Trưa cuối tháng 5, căn nhà cổ của gia đình bà Nguyễn Thị Ngà ở xã Thuận Mỹ (Tây Ninh) vang tiếng búa, cưa. “Chờ nhà nước sửa gần 20 năm không xong nên chúng tôi quyết định tự sửa để cứu căn nhà”, bà Ngà nói.
Trong khi nhóm thợ trèo lên mái thay những viên ngói vỡ, người nhà tranh thủ che chắn đồ đạc, di chuyển di ảnh trên bàn thờ để tránh vật liệu rơi xuống.
Bên trong, hệ thống cột gỗ căm xe vẫn còn chắc chắn nhưng nhiều đòn tay, kèo đã bị mối mọt. Tường bong tróc, ẩm mốc, xuất hiện nhiều vết nứt lớn. Nền gạch lún, vỡ; nhiều cửa gỗ hư hỏng không thể sử dụng. Khu vực hàng ba xuống cấp nặng, một số cột chống bị gãy phải chèn tạm bằng gỗ.
Nhà bà Ngà là một trong ba căn thuộc cụm “xóm nhà giàu” nổi tiếng ở xã Thanh Phú Long (Long An cũ), được công nhận di tích quốc gia năm 2006.
Cụm nhà cổ hơn 100 năm tuổi thuộc dòng họ Nguyễn Hữu, từng là những phú hào nổi tiếng trong vùng. Mỗi căn rộng khoảng 600 m2, mang kiến trúc Nam Bộ truyền thống với hệ khung gỗ quý và nhiều chi tiết chạm khắc tinh xảo.
Ngôi nhà của gia đình bà Ngà được xây dựng từ năm 1924, mất 5 năm hoàn thành. Thời điểm đó, chi phí xây dựng khoảng 12.000 đồng Đông Dương, là khoản tiền rất lớn.
Trong chiến tranh, công trình nhiều lần bị trúng pháo và phải sửa chữa. Gia đình bà Ngà có bốn anh chị em nhưng đều lập nghiệp nơi khác, chỉ còn bà ở lại trông coi nhà thờ họ.
Mỗi năm vào mùa mưa, người phụ nữ 75 tuổi lại tất bật chuẩn bị hàng chục xô chậu hứng nước. Có thời điểm, bà phải đặt gần 50 vật dụng khắp nhà vì mái ngói dột nhiều vị trí.
Theo quy định, công trình thuộc diện di tích phải được cơ quan chuyên môn chấp thuận trước khi sửa chữa. Những năm qua, không ít lần gia đình kiến nghị được trùng tu nhưng vì nhiều lý do việc bảo tồn chưa thể thực hiện.
Ba năm trước, căn nhà sau có nguy cơ đổ sập nên gia đình buộc phải tháo dỡ toàn bộ đòn tay gỗ và mái ngói, thay bằng kết cấu thép, mái tôn. Riêng căn nhà chính tiếp tục xuống cấp, bà không dám ở mà chỉ vào thắp hương.
Gần đây, tình trạng dột mưa trở nên nghiêm trọng hơn. Đồ đạc bên trong liên tục bị ướt, hư hỏng. Không thể chờ đợi thêm, các anh chị em bà Ngà góp tiền thuê thợ sửa mái.
Họ tận dụng một phần đòn tay gỗ và ngói cũ từ căn nhà sau để tiết kiệm chi phí. Dù vậy, đợt sửa chữa vẫn dự kiến tiêu tốn khoảng 100 triệu đồng.
Cách đó hơn 100 km, căn nhà cổ Huỳnh Thủy Lê ở phường Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp – một trong những ngôi nhà cổ nổi tiếng nhất miền Tây – cũng đang xuống cấp.
Dù là cuối tuần, khu di tích vẫn khá vắng khách. Nhân viên tại đây cho biết phần lớn khách tham quan là người châu Âu, thường tập trung vào cuối và đầu năm. Một số du khách cho hay tình trạng xuống cấp của căn nhà khiến họ ngại đến.
Ngôi nhà rộng gần 260 m2 được xây dựng năm 1895, nổi tiếng nhờ sự kết hợp kiến trúc Việt – Hoa – Pháp và gắn với chuyện tình giữa ông Huỳnh Thủy Lê và nữ văn sĩ Pháp Marguerite Duras.
