ThS.BS Phan Thị Thanh Thủy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Y học cổ truyền TP HCM, cho biết câu nói “đông ăn củ cải, hạ ăn gừng” không đơn thuần là kinh nghiệm dân gian mà phản ánh nguyên tắc dưỡng sinh quan trọng của Đông y: ăn uống cần thuận theo sự vận hành của âm dương và khí hậu từng mùa.
Theo học thuyết “thiên nhân tương ứng”, cơ thể con người luôn chịu tác động trực tiếp từ thời tiết. Vì vậy, chế độ ăn uống cũng cần thay đổi để thích nghi với môi trường, giúp cân bằng khí huyết và hạn chế bệnh tật.
Điều gì khiến gừng hợp với mùa nóng?
Nhiều người cho rằng ăn gừng vào mùa nóng dễ “bốc hỏa”, song theo Đông y, mùa hè lại là thời điểm phù hợp để dùng loại gia vị này với lượng vừa phải.
Bác sĩ Thủy giải thích mùa hạ là thời kỳ dương khí của thiên nhiên phát triển mạnh, cơ thể đổ nhiều mồ hôi, lỗ chân lông mở khiến dương khí dễ hao hụt. Trong khi đó, bên trong cơ thể, nhất là hệ tiêu hóa (Tỳ Vị theo Đông y), lại tương đối suy yếu.
Thói quen phổ biến hiện nay như uống nước đá, ăn nhiều thực phẩm lạnh, dùng đồ sống lạnh hoặc ở lâu trong phòng điều hòa càng khiến tình trạng này rõ hơn, dễ gây đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn hoặc cảm lạnh mùa hè.
Theo Đông y, gừng có vị cay, tính ấm, tác dụng ôn trung, tán hàn, hành khí và hòa vị. Vì vậy, dùng gừng trong mùa nóng không phải để “tăng nhiệt” mà nhằm bảo vệ dương khí bên trong, hỗ trợ tiêu hóa và điều hòa khí cơ.
Một số món ăn đơn giản như cháo gừng, canh hành gừng hoặc trà gừng ấm sau bữa ăn có thể giúp giảm cảm giác đầy bụng, lạnh bụng, hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế rối loạn do ăn uống lạnh.
Tuy nhiên, ăn gừng cần đúng cách. Mỗi ngày chỉ nên dùng khoảng 3-5 lát gừng tươi, tương đương khoảng 10 g, thêm vào món ăn hoặc pha trà. Dùng quá nhiều có thể gây nóng trong, khô miệng, táo bón hoặc bốc hỏa. Gừng tươi có tác dụng ôn trung, tán hàn tốt nhất. Không dùng gừng đã hỏng hoặc mọc mầm vì có thể sinh chất không tốt cho sức khỏe.
Buổi sáng được xem là thời điểm phù hợp nhất để dùng gừng vì đây là lúc dương khí bắt đầu tăng, giúp làm ấm hệ tiêu hóa. Ngược lại, nên hạn chế ăn gừng vào buổi tối do tính cay ấm có thể gây khó ngủ hoặc sinh nhiệt.
Những người đang sốt cao, viêm họng đỏ rát, loét miệng, nổi mụn nhọt hoặc có biểu hiện “âm hư hỏa vượng” như khô họng, đổ mồ hôi trộm nên hạn chế dùng gừng vì có thể khiến tình trạng nặng hơn. Người viêm loét dạ dày cấp, trào ngược nặng hoặc bệnh gan mật cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Củ cải giúp gì cho cơ thể mùa lạnh?
Nếu mùa hè cần “giữ ấm bên trong” bằng gừng thì mùa đông lại là thời điểm thích hợp để ăn củ cải trắng nhằm hỗ trợ tiêu hóa.
Theo bác sĩ Thủy, mùa đông là giai đoạn âm khí thịnh, cơ thể có xu hướng thu liễm, ít vận động hơn trong khi nhu cầu năng lượng tăng lên. Nhiều người thường ăn nhiều thịt, món béo hoặc thực phẩm giàu đạm, dễ dẫn đến đầy bụng, tích trệ và khó tiêu.
