Đối mặt ung thư là cuộc đua sinh tử nghiệt ngã. Khi kiệt quệ, người nghèo đành đánh cược mạng sống vào “ma trận” thuốc xách tay giá rẻ. Ngược lại, người giàu lao vào cuộc chiến xuất ngoại, chấp nhận chi tiền tỉ với giấc mơ tìm phao cứu sinh nơi xứ người.
Sau gần một năm điều trị ung thư phổi bằng thuốc nhắm trúng đích, mẹ của chị D.T.H. (35 tuổi, Hà Nội) rơi vào giai đoạn kháng thuốc. Khi các lựa chọn điều trị dần khép lại, gia đình chị quyết định tìm mua “thuốc đích xách tay” với hy vọng mong manh kéo dài sự sống.
Theo chị H., ban đầu bà đáp ứng với thuốc điều trị đích thế hệ 1 trong khoảng 10 tháng. Tuy nhiên sau đó bệnh tiến triển, thuốc không còn hiệu quả.
Trong lúc gia đình rơi vào bế tắc, bác sĩ trực tiếp điều trị cho mẹ chị H. chia sẻ có thể dùng thuốc dạng xách tay. Nhưng thuốc này tại bệnh viện không bán, bác sĩ chỉ giới thiệu một bệnh nhân từng điều trị tại bệnh viện đang dùng thuốc để chị tham khảo.
Theo lời giới thiệu, chị liên hệ với bệnh nhân và tìm được đầu mối bán thuốc. Thuốc được quảng cáo là thuốc đích thế hệ 3 dành cho bệnh nhân ung thư phổi, giá khoảng 6 triệu đồng/tháng, thấp hơn nhiều so với thuốc chính hãng có thể lên tới vài chục triệu đồng.
Để kiểm chứng thêm về tác dụng của thuốc, chị H. lên nhiều hội nhóm điều trị ung thư, nghe những người mắc bệnh như mẹ của chị chia sẻ. Sau đó chị quyết định mua loại thuốc xách tay qua bệnh nhân đang dùng thuốc giới thiệu.
Dùng thuốc được hai ngày, mẹ chị xuất hiện tình trạng đau nhức xương nhiều hơn nên quyết định không uống thuốc nữa.
“Thực sự lúc mua thuốc, tôi cũng chỉ xác định bỏ ra 6 triệu đồng để cầu may thôi chứ không kỳ vọng gì nhiều”, chị H. buồn nói.
Phát hiện ung thư phổi giai đoạn muộn đã di căn, chị T.H. (Hải Phòng) được bác sĩ chỉ định dùng thuốc điều trị đích Alecensa 150mg dựa trên kết quả xét nghiệm đột biến gene ALK.
Thế nhưng mức chi phí lên tới hơn 82 triệu đồng mỗi tháng chưa tính tiền xét nghiệm, chụp chiếu, tái khám và các loại thuốc hỗ trợ đã nhanh chóng đẩy gia đình chị vào chân tường.
“Đường còn dài, tôi không thể theo nổi mức giá thuốc của bệnh viện, chưa kể về lâu dài bệnh có thể tiếp tục kháng thuốc”, chị H. bất lực chia sẻ. Để tìm lối thoát, chị bắt đầu tìm kiếm nguồn thuốc xách tay qua các hội nhóm trên mạng xã hội với giá 20 triệu đồng mỗi tháng.
Năm 2019, ở tuổi 43, chị N.T.H. (ngụ TP.HCM) phát hiện ung thư vú trong một lần đi nước ngoài kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khác với tâm lý hoảng loạn thường thấy của những người nhận “án tử”, chị H. đón nhận thông tin một cách bình tĩnh bởi khối u mới chỉ ở giai đoạn chớm nở.
“Lúc bấy giờ tế bào ác tính mới chỉ xuất hiện trong máu và vừa chớm hình thành khối u, tôi lập tức được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ ngay tại Singapore. Nhờ phát hiện ở giai đoạn “vàng” nên ca mổ diễn ra rất thuận lợi”, chị H. nhớ lại.
Sau ca phẫu thuật triệt căn, để ngăn ngừa nguy cơ tái phát chị tiếp tục tuân thủ phác đồ hóa – xạ trị bổ trợ của các bác sĩ nước bạn. Đến nay sau sáu năm kiên trì đồng hành cùng y học hiện đại, sức khỏe của chị H. bước sang tuổi 50 đã hoàn toàn ổn định, cơ thể khỏe mạnh như một người bình thường.
