Bị phạt vì lên mạng công kích người khác

Theo Bộ Công an, thực tiễn cho thấy có những hành vi vi phạm gây thiệt hại về kinh tế nhưng xuất phát từ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh; không tham nhũng và có khả năng khắc phục toàn bộ hậu quả, song vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Vì vậy, tại dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ Công an đề xuất bổ sung cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để người vi phạm có thời gian khắc phục hậu quả; đồng thời bổ sung căn cứ miễn trách nhiệm hình sự đối với trường hợp đã khắc phục đầy đủ thiệt hại, nhằm bảo đảm tính công bằng, thống nhất và khuyến khích khắc phục hậu quả.

Trao đổi với phóng viên về vấn đề trên, luật sư Trần Nam Long - Giám đốc Công ty Luật TNHH Trần Long và Cộng sự cho rằng, thực tiễn xử lý các vụ án kinh tế thời gian qua cho thấy đang tồn tại một "nút thắt" trong hoạt động tố tụng hình sự.

Cụ thể, khi cơ quan chức năng phát hiện sai phạm hoặc dấu hiệu hình sự trong quá trình triển khai các dự án kinh tế - xã hội, các biện pháp tố tụng thường được áp dụng ngay như khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam, phong tỏa tài sản. Điều này nhiều khi kéo theo hệ lụy lớn cho doanh nghiệp, người lao động và cả nền kinh tế.

"Việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm là cần thiết, nhưng hậu quả kéo theo đối với xã hội đôi khi rất lớn. Có doanh nghiệp với hàng nghìn lao động rơi vào nguy cơ đình trệ, các dự án đang triển khai bị đóng băng", ông Long nói.

Từ thực tế đó, luật sư Long đánh giá đề xuất của Bộ Công an về cơ chế "tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự" là cách tiếp cận phù hợp, bởi nó hướng tới việc cân bằng giữa yêu cầu bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật và hạn chế "chi phí xã hội" quá lớn do hoạt động tố tụng gây ra.

Theo luật sư Long, phần lớn các sai phạm trong lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội đều xoay quanh lợi ích kinh tế, do đó biện pháp xử lý cũng nên ưu tiên theo hướng kinh tế thay vì quá nặng về hình sự.

"Doanh nhân hoạt động vì lợi ích. Nếu họ gian lận để đạt lợi ích thì hãy đánh trực tiếp vào lợi ích đó. Phạt tiền, buộc bồi thường, khắc phục hậu quả sẽ là biện pháp răn đe đúng bản chất hơn là đưa họ vào tù", ông phân tích và khẳng định, khi số tiền phải khắc phục lớn hơn nhiều lần số tiền vi phạm thì hoàn toàn đảm bảo sức răn đe.

Theo ông, trong nhiều lĩnh vực mới như chứng khoán, tài sản số hay các mô hình kinh doanh sáng tạo, pháp luật vẫn chưa theo kịp thực tiễn. Doanh nhân đôi khi phải hoạt động trong "khoảng trống pháp lý" hoặc đối mặt với nhiều cách hiểu khác nhau của quy định pháp luật.

"Khó ai kinh doanh mà tuyệt đối không có rủi ro pháp lý, đặc biệt ở những lĩnh vực mở, pháp luật chưa hoàn thiện. Vì vậy cần tạo ra không gian nhất định để họ dám làm, dám thử nghiệm. Nếu sai phạm có thể khắc phục được thì nên cho họ cơ hội sửa sai", ông nói.

Việc không áp dụng cơ chế trên với các hành vi tham nhũng, vụ lợi như đề xuất của Bộ Công an, ông Long cũng bày tỏ ủng hộ. Theo ông, tham nhũng là hành vi "đánh đổi giữa tiền và quyền", cần phải xử lý nghiêm bằng hình phạt tù để bảo đảm tính răn đe.

Luật gia Dương Đình Khuyến – Uỷ viên Ban thường vụ Hội Luật gia Việt Nam cũng bày tỏ ủng hộ về mặt chủ trương nhưng cho rằng vấn đề lớn nhất hiện nay là cơ chế tố tụng để triển khai đề xuất này.

Theo ông Khuyến, khi cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can thì toàn bộ quá trình xử lý phải tuân thủ chặt chẽ quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Vì vậy, khái niệm "tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự" nếu muốn áp dụng được thì phải được luật hóa bằng các quy định rất cụ thể.

