Li, 26 tuổi, người mẫu và người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, nhưng không phải diễn viên. Do đó, khi thấy mình xuất hiện trong bộ phim do AI tạo ra có tên Chiếc trâm tóc hoa đào với vai phản diện, cô cảm thấy hoang mang, sau đó tức giận và sợ hãi.
“Tôi thực sự sốc. Rõ ràng đó là tôi”, Li, hiện sống ở Hàng Châu, nói với AFP. “Họ sử dụng một bộ ảnh tôi đã chụp và đăng trên mạng xã hội từ cách đây hai năm”.
Phim ngắn chiếu mạng (microdrama) rất phổ biến ở Trung Quốc. Chiếc trâm tóc hoa đào được phát sóng trên Hongguo, ứng dụng phim ngắn thuộc sở hữu của ByteDance, công ty mẹ TikTok. Li cho biết “cảm thấy vô cùng sợ hãi” và tự hỏi tại sao đội ngũ sản xuất lại có thể làm chuyện như vậy. Cô dự định kiện cả nhà sản xuất phim và nền tảng phát sóng này.
Theo France24, Hongguo cung cấp hàng nghìn bộ phim ngắn miễn phí, gồm cả người thật đóng và do AI tạo ra, với mỗi tập dài hai hoặc ba phút. Tính đến cuối năm ngoái, ứng dụng có 245 triệu người dùng hoạt động hàng tháng, theo số liệu do Short Drama Alliance – một nền tảng tư vấn, sáng tạo và hỗ trợ đăng ký phim ngắn tại Hong Kong – cung cấp.
Sau kiến nghị của Li, Chiếc trâm tóc hoa đào gây ra làn sóng phản đối mạnh mẽ trong dư luận. Tuy nhiên, phim vẫn tiếp tục được chiếu, dù sau đó gỡ bỏ các tập có hình ảnh của Li.
Trong khi đó, Hongguo khẳng định đã gỡ một số phim vì nhà sản xuất vi phạm quy tắc nền tảng, đồng thời “tiếp tục tăng cường quy trình kiểm duyệt nội dung và cấp phép cho người sáng tạo”. Từ đầu năm, nền tảng xử lý 670 phim ngắn do AI sản xuất vi phạm quy định. Tuy nhiên, họ từ chối bình luận về trường hợp cụ thể.
Cũng giống Li, một người có biệt danh Baicai nói với AFP rằng anh cũng bị lợi dụng hình ảnh theo cách tương tự. Dù là nhà tạo mẫu chuyên về trang phục và trang điểm truyền thống Trung Quốc, anh bất ngờ xuất hiện trên một bộ phim AI với ngoại hình xấu xí, khắc họa dưới hình ảnh một nhân vật phản diện “đê tiện” trong phim.
“Liệu việc này có ảnh hưởng đến tôi, công việc hiện tại và cơ hội việc làm trong tương lai của tôi không?”, Baicai tự đặt câu hỏi.
Microdrama bùng nổ tại Trung Quốc một nhờ vào công cụ AI tạo video ngày càng rẻ. Thay vì phải tuyển dụng nhiều diễn viên, nhà sản xuất giờ chỉ cần đưa hình ảnh, câu chuyện và để AI tự làm nội dung. Chúng trở thành phân khúc tăng trưởng mới của thị trường video ngắn Trung Quốc, vốn đã đứng hàng đầu thế giới. Loại phim này thường chia thành nhiều tập, mỗi tập dài vài phút, được tạo bằng thuật toán thay vì diễn viên và cảnh quay thật. Nhờ tiết kiệm chi phí sản xuất, phim ngắn AI trở nên phổ biến trong bối cảnh khán giả cũng dễ tính hơn.
Dữ liệu từ nền tảng phân tích DataEye cho thấy, phim AI với nhân vật kỹ thuật số chiếm 38% trong top 100 phim manju (phim ngắn chuyển thể từ tiểu thuyết mạng, truyện tranh hoặc kịch bản gốc) tháng 1, tăng mạnh so với mức 7% cùng kỳ năm ngoái. Tổng lượt xem của loại này trên bảng xếp hạng tháng 1 đạt 2,55 tỷ. Theo ECNS, khán giả đón nhận phim ngắn AI một phần do các nhân vật đang trở nên chân thực hơn, giảm hiệu ứng “thung lũng kỳ lạ” (uncanny valley) – cảm giác khó chịu với vật thể gần giống người nhưng không thật.