Trong Đông y, củ cải trắng có vị ngọt hơi cay, tính mát, tác dụng hành khí, tiêu thực, hóa đàm và giáng khí. Loại củ này được xem như thực phẩm phù hợp để cân bằng chế độ ăn nhiều đạm và dầu mỡ trong mùa lạnh.
Các món như cháo củ cải, canh củ cải hầm thịt dê hoặc củ cải nấu hải đới thường được dùng trong dược thiện để hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy hơi, tức ngực hoặc nhiều đờm.
Theo chuyên gia, ý nghĩa lớn nhất của nguyên tắc “đông ăn củ cải, hạ ăn gừng” nằm ở việc điều chỉnh thực phẩm theo thời tiết và trạng thái cơ thể. Mùa hè cần bảo vệ hệ tiêu hóa khỏi lạnh bên trong, mùa đông cần tránh tích trệ do ăn uống quá nhiều.
“Dưỡng sinh bắt đầu từ bữa ăn hàng ngày, những thực phẩm quen thuộc như gừng hay củ cải nếu dùng đúng thời điểm, đúng cách có thể trở thành ‘vị thuốc’ đơn giản hỗ trợ chăm sóc sức khỏe” bác sĩ nói.
Bài viết "Trẻ rối loạn bướng bỉnh gia tăng vì được quá nuông chiều" đăng trên Tuổi Trẻ Online đã "bắt đúng bệnh" của nhiều gia đình: cha mẹ quá cưng chiều con.
Nhiều bạn đọc phản hồi chia sẻ kinh nghiệm đồng hành mà không làm thay với các bạn nhỏ, và cả những lo ngại về tương lai của những "cậu ấm cô chiêu" thời hiện đại.
Trước những đòi hỏi quá đáng của những cô, cậu bé được nuông chiều quá mức, một bạn đọc để lại bình luận ngắn gọn: "Cho vài roi!".
Cùng quan điểm, bạn đọc tên Thơm viết: "Các cụ ngày xưa nói 'thương cho roi cho vọt' mà đúng, giờ cưng chiều quá không thành người nổi!".
"Tôi cũng chưa từng dùng cây roi nào dạy con nên tôi ủng hộ quan điểm của bạn Sao Xẹt", một bạn đọc viết.
Bên cạnh đó cũng có nhiều ý kiến phân tích quá trình hình thành tâm lý của trẻ. Bạn đọc Vũ cho rằng thực tế khá phổ biến trong nhiều gia đình là ông bà thường có xu hướng bênh cháu, trong khi cha mẹ muốn nghiêm khắc hơn.
Sự thiếu thống nhất này khiến trẻ rơi vào trạng thái không biết nghe ai, từ đó hình thành tâm lý thử giới hạn với người lớn.
Một bạn đọc khác cũng đồng tình rằng trẻ con hư có lỗi chính của phụ huynh khi đáp ứng mọi nhu cầu của trẻ ngay từ nhỏ, khiến trẻ hình thành thói quen "đòi là được".
"Trước mỗi vấn đề tôi thường hỏi xem suy nghĩ của con về việc đó, sau đó tôi chia sẻ với con những suy nghĩ của tôi. Chúng tôi có thể cùng bàn luận và trao đổi. Nhờ vậy mọi vấn đề, mọi góc cạnh sẽ được chúng tôi bàn luận mổ xẻ dưới nhiều góc nhìn khác nhau.
Chúng tôi đã trở thành những người bạn thân, có thể chia sẻ và con vẫn luôn biết điều gì đúng sai, cần làm, không nên làm", người đọc tên Yến Nhi viết.
Lập tức bạn đọc Sao Xẹt trả lời: Tôi không ủng hộ cách dạy trẻ như vậy. "Các con tôi nay đã U40, từ nhỏ đến nay, chưa bao giờ vợ chồng tôi la to tiếng chứ đừng nói gì đến đòn roi".
Theo lời bạn đọc này, các con của ông rất ngoan, học giỏi. Hịện các cháu cũng vậy. "Chưa bao giờ chúng tôi phải nặng lời với cháu. Các con, cháu thoải mái nêu ý kiến của mình. Chúng tôi lắng nghe và định hướng. Không áp đặt, không chiều chuộng vô lối. Tất cả phải có mục đích, có đi, có lại".
Theo bạn đọc tên Hải Yến, làm mẹ không phải là chiều trẻ vô lối, mà biết khi nào cần nghiêm khắc, khi nào cần mềm mại, yêu thương.
Bạn đọc Thu Hiền chia sẻ hoàn cảnh gia đình mình rằng bà chỉ có một người con trai, chồng mất sớm. Con trai cưới vợ và cũng cưới con gái một của một gia đình giàu có. Hai bên nội ngoại đều rất có điều kiện nhưng chỉ có duy nhất một đứa cháu.
Gia đình con ở riêng, cuối tuần đưa cháu về ngoại một ngày, về nội một ngày nên cháu được cưng chiều hết mực.
"Tôi muốn chiều cháu để cháu còn muốn đến chơi với bà nội. Đọc bài viết này tôi cũng giật mình mà giờ không biết sao nữa, nhìn thấy cháu chỉ muốn hun, cưng", bạn đọc này viết.
Bạn đọc Minh Thông nêu thực trạng về cách nuôi con hiện nay của nhiều gia đình: trẻ được chăm sóc quá mức, ít phải làm việc nhà, không được giao trách nhiệm phù hợp với độ tuổi. Điều này khiến trẻ thiếu kỹ năng sống, chỉ quen nhận mà không biết cho đi hoặc tự giải quyết vấn đề.
"Giờ nhiều con trẻ đến cấp 3 rồi vẫn không biết cầm cây chổi quét nhà, không biết nấu ăn. Tóm lại không biết làm gì cả mà lúc nào cũng chỉ học. Không biết lớn lên các con sẽ như thế nào?", bạn đọc tên Huệ nêu thực trạng.
Bạn đọc Sơn Tùng cho rằng trẻ em giống như "tờ giấy trắng", và cách giáo dục của gia đình sẽ quyết định nhân cách sau này. Yêu thương nhưng không đúng cách có thể trở thành sự bao bọc, khiến trẻ thiếu khả năng đối mặt với khó khăn.
"Nếu không thay đổi, trẻ sẽ thiếu bản lĩnh, khó thích nghi với thực tế", bạn đọc Phi Hùng nhấn mạnh.
ThS.BS Trần Minh Tuấn, Chủ nhiệm Khoa Nội soi, Bệnh viện Quân y 175, cho biết xu hướng lựa chọn nội soi gây mê, thường gọi là "nội soi không đau", đang tăng lên trong thời gian gần đây, chủ yếu do giúp người bệnh dễ chịu hơn so với nội soi thông thường.
Trong quá trình này, người bệnh được dùng thuốc an thần qua đường tĩnh mạch để ngủ ngắn, nhờ đó giảm cảm giác buồn nôn, khó chịu và lo lắng khi đưa ống soi vào cơ thể. Khi cơ thể thư giãn, dạ dày không bị co thắt do phản xạ nôn ói, giúp bác sĩ quan sát niêm mạc thuận lợi, có thể phát hiện các tổn thương dù là rất nhỏ và đánh giá các tổn thương nghi ung thư sớm.
Việc thực hiện các thủ thuật như cắt polyp trong lúc nội soi cũng thuận lợi hơn. Sau khi tỉnh, đa số người bệnh cảm thấy tương đối thoải mái, xóa bỏ được nỗi ám ảnh về việc đi khám tiêu hóa.
Theo bác sĩ Tuấn, phần lớn trường hợp cắt polyp qua nội soi có thể về trong ngày, không cần nằm viện, nhưng vẫn cần theo dõi theo hướng dẫn. Nhiều người cũng lo lắng việc đưa ống soi vào cơ thể sẽ làm "hỏng" đường ruột. Thực tế, nội soi là phương pháp an toàn, sử dụng ống soi mềm có gắn camera siêu nhỏ, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp và xử trí can thiệp kịp thời mà không gây tổn thương hệ tiêu hóa.