"Khi đã khởi tố hình sự rồi thì mọi việc phải đi theo quy trình tố tụng. Không thể chỉ nói tạm hoãn là tạm hoãn được, phải có căn cứ pháp lý rõ ràng", ông Khuyến nói.

Theo luật gia Dương Đình Khuyến, nếu trong quá trình điều tra xác định người vi phạm không có tư lợi cá nhân, sai phạm xuất phát từ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và có khả năng khắc phục toàn bộ hậu quả, thì cơ quan điều tra có thể kiến nghị đình chỉ hoặc tạm đình chỉ điều tra.

"Thông thường cơ quan điều tra sẽ chọn phương án tạm đình chỉ để bảo đảm an toàn pháp lý. Nếu sau này phát hiện thêm tình tiết mới như có dấu hiệu tham nhũng hay tư lợi thì vẫn có thể phục hồi điều tra", ông phân tích.

Ông Khuyến cũng cho rằng, với tinh thần của Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, nhiều vụ việc hoàn toàn có thể được xử lý dứt điểm ngay từ giai đoạn điều tra mà không cần kéo dài sang giai đoạn truy tố và xét xử.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay lại phát sinh nhiều tình huống phức tạp, khi có vụ án đã chuyển sang Viện Kiểm sát, thậm chí Tòa án đã thụ lý. Lúc này, việc dừng truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ phải có căn cứ tố tụng tương ứng ở từng giai đoạn.

Một trong những vấn đề được cả hai chuyên gia cùng nhấn mạnh là cơ chế xử lý tài sản kê biên, phong tỏa trong các vụ án kinh tế để bảo đảm thực thi và tránh ttình trạng "thả gà ra đuổi".

Trước hết, theo luật sư Trần Nam Long, trên thực tế, nhiều trường hợp ngay khi bị khởi tố thì gần như toàn bộ tài sản của doanh nghiệp hoặc cá nhân đã bị phong tỏa để phục vụ điều tra.

Do đó, khi cơ quan tố tụng yêu cầu bị can khắc phục hậu quả thì họ không còn khả năng tiếp cận tài sản để thực hiện nghĩa vụ. "Không thể vừa trói tay, trói chân người ta rồi lại yêu cầu họ phải khắc phục hậu quả", ông Long nói.

Đồng quan điểm, luật gia Dương Đình Khuyến cho rằng nếu muốn khuyến khích người vi phạm chủ động khắc phục thì cơ quan tiến hành tố tụng phải có cơ chế tạo điều kiện cho họ xử lý tài sản dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan giám sát.

"Ví dụ người ta có nguyện vọng bán tài sản để khắc phục hậu quả thì cơ quan tố tụng có thể giám sát việc bán đấu giá, thu tiền trực tiếp để bảo đảm không xảy ra tình trạng tẩu tán tài sản", ông Khuyến đề xuất.

Theo ông, thay vì phong tỏa tuyệt đối toàn bộ tài sản, cần có cơ chế linh hoạt hơn để vừa bảo đảm thu hồi tài sản cho Nhà nước, vừa tạo điều kiện cho người vi phạm thực hiện nghĩa vụ khắc phục hậu quả.

"Bản chất là cơ quan tố tụng vẫn nắm đằng chuôi, vẫn kiểm soát dòng tiền, nhưng phải mở ra cơ hội để người ta khắc phục. Nếu không thì rất khó khả thi trong thực tế", luật gia Dương Đình Khuyến nói.

Đồng quan điểm, luật sư Long cho hay cần có cơ chế phối hợp giữa cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án và cơ quan thi hành án để xử lý linh hoạt tài sản trong giai đoạn tố tụng.

Đặc biệt, ông cho rằng nếu giá trị tài sản bị kê biên nhỏ hơn nghĩa vụ phải khắc phục, cơ quan thi hành án có thể đứng ra tổ chức bán đấu giá tài sản ngay từ giai đoạn điều tra, dưới sự giám sát của các cơ quan tố tụng.

Ngược lại, nếu tổng giá trị tài sản lớn hơn nhiều so với nghĩa vụ phải khắc phục, nên cho phép người bị truy cứu hoặc gia đình họ chủ động bán tài sản để nộp tiền khắc phục hậu quả.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Cựu viện trưởng Viện Pháp y tâm thần trung ương Trần Văn Trường cùng nhiều lãnh đạo, giám định viên của Viện Pháp y tâm thần trung ương bị xác định đã nhận hối lộ, làm sai lệch hồ sơ, sửa kết luận giám định để giúp nhiều bị can, bị cáo trong một số vụ án được đi chữa bệnh bắt buộc.