Việc sử dụng AI cho hầu hết quy trình sản xuất trong ngành công nghiệp phim ngắn tại Trung Quốc được đánh giá giúp cắt giảm kinh phí. Tuy nhiên, nó cũng gây nhức nhối khi nội dung chủ yếu mang tính gây sốc, câu view, không được kiểm soát, cũng như vi phạm bản quyền khi nhiều người bị sử dụng hình ảnh trái phép cho phim.
Quy định của Trung Quốc nêu rõ nền tảng phải kiểm soát nội dung có khả năng gây hại. Theo Cục Quản lý phát thanh và truyền hình quốc gia Trung Quốc, nếu không thực hiện kiểm duyệt nội dung bắt buộc, video sẽ bị cưỡng chế gỡ bỏ. Kể từ đầu tháng 4, nhà làm phim ngắn cũng được yêu cầu đăng ký giấy phép, đặc biệt khi sử dụng trí tuệ nhân tạo.
Chuyên gia Zhao Zhanling của công ty luật Beijing Javy tại Bắc Kinh cho biết, nếu các nền tảng biết về hành vi vi phạm nhưng không xử lý, bên bị ảnh hưởng có thể báo cáo cho Cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc. Dù vậy, ông ghi nhận một số đang tìm cách lách luật bằng cách đăng ký doanh nghiệp tạm thời, sử dụng máy chủ ở nước ngoài để che giấu danh tính.
Baicai cho biết chưa khởi kiện nền tảng và đội ngũ sử dụng hình ảnh trái phép. Anh hy vọng nhà quản lý sẽ có nhiều biện pháp hơn nhằm bảo vệ những người như anh. “Có lẽ ngoài kia, còn có rất nhiều trường hợp bị lợi dụng như thế”, anh nói thêm.
Trước khi bước vào LPL 2026 Split 2, rất ít người tin WE có thể tạo nên bất ngờ. Đội tuyển này kết thúc vòng bảng với thành tích chỉ 1 chiến thắng và 13 thất bại, nằm trong nhóm cuối bảng và gần như không được xem là ứng viên cạnh tranh các vị trí dẫn đầu. Tuy nhiên, chính từ vị thế của một đội tuyển bị đánh giá thấp nhất giải đấu, WE đã viết nên câu chuyện khiến toàn bộ cộng đồng Liên Minh Huyền Thoại Trung Quốc phải nhắc đến.
Khởi đầu hành trình bằng chiến thắng trước LNG Esports, WE dần tìm lại sự tự tin và liên tục tạo ra những cơn địa chấn. Đỉnh cao của hành trình ấy là khi họ đánh bại chính BLG với tỷ số 3-1 ở lần đối đầu trước đó. Không dừng lại ở đây, WE tiếp tục vượt qua Anyone's Legend, đội tuyển được đánh giá là một trong những ứng viên hàng đầu cho chức vô địch. Từ một tập thể chỉ có một chiến thắng ở vòng bảng, WE bất ngờ trở thành hiện tượng lớn nhất của LPL Split 2 và tiến sát tấm vé tham dự MSI 2026.
Tuy nhiên, thử thách cuối cùng lại mang tên BLG. Trong trận tái đấu, WE tiếp tục thi đấu đầy quả cảm và nhiều thời điểm khiến đối thủ rơi vào thế khó. Dẫu vậy, bản lĩnh cùng kinh nghiệm của Bin và đồng đội đã lên tiếng đúng lúc. BLG hoàn tất màn lội ngược dòng 3-2 để giành chiến thắng chung cuộc, qua đó chấm dứt hành trình đầy cảm xúc của WE.
Với kết quả này, LPL cũng chính thức xác định hai đại diện tham dự MSI 2026 là Top Esports và BLG. Đây đều là những đội tuyển sở hữu lực lượng mạnh, giàu kinh nghiệm quốc tế và được xem là ứng viên hàng đầu cho chức vô địch tại giải đấu giữa mùa.
