Hơn 40 năm khoác trên mình màu áo lính, rồi gắn bó với chuyên ngành gây mê hồi sức, bác sĩ Nguyễn Minh Lý – Chủ nhiệm khoa gây mê hồi sức, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 – là một trong những người chứng kiến gần như trọn vẹn hành trình đi lên của một chuyên ngành từng “tay không bắt giặc”, để hôm nay tiệm cận trình độ của nhiều nước phát triển.
Năm 1990, sau khi tốt nghiệp bác sĩ nội trú ngoại khoa tại Học viện Quân y, bác sĩ Nguyễn Minh Lý trở về Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Khi ấy, nữ bác sĩ trẻ không nghĩ mình sẽ trở thành bác sĩ gây mê hồi sức.
Chuyên ngành này thời điểm đó vừa thiếu nhân lực, vừa ít được biết đến. Thế nhưng theo gợi ý của bệnh viện, bác sĩ quyết định theo lĩnh vực gây mê hồi sức trong với suy nghĩ rất giản dị: “Bệnh viện cần ở đâu thì mình làm ở đó”.
Nhưng càng làm, bà càng nhận ra mình hợp với chuyên ngành này. “Gây mê hồi sức là chuyên ngành luôn đứng giữa ranh giới của sự sống và cái chết. Muốn làm được phải quyết đoán, phản ứng rất nhanh. Tôi nhận ra mình hợp với môi trường như vậy hơn là những công việc quá bình lặng”, bác sĩ Lý bộc bạch.
Nếu bác sĩ ngoại khoa tập trung vào kỹ thuật phẫu thuật thì bác sĩ gây mê hồi sức lại phải theo dõi toàn bộ chỉ số sinh tồn của người bệnh trong suốt cuộc mổ: từ huyết động, tuần hoàn, hô hấp, trao đổi khí, độ mê, độ đau cho đến từng thay đổi sinh lý, sinh hóa trong cơ cơ thể.
“Phẫu thuật thành công hay không phụ thuộc rất lớn vào phần việc của gây mê hồi sức. Chúng tôi không cầm dao mổ nhưng phải giữ cho người bệnh an toàn trong từng phút”.
Nhắc lại đầu những năm 1990, đại tá Minh Lý vẫn nhớ như in cảm giác của những ca mổ gần như chỉ dựa vào kinh nghiệm lâm sàng.
Không monitor theo dõi. Không máy thở hiện đại. Không có các hệ thống cảnh báo tự động. Huyết áp được đo bằng máy thủy ngân. Mạch phải bắt bằng tay. Mọi đánh giá đều dựa vào kinh nghiệm và sự quan sát của bác sĩ.
“Thế nhưng, thiếu thốn không chỉ ở máy móc mà còn ở từng vật tư nhỏ nhất. Ống nội khí quản, dây truyền dịch, bơm tiêm thủy tinh, kim tiêm, găng tay… đều được rửa sạch, hấp tiệt khuẩn rồi tái sử dụng nhiều lần. Ngay cả gạc cầm máu cũng được giặt, phơi rồi hấp để dùng lại.
Có thời điểm kim truyền tĩnh mạch quá sắc, các bác sĩ phải tự mài cho cùn bớt để tránh làm rách thành mạch khi bệnh nhân cử động. Thuốc gây mê thế hệ cũ cũng rất hạn chế. Người bệnh sau mổ tỉnh chậm, nhiều tác dụng phụ nhưng bác sĩ gần như không có thiết bị hỗ trợ theo dõi.
Mỗi ca mổ đều là một áp lực rất lớn. Chúng tôi còn trẻ, kinh nghiệm chưa nhiều nhưng phải đối diện với những ca mất máu lớn, ca nặng mà không có sự hỗ trợ của máy móc”, bác sĩ Lý kể.
Thế nhưng dù khó khăn, thời kỳ ấy bác sĩ Lý cùng đồng nghiệp của mình đã cứu sống biết bao người bệnh cận kề sinh tử.
Sau đó, khoảng năm 1994 – 1998, khi các đoàn bác sĩ nước ngoài đến Việt Nam thực hiện những chương trình phẫu thuật nhân đạo. Lần đầu nhìn thấy hệ thống máy móc và trang thiết bị y tế hiện đại do các bác sĩ nước ngoài mang sang, bác sĩ Lý nhớ mình đã thực sự choáng ngợp. “Tôi có cảm giác họ đến từ một thế giới khác”, bác sĩ Lý cười nói.
Cũng từ đó, nữ bác sĩ trẻ ngày ấy bắt đầu học tập để “hội nhập quốc tế”. Dù đã được đào tạo tiếng Nga trong trường, nhưng khi y học thế giới chuyển dần sang tiếng Anh và tiếng Pháp, bà lại bắt đầu học từ đầu. Ban ngày làm việc ở bệnh viện, chiều tối đến trung tâm ngoại ngữ.
Sự kiên trì ấy mang lại cơ hội lớn khi đầu những năm 2000, Bộ Quốc phòng và Cục Quân y triển khai chương trình hợp tác với quân y Pháp.