Theo kết luận điều tra, ông Trường bị cáo buộc nhận hơn 3 tỉ đồng từ Nguyễn Thị Mai Anh cùng một số người khác để "chạy" kết luận giám định tâm thần.

Cơ quan điều tra vừa đề nghị truy tố ông Trường cùng vợ là Đặng Thị Hòa, cựu viện phó Lâm Văn Thành, trưởng khoa giám định Dương Văn Biết, Đỗ Khắc Doanh cùng nhiều cán bộ khác.

Một trong những trường hợp được nhắc đến trong kết luận điều tra là Trần Thái Hoàng (DJ Thái Hoàng), bị Công an TP Hải Dương khởi tố, tạm giam về tội tàng trữ trái phép chất ma túy.

Tháng 8-2023, Hoàng được trưng cầu giám định tâm thần tại Viện Pháp y tâm thần trung ương. Ông Trần Văn Trường trực tiếp làm chủ tịch hội đồng giám định, cùng cựu viện phó Lâm Văn Thành và một cán bộ khác.

Theo kết luận, trong thời gian Hoàng được theo dõi giám định, Nguyễn Thị Mai Anh mang đến nhà riêng của ông Trường 200 triệu đồng để nhờ kết luận Hoàng bị mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Đến trước buổi họp hội đồng giám định cuối cùng, Trường tiếp tục gọi riêng từng thành viên hội đồng vào phòng làm việc. Trường bị cáo buộc đưa 30 triệu đồng cho Lâm Văn Thành và 50 triệu đồng cho thư ký hội đồng để "tạo điều kiện" cho Hoàng được áp dụng biện pháp chữa bệnh bắt buộc.

Sau đó, hội đồng ban hành kết luận xác định tại thời điểm giám định, Trần Thái Hoàng mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi. Chỉ ít ngày sau, Viện Kiểm sát nhân dân TP Hải Dương quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh đối với bị can này.

Quá trình điều tra, Trường, Thành và thư ký hội đồng đều thừa nhận hành vi. Riêng Nguyễn Thị Mai Anh phủ nhận việc đưa tiền để làm sai lệch kết luận giám định, nên cơ quan điều tra đã tách nội dung này để tiếp tục làm rõ.

Nếu vụ của DJ Thái Hoàng được xác định có giá 200 triệu đồng thì hồ sơ của Đỗ Trần Cường và Lê Minh Đức lại cho thấy cả một "bảng giá" lên tới hàng tỉ đồng.

Hai người này bị bắt trong vụ tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy tại một căn hộ chung cư ở quận Hoàng Mai (Hà Nội cũ).

Sau khi cả hai bị khởi tố, anh trai của Cường và mẹ của Đức tìm gặp Nguyễn Thị Mai Anh để nhờ lo "chạy" giám định tâm thần.

Theo kết luận điều tra, Mai Anh báo giá từ 1,8 đến 2 tỉ đồng cho mỗi trường hợp. Tin tưởng vào lời hứa, gia đình nhiều lần chuyển tiền cho Mai Anh. Chỉ riêng việc lo cho Lê Minh Đức, gia đình đã chuyển trước 1 tỉ đồng.

Đối với Đỗ Trần Cường, cơ quan điều tra xác định anh trai của Cường đã nhiều lần chuyển khoản với tổng số tiền hơn 2 tỉ đồng để nhờ "chạy" giám định tâm thần. Khi gia đình Đức thấy việc "chạy" không thành, Mai Anh đã hoàn trả gần 1 tỉ đồng.

Đến tháng 9-2024, Đỗ Trần Cường chính thức được trưng cầu giám định tại Viện Pháp y tâm thần trung ương.

Theo kết luận điều tra, trong quá trình Cường nằm theo dõi, Trần Văn Trường nhận 150 triệu đồng từ Mai Anh.

Trước ngày hội đồng họp kết luận, Trường gọi riêng cựu viện phó Lâm Văn Thành và giám định viên Nguyễn Tô Hiệu vào phòng làm việc.

Mỗi người được viện trưởng đưa một phong bì chứa 20 triệu đồng cùng lời dặn "tạo điều kiện" để Cường được chữa bệnh bắt buộc.