Dù đã giành vé đến MSI, mùa giải của BLG vẫn chưa kết thúc. Vào ngày mai, nhà đương kim vô địch sẽ bước vào trận Chung kết tổng gặp Top Esports để tranh ngôi vương LPL Split 2. Đây không chỉ là cuộc đối đầu giữa hai đội tuyển mạnh nhất Trung Quốc hiện tại mà còn mang ý nghĩa lịch sử đối với BLG.
Nếu đánh bại Top Esports và bảo vệ thành công chức vô địch, BLG sẽ nâng tổng số danh hiệu LPL lên con số 6, qua đó san bằng kỷ lục vô địch của Edward Gaming. Sau khi chấm dứt hành trình cổ tích của WE, Bin và đồng đội đang đứng trước cơ hội hoàn tất một mùa giải hoàn hảo bằng việc bảo vệ ngôi vương LPL trước khi hướng tới mục tiêu chinh phục MSI 2026.
Nhiều người dùng mạng xã hội chia sẻ ảnh chụp màn hình về sự nhầm lẫn của AI Overview khi đưa ra đáp án sai cho những câu hỏi đánh vần mà hầu hết học sinh tiểu học có thể giải quyết dễ dàng.
Ví dụ, khi hỏi có bao nhiêu chữ "p" trong từ Google, AI Overview trả lời là hai. Nó cũng khẳng định có hai chữ "d" trong từ journalism (báo chí) và viết sai thành journadism. Nó trả lời đúng có một chữ "p" trong họ của Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhưng lại viết thành Trpum.
"Đếm trong phạm vi từ ngữ là thách thức đã được biết đến với các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Chúng tôi đang nỗ lực khắc phục vấn đề", đại diện Google giải thích.
Theo TechCrunch, LLM - dạng AI hỗ trợ chatbot và những công cụ tạo văn bản khác - vốn không được xây dựng để hiểu cách đánh vần. Chúng có thể lập trình một ứng dụng trong vài giây hoặc giải quyết vấn đề mà nhà toán học bó tay suốt hàng thập kỷ, nhưng khả năng đánh vần lại tương đương trẻ mẫu giáo.
Các nhà nghiên cứu giải thích, AI không coi câu là đơn vị ngôn ngữ cấu tạo từ các từ và chữ cái. Nhiều LLM được xây dựng trên kiến trúc transformer (chuyển đổi), phân tích văn bản thành token, có thể là toàn bộ từ, âm tiết hoặc chữ cái, tùy từng mô hình. Có nghĩa, thay vì "đọc" như con người, AI chuyển đổi văn bản thành những biểu diễn số học, sau đó đặt chúng vào ngữ cảnh để đưa ra phản hồi hợp lý.
"Khi bạn nhập câu lệnh, nó sẽ được dịch thành dạng mã hóa. Khi thấy từ 'the', LLM biết ý nghĩa của 'the' dưới dạng mã hóa, nhưng không biết các chữ cái t-h-e", nhà nghiên cứu AI Matthew Guzdial, phó giáo sư tại Đại học Alberta, nói với TechCrunch.
Kiến trúc dựa trên token của các LLM như AI Overview vốn có hạn chế và giới chuyên gia không nghĩ vấn đề chính tả sẽ sớm được giải quyết. "Thật khó để giải quyết việc nên định nghĩa 'từ' thế nào với một mô hình ngôn ngữ. Ngay cả khi giới chuyên gia nhất trí về một bộ từ vựng token hoàn hảo, các mô hình có lẽ vẫn thấy hữu ích khi 'chia nhỏ' mọi thứ hơn nữa. Nhưng tôi nghĩ sẽ không thể đạt được việc token hóa hoàn hảo với những rối loạn này", Sheridan Feucht, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Northeastern, cho biết.
Theo Mashable, khi được hỏi về lỗi chính tả, mô hình Gemini của Google trả lời: "Tôi không nhìn hay viết văn bản theo cách bạn làm. Khi viết từ 'apple' (quả táo), não bạn xử lý 5 chữ cái riêng biệt. Nhưng tôi xem từ đó như một đơn vị duy nhất gọi là token (biểu diễn số học của toàn bộ hoặc một phần từ). Tôi xử lý từ ngữ như một khối nghĩa hoàn chỉnh thay vì chuỗi chữ cái riêng lẻ, nên không 'đánh vần' các từ theo trình tự". Gemini khẳng định mình biết chính xác apple nghĩa là gì và liên hệ thế nào với những từ khác, nhưng không tập trung vào đánh vần trừ khi được yêu cầu.
