Đại lễ Phật đản là dịp để tăng ni, phật tử tưởng nhớ ngày Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đản sinh, đồng thời lan tỏa những giá trị sống tốt đẹp như từ bi, yêu thương và hướng thiện.
Những ngày này, nhiều người tìm về chùa để thắp hương, nghe pháp, tham gia nghi thức tắm Phật với mong muốn tìm sự bình an, nhắc nhở bản thân sống chậm lại, buông bỏ điều chưa tốt và hướng tới những điều thiện lành trong cuộc sống. Nhưng tắm Phật sao cho đúng thì không phải ai cũng biết.
Hòa thượng Thích Lệ Trang, Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Nghi lễ Trung ương, Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM đã chia sẻ về nghi thức tắm Phật với mong muốn giúp mọi người có chính kiến về truyền thống này cũng như ý nghĩa thiết thực trong việc vận dụng Phật pháp vào đời sống hằng ngày.
Hòa thượng Thích Lệ Trang cho biết, để chuẩn bị cho buổi lễ, chúng ta có thể chọn thỉnh một tôn tượng nào mà mình cảm thấy trang nghiêm và cân đối với không gian nhà mình.
Sau khi rước tôn tượng lên trên bàn thờ tam bảo ở nhà, chúng ta chuẩn bị trang nghiêm hương, hoa, đăng (đèn) xong, rồi bố trí thêm một cái chậu nước nhỏ tùy theo kích cỡ của tôn tượng. Nước dùng để tắm Phật phải là nước sạch, tinh khiết, có thể ướp thêm hoa thơm cho thanh tịnh.
Khi mọi nghi thức đã chuẩn bị trang nghiêm hoàn tất, mọi người trong gia đình cùng tập hợp lại trước bàn Phật để bắt đầu cử hành lễ:
Bước 1: Dâng hương và đảnh lễ
Đầu tiên là phần dâng hương. Về bài kệ dâng hương thì tại tư gia, các gia đình sử dụng bài kệ nào mà mình thường sử dụng, mình đã thuộc lòng đều được cả, không bắt buộc phải theo khuôn mẫu.
Sau khi dâng hương xong, chúng ta tiến hành đảnh lễ danh hiệu của Đức Phật qua các sự kiện đản sanh, thành đạo, Niết bàn.
Bước 2: Rước tượng và tụng kệ tắm Phật
Sau khi đảnh lễ xong, chúng ta cung rước tôn tượng thái tử từ trên bàn thờ tam bảo xuống nơi chậu tắm đã chuẩn bị sẵn. Trong khi rước tượng và chuẩn bị mộc dục kim thân, mọi người cùng đọc vang bài kệ tắm Phật.
Bài kệ này đã được quý hòa thượng diễn nghĩa như thế này:
"Hôm nay được tắm cho Như Lai
Trí tuệ quang minh công đức lớn
Chúng sinh ba cõi đang chìm đắm
Được thấy trần gian hiện pháp thân.
Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật".
Bài kệ này chúng ta có thể lặp lại nhiều lần, nếu như việc tắm Phật của gia đình chưa xong. Khi tụng, mọi người có thể tụng theo nhịp mõ hoặc khánh. Nếu tại nhà không có pháp khí thì chỉ cần ngâm tụng, cử xướng nhẹ nhàng, trang nghiêm. Có thể cử một người nào đó trong gia đình đứng ra ngâm vang bài kệ này để làm đề tài quán niệm khi chúng ta tắm Phật.
Bước 3: Động tác tắm Phật và 3 đề tài quán niệm
Khi bắt tay vào dội nước tắm Phật, phật tử cần lưu ý nếu lỡ mặc áo tay dài thì một tay vịn đỡ tay áo, tay còn lại cầm gáo tắm Phật, hai tay phải thật cung kính, dội nước nhẹ nhàng, không được lăng xăng, mất chánh niệm.
