Theo báo cáo tình hình kinh tế – xã hội tháng 5 và 5 tháng đầu năm từ Thống kê TPHCM, hoạt động sản xuất và thương mại trên địa bàn khả quan, nhờ khả năng thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp và hiệu quả từ các chính sách hỗ trợ, kích cầu tiêu dùng.
Gần 25.000 doanh nghiệp TPHCM được lập mới trong 5 tháng đầu năm
Cụ thể, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) trong kỳ ước tăng 11% so với cùng kỳ. Trong đó ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt khi tăng trưởng gần 12%.
Song song, 4 ngành công nghiệp trọng điểm của thành phố (gồm cơ khí; điện tử; hóa dược, cao su, nhựa; chế biến lương thực, thực phẩm, đồ uống) tăng trưởng hơn 13%, cao hơn 2,4 điểm phần trăm so với mức tăng chung của toàn ngành.
Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 5 tháng đầu năm đạt 799.887 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ. Trong đó, doanh thu bán lẻ hàng hóa chiếm tỷ trọng lớn nhất và tăng 16%, đặc biệt nhóm hàng đá quý, kim loại quý tăng mạnh tới 49,3%. Các hoạt động kích cầu tiêu dùng và các chương trình khuyến mãi đã và đang thúc đẩy mạnh mẽ sức mua nội địa.
Đặc biệt, 5 tháng đầu năm, TPHCM ghi nhận 24.784 doanh nghiệp được cấp phép thành lập mới với tổng vốn đăng ký đạt 151.641 tỷ đồng, lần lượt tăng hơn 29% và 26% so với cùng kỳ.
Về dòng vốn, TPHCM đã thu hút hơn 3,8 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài. Trong đó, hoạt động góp vốn, mua cổ phần và mua phần vốn góp chiếm tỷ trọng lớn với 2,33 tỷ USD.
Nhìn chung, tổng thu ngân sách nhà nước trên toàn TPHCM ước thực hiện 401.879 tỷ đồng, đạt gần 50% dự toán năm và tăng 24,3% so với cùng kỳ.
Giải ngân vốn đầu tư công chỉ mới đạt 16% kế hoạch được giao
Ở chiều ngược lại, tốc độ giải ngân vốn đầu tư công vẫn chưa đạt kỳ vọng. Tính đến ngày 21/5, TPHCM mới giải ngân được 23.620 tỷ đồng – tương đương khoảng 16% kế hoạch vốn mà Thủ tướng Chính phủ giao.
Nguyên nhân được xác định là do công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại các dự án trọng điểm như Vành đai 2 còn chậm (đạt khoảng 61%).
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông (Ban Giao thông), mặt bằng giải tỏa bàn giao rơi vào tình trạng “da beo” (loang lổ, không liền mạch), phân khúc không liên tục, nên ảnh hưởng đến tiến độ thi công công trình.
Theo kế hoạch, đến năm 2028 sẽ khép kín Vành đai 2 khu vực phía đông TPHCM (khu vực TP Thủ Đức cũ).
Mặt khác, biến động giá vật liệu xây dựng do ảnh hưởng của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông từ cuối tháng 2 cũng ảnh hưởng đến tiến độ các dự án. Giá nhiên liệu tăng mạnh kéo theo chi phí khai thác, sản xuất đá xây dựng, vận chuyển vật liệu, vận hành thiết bị và nhân công tăng cao, gây áp lực lớn cho các nhà thầu.
Bên cạnh đó, tình trạng khan hiếm nguồn cung nhựa đường nhập khẩu và bê tông nhựa cũng tác động trực tiếp đến tiến độ thi công.
Dù vậy, cơ quan quản lý dự báo từ tháng 6, khi giá nhiên liệu dần ổn định, nguồn cung vật liệu sẽ được cải thiện, tạo điều kiện bù đắp phần sản lượng bị chậm trong thời gian qua.
Tại Hội nghị triển khai Nghị quyết 10 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài ngày 30/6, ông Micheal Kokalari, Chuyên gia kinh tế Quỹ đầu tư VinaCapital, cho biết Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn với nhà đầu tư quốc tế.
