể là một tín hiệu tích cực cho thấy quá trình đào thải chất thải của cơ thể vẫn đang diễn ra hiệu quả. Tuy nhiên, nguyên dấu hiệu này là không đủ để đánh giá chức năng thận.
Các chuyên gia lưu ý, hơi thở hôi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau nên không thể dùng dấu hiệu này để chẩn đoán bệnh thận. Tuy nhiên, những thay đổi bất thường kéo dài cũng không nên bị bỏ qua.
Cơ thể ít mệt mỏi, duy trì năng lượng trong ngày
Sau một đêm ngủ đủ giấc, nhiều người thức dậy với cảm giác tỉnh táo, làm việc cả ngày mà không bị kiệt sức. Điều này không chỉ liên quan đến chất lượng giấc ngủ mà còn phản ánh hoạt động của nhiều cơ quan trong cơ thể, trong đó có thận.
Theo WebMD, thận sản xuất hormone erythropoietin (EPO), có nhiệm vụ kích thích tủy xương tạo hồng cầu. Hồng cầu giúp vận chuyển oxy đến các cơ quan và mô.
Khi chức năng thận suy giảm, quá trình sản xuất EPO có thể bị ảnh hưởng, làm giảm số lượng hồng cầu, dẫn tới thiếu máu. Người bệnh thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt hoặc giảm khả năng tập trung dù không làm việc quá sức.
Vì vậy, việc duy trì được mức năng lượng ổn định trong ngày cũng có thể là một trong những dấu hiệu gián tiếp cho thấy chức năng thận chưa bị ảnh hưởng đáng kể.
Làn da đủ ẩm, ít khô ráp
Sức khỏe làn da cũng có mối liên hệ nhất định với chức năng thận.
Thận khỏe mạnh giúp duy trì cân bằng nước, điện giải và khoáng chất trong cơ thể. Khi cơ chế này vận hành tốt, làn da thường giữ được độ ẩm tự nhiên, ít bong tróc và khô ráp hơn.
Ngược lại, ở những người mắc bệnh thận mạn tính, tình trạng da khô, ngứa kéo dài khá phổ biến. Nguyên nhân là do rối loạn cân bằng khoáng chất, giảm khả năng đào thải độc tố và thay đổi hoạt động của tuyến mồ hôi.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng làn da đẹp không đồng nghĩa chắc chắn với việc thận khỏe mạnh. Nhiều yếu tố khác như tuổi tác, môi trường sống, chế độ ăn uống hay chăm sóc da cũng ảnh hưởng đáng kể đến tình trạng da.
Thức dậy với khuôn mặt ít sưng phù
Sau một đêm ngủ, khuôn mặt thường là nơi dễ phản ánh tình trạng giữ nước của cơ thể.
Nếu buổi sáng thức dậy với khuôn mặt tươi tỉnh, mí mắt không sưng húp và các đường nét trên gương mặt không bị phù nề bất thường, đây có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang điều hòa dịch và đào thải nước hiệu quả.
Trong khi đó, chức năng thận suy giảm có thể khiến cơ thể giữ lại muối và nước, dẫn tới tình trạng phù mặt, phù mí mắt hoặc phù chân tay.
Dù vậy, phù mặt buổi sáng không phải lúc nào cũng liên quan đến bệnh thận. Thiếu ngủ, ăn quá mặn, dị ứng hoặc một số bệnh lý khác cũng có thể gây ra hiện tượng tương tự.
Làm gì để bảo vệ thận?
Các chuyên gia khuyến cáo, dù xuất hiện những dấu hiệu kể trên, mọi người vẫn nên kiểm tra sức khỏe định kỳ bởi nhiều bệnh lý thận diễn tiến âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt.
Để duy trì chức năng thận khỏe mạnh, mỗi người nên:
– Uống đủ khoảng 1,5-2 lít nước mỗi ngày, tùy thể trạng và mức độ vận động.
– Hạn chế ăn quá mặn, giảm thực phẩm chế biến sẵn.
– Kiểm soát tốt huyết áp và đường huyết.
– Duy trì cân nặng hợp lý.
– Tập thể dục thường xuyên.
– Không tự ý lạm dụng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Theo các chuyên gia y tế, việc phát hiện sớm các bất thường ở thận thông qua xét nghiệm máu, nước tiểu và khám sức khỏe định kỳ vẫn là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm liên quan đến cơ quan này.
Chuyên gia dinh dưỡng Cao Mẫn Mẫn từ Đài Loan (Trung Quốc), chỉ ra rằng, thanh long là một trong số ít những loại trái cây hội tụ cùng lúc cả 3 công dụng lớn: Cấp nước, chống oxy hóa và thúc đẩy trao đổi chất.