Chị H. cho biết: “Từ lúc đặt chân xuống sân bay đến khi vào viện đều có đội ngũ hỗ trợ đưa đón, phiên dịch viên đồng hành từng bước, bệnh nhân hoàn toàn không phải lo lắng bất cứ điều gì. Sự chu đáo ấy cộng với hệ thống máy móc tầm soát hiện đại tạo cho người bệnh một cảm giác an toàn và nhẹ nhàng khi đối diện với bạo bệnh”.
Tuy nhiên, “cơn mưa dịch vụ” và sự an tâm ấy được đánh đổi bằng một cái giá không hề rẻ. Chị H. nhẩm tính riêng chi phí cho ca phẫu thuật cắt bỏ khối u vú năm 2019 đã tiêu tốn khoảng 23.000 SGD (tương đương gần 430 triệu đồng).
Dù chi phí khám bệnh định kỳ chỉ dao động khoảng vài trăm đô la mỗi lần nhưng hóa đơn tiền thuốc đặc trị, hóa chất và chi phí đi lại, ăn ở sau sáu năm đã chạm ngưỡng 50.000 – 60.000 SGD (hơn 1 tỉ đồng).
Năm 2018, bé B.N. (12 tuổi, tại TP.HCM) xuất hiện hạch nổi ở vùng cổ (cố định một chỗ) và được bác sĩ chẩn đoán mắc u nguyên bào thần kinh vùng cổ.
Do khối u nằm ở vị trí phức tạp, nằm sát các cấu trúc quan trọng như: động mạch cảnh, dây thần kinh số X và khí quản, bé được chuyển đến một bệnh viện nhi tuyến cuối tại TP để phẫu thuật và xạ trị.
Đến cuối năm 2019, tình trạng bệnh của bé gần như thuyên giảm, tuy nhiên sau phẫu thuật bác sĩ đánh giá nguy cơ tái phát vẫn tồn tại. Năm 2020 bệnh tái phát, trong thời gian từ 2020-2025, do tái phát nhiều lần bé tiếp tục được chuyển đến bệnh viện để điều trị.
“Cứ cách 21 ngày con được đến bệnh viện vô hóa chất nhiều năm như vậy, mỗi lần con phải nghỉ học đến một tuần, kéo dài ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập. Chúng tôi đã quyết định đưa con đến bệnh viện tại Singapore để điều trị bằng phương pháp xạ trị proton” – chị H., 32 tuổi, mẹ bé, nhớ lại.
Năm 2025, bé N. thực hiện 18 buổi xạ trị trong khoảng một tháng rưỡi tại Singapore. Đến nay sức khỏe đã ổn định, ăn uống bình thường, gói điều trị trị giá khoảng 55.000 USD (gần 1,4 tỉ đồng) nếu bệnh nhân tự chi trả.
May mắn vì hoàn cảnh khó khăn nên bệnh nhân được tài trợ miễn phí.
————-
Kỳ 3: Điều gì khiến thuốc ung thư trở thành “gánh nặng bạc tỉ”?
Rau là nguồn cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nhiều hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe. Theo Healthline, người trưởng thành nên ăn khoảng 2-3 khẩu phần rau mỗi ngày, tương đương khoảng 2-3 cốc rau, tùy nhu cầu năng lượng. Nên đa dạng các loại rau để bổ sung đầy đủ vitamin, khoáng chất và hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, nhiều người vẫn có thói quen ăn rất ít hoặc gần như không ăn rau vì không hợp khẩu vị hoặc ưu tiên các thực phẩm khác.
Cắt bỏ hoàn toàn rau khỏi thực đơn không gây ảnh hưởng ngay lập tức, nhưng theo thời gian có thể gây nhiều vấn đề do thiếu chất xơ, vitamin và các chất chống oxy hóa.
Hệ tiêu hóa hoạt động kém
Theo Verywell Health, chất xơ trong rau giúp tăng khối lượng phân, giữ nước và kích thích nhu động ruột, nhờ đó giảm nguy cơ táo bón. Khi không ăn rau, lượng chất xơ nạp vào giảm, khiến phân khô cứng, đầy hơi và khó đại tiện.
Chất xơ còn là nguồn thức ăn của lợi khuẩn đường ruột để tạo ra các hợp chất có lợi, giúp duy trì hàng rào bảo vệ đường tiêu hóa và giảm viêm. Vì vậy, thiếu rau kéo dài có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột và ảnh hưởng đến sức khỏe tiêu hóa.