Về nguy cơ lây nhiễm chéo, bác sĩ Tuấn cho biết điều này sẽ không xảy ra tại các cơ sở y tế tuân thủ quy trình chuẩn. Chẳng hạn tại Bệnh viện Quân y 175, quy trình khử khuẩn được thực hiện nghiêm ngặt với hệ thống 8 máy rửa ống soi tự động, đảm bảo an toàn tuyệt đối. Các dụng cụ can thiệp trong thủ thuật đều chỉ được sử dụng một lần cho một người bệnh.
Gây mê nội soi không phải "mê sâu" như khi phẫu thuật. Thời gian nội soi dạ dày thường khoảng 5-7 phút, nội soi đại tràng khoảng 10-15 phút nếu không cần can thiệp thêm. Sau thủ thuật, người bệnh được theo dõi thêm một thời gian ngắn cho đến khi tỉnh táo hoàn toàn.
Trước khi thực hiện, bệnh nhân sẽ được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe để hạn chế rủi ro. Nội soi gây mê thường được cân nhắc với người dễ nôn ói, lo lắng nhiều hoặc cần can thiệp như cắt polyp. Ngược lại, phương pháp này có thể không phù hợp với người mắc bệnh tim mạch nặng, suy hô hấp, hen chưa kiểm soát, tiền sử dị ứng thuốc mê, phụ nữ mang thai hoặc không tuân thủ hướng dẫn trước thủ thuật.
Để ca nội soi diễn ra thuận lợi và cho kết quả chính xác, người bệnh nhịn ăn ít nhất 8 tiếng và ngừng uống nước 2 tiếng trước khi soi. Riêng với nội soi đại tràng, bệnh nhân phải uống thuốc làm sạch ruột theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế. Trước khi gây mê, cần thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cận lâm sàng như đo điện tim, siêu âm tim... theo chỉ định.
Sau nội soi gây mê, bệnh nhân nên có người đi cùng và tránh lái xe, ký giấy tờ quan trọng trong vài giờ do thuốc an thần có thể còn tác dụng.
Ngày 13-6, Sở Y tế Đồng Tháp cho biết đã xác định nguyên nhân vụ nhiều học sinh và người lớn nhập viện sau khi ăn suất ăn bán trú tại Trường tiểu học Kim Đồng (phường Sa Đéc) là ngộ độc thực phẩm, có liên quan vi khuẩn Salmonella spp và khả năng nhiễm chéo trong quá trình chế biến, bảo quản thức ăn.
Theo sở, Bệnh viện Đa khoa Sa Đéc đã lấy 30 mẫu bệnh phẩm trong các ngày 20 và 21-5 gửi xét nghiệm. Kết quả từ Viện Pasteur TP.HCM cho thấy 18/30 mẫu dương tính với Salmonella spp.
Trên cơ sở các bằng chứng dịch tễ, lâm sàng và kết quả xét nghiệm, cơ quan chức năng xác định đây là vụ ngộ độc thực phẩm do nhiều nguồn thực phẩm bị ô nhiễm. Các tác nhân được ghi nhận gồm Escherichia coli, Bacillus cereus giả định và Salmonella spp.
Ngành y tế nhận định khả năng rất cao các tác nhân gây bệnh xuất phát từ tình trạng nhiễm chéo trong quá trình chế biến, bảo quản suất ăn bán trú cung cấp cho trường.
Từ ngày 19 đến 21-5, nhiều học sinh và người lớn phải nhập viện sau khi sử dụng suất ăn bán trú tại trường. Đến chiều 22-5, tổng số người nhập viện điều trị là 81 người, gồm 71 học sinh và 10 người lớn.
Sau vụ việc, UBND phường Sa Đéc đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành an toàn thực phẩm, đồng thời yêu cầu nhà trường tạm ngưng tổ chức ăn bán trú từ ngày 20-5.
Trung tâm Y tế khu vực Sa Đéc 1 phối hợp với địa phương điều tra vụ việc, lấy mẫu thực phẩm lưu của các ngày 18 và 19-5 để kiểm nghiệm. Bệnh viện Đa khoa Sa Đéc cũng lấy mẫu bệnh phẩm của các trường hợp nhập viện để phục vụ công tác xác minh nguyên nhân.
UBND phường Sa Đéc đang phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp củng cố hồ sơ, xử lý vi phạm đối với công ty cung cấp suất ăn bán trú cho Trường tiểu học Kim Đồng.