Sau hơn 130 năm tồn tại, nhiều hạng mục đã xuống cấp. Mặt tiền phủ rêu, một số phù điêu và chữ đắp nổi bong tróc. Mái ngói hư hỏng khiến nước mưa thấm vào tường, gây ẩm mốc và bong sơn.
Tại khu vực hàng ba, nhiều bức tường mọc rêu và dương xỉ. Nền nhà lún lệch, một số chi tiết gỗ trong gian thờ bị mối mọt.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại làng cổ Đông Hòa Hiệp, xã Cái Bè. Nơi đây có hàng chục căn nhà cổ hơn 100 năm tuổi nhưng chỉ khoảng ba căn được quản lý và khai thác du lịch hiệu quả. Phần lớn còn lại đang xuống cấp theo thời gian.
Đứng cạnh hàng cột gỗ bị mối mọt ăn hỏng tại nhà cổ Ông Tòng, chị Đỗ Hồng Vân, 39 tuổi, hậu duệ đời thứ tư của chủ nhà, cho biết gia đình đã nhiều lần sửa chữa để giữ gìn công trình.
Năm 2000, do phần vách cây mục nát, gia đình phải xây tường và lát lại nền nhà. Sáu năm sau chủ nhà tiếp tục gia cố khu bếp.
Vài năm gần đây, kinh tế gia đình khá hơn nhờ trồng khoảng một ha sầu riêng. Hai vợ chồng chị Vân muốn kết hợp khai thác du lịch nhưng gặp nhiều trở ngại.
“Khách đến chủ yếu đứng ngoài chụp ảnh rồi đi vì căn nhà quá xập xệ”, chị nói.
Theo chị Vân, nhiều bao lam gỗ đã mục nát, một số vị trí phải dùng tre chống tạm. Kèo, đòn tay cũng hư hỏng nặng, có thể rơi bất cứ lúc nào. Mỗi khi mưa lớn, nước lại dột xuống khiến đồ đạc trong nhà tiếp tục hư hại.
Không riêng Tây Ninh hay Đồng Tháp, nhiều địa phương miền Tây đang đối mặt bài toán bảo tồn nhà cổ.
Tại Cà Mau, địa phương hiện có 21 căn nhà cổ, trong đó 14 căn được xếp hạng di tích cấp tỉnh. Theo thống kê, có ít nhất 8 công trình đang xuống cấp, một số cần trùng tu khẩn cấp như nhà cổ 174 trên đường Điện Biên Phủ, nhà cổ số 29 đường Trần Phú hay nhà cổ số 25 trên đường Hai Bà Trưng.
Ông Lý Vỹ Triều Dương, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau, cho biết phần lớn công trình được xây dựng từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20.
Một số ngôi nhà bị bỏ trống sau quá trình sắp xếp bộ máy hành chính, số khác thuộc sở hữu tư nhân nên việc quản lý, bảo tồn gặp nhiều khó khăn.
Theo ông Dương, giá trị lớn nhất của các công trình nằm ở kiến trúc nghệ thuật, song kinh phí tu bổ rất cao trong khi nguồn lực địa phương hạn chế.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tấn Quốc, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh, cho rằng Đồng bằng sông Cửu Long có số lượng nhà cổ lớn nhưng không phải công trình nào cũng đủ điều kiện để được đầu tư trùng tu.
Việc xếp hạng di tích phải dựa trên các tiêu chí về giá trị tiêu biểu, trong khi ngân sách bảo tồn phải chia sẻ cho nhiều loại hình di sản khác nhau.
Theo ông Quốc, một số nhà cổ ở Tây Ninh đã được đầu tư tu bổ nhưng nhu cầu thực tế vẫn rất lớn. Vì vậy, ngoài nguồn vốn nhà nước, cần huy động thêm nguồn lực xã hội hóa.
“Tăng cường năng lực quản lý và khai thác hiệu quả sẽ giúp các công trình có thêm nguồn lực để bảo tồn lâu dài”, ông nói.
Sau hơn một thế kỷ, ba căn nhà trong cụm di tích “xóm nhà giàu” có số phận khác nhau.
Một căn được nhà nước đầu tư khoảng 7 tỷ đồng để trùng tu cách đây 14 năm. Căn khác do chủ nhà tự bỏ khoảng 800 triệu đồng sửa chữa.
Riêng căn nhà của bà Nguyễn Thị Ngà vẫn chật vật chống chọi với thời gian.
“Anh chị em chúng tôi đều đã về hưu, không dư giả gì nên có bao nhiêu sửa bấy nhiêu. Không biết còn giữ được căn nhà bao lâu nữa”, bà Ngà buồn rầu nói.
Sáng 16.6, tổ đại biểu số 17 HĐND TP.HCM tiếp xúc cử tri trước kỳ họp thứ 3 tại các phường Chợ Lớn, Chợ Quán. Hội nghị cũng được kết nối trực tuyến với các phường An Đông, Bình Tây, Bình Tiên và Bình Phú. Tổ đại biểu có ông Lê Quốc Phong, Phó bí thư Thường trực Thành ủy TP.HCM.
Cùng tổ đại biểu có bà Huỳnh Ngọc Nữ Phương Hồng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Chợ Lớn; ông Ngô Minh Hải, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đoàn, Thành ủy viên, Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM, Bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP.HCM.
Tại buổi tiếp xúc cử tri, nhiều ý kiến tập trung vào các vấn đề dân sinh như trật tự đô thị, an toàn thực phẩm, hàng giả, dự án chậm triển khai và đời sống người dân.
Bà Vũ Thị Thúy (phường Chợ Lớn) đánh giá tình trạng lấn chiếm vỉa hè, bảo đảm trật tự đô thị thời gian qua đã có chuyển biến tích cực. Theo bà, việc tăng cường nhắc nhở, xử lý của lực lượng chức năng giúp nhiều tuyến đường trở nên thông thoáng hơn, người đi bộ có thể sử dụng vỉa hè thay vì phải đi xuống lòng đường như trước. Tuy nhiên, tình trạng này chưa đồng đều giữa các khu vực.
Bà Thúy kiến nghị TP.HCM sớm có giải pháp đồng bộ, phù hợp từng địa phương để trật tự đô thị đi vào nền nếp, bảo đảm môi trường sống văn minh và an toàn.
Cùng quan tâm đến vấn đề này, ông Vũ Đức Long (phường Chợ Quán) cho biết tình trạng lấn chiếm vỉa hè trên đường Hùng Vương đã giảm rõ rệt, việc đi lại thuận tiện hơn trước. Tuy nhiên, ông phản ánh tại khu vực công viên Lý Thái Tổ, vào buổi tối vẫn xuất hiện nhiều điểm bán hàng rong sát mặt đường, tập trung đông người, tiềm ẩn nguy cơ cản trở giao thông.
Ông Phạm Văn Phố (phường Bình Tiên) đề nghị TP.HCM có giải pháp duy trì kết quả lâu dài, tăng trách nhiệm và sự tham gia của người dân để tránh tái lấn chiếm.
Cử tri cũng phản ánh các vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, hàng giả nhận được nhiều sự quan tâm, giá cả hàng hóa thiết yếu tăng cao, nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp chưa được đáp ứng, các dự án treo kéo dài gây lãng phí và ảnh hưởng đến đời sống người dân...
Phát biểu tại buổi tiếp xúc cử tri, ông Lê Quốc Phong, Phó bí thư Thường trực Thành ủy TP.HCM, cho biết thành phố đã ghi nhận đầy đủ các ý kiến, kiến nghị của người dân để chuyển đến các cơ quan chức năng xem xét, giải quyết và phản hồi trong thời gian tới.
Trao đổi về các kiến nghị liên quan đến trật tự đô thị, ông Lê Quốc Phong cho biết nhiều cử tri mong muốn thành phố quan tâm hơn đến công tác quản lý đô thị, cảnh quan và môi trường sống.
Phó bí thư Thường trực Thành ủy TP.HCM ghi nhận những kiến nghị này. Ông Lê Quốc Phong cho hay nhiều địa phương đang xây dựng các mô hình vận động người dân cùng tham gia giữ gìn trật tự, cảnh quan đô thị. Thành phố cũng ủng hộ các địa phương chủ động đề xuất những giải pháp phù hợp với thực tiễn, đồng thời rà soát tổng thể để xây dựng các quy định chung hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng không gian đô thị.