Thiếu vitamin và khoáng chất thiết yếu
Rau cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng như vitamin A, vitamin C, vitamin K, folate, kali và magiê. Nếu không ăn rau trong thời gian dài, cơ thể có nguy cơ thiếu các vi chất này.
Vitamin C giúp hình thành collagen, hỗ trợ miễn dịch, thúc đẩy quá trình lành vết thương. Vitamin A cần thiết cho thị lực và sức khỏe làn da. Vitamin K tham gia quá trình đông máu, duy trì xương chắc khỏe, trong khi folate đóng vai trò quan trọng trong quá trình tạo tế bào mới và đặc biệt cần thiết với phụ nữ mang thai.
Mặc dù một số dưỡng chất có thể được bổ sung từ trái cây, ngũ cốc hoặc thực phẩm động vật, nhưng việc loại bỏ hoàn toàn rau vẫn khiến chế độ ăn trở nên mất cân đối và khó đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng.
Tăng nguy cơ mắc bệnh mạn tính
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, ăn nhiều rau và trái cây giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh tiểu đường type 2 và một số loại ung thư. Kali và magiê trong rau góp phần điều hòa huyết áp, chất xơ hòa tan có thể giảm cholesterol LDL (cholesterol "xấu"), còn các chất chống oxy hóa và hợp chất thực vật giúp giảm viêm, stress oxy hóa và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.
Ngược lại, chế độ ăn thiếu rau trong thời gian dài khiến cơ thể thiếu hụt nhiều dưỡng chất và hợp chất thực vật có lợi, từ đó làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.
Khó kiểm soát cân nặng
Theo Eatingwell, rau thường có mật độ năng lượng thấp nhưng lại giàu chất xơ và nước, giúp tạo cảm giác no lâu hơn sau bữa ăn. Nếu không ăn rau, nhiều người có xu hướng thay thế bằng các thực phẩm chứa nhiều tinh bột tinh chế hoặc chất béo, khiến tổng năng lượng nạp vào tăng lên nhưng cảm giác no lại giảm. Điều này có thể làm tăng nguy cơ tăng cân và béo phì nếu kéo dài.
Chất xơ còn góp phần làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu đường, giúp ổn định đường huyết sau ăn, từ đó hỗ trợ kiểm soát cơn đói.
Có thể giảm miễn dịch
Nhiều vitamin và chất chống oxy hóa trong rau đóng vai trò hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Chẳng hạn, vitamin C giúp tăng cường chức năng của các tế bào miễn dịch, còn vitamin A góp phần duy trì sự toàn vẹn của da và niêm mạc - hàng rào bảo vệ đầu tiên chống lại tác nhân gây bệnh.
Không ăn rau chưa khiến hệ miễn dịch suy yếu ngay, nhưng nếu tình trạng thiếu vitamin và khoáng chất kéo dài, khả năng chống lại bệnh tật và phục hồi sau nhiễm trùng của cơ thể có thể giảm dần.
Nghiên cứu mới năm 2026 công bố trên Tạp chí Dinh dưỡng chứng minh rằng khi kết hợp hai dưỡng chất omega-3 (từ cá) và chất xơ dễ lên men (từ thực vật), chúng sẽ tạo ra sức mạnh cộng hưởng lớn hơn nhiều so với khi dùng riêng lẻ, giúp kích hoạt cơ chế ferroptosis (hình thức chết tế bào theo chương trình) để loại bỏ các tế bào tổn thương trước khi chúng kịp biến thành khối u ác tính.
Công trình do Robert Chapkin, giáo sư Đại học Texas A&M, cùng các cộng sự thực hiện, tập trung vào việc thử nghiệm xem liệu axit béo omega-3 từ cá và chất xơ dễ lên men từ thực vật khi kết hợp với nhau có thể thúc đẩy quá trình chết tế bào này hay không. Việc tìm kiếm giải pháp kích hoạt lại cơ chế này đang là đích đến quan trọng của các nhà nghiên cứu, bởi tế bào ung thư vốn nổi tiếng với khả năng né tránh các tín hiệu đào thải tự nhiên để âm thầm phát triển và di căn.