Chúng ta nên nhường cho các em nhỏ và các bác lớn tuổi tắm trước, không được chen lấn mất trang nghiêm. Chúng ta không dội nước một cách vô thức, mà mỗi gáo nước dội lên tượng Phật đều mang một ý nghĩa, một đề tài quán niệm sâu sắc:
Theo hòa thượng Thích Lệ Trang, nghi thức tắm Phật không chỉ là một nghi lễ trong mùa Phật đản mà còn là dịp để mỗi người lắng lại, quán chiếu và nhìn lại chính mình. Hình ảnh thái tử Tất Đạt Đa sơ sinh nhắc nhở con người hướng đến đời sống an vui, biết buông bỏ những điều gây khổ đau, nuôi dưỡng điều thiện lành và sẻ chia yêu thương đến mọi người xung quanh.
Mỗi gáo nước dội lên tôn tượng Đức Phật cũng là một lời nguyện nhắc bản thân sống tốt hơn, học cách gột rửa phiền não, tham sân và những điều chưa trọn vẹn trong tâm mình để hướng đến sự bình an, nhẹ nhõm và lợi ích cho bản thân lẫn mọi người.
Bước 4: Tụng sám khánh đản và hồi hướng
Hòa thượng Thích Lệ Trang cho biết nghi thức tắm Phật tại nhà không cần quá cầu kỳ hay kéo dài như ở các chùa. Điều quan trọng nhất không nằm ở hình thức mà ở sự thành tâm và chánh niệm trong từng động tác, lời kinh. Theo hòa thượng, chính sự chân thành đó sẽ giúp mỗi người khơi dậy những điều tốt đẹp trong tâm mình, đồng thời cảm nhận rõ hơn những giá trị của đạo Phật trong cuộc sống hôm nay.
Qua hình ảnh thái tử Tất Đạt Đa đản sinh, hòa thượng Thích Lệ Trang cho rằng mỗi người có thể rút ra nhiều bài học ý nghĩa cho cuộc sống.
Trước hết là bài học về giáo dục con người. Hình ảnh một hài nhi vừa chào đời nhắc nhở mọi người về sự quý giá của con người và vai trò quan trọng của việc chăm sóc, nuôi dạy con trẻ. Theo hòa thượng, cha mẹ cần quan tâm, giáo dục con cái bằng tình thương và những điều tốt đẹp để các em lớn lên trở thành người có ích cho xã hội.
Bên cạnh đó là bài học về sự an lạc. Hình tượng thái tử luôn với nụ cười nhẹ nhàng, bình yên cũng là điều để mỗi người tự nhìn lại bản thân, học cách sống an hòa, giữ tâm thanh thản giữa cuộc sống nhiều áp lực. Hòa thượng cho rằng khi con người có được sự bình yên và hạnh phúc từ bên trong thì đó cũng là lúc đến gần hơn với sự giải thoát.
Ngoài ra, hòa thượng Thích Lệ Trang cũng nhấn mạnh thông điệp sống hài hòa với thiên nhiên và biết bảo vệ môi trường. Cuộc đời Đức Phật gắn liền với cây xanh, núi rừng và thiên nhiên, từ khi đản sinh đến lúc thành đạo và nhập niết bàn. Điều đó nhắc nhở con người hôm nay cần sống gần gũi với thiên nhiên hơn, biết gìn giữ môi trường xanh - sạch - đẹp và hạn chế việc khai thác, tàn phá tài nguyên thiên nhiên.
Theo hòa thượng, ý nghĩa của đại lễ Phật đản không chỉ nằm trong vài ngày lễ mà quan trọng hơn là ở cách mỗi người sống mỗi ngày. Nếu biết sống tỉnh thức, hướng suy nghĩ, lời nói và hành động đến những điều thiện lành, con người sẽ cảm nhận được tinh thần Phật pháp hiện diện trong từng hơi thở, từng bước chân của mình.
Hòa thượng Thích Lệ Trang cũng chia sẻ, sau khi đại lễ Phật đản kết thúc, đối với tôn tượng thái tử, nếu gia đình có điều kiện và không gian thoáng rộng thì chúng ta rước tôn tượng phụng thờ chung trên bàn tam bảo.
Còn nếu như bàn thờ nhà mình nhỏ, không có tiện nghi rộng rãi, thì sau lễ, phật tử có thể lau chùi sạch sẽ, rồi cất tượng vào một vị trí nào trang nghiêm, chu đáo, để sang năm đến dịp chúng ta lại rước ra làm lễ tiếp.
Tin Gốc: Thanh Niên