"Những việc thuộc thẩm quyền địa phương thì địa phương cần giải quyết sớm cho bà con. Biện pháp phạt chỉ là công cụ cuối cùng, quan trọng nhất là người dân cùng tham gia thực hiện", ông Lê Quốc Phong nhấn mạnh và cho rằng điều quan trọng là tạo được sự đồng thuận, chung tay của người dân trong việc giữ gìn trật tự đô thị.
Bên cạnh đó, ông cũng đề nghị tăng cường công tác quản lý an toàn thực phẩm, siết chặt các khâu cung cấp, phân phối và kiểm tra để hạn chế những vụ việc đáng tiếc.
Đối với những nội dung cử tri quan tâm như các dự án chậm triển khai, an toàn thực phẩm, giáo dục, nhà ở xã hội hay công tác phòng chống tham nhũng, ông Lê Quốc Phong cho biết thành phố đang tập trung nhiều giải pháp tháo gỡ.
Không chỉ là một nút giao thông lớn, khu vực Lăng Cha Cả còn gắn với một dấu tích lịch sử đặc biệt của Sài Gòn xưa.
Tên gọi “Lăng Cha Cả” bắt nguồn từ việc nơi đây từng là khu lăng mộ của Giám mục Bá Đa Lộc (Pigneau de Béhaine), một giáo sĩ người Pháp có vai trò quan trọng đối với nhà Nguyễn trong giai đoạn cuối thế kỷ XVIII.
Sau khi qua đời năm 1799 tại Sài Gòn, ông được an táng tại khu vực này. Lăng mộ ông được xây dựng quy mô hơn 2000m2, tồn tại trong thời gian dài và dần trở thành mốc nhận diện địa danh trong dân gian.
Trải qua nhiều biến động và quá trình đô thị hóa, đến năm 1980, hài cốt của Giám mục Bá Đa Lộc được cải táng và đưa về Pháp.
Khu lăng mộ cũ được giải tỏa, nhường chỗ cho việc mở rộng hạ tầng giao thông. Từ đó, nút giao Lăng Cha Cả hình thành, kết nối các trục đường lớn như Cộng Hòa, Hoàng Văn Thụ, Trần Quốc Hoàn, Lê Văn Sỹ, trở thành cửa ngõ quan trọng dẫn vào sân bay Tân Sơn Nhất.
Trong nhiều năm, hình ảnh quả địa cầu với hai màu xanh - đỏ đặt dưới chân cầu vượt từng là biểu tượng quen thuộc tại khu vực này. Tuy nhiên, theo thời gian, công trình dần xuống cấp, không còn đáp ứng yêu cầu về mỹ quan và vị thế của một cửa ngõ hàng không quốc tế.
Trong đợt chỉnh trang lần này, biểu tượng quả địa cầu cũ được thay thế bằng biểu tượng chim Lạc đặt tại trung tâm vòng xoay.
Chim Lạc là hình ảnh quen thuộc trên trống đồng Đông Sơn được cách điệu với tạo hình thanh thoát, hướng lên cao, thể hiện khát vọng vươn lên, phát triển bền vững, đồng thời tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống trong không gian đô thị hiện đại.
Biểu tượng mới được kết hợp hài hòa với hệ thống cảnh quan xung quanh như thảm cỏ, bồn hoa, mảng xanh và chiếu sáng mỹ thuật.
Khi lên đèn vào buổi tối, khu vực trung tâm vòng xoay trở nên sáng sủa, thông thoáng và dễ nhận diện hơn, góp phần tạo điểm nhấn thị giác tại khu vực có mật độ phương tiện lưu thông rất lớn.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ông Thế Toàn (ngụ phường Tân Sơn Nhất) cho biết biểu tượng quả địa cầu trước đây tuy quen thuộc nhưng đã xuống cấp theo năm tháng.
“Giờ được thay bằng biểu tượng mới kết hợp hình ảnh chim Lạc nhìn hài hòa, hiện đại mà vẫn có chiều sâu văn hóa. Không gian xung quanh cũng sáng sủa, sạch sẽ hơn, tạo cảm giác dễ chịu mỗi khi đi qua”, ông Toàn nói.