Để chứng minh giả thuyết, nhóm nghiên cứu thực hiện thử nghiệm liên tiếp qua ba giai đoạn từ phòng thí nghiệm đến lâm sàng. Đầu tiên, họ cho tế bào đại tràng của chuột tiếp xúc với DHA (axit béo trong dầu cá) và butyrate (axit béo chuỗi ngắn do lợi khuẩn đường ruột sinh ra khi lên men chất xơ). Tiếp theo, họ nuôi chuột thí nghiệm bằng chế độ ăn chứa dầu cá và pectin (chất xơ trong táo) suốt ba tuần để theo dõi biến đổi mô.
Cuối cùng, các nhà khoa học thử nghiệm lâm sàng trong một tháng trên 30 người trưởng thành khỏe mạnh từ 50 đến 75 tuổi. Nhóm nghiên cứu chia các tình nguyện viên thành hai nhóm đối chứng, một nhóm bổ sung chất xơ hòa tan cùng axit béo omega-3 hàng ngày, nhóm còn lại dùng giả dược gồm maltodextrin và dầu ngô.
Kết quả thực nghiệm cho thấy sự kết hợp này mang lại tác động đột phá. Ở cấp độ tế bào, hỗn hợp DHA và butyrate làm giảm mạnh tỷ lệ sống sót của tế bào ung thư, đồng thời tăng đáng kể mức peroxy hóa lipid, minh chứng cho thấy quá trình ferroptosis diễn ra thành công.
Trên cơ thể chuột và người, việc kết hợp dầu cá với chất xơ kích hoạt hiệu quả các mạng lưới gene bảo vệ ruột, trong khi nhóm dùng giả dược ghi nhận kết quả ngược lại khi các con đường phòng vệ bị ức chế.
Giáo sư Robert Chapkin, chuyên gia dự phòng ung thư đại trực tràng bằng liệu pháp dinh dưỡng, khẳng định tác động của hai dưỡng chất này không đơn thuần là phép cộng thông thường mà đã nhân cấp hiệu quả lên nhiều lần, giúp ức chế ung thư đại tràng ngay từ các mô hình tiền lâm sàng.
Nghiên cứu mở ra phương pháp phòng ngừa ung thư đại trực tràng chủ động, an toàn và dễ tiếp cận thông qua thực đơn hàng ngày. Dù thử nghiệm lâm sàng mới dừng lại ở quy mô nhỏ trên người khỏe mạnh, kết quả này vẫn đưa ra định hướng thay đổi hành vi ăn uống rõ ràng cho cộng đồng. Thay vì dùng các viên uống bổ sung riêng lẻ, người tiêu dùng nên kết hợp các loại cá béo cùng thực phẩm giàu chất xơ dễ lên men như yến mạch, táo hoặc các loại đậu trong cùng một bữa ăn nhằm tối ưu hóa khả năng phòng bệnh tự nhiên.
Mùa hè là thời điểm vải thiều vào mùa rộ. Loại quả này rất giàu vitamin C giúp bảo vệ tế bào và sửa chữa các mô tổn thương (mỗi khẩu phần chứa khoảng 52.3 mg). Các axit hữu cơ phong phú (như axit citric, arginine, tryptophan) có khả năng tăng cường quá trình trao đổi chất. Ngoài ra, vải còn chứa ion kali (khoảng 184.7 mg mỗi khẩu phần), có tác dụng hỗ trợ giải tỏa căng thẳng và làm dịu cảm giác lo âu.
3 mẹo để chọn vải thượng hạng
Muốn thưởng thức được những quả vải ngon, khâu chọn lựa đóng vai trò vô cùng quan trọng. Anh Cai Jinshu, chủ vườn vải "Zhenliyuan" tại vùng Đại Thụ, Cao Hùng (Đài Loan) - người từ lâu đã kiên trì theo đuổi phương pháp canh tác thân thiện với môi trường và thuận tự nhiên chia sẻ rằng vườn của anh đặc biệt áp dụng kỹ thuật "bọc túi chuyên dụng" cho quả. Phương pháp này không chỉ giúp chống tia cực tím, ngăn côn trùng cắn phá, mà còn tận dụng sự chênh lệch nhiệt độ để giúp thịt quả ngọt mọng hơn, đồng thời người ăn cũng ít bị cảm giác "bốc hỏa", nóng trong người.
Anh Cai cũng không ngần ngại chia sẻ "3 điểm mấu chốt" để nhận biết quả vải chất lượng cao:
Nguyên tắc 3 'không' khi ăn vải của chuyên gia
Chọn được vải ngon đã khó, biết cách ăn sao cho đúng lại càng quan trọng hơn. Chuyên gia dinh dưỡng Gao Minmin (Đài Loan) đã đúc kết ra nguyên tắc 3 "không":