Bộ Y tế vừa có phản hồi gửi đến cử tri sau kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, trong đó có một số kiến nghị của cử tri tỉnh Lạng Sơn.
Theo cử tri tỉnh Lạng Sơn, hiện nay do danh mục thuốc được quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) chi trả còn hạn chế, nhiều người dân khi khám, chữa bệnh bằng thẻ BHYT tự nguyện phải mua thuốc ở bên ngoài, từ đó ảnh hưởng đến việc tham gia BHYT tự nguyện.
Cử tri đề nghị xem xét mở rộng danh mục thuốc được hưởng BHYT nhằm bảo đảm quyền lợi cho người tham gia và tạo thuận lợi cho địa phương trong công tác vận động người dân tham gia BHYT tự nguyện.
Theo đó, BHYT tự nguyện là hình thức những người không thuộc diện tham gia bắt buộc tham gia BHYT, người dân tự nguyện tham gia để được hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh.
Trả lời kiến nghị này, Bộ Y tế cho hay Việt Nam được đánh giá là một trong số ít quốc gia có phạm vi thuốc do Quỹ BHYT chi trả khá đầy đủ và toàn diện so với mức phí đóng.
Đối với thuốc tân dược, thông tư số 20/2022/TT-BYT ngày 31-12-2022 của Bộ Y tế về ban hành danh mục và tỉ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT đã quy định 1.037 hoạt chất/thuốc hóa dược và sinh phẩm thuộc 27 nhóm lớn, cùng 59 thuốc phóng xạ và chất đánh dấu.
Trong đó có 76 hoạt chất thuộc nhóm thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch.
Danh mục này được quy định theo tên hoạt chất/thành phần, không giới hạn dạng bào chế hay tên thương mại, qua đó tạo điều kiện để số lượng thuốc thành phẩm được BHYT chi trả thực tế đa dạng và phong phú hơn.
Bên cạnh đó, danh mục thuốc cổ truyền, dược liệu, vị thuốc y học cổ truyền cũng rất rộng, bao gồm 229 thuốc đông y, dược liệu và 349 vị thuốc cổ truyền, được áp dụng thống nhất cho mọi tuyến khám chữa bệnh.
Ngoài ra, danh mục thuốc BHYT tại Việt Nam được quy định theo tên hoạt chất hoặc thành phần, không quy định theo hàm lượng, dạng bào chế hay tên thương mại.
Do đó việc lựa chọn thuốc thành phẩm được quỹ BHYT thanh toán tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh không bị giới hạn bởi chỉ định điều trị, chuyên khoa điều trị hoặc việc điều trị bệnh cấp tính hay mạn tính.
Trên thực tế, số lượng thuốc thương mại được quỹ BHYT chi trả lớn hơn nhiều so với danh mục thuốc được quy định theo tên hoạt chất, thành phần.
Theo Bộ Y tế, ngày 16-11-2024 Bộ đã ban hành thông tư số 37/2024/TT-BYT quy định nguyên tắc, tiêu chí xây dựng, cập nhật danh mục và hướng dẫn thanh toán đối với thuốc thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT.
Trên cơ sở đó, Bộ Y tế đang rà soát, sửa đổi, bổ sung thông tư số 20/2022/TT-BYT về danh mục thuốc được quỹ BHYT thanh toán nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người tham gia BHYT.
Hiện nay Bộ Y tế đang xin ý kiến các đơn vị liên quan để hoàn thiện dự thảo thông tư, dự kiến ban hành trong năm 2026.
Theo dự thảo, danh mục thuốc BHYT sẽ được bổ sung một số thuốc điều trị ung thư, bệnh mạn tính và bệnh hiếm.
Đồng thời sửa đổi, bổ sung điều kiện và tỉ lệ thanh toán đối với một số thuốc đã có trong danh mục, qua đó góp phần nâng cao khả năng tiếp cận thuốc, giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh và nâng cao hiệu quả điều trị.
Omega-3 là axit béo thiết yếu, cơ thể không tự sản xuất được mà phải bổ sung qua thực phẩm. Cá, đặc biệt là cá béo, là nguồn cung cấp quan trọng nhưng việc tiêu thụ cần có mức hợp lý.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, người trưởng thành nên ăn cá, nhất là cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi, ít nhất 2 lần mỗi tuần, mỗi lần khoảng 85 - 100 gram.
Tiến sĩ Dariush Mozaffarian, chuyên gia tim mạch và dinh dưỡng, Giám đốc Viện Thực phẩm là Y học tại Đại học Tufts (Mỹ), cho biết ăn cá đều đặn là một trong những cách đơn giản và hiệu quả nhất để bổ sung omega-3, góp phần giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị nên duy trì chế độ ăn có cá thường xuyên để hỗ trợ sức khỏe tổng thể, đặc biệt là hệ tim mạch.
Omega-3, đặc biệt là EPA và DHA, có tác dụng giảm viêm, cải thiện chức năng mạch máu và hỗ trợ hoạt động của não.