Tình trạng này diễn ra với nhiều mô hình AI, không riêng của Google. Tuy nhiên, chúng chỉ đôi khi "đánh vần kém" chứ không mắc lỗi trong mọi tình huống. Bên cạnh đó, theo TechCrunch, vấn đề cũng không quá cấp thiết với giới nghiên cứu vì lợi ích của LLM không nằm ở khả năng đánh vần. Tuy nhiên, đây là lời nhắc nhở rằng AI không hoàn hảo, dù công nghệ này thường xuyên được đánh giá cao. Do đó, thay vì tin tưởng tuyệt đối vào kết quả đầu ra, người dùng cần kiểm tra lại độ chính xác của chúng.
Sáng 21/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cho ý kiến về đề án nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá công nghệ lượng tử là lĩnh vực mới, khó, diễn biến nhanh, liên quan trực tiếp đến khoa học công nghệ, an ninh quốc gia, chuyển đổi số công nghiệp chiến lược và năng lực cạnh tranh dài hạn của đất nước. Vì vậy các cơ quan cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, bài bản hơn, chiến lược hơn để hoàn thiện đề án phát triển công nghệ lượng tử tại Việt Nam, đáp ứng yêu cầu tự chủ chiến lược trong giai đoạn tới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải thống nhất nhận thức "công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia, không chỉ là vấn đề nghiên cứu khoa học đơn thuần". Phát triển công nghệ lượng tử phải được đặt trong tổng thể triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, gắn với bảo đảm an ninh quốc gia, dữ liệu quốc gia, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ không gian. Nếu tách rời các mục tiêu này, công nghệ lượng tử rất dễ trở thành chương trình nghiên cứu tốn kém nhưng ít chuyển hóa thành sức mạnh quốc gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý cần có tư duy "đi sau nhưng không đi chậm; không nóng vội nhưng cũng không chần chừ", đồng thời tránh tâm lý tự ti, tư duy phong trào, chạy theo hình thức, đầu tư dàn trải hoặc đặt mục tiêu vượt quá khả năng thực tế.
Ông yêu cầu lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện Việt Nam, từng bước xây dựng năng lực thực chất trong những lĩnh vực có khả năng tham gia và làm chủ. Tinh thần là "đi sớm về nhận thức, đi chắc về nền tảng, đi đúng vào những khâu có thể tạo năng lực thật và giá trị thật".
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị ưu tiên trước hết cho an ninh và chủ quyền số quốc gia, bảo đảm chủ động từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực lượng tử phải mạnh mẽ, chọn lọc và thực chất, phục vụ cho mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ của Việt Nam, "không nên biến hợp tác quốc tế thành một sự phụ thuộc mới".
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, không để xảy ra tình trạng đầu tư manh mún, thiết bị phân tán, không tạo được sức mạnh tổng hợp. Việt Nam cần hình thành các trung tâm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm trọng điểm, nhóm nghiên cứu xuất sắc và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp với các cơ quan quốc phòng - an ninh. Việc nghiên cứu cần ưu tiên những hướng có tính khả thi và tác động lớn.
Ông nhấn mạnh khoa học đỉnh cao không thể phát triển bằng tư duy thành tích ngắn hạn mà phải chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu. Vì vậy, cơ chế quản lý cần phân biệt rõ giữa thất bại khoa học trung thực với lãng phí, hình thức hoặc thiếu trách nhiệm.
Các cơ quan được giao xây dựng chương trình quốc gia đào tạo nhân lực công nghệ lượng tử; có cơ chế đặc thù thu hút, trọng dụng nhân tài; xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh trong nước; tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế tham gia phát triển năng lực lượng tử cho Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo lượng tử với sự tham gia của Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các đơn vị quốc phòng - an ninh; khuyến khích doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.
"Không để công nghệ lượng tử chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hay trên đề án, phát minh mà phải được đưa vào thực tế, có sản phẩm", ông nói.
Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam được giao tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện đề án, bảo đảm tầm chiến lược, tính khoa học và sát thực tiễn trước khi trình Ban Bí thư xem xét.