Lần đầu được đào tạo tại Pháp, bác sĩ Lý được tiếp cận những kỹ thuật gây mê hiện đại, quy trình chuẩn hóa và hệ thống máy móc tiên tiến. “Và tầm nhìn của mình thay đổi từ đó. Không chỉ mang về kiến thức, mà còn mang về khát vọng thay đổi chuyên ngành gây mê hồi sức”, bác sĩ Lý nói.
Sau đó, cùng với hội nhập quốc tế, thuốc gây mê thế hệ mới, trang thiết bị hiện đại và các quy trình chuẩn dần được đưa vào Việt Nam. Những kỹ thuật trước đây chỉ có thể học qua sách vở thì nay đã được triển khai thường quy.
Đặc biệt, khi Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 chuyển sang cơ sở mới giai đoạn 2017 – 2018, toàn bộ khu phẫu thuật được đầu tư đồng bộ theo tiêu chuẩn quốc tế với hệ thống khí y tế trung tâm, phòng mổ áp lực dương, lọc khí HEPA, máy gây mê và hệ thống theo dõi hiện đại.
“Từ chỗ gần như không có gì trong tay, hôm nay chúng tôi đã có thể thực hiện những kỹ thuật gây mê hồi sức ngang tầm nhiều nước tiên tiến trên thế giới và trong khu vực. Đó là thành quả của rất nhiều thế hệ thầy thuốc đã kiên trì đi qua những năm tháng khó khăn nhất” – bác sĩ Minh Lý nói.
Chiều 18/4, Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu cho biết đang điều trị cho hơn 20 bệnh nhân tuổi từ 4-85, có biểu hiện ngộ độc thực phẩm. Họ trú ở xã Diễn Ngọc, Diễn Thọ, Diễn Bích, Diễn Hoa (huyện Diễn Châu cũ). Các ca nhập viện bắt đầu từ sáng 17/4 và tăng nhanh vào buổi tối cùng ngày, đến sáng hôm nay vẫn có thêm người đến khám.
Bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, một số trường hợp kèm sốt cao.
Theo lãnh đạo bệnh viện, các bệnh nhân đang được theo dõi, điều trị tích cực. Một số trường hợp sức khỏe đã ổn định, song vẫn cần tiếp tục giám sát do các triệu chứng tiêu hóa còn nặng.
Cơ quan chức năng đã kiểm tra cơ sở kinh doanh liên quan, đồng thời lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm để xét nghiệm, làm rõ nguyên nhân.
Gần đây, các tỉnh phía Nam liên tiếp ghi nhận hàng trăm người nhập viện sau khi ăn món này. Ngày 3 và 4/3, cơ quan y tế tiếp nhận79 bệnh nhân tại phường Vũng Tàudo ăn bánh mì vỉa hè đường Đồ Chiểu. Trước đó vài ngày, 22 người ở TP HCM và hơn70 người tại cơ sở Hồng Ngọc 12 (Đồng Tháp) cũng gặp triệu chứng tương tự. Mới nhất là hàng trăm học sinh tiểu học tại TP HCM. Năm ngoái, hàng loạt sự cố với quy mô hàng trăm nạn nhân cũng xuất hiện tại nhiều địa phương.
Ngày 20-5, bác sĩ Chung Tấn Định - Giám đốc Bệnh viện chuyên khoa Sản - Nhi Sóc Trăng - cho biết bệnh viện vừa phẫu thuật thành công, cứu sống sản phụ S.T.K.G. (34 tuổi, ngụ phường Phú Lợi, TP Cần Thơ).
Bác sĩ Định cho biết chị G. mang thai 37 tuần, bị nhau cài răng lược thể xâm lấn bàng quang kèm rối loạn đông máu nặng, nguy cơ tử vong rất cao.
Trước đó, ngày 11-5, chị G. nhập viện trong tình trạng đau bụng từng cơn. Qua khai thác bệnh sử, chị G. đã từng mổ lấy thai 3 lần.
Sau tiếp nhận, các bác sĩ tiến hành thăm khám lâm sàng, thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết và đánh giá nguy cơ sản khoa.
Kết quả cho thấy chị G. bị nhau cài răng lược thể xâm lấn - một biến chứng sản khoa đặc biệt nguy hiểm, thường gặp ở những trường hợp có nhiều vết mổ lấy thai cũ. Tình trạng này có nguy cơ gây băng huyết ồ ạt, rối loạn đông máu và đe dọa trực tiếp tính mạng sản phụ.
Trước diễn tiến phức tạp của ca bệnh, bệnh viện đã khẩn trương tổ chức hội chẩn liên khoa để xây dựng phương án phẫu thuật, cấp cứu và chuẩn bị máu, chế phẩm máu dự phòng.