Theo ghi nhận, sau chỉnh trang, vòng xoay Lăng Cha Cả không chỉ đáp ứng yêu cầu về mỹ quan đô thị mà còn góp phần cải thiện chất lượng không gian công cộng tại khu vực cửa ngõ thành phố, nơi kết nối giữa trung tâm TP.HCM với sân bay Tân Sơn Nhất.
Việc đưa biểu tượng văn hóa truyền thống vào không gian đô thị được kỳ vọng sẽ tạo dấu ấn nhận diện mới, đồng thời thể hiện sự tiếp nối giữa lịch sử và hiện tại trong quá trình phát triển của thành phố.
Sau hơn 8 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác cán bộ, thành phố Đà Nẵng đã đạt nhiều kết quả tích cực, toàn diện trong xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp.
Theo đánh giá của Thành ủy Đà Nẵng, công tác cán bộ thời gian qua có nhiều chuyển biến rõ nét cả về nhận thức lẫn hành động. Các cấp ủy, tổ chức đảng ngày càng nhận thức sâu sắc hơn về vai trò then chốt của công tác cán bộ trong xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Nhiều chủ trương, giải pháp được triển khai đồng bộ, bài bản và chặt chẽ hơn, từ công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đến luân chuyển, bố trí và sử dụng cán bộ. Qua đó, đội ngũ cán bộ các cấp từng bước được chuẩn hóa, nâng cao về trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và bản lĩnh chính trị.
Đặc biệt, thành phố chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ trẻ có năng lực, phẩm chất, tinh thần đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây được xem là lực lượng nòng cốt góp phần tạo động lực phát triển cho thành phố trong bối cảnh mới.
Bên cạnh việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Đà Nẵng cũng tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính nhằm xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả.
Việc sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế gắn với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức được triển khai quyết liệt, đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.
Phát biểu tại hội nghị tổng kết Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19.5.2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII và quán triệt, triển khai các văn bản mới của Trung ương, Thành ủy Đà Nẵng về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở diễn ra sáng 28.5, ông Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh, trong bối cảnh thành phố đang triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh, việc Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố ban hành Nghị quyết số 14 về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã, phường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Nghị quyết thể hiện quyết tâm chính trị cao của thành phố trong xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở thực sự gần dân, sát dân, chuyên nghiệp, hiện đại; đáp ứng yêu cầu quản trị mới và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng cho rằng, trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền mới hiện nay, nếu đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cơ sở không theo kịp yêu cầu nhiệm vụ, không đổi mới tư duy, không chủ động thích ứng thì sẽ trở thành điểm nghẽn đối với sự phát triển của thành phố.
"Thành phố không thiếu người làm việc, nhưng điều cần hơn hết là đội ngũ cán bộ thực sự bản lĩnh, dám chịu trách nhiệm, dám hành động vì lợi ích chung và giải quyết được công việc cho người dân, doanh nghiệp", ông Quang nhấn mạnh.
Bí thư Thành ủy cũng yêu cầu các cấp, ngành quan tâm đào tạo, bồi dưỡng, tạo nguồn cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số, cán bộ khoa học, công nghệ, chuyển đổi số... Đồng thời rà soát, tham mưu xây dựng cơ chế phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch đội ngũ cán bộ trẻ, cán bộ có năng lực nổi trội nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.
Ông Lê Ngọc Quang khẳng định, thời gian tới Ban Thường vụ Thành ủy sẽ tiếp tục rà soát, kiện toàn đội ngũ cán bộ quyết liệt hơn, mạnh mẽ hơn, chặt chẽ hơn, với yêu cầu cấp thiết là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là cán bộ chủ chốt, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
"Không thể xây dựng một chính quyền hiện đại bằng tư duy quản lý cũ, bằng tâm lý sợ sai, né tránh trách nhiệm. Đà Nẵng muốn phát triển nhanh và bền vững thì trước hết phải xây dựng được đội ngũ cán bộ đủ bản lĩnh, đủ năng lực, đủ khát vọng cống hiến và dám hành động vì sự phát triển chung", Bí thư Thành ủy Đà Nẵng nhấn mạnh.
Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang bày tỏ tin tưởng, với quyết tâm chính trị cao, tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và khát vọng phát triển, thành phố Đà Nẵng sẽ tiếp tục xây dựng được đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, góp phần xây dựng thành phố ngày càng văn minh, hiện đại, đáng sống.