Giáo sư Walter C. Willett, chuyên gia dịch tễ học dinh dưỡng tại Trường Y tế Công cộng Harvard (Mỹ), giải thích: Omega-3 giúp giảm triglyceride và có thể làm giảm nguy cơ rối loạn nhịp tim. Đây là yếu tố quan trọng trong phòng ngừa bệnh tim.
Ngoài ra, DHA còn đóng vai trò thiết yếu trong cấu trúc não và mắt, đặc biệt quan trọng với trẻ em và người lớn tuổi.
Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ, nên lựa chọn cá ít thủy ngân và đa dạng nguồn thực phẩm để đảm bảo an toàn.
Một số loại cá có thể có nhiều thủy ngân cần hạn chế gồm cá kiếm, cá thu vua, cá ngừ lớn... Ngược lại, các loại ít thủy ngân và an toàn hơn có thể dùng thường xuyên là cá hồi, cá mòi, cá trích, cá cơm.
Bên cạnh đó, cách chế biến cũng rất quan trọng. Cá chiên nhiều dầu hoặc tẩm ướp quá mặn có thể làm giảm lợi ích sức khỏe.
Tóm lại, người trưởng thành nên duy trì thói quen ăn cá 2 - 3 lần mỗi tuần, ưu tiên cá béo như cá hồi, cá trích, cá mòi. Nên chế biến bằng cách hấp, nướng hoặc kho để giữ giá trị dinh dưỡng.
Nếu không ăn cá, có thể bổ sung omega-3 từ nguồn thực vật như hạt chia, hạt lanh, hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ về thực phẩm bổ sung, theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ.
Theo các chuyên gia, tâm lý chủ quan khiến nhiều bệnh lý tiêu hóa được phát hiện ở giai đoạn muộn - Ảnh: Thu Cúc TCI
Trong nhiều năm, người bệnh xuất hiện tình trạng nuốt vướng kéo dài và từng điều trị theo hướng trào ngược dạ dày thực quản. Tuy nhiên, các triệu chứng vẫn tái diễn khiến anh quyết định thực hiện thăm khám chuyên sâu.
Trên thực tế, không ít bệnh lý tiêu hóa có thể xuất hiện từ độ tuổi khá sớm. Bên cạnh các bệnh lý lành tính, nhiều tổn thương tiền ung thư hoặc các bất thường tại đường tiêu hóa cũng có thể hình thành trong nhiều năm trước khi biểu hiện thành triệu chứng rõ ràng.
Các chuyên gia cho rằng, các yếu tố như thức khuya, căng thẳng, ít vận động và chế độ ăn uống thiếu lành mạnh có thể làm gia tăng nguy cơ bệnh lý tiêu hóa ở người trẻ.
Không phải mọi người trẻ đều cần nội soi tiêu hóa định kỳ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc thăm khám chuyên khoa là cần thiết khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài hoặc các yếu tố nguy cơ đáng lưu ý.
Trong trường hợp của bệnh nhân V.T.D., triệu chứng nuốt vướng kéo dài nhiều năm chính là lý do khiến người bệnh được khuyến cáo thực hiện các thăm dò chuyên sâu hơn.
Theo các bác sĩ, đây là một trong những dấu hiệu không nên bỏ qua, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc không cải thiện sau điều trị.
Người trẻ tuổi nên chủ động thăm khám khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài như nuốt vướng, đau bụng, đầy bụng, rối loạn đại tiện, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
Bên cạnh đó, những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa, từng phát hiện polyp hoặc mắc các bệnh lý tiêu hóa mạn tính cũng thuộc nhóm cần được theo dõi chặt chẽ hơn.
Cùng với sự thay đổi của mô hình bệnh tật, công nghệ nội soi tiêu hóa cũng không ngừng phát triển nhằm nâng cao khả năng phát hiện và đánh giá tổn thương.
Theo các chuyên gia, ở người trẻ, mục tiêu của nội soi không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm các tổn thương nghiêm trọng mà còn giúp làm rõ nguyên nhân của những triệu chứng kéo dài, từ đó xây dựng hướng điều trị và theo dõi phù hợp.
Tại Thu Cúc TCI, siêu nội soi Endocyto 520x đang được ứng dụng nhằm hỗ trợ bác sĩ khảo sát tổn thương ở nhiều cấp độ khác nhau. Theo thông tin từ nhà sản xuất Olympus, hệ thống có khả năng phóng đại hình ảnh lên tới 520 lần, hỗ trợ quan sát từ bề mặt niêm mạc, hệ vi mạch đến các đặc điểm ở cấp độ tế bào.
PGS.TS.BS Masashi Misawa trực tiếp thực hiện nội soi tiêu hóa trong sự kiện đào tạo - Ảnh: Thu Cúc TCI
Bên cạnh đó, Endocyto 520x còn được tích hợp nhiều nền tảng hình ảnh như TXI (Texture and Color Enhancement Imaging), NBI (Narrow Band Imaging), EDOF (Extended Depth of Field) và RDI (Red Dichromatic Imaging). Kết hợp hình ảnh 4K và AI thời gian thực nhằm hỗ trợ nhận diện các vùng nghi ngờ trong quá trình nội soi.