Trong quá trình phẫu thuật lấy thai, ê kíp ghi nhận bánh nhau bám chặt và xâm lấn sâu vào cơ tử cung, lan đến cơ bàng quang khiến việc bóc tách gặp rất nhiều khó khăn. Khi tiến hành xử trí tổn thương, chị G. bất ngờ rơi vào tình trạng choáng mất máu nặng do rối loạn đông máu, máu chảy lan tỏa và khó kiểm soát.
Ngay tại phòng mổ, ê kíp tiếp tục hội chẩn khẩn và quyết định cắt tử cung để cứu sống sản phụ. Đồng thời, bệnh viện kích hoạt báo động đỏ nội viện, huy động tối đa lượng máu và các chế phẩm máu phục vụ hồi sức cấp cứu, nhất là tiểu cầu để điều chỉnh tình trạng rối loạn đông máu nặng (tổng cộng 29 đơn vị máu và chế phẩm máu).
Sau nhiều giờ phẫu thuật và hồi sức tích cực, tình trạng chảy máu được kiểm soát hoàn toàn, huyết động sản phụ dần ổn định. Hiện tại sức khỏe của chị G. và bé đều tiến triển tốt, được theo dõi tại khoa hậu phẫu - hậu sản, dự kiến xuất viện trong vài ngày tới.
Bác sĩ Lê Thị Anh Thư - Phó giám đốc Bệnh viện chuyên khoa Sản - Nhi Sóc Trăng, tham gia phẫu thuật chính cho chị G. - cho biết nhau cài răng lược là một trong những bệnh lý nặng nề nhất trong sản khoa, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các khoa và khả năng xử trí nhanh trong các tình huống băng huyết nguy kịch.
"Những trường hợp nhau cài răng lược xâm lấn bàng quang thường có nguy cơ mất máu rất lớn, rối loạn đông máu nặng và tỉ lệ biến chứng cao", bác sĩ Anh Thư chia sẻ.
Bác sĩ Anh Thư khuyến cáo phụ nữ không nên mổ lấy thai quá nhiều lần vì nguy cơ nhau cài răng lược sẽ tăng cao ở những lần mang thai tiếp theo. Thai phụ cần được quản lý thai kỳ chặt chẽ, khám thai định kỳ đầy đủ và lựa chọn phương pháp sinh phù hợp nhằm đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
Thông tin được Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết ngày 20/5, khi thành phố vừa ban hành kế hoạch khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân theo chỉ đạo của Chính phủ.
Theo đó, TP HCM sẽ huy động toàn bộ hệ thống y tế tham gia, từ bệnh viện công lập, bệnh viện tư nhân, phòng khám đa khoa, trung tâm y tế cho đến trạm y tế phường, xã, đặc khu. Điều này đồng nghĩa người dân không cần tập trung vào một vài bệnh viện lớn mà có thể khám ngay ở nơi gần nhất, ngay ở tuyến y tế cơ sở gần nơi sinh sống. Các trạm y tế và trung tâm y tế địa phương sẽ không chỉ làm nhiệm vụ tiêm chủng hay quản lý dịch bệnh như trước mà còn trở thành nơi khám sức khỏe định kỳ, theo dõi nguy cơ bệnh mạn tính và nhắc tái khám.
Song song đó, các bệnh viện đa khoa sẽ tổ chức lại khoa khám bệnh, bố trí khu vực riêng dành cho khám sức khỏe và sàng lọc bệnh. Quy trình khám dự kiến tách biệt với luồng khám chữa bệnh thông thường nhằm tránh quá tải, đồng thời giúp người dân đi khám nhanh hơn. Tại đây, bác sĩ sẽ tập trung phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch, bệnh hô hấp mạn tính hoặc yếu tố nguy cơ ngay ở giai đoạn đầu.
Để giảm áp lực cho bệnh viện đa khoa, các bệnh viện chuyên khoa cũng sẽ tham gia hỗ trợ nhân lực cho tuyến dưới. Người dân nếu có dấu hiệu bất thường trong quá trình khám sàng lọc có thể được bác sĩ chuyên khoa tim mạch, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, sản phụ khoa hay ung bướu tư vấn sâu hơn.
Ngành y tế TP HCM cũng dự kiến đưa dịch vụ đến gần người dân hơn thông qua các đội khám lưu động tại khu dân cư, nhà máy, xí nghiệp và trường học. Người lao động có thể được khám ngay tại nơi làm việc, học sinh - sinh viên khám tại trường, trong khi người cao tuổi hoặc nhóm nguy cơ cao được lồng ghép với các chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Theo lãnh đạo ngành y tế, mục tiêu của chương trình không chỉ là khám miễn phí một lần, mà hướng đến việc giúp người dân hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ. Kết quả khám sẽ được cập nhật lên sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên ứng dụng VNeID để người dân thuận tiện tra cứu, theo dõi sức khỏe và tái khám khi cần.
Dự kiến, toàn bộ lịch sử khám chữa bệnh và chỉ số sức khỏe của người dân TP HCM sẽ được tích hợp duy nhất trên Ứng dụng Công dân số TP HCM, giúp tra cứu nhanh, không cần mang sổ giấy hay cài nhiều app.