Đại diện VinaCapital cho rằng ưu tiên hàng đầu hiện nay của Việt Nam là tiếp tục theo đuổi các chương trình phát triển hạ tầng quy mô lớn nhằm duy trì tăng trưởng dài hạn. Đây cũng là lĩnh vực các quỹ đầu tư quốc tế có thể đồng hành trong việc huy động nguồn vốn dài hạn.
Bên cạnh đó, Việt Nam cần hướng tới đạt xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở mức đầu tư, đồng thời đưa trung tâm tài chính quốc tế vào hoạt động. VinaCapital cũng kiến nghị đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, tăng số lượng các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) và đa dạng hình thức huy động vốn.
Để thu hút mạnh hơn vốn nước ngoài, ông Kokalari cho rằng Việt Nam cần sớm hoàn thành mục tiêu được MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi, sau khi FTSE Russell nâng hạng thời gian qua. Đây sẽ là bước ngoặt giúp thu hút dòng vốn đầu tư thụ động và chủ động quy mô lớn từ các quỹ quốc tế.
Theo ông Kokalari, để đáp ứng đầy đủ các tiêu chí nâng hạng của MSCI, Việt Nam cần sớm triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), cho phép sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá với hoạt động đầu tư gián tiếp. Nhà điều hành cũng cần tiếp tục xem xét nới giới hạn sở hữu nước ngoài ở những lĩnh vực phù hợp, đồng thời nâng tiêu chuẩn minh bạch thông tin và quản trị doanh nghiệp.
"Hiện có rất nhiều quỹ đầu tư quốc tế với quy mô lên tới hàng trăm tỷ USD đang theo dõi rất sát thị trường Việt Nam. Khi các điều kiện này được hoàn thiện và Việt Nam chính thức được MSCI nâng hạng, sẽ có một lượng vốn rất lớn được giải ngân vào thị trường", ông Kokalari nói.
Cùng tham luận về phát triển thị trường vốn, ông Dominic Scriven, Chủ tịch Dragon Capital, cũng cho rằng việc phát triển thị trường chứng khoán đóng vai trò quan trọng trong thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao. Ông đánh giá cao định hướng của Nghị quyết 10 khi xác định thị trường vốn là một trong những kênh huy động nguồn lực quan trọng cho nền kinh tế.
Đại diện Dragon Capital đề nghị Chính phủ tiếp tục đẩy nhanh tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán, hướng tới mục tiêu trở thành thị trường mới nổi trước 2030. Quỹ đầu tư này đánh giá cao nỗ lực của Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong triển khai hệ thống CCP.
Bên cạnh đó, Dragon Capital kiến nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu nới lỏng hoặc điều chỉnh giới hạn tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài với những ngành nghề và doanh nghiệp không thuộc lĩnh vực liên quan đến an ninh quốc gia. Đồng thời, nhà điều hành cũng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế giao dịch ngoại hối nhằm tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia thị trường vốn.
Một kiến nghị khác được Dragon Capital đưa ra là nghiên cứu điều chỉnh điều kiện niêm yết với doanh nghiệp có lỗ lũy kế. Theo ông Scriven, quy định hiện nay đang tạo rào cản với nhiều doanh nghiệp kinh tế số và trí tuệ nhân tạo, vốn phải chấp nhận giai đoạn đầu tư dài và thua lỗ trước khi tạo ra lợi nhuận. Quỹ đầu tư này cho rằng cần có cơ chế phù hợp hơn với đặc thù của các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.
Ngoài ra, Dragon Capital kiến nghị tiếp tục phát triển các trung tâm tài chính tại TP HCM và Đà Nẵng, trong đó nghiên cứu cơ chế phát hành riêng lẻ dành cho nhà đầu tư tổ chức quốc tế nhằm mở thêm kênh huy động vốn cho doanh nghiệp. Đồng thời, quỹ cũng đề xuất thúc đẩy sự phát triển của các nhà đầu tư tổ chức trong nước để tạo nền tảng cho một thị trường vốn ổn định, bền vững và giảm phụ thuộc vào dòng vốn ngắn hạn.
Tại Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam 2026 ngày 13/5, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Việt Nam đang chuyển từ tư duy thu hút FDI đại trà sang lựa chọn các dự án chất lượng.
"FDI thế hệ mới không chỉ đến Việt Nam để sản xuất hay khai thác thị trường, cần tạo ra giá trị, năng lực và vị thế mới trong chuỗi giá trị toàn cầu", ông nói.
Thay vì chỉ quan tâm quy mô vốn đầu tư, Việt Nam thu hút các dự án ngoại chú trọng công nghệ, tạo giá trị gia tăng, đào tạo nhân lực và kết nối với doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng. Các lĩnh vực được ưu tiên rót vốn giai đoạn tới bao gồm bán dẫn, AI, dữ liệu, công nghệ sinh học, dược phẩm, năng lượng sạch và logistics hiện đại.
Hiện tại, Việt Nam có hơn 46.500 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 543 tỷ USD. Vốn thực hiện lũy kế đạt khoảng 357,6 tỷ USD. Khu vực FDI hiện đóng góp khoảng trên 20% GDP, khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho hàng triệu lao động.
Việt Nam vẫn duy trì vị thế thu hút FDI hàng đầu ASEAN với sự hiện diện của nhiều tập đoàn công nghệ lớn. Tuy vậy, Phó thủ tướng đánh giá liên kết giữa khối ngoại và doanh nghiệp trong nước vẫn còn hạn chế. Các công ty trong nước mới tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp FDI ở phân khúc giá trị gia tăng thấp.
Ông cũng nhìn nhận cạnh tranh thu hút đầu tư toàn cầu đã thay đổi cùng với xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh - số. Theo đó, nhà đầu tư ngày càng quan tâm tới chất lượng thể chế, ổn định chính sách, hạ tầng chiến lược, dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao, thay vì chỉ ưu đãi hay chi phí lao động thấp.
Để thu hút vốn ngoại thế hệ mới, ông cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục cắt giảm thủ tục, đầu tư hạ tầng và nhân lực, đồng thời xử lý nghiêm tình trạng chuyển giá, gian lận thương mại và vi phạm môi trường.
Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho biết thép mạ kẽm của Tập đoàn Hoa Sen, Công ty cổ phần Thép Nam Kim và hai công ty Hàn Quốc nhập khẩu vào Australia trong năm 2025 bị điều tra chống bán phá giá. Quyết định được Ủy ban chống bán phá giá thuộc Bộ Công nghiệp, khoa học và tài nguyên Australia thông báo ngày 30/4.
Cuộc điều tra tiến hành theo đơn đề nghị của công ty Thép BlueScope. Công ty này cho rằng các doanh nghiệp Việt Nam và Hàn Quốc bán thép tại Australia thấp hơn giá bình thường, gây thiệt hại cho ngành sản xuất thép nước này.
Theo Ủy ban chống bán phá giá Australia, biên độ bán phá giá với hai doanh nghiệp Việt Nam ước tính là 56,21%. Dự kiến quá trình điều tra hoàn tất và có báo cáo lên các bộ ngành liên quan vào ngày 2/10.
Trong thông cáo báo chí trưa 11/5, Tập đoàn Hoa Sen cho biết vụ việc đang ở giai đoạn khởi xướng. 56,21% là mức cáo buộc ban đầu do Thép BlueScope đưa ra trong đơn kiện, không phải kết luận sơ bộ hay cuối cùng của cơ quan điều tra Australia.
"Trong các vụ việc phòng vệ thương mại, bên yêu cầu điều tra thường sử dụng các nguồn dữ liệu tham khảo và giả định do họ lựa chọn để xây dựng mức cáo buộc ban đầu ở mức cao nhằm củng cố cơ sở khởi xướng điều tra", Hoa Sen cho hay.
Hồi 2015, Hoa Sen cũng đối mặt cáo buộc bán phá giá tôn thép mạ kẽm tại Australia với biên độ 16,26%. Sau quá trình điều tra, cơ quan nước này kết luận con số thực tế là 0%.
Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị hai doanh nghiệp hợp tác đầy đủ với Ủy ban chống bán phá giá Australia trong suốt quá trình vụ việc diễn ra, bởi bất kỳ hành động bất hợp tác có thể dẫn tới việc bị áp dụng mức thuế chống bán phá giá cao nhất. Doanh nghiệp cũng cần chủ động chiến lược kháng kiện phù hợp, đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu.