Theo TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Văn Khiên, việc bổ sung thêm dữ liệu hình ảnh từ nhiều công nghệ khác nhau giúp bác sĩ có thêm cơ sở để đánh giá tổn thương trong quá trình thăm khám.
TTUT. PGS. TS Vũ Văn Khiên và PGS.TS.BS Masashi Misawa thảo luận trong phiên thực hành - Ảnh: Thu Cúc TCI
Hình ảnh 4K sắc nét giúp các bác sĩ quan sát chi tiết đường tiêu hóa - Ảnh: Thu Cúc TCI
Song song với việc triển khai công nghệ, ngày 19 - 20/06, Thu Cúc TCI đã tổ chức sự kiện hội thảo khoa học "Cập nhật công nghệ siêu nội soi Endocyto từ Nhật Bản" với sự tham gia của PGS.TS.BS Masashi Misawa - Phó Giáo sư tại Bệnh viện Bắc Yokohama, Đại học Showa (Nhật Bản).
Chương trình tập trung vào việc cập nhật các xu hướng nội soi hiện đại, đồng thời trao đổi trực tiếp trên nhiều trường hợp lâm sàng thực tế nhằm nâng cao năng lực phát hiện và đánh giá tổn thương tiêu hóa.
Sự kiện đào tạo Endocyto 19-20/06 có sự góp mặt của PGS.TS.BS Masashi Misawa - Ảnh: Thu Cúc TCI
Theo các chuyên gia, trường hợp của bệnh nhân V.T.D. là lời nhắc nhở rằng các triệu chứng tiêu hóa kéo dài không nên được xem nhẹ chỉ vì người bệnh còn trẻ.
Việc thăm khám đúng thời điểm, kết hợp với các phương pháp đánh giá phù hợp, có thể giúp phát hiện sớm các bất thường và xây dựng kế hoạch theo dõi hiệu quả hơn.
Các triệu chứng ban đầu của ung thư thường mờ nhạt, dễ bị bỏ qua. Đến khi bệnh tiến triển nặng, việc điều trị không chỉ phức tạp hơn mà còn tốn kém hơn, theo Hindustan Times.
Ông Ankur Nandan Varshney, chuyên gia ung bướu Bệnh viện Medanta (Ấn Độ), cho biết ông thường gặp bệnh nhân từng nhận thấy thay đổi nhỏ trên cơ thể nhưng không đi khám. Các dấu hiệu như khối u nhỏ, ho kéo dài hay mệt mỏi bị bỏ qua vì không gây đau. Khi đến bệnh viện, bệnh đã tiến triển.
Do đó, việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường giúp tăng cơ hội điều trị ung thư hiệu quả.
Khối u không đau là dấu hiệu cảnh báo phổ biến. Vị trí thường gặp gồm vú, cổ, nách hoặc tinh hoàn.
Đây có thể là biểu hiện của sự phát triển tế bào bất thường. Khối u dù nhỏ vẫn cần được kiểm tra sớm.
Các vết loét ở nướu, lưỡi hoặc trong khoang miệng nếu kéo dài trên 10 - 14 ngày không lành có thể là dấu hiệu cảnh báo tiền ung thư hoặc ung thư, đặc biệt ở người hút thuốc lá. Khi gặp tình trạng này, cần đi khám sớm để được kiểm tra.
Chảy máu không rõ nguyên nhân là dấu hiệu cần theo dõi. Máu có thể xuất hiện ở miệng, trực tràng, nước tiểu hoặc âm đạo.
Chảy máu âm đạo bất thường có thể liên quan ung thư cổ tử cung. Máu trong đờm có thể liên quan ung thư phổi hoặc họng.
Ho kéo dài nhiều tuần hoặc thay đổi giọng nói liên tục cần được kiểm tra. Tình trạng này có thể liên quan đến ung thư phổi, họng hoặc thực quản. Người hút thuốc hoặc có nguy cơ cao cần đặc biệt chú ý.
Sụt cân bất thường hoặc mệt mỏi kéo dài là cũng là dấu hiệu cảnh báo. Các triệu chứng này có thể liên quan đến ung thư máu, phổi hoặc dạ dày. Tình trạng không cải thiện cần được thăm khám.
Ung thư phát hiện sớm thường dễ điều trị và ít phải can thiệp mạnh. Tỷ lệ sống được cải thiện rõ rệt khi bệnh được chẩn đoán kịp thời. Việc chậm trễ đi khám khiến cơ hội điều trị giảm.
Ông Ankur Nandan Varshney nhấn mạnh phát hiện ung thư sớm giúp đơn giản hóa điều trị và nâng cao chất lượng sống.
Cơ thể thường gửi tín hiệu cảnh báo bệnh từ sớm. Việc chú ý và đi khám kịp thời giúp thay đổi kết quả điều trị.