5 lợi ích sức khỏe của quả thanh long
Chuyên gia Mẫn giải thích, giá trị dinh dưỡng của thanh long vô cùng phong phú. Loại quả này không chỉ chứa hàm lượng nước cao mà còn rất giàu chất xơ và các hoạt chất sinh học thực phẩm (phytochemicals):
Hỗ trợ hệ tiêu hóa, giúp đại tiện trơn tru
Thanh long giàu chất xơ hòa tan và oligosaccharide, có tác dụng làm mềm phân, kích thích nhu động đường ruột, từ đó giúp quá trình bài tiết diễn ra dễ dàng hơn.
Khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ
Trong thanh long có chứa anthocyanin, betalain và vitamin C. Sự kết hợp của "bộ ba" này giúp hiệp đồng chống lại các gốc tự do, hỗ trợ duy trì làn da sáng mịn và hồng hào.
Khả năng cấp nước
Hàm lượng nước trong quả thanh long chiếm tới hơn 80%. Ăn thanh long vào mùa hè mang lại cảm giác vô cùng thanh mát, đồng thời đây cũng là nguồn bù nước hiệu quả sau khi tập luyện thể thao.
Thúc đẩy trao đổi chất và giảm phù nề
Thanh long rất giàu kali, giúp điều hòa sự cân bằng chất lỏng trong cơ thể, từ đó làm giảm cảm giác sưng phù.
Hạt thanh long giúp chống oxy hóa
Những hạt nhỏ màu đen bên trong quả thanh long có chứa vitamin C và vitamin E. Khi ăn tạo cảm giác giòn sần sật rất ngon miệng, đồng thời chúng còn là những "trợ thủ đắc lực" trong việc chống oxy hóa.
Ăn thanh long ruột trắng hay đỏ tốt hơn?
Chuyên gia cho biết, rất nhiều người thường thắc mắc liệu thanh long ruột trắng hay ruột đỏ tốt hơn. Trên thực tế, giá trị dinh dưỡng của hai loại này gần như tương đương, chỉ khác biệt một chút về các hoạt chất sinh học thực phẩm.
Về mặt vị giác, thanh long ruột trắng có vị ngọt thanh, trong khi ruột đỏ có mùi thơm đậm đà hơn và hàm lượng anthocyanin trong ruột đỏ cũng phong phú hơn.
Xét về góc độ chỉ số dinh dưỡng, chuyên gia Mẫn thực hiện một phép so sánh định lượng trên mỗi 100 g hàm lượng để người tiêu dùng dễ dàng cân nhắc. Kết quả cho thấy không có sự chênh lệch quá lớn giữa hai dòng quả này. Về năng lượng, thanh long ruột đỏ chứa 48 kcal, thấp hơn một chút so với mức 49 kcal của ruột trắng. Ngược lại, nếu xét về hàm lượng chất xơ giúp hỗ trợ tiêu hóa, thanh long ruột trắng lại chiếm ưu thế hơn với 1,7 g, trong khi loại ruột đỏ là 1,3 g.
Đối với những ai quan tâm đến hiệu quả làm đẹp và dưỡng da, thanh long ruột đỏ sẽ là lựa chọn nhỉnh hơn nhờ sở hữu 6,3 mg vitamin C (so với 5,3 mg ở ruột trắng).
Cuối cùng, về khả năng đào thải độc tố và giảm phù nề, cả hai loại đều sở hữu lượng kali vô cùng dồi dào, đạt mức 226 mg ở loại ruột trắng và 219 mg ở loại ruột đỏ.
Chính vì vậy, dù mục tiêu của bạn là bù nước, giảm cân hay bổ sung chất chống oxy hóa, việc chọn thanh long trắng hay đỏ hoàn toàn có thể dựa vào sở thích hương vị của cá nhân.
Chuyên gia Mẫn chia sẻ thêm một mẹo nhỏ: Khi gọt thanh long, chúng ta không cần phải bóc quá sạch lớp màng mỏng dính sát vào vỏ quả. Lý do là bởi các hoạt chất sinh học (phytochemicals) tập trung dày đặc nhất ở vùng gần vỏ này. Bạn chỉ cần rửa thật sạch lớp vỏ ngoài là có thể an tâm ăn cả phần màng vỏ.
Ngoài ra, một hiện tượng hoàn toàn bình thường là sau khi ăn thanh long ruột đỏ, phân hoặc nước tiểu có thể chuyển sang màu đỏ. Bạn không cần phải hoang mang hay hoảng sợ vì điều này. Đối với những ai đang có nhu cầu cấp nước hoặc muốn cải thiện tình trạng táo bón, thanh long chính là một sự lựa chọn tuyệt vời để bổ sung vào thực đơn trái cây hàng ngày.
Cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết khi trời nắng nóng việc uống nước lạnh sẽ mang lại một số tác dụng như làm mát cơ thể nhanh, tăng cảm giác kích thích uống nước vì nước mát lạnh dễ uống. Tuy nhiên việc uống nước lạnh sẽ gây ra nhiều tác hại như sau:
Tiêu hóa chậm, đầy hơi, chuột rút. Uống nước ở nhiệt độ 2 - 4°C trong hoặc ngay sau bữa ăn có thể tạm thời làm gián đoạn quá trình tiêu hóa. Nhiệt độ lạnh làm chậm quá trình co bóp dạ dày và làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày (sự di chuyển của thức ăn vào ruột). Những tác động này không phải lúc nào cũng xảy ra, nhưng chúng giải thích tại sao một số người có thể gặp các vấn đề về đường ruột (đau bụng, đầy hơi...) sau khi uống đồ uống rất lạnh.
Có thể xảy ra sốc nhiệt. Uống đồ quá lạnh và quá nhanh sẽ gây ra sự giảm nhiệt độ đột ngột trong đường tiêu hóa. Nếu bạn có dạ dày nhạy cảm, cú sốc nhiệt này có thể gây ra chuột rút và khó chịu.
Đau họng. Uống nước lạnh, đặc biệt là sau bữa ăn, dẫn đến hình thành các chất nhầy dư thừa (niêm mạc đường hô hấp), tạo thành lớp bảo vệ của đường hô hấp. Tuy nhiên, nó sẽ gây ra hiện tượng bỏng lạnh, khiến cổ họng bị đau rát và tổn thương.
Giảm nhịp tim. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nước lạnh có thể làm giảm nhịp tim của bạn. Uống nước đá được cho là kích thích dây thần kinh sọ thứ 10 - dây thần kinh phế vị.
Xoang và nhức đầu. Uống quá nhiều đồ lạnh cũng có thể gây ra vấn đề "đóng băng não", đặc biệt khi bạn uống quá nhiều nước đá hoặc ăn kem. Khi đó, nước lạnh làm mát các dây thần kinh nhạy cảm của cột sống, do đó nó ảnh hưởng đến não. Vì lý do này, nhức đầu và các vấn đề về xoang cũng có thể xảy ra
Đau răng và ê buốt men răng. Thường xuyên uống đồ uống rất lạnh làm tăng độ nhạy cảm của răng, đặc biệt nếu men răng bị mòn hoặc nướu bị tụt. Cần lưu ý rằng sự thay đổi nhiệt độ (lạnh - nóng) cũng tạo ra sức căng trong mô răng. Về lâu dài, điều này có thể thúc đẩy sự xuất hiện của các vết nứt nhỏ và làm tăng độ nhạy cảm với lạnh.
Để duy trì sự hydrat hóa và tiêu hóa hằng ngày, nước ở nhiệt độ phòng (20 - 22°C) thường được khuyến nghị. Trong khi tập thể dục hoặc ở những vùng khí hậu nắng nóng, các nghiên cứu cho thấy nước mát ở nhiệt độ 10 - 16°C giúp tối ưu hóa quá trình hydrat hóa và điều hòa thân nhiệt.
Theo cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, nếu bạn thích uống đồ uống lạnh, sau đây là một số lời khuyên:
Tránh uống trong bữa ăn. Hãy đợi ít nhất 30 phút sau ăn.
Uống từ từ, từng ngụm nhỏ: Thay vì uống vội một cốc lớn, điều này sẽ giúp cơ thể dần thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ hơn.
Bảo vệ răng: Dùng ống hút, giúp hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp nước lạnh với men răng.
Theo dõi tín hiệu cơ thể: Đau bụng dữ dội, đầy hơi hoặc đau răng tái phát sau khi uống đồ uống lạnh cho thấy bạn cần điều chỉnh nhiệt độ đồ uống của mình.
Ngày 21/6, PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, ông đã nhận báo cáo về trường hợp một bệnh nhi bị đa chấn thương rất nặng do tai nạn giao thông được cấp cứu và phẫu thuật tại Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu.
Theo đó, vào lúc 14h ngày 14/6, bé trai tên H. (11 tuổi) cùng mẹ và em gái đi xe máy thì gặp tai nạn giao thông. Trong vụ tai nạn, bệnh nhi ngã xuống đường và bị xe ô tô cán qua người.
Bệnh nhi được đưa vào viện trong tình trạng nguy kịch, có biểu hiện suy hô hấp, rối loạn tri giác, nguy cơ sốc đa chấn thương và đe dọa tính mạng. Qua thăm khám và đánh giá khẩn cấp, bác sĩ ghi nhận nhiều tổn thương nghiêm trọng vùng ngực và bụng, cần được can thiệp phẫu thuật cấp cứu ngay lập tức.
Ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu đã khẩn trương tiến hành cắt lách, dẫn lưu màng phổi và dẫn lưu ổ bụng để kiểm soát tổn thương và cứu sống người bệnh.
Tuy nhiên, sau phẫu thuật, tình trạng bệnh nhi tiếp tục diễn tiến rất nặng, phù phổi cấp và ngưng tim một lần, phải hồi sức tim phổi liên tục trong 15 phút. Lúc này, bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu đã khẩn trương hội chẩn từ xa với chuyên gia cấp cứu và hồi sức ngoại của Bệnh viện Nhi đồng 1.
Nhờ hơn 10 giờ kiên trì giành giật sự sống với sự hỗ trợ chuyên môn từ xa ở tuyến trên, bệnh nhi đã được chuyển viện an toàn đến Bệnh viện Nhi đồng 1 để tiếp tục điều trị. Đến hôm nay, cháu bé đã tỉnh táo, hồi phục tốt và chuẩn bị trở về với gia đình.
"Thông tin ấy không chỉ làm tôi xúc động, mà chắc chắn cũng mang lại niềm vui cho rất nhiều đồng nghiệp trong ngành y tế", PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng bày tỏ.
Theo Giám đốc Sở Y tế TPHCM, phía sau những dòng báo cáo chuyên môn ngắn gọn là hình ảnh của một đứa trẻ đã từng đứng trước ranh giới vô cùng mong manh giữa sự sống và cái chết.
Các y bác sĩ khoa Cấp cứu, khoa Gây mê hồi sức, phòng mổ cùng lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu đã không bỏ cuộc trước một trường hợp gần như cạn kiệt cơ hội sống. Trong suốt nhiều giờ liền, họ vừa hồi sức tích cực, vừa xử trí từng diễn biến sinh tồn, liên tục chạy đua thời gian để giữ lại cơ hội sống cho bệnh nhi.
Trong khi đó, chuyên gia của Bệnh viện Nhi đồng 1 luôn đồng hành sát cánh cùng đồng nghiệp tuyến dưới. Khoảng cách địa lý hơn một trăm cây số dường như được xóa nhòa bởi tinh thần trách nhiệm, sự tận tâm và tình đồng nghiệp của những người thầy thuốc.
Trước đây, với một trường hợp nặng như trên, người bệnh thường không đủ thời gian để chờ đợi việc chuyển viện. Đến nay, nhờ năng lực cấp cứu tại chỗ ngày càng được nâng cao cùng với sự hỗ trợ chuyên môn liên tục từ các bệnh viện chuyên sâu, nhiều cơ hội sống đã được giữ lại.
"Đây là minh chứng sinh động cho hiệu quả của mạng lưới hỗ trợ chuyên môn giữa các bệnh viện trong toàn hệ thống y tế thành phố; là kết quả của quá trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa và nâng cao năng lực cấp cứu tại bệnh viện cấp cơ bản mà ngành y tế đang triển khai", ông Thượng khẳng định.
Vượt biển cấp cứu nhân viên y tế lâm nguy ngoài thềm lục địa
Đang công tác tại Nhà giàn DK-1/12 (nằm trên Bãi Tư Chính, thềm lục địa phía nam Việt Nam), nhân viên y tế tên Đ.X.D. (sinh năm 1979) bị đau thắt vùng ngực trái và khó thở. 3h10 ngày 19/6, đội ngũ y tế tại chỗ đã tổ chức cấp cứu và hội chẩn trực tuyến cùng Bệnh viện Quân y 175 (Bộ Quốc phòng).
Bệnh nhân được chẩn đoán theo dõi nhồi máu cơ tim, đột quỵ não, nguy cơ có thể tiến triển sốc tim, rối loạn nhịp nguy kịch, cần vận chuyển về đất liền để cấp cứu, điều trị.
Chấp hành mệnh lệnh của Bộ Quốc phòng, tổ bay thuộc Công ty Trực thăng Miền Nam điều khiển trực thăng số hiệu VN-8616 cùng tổ cấp cứu đường không Bệnh viện Quân y 175 cất cánh từ Sân bay Tân Sơn Nhất, nhiều giờ vượt biển đến Nhà giàn DK-1/12.
Tại đây, đội ngũ y, bác sĩ nhanh chóng triển khai biện pháp ổn định chỉ số sinh tồn, đưa bệnh nhân lên trực thăng để duy trì chế độ chăm sóc đặc biệt trên không.
Trưa 19/6, trực thăng đã hạ cánh xuống bãi đáp tòa nhà 1.000 giường Bệnh viện Quân y 175, chuyển bệnh nhân từ biển xa về đất liền an toàn. Hiện tại, bệnh nhân được tiếp tục tầm soát các tổn thương, làm các xét nghiệm chuyên sâu và hội chẩn để đưa ra các hướng điều trị tiếp theo.