Theo cơ quan điều tra, cả Thành và Hiệu đều hiểu đây là chỉ đạo phải kết luận Cường mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Đúng như sự thống nhất trước đó, hội đồng giám định sau đó kết luận Đỗ Trần Cường mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi tại thời điểm giám định.

Các bị can Trần Văn Trường, Lâm Văn Thành và Nguyễn Tô Hiệu đều đã khai nhận hành vi.

Trong khi đó, Nguyễn Thị Mai Anh và người chuyển tiền nhiều lần thay đổi lời khai, cho rằng một phần tiền là tiền vay hoặc đã được hoàn trả bằng tiền mặt. Tuy nhiên, theo cơ quan điều tra, các lời khai này không có tài liệu chứng minh và mâu thuẫn với chứng cứ thu thập được nên xác định lời khai của Mai Anh là không có căn cứ.

Một trong những hồ sơ đặc biệt nhất là trường hợp của Bùi Thị Thanh Thủy, người có ba tiền án và bị khởi tố trong các vụ án ma túy.

Lần đầu được trưng cầu giám định năm 2019, dù không có hồ sơ bệnh án tâm thần, Thủy được hướng dẫn giả các triệu chứng như bỏ ăn, thức trắng đêm, nói có tiếng người trong đầu...

Hội đồng giám định sau đó kết luận Thủy mắc bệnh trầm cảm nặng kèm loạn thần, mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi. Nữ bị can được đưa đi chữa bệnh bắt buộc.

Thế nhưng trong thời gian chữa bệnh, Thủy bỏ trốn khỏi cơ sở điều trị và tiếp tục mua bán trái phép chất ma túy trước khi bị bắt lại vào năm 2022, kết luận nêu.

Đáng chú ý, khi bị trưng cầu giám định lần thứ hai vào năm 2023, Thủy tiếp tục được kết luận mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Theo kết luận điều tra, trong lần giám định này, điều tra viên Lê Văn Thưởng bị cáo buộc đã trực tiếp gặp lãnh đạo Viện Pháp y tâm thần trung ương để nhờ giúp đỡ.

Thưởng bị xác định đã đưa tổng cộng 250 triệu đồng cho cựu viện trưởng Trần Văn Trường, cựu phó viện trưởng Dương Văn Lương và trưởng khoa giám định Dương Văn Biết để giúp Thủy được áp dụng biện pháp chữa bệnh bắt buộc.

Sau kết luận giám định, vụ án đối với Thủy bị tạm đình chỉ và bị can tiếp tục được đưa trở lại Viện Pháp y tâm thần trung ương chữa bệnh bắt buộc.

Dù Lê Văn Thưởng phủ nhận việc đưa tiền, cơ quan điều tra cho rằng các tài liệu, lời khai và chứng cứ thu thập được đủ căn cứ xác định hành vi đưa hối lộ như nội dung kết luận điều tra.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 8/7, TAND TPHCM tuyên phạt bị cáo Ngô Thị Ngon (38 tuổi, ngụ TPHCM) 14 năm tù về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Theo cáo trạng, từ năm 2017, Ngô Thị Ngon làm chủ nhiều dây hụi có lãi và rủ nhiều người tham gia. Mỗi dây hụi có 25-30 thành viên, mở hụi một lần mỗi tháng. Mức góp (hụi chết) dao động 2-5 triệu đồng/tháng.

Hàng tháng, Ngon thu tiền của các thành viên để giao cho người hốt hụi. Người hốt hụi phải trả cho Ngon khoản tiền công bằng 50% giá trị một phần hụi chết, tương đương 1-2,5 triệu đồng.

Ngoài vai trò chủ hụi, Ngon còn làm trung gian mua bán phần hụi giữa người có nhu cầu bán và người muốn mua để hưởng hoa hồng. Mọi giao dịch đều do Ngon trực tiếp thực hiện, viết giấy và ký xác nhận nên người mua không biết người bán thực sự, hoàn toàn tin tưởng vào Ngon.

Lợi dụng sự tin tưởng này, Ngon đưa ra thông tin gian dối rằng có người cần bán hụi, trong khi thực tế không có, rồi nhận tiền của người mua để sử dụng vào mục đích cá nhân.

Từ tháng 10/2020 đến tháng 12/2022, Ngon đã bán khống 43 phần hụi góp cho 17 người, chiếm đoạt tổng cộng 3 tỷ đồng.

Tin Gốc: Dân Trí