Tuy nhiên, theo hướng dẫn của TAND tối cao, “thông báo thu hồi đất” lại không phải đối tượng khởi kiện vụ án hành chính. Thực tiễn này đang đặt ra vấn đề về quyền tiếp cận công lý và cơ chế kiểm soát quyền lực hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Theo Công văn số 207 ngày 30-10-2024 của TAND tối cao về giải đáp vướng mắc trong xét xử hành chính, “thông báo thu hồi đất” chỉ là bước đầu trong trình tự, thủ tục thu hồi đất; chưa làm phát sinh, thay đổi, hạn chế hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ cụ thể của tổ chức, cá nhân nên không phải đối tượng khởi kiện vụ án hành chính theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015.
Về lý luận, có thể quan điểm này nhằm phân biệt giữa văn bản mang tính chuẩn bị thủ tục với quyết định hành chính tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Tuy nhiên, thực tiễn quản lý đất đai tại nhiều địa phương cho thấy việc áp dụng theo hướng này đang phát sinh nhiều bất cập.
Tại Khánh Hòa còn tồn tại những dự án có thông báo thu hồi đất từ rất lâu (các năm 2009, 2010), nhưng việc thu hồi đất thực tế không hoàn tất, dự án chậm triển khai kéo dài 15 – 20 năm.
Trong khoảng thời gian đó, người dân bị hạn chế xây dựng, sửa chữa nhà ở; khó khăn trong chuyển nhượng, thế chấp, tách thửa; tài sản giảm giá trị và luôn sống trong tình trạng chờ giải tỏa.
Dù chỉ mang tên gọi là “thông báo”, nhưng hậu quả pháp lý mà các văn bản này tạo ra là rất rõ ràng. Nếu nhìn từ tác động thực tế đến quyền sử dụng đất thì “thông báo thu hồi đất” không còn đơn thuần là văn bản thông tin hành chính.
Điều đáng chú ý là khi người dân khiếu nại hoặc khởi kiện, cơ quan chức năng thường viện dẫn quan điểm của TAND tối cao để cho rằng đây không phải đối tượng khiếu kiện. Hệ quả là người dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận cơ chế bảo vệ quyền lợi hợp pháp liên quan đến đất đai.
Trong khi đó, quyết định thu hồi đất chính thức có thể nhiều năm sau vẫn chưa được ban hành.
Thậm chí có trường hợp quyết định thu hồi đất bị tòa án tuyên hủy vì trái pháp luật nhưng thông báo thu hồi đất trước đó vẫn tiếp tục tồn tại. Người dân thắng kiện nhưng quyền lợi thực tế chưa được giải quyết triệt để, đến nay vẫn còn khiếu nại trong thủ tục hành chính đất đai.
Điển hình tại Nha Trang là dự án SASCO, một dự án kéo dài hơn 20 năm, nhiều lần được cử tri kiến nghị thu hồi do chậm tiến độ nhưng chưa được xử lý dứt điểm.
Theo báo cáo giám sát số 157 ngày 4-12-2020 của HĐND tỉnh Khánh Hòa, đây là một trong nhiều dự án chậm tiến độ kéo dài trên 10 năm, có vi phạm liên quan đến Luật Đầu tư, Luật Đất đai và Luật Quy hoạch. Dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư từ năm 2008 nhưng chưa hoàn tất thủ tục giao đất, thuê đất, chưa được cấp phép xây dựng.
Người dân trong khu vực dự án đã nhiều lần kiến nghị chấm dứt hiệu lực Thông báo thu hồi đất số 444/TB-UBND ngày 31-8-2009, nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm mặc dù Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa đã từng có chỉ đạo giải quyết.
Mặc dù vậy, việc khởi kiện hành chính đối với thông báo này lại không được tòa án thụ lý. Quyền lợi thực tế của người dân bị ảnh hưởng nhưng thiếu công cụ tố tụng hữu hiệu để kiểm soát.
Hiến pháp năm 2013 quy định công dân có quyền được bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp về tài sản và quyền khiếu nại, khởi kiện đối với hành vi, quyết định hành chính trái pháp luật.
Nếu một “Thông báo” hành chính tồn tại suốt hàng chục năm và làm hạn chế quyền tài sản của người dân thì việc xem đó chỉ là “văn bản thông tin” có lẽ chưa phản ánh đầy đủ bản chất pháp lý của quan hệ phát sinh trên thực tế.
Từ thực tiễn này, cần nghiên cứu hoàn thiện pháp luật đất đai theo hướng cho phép khởi kiện đối với các thông báo thu hồi đất có tác động thực tế đến quyền sử dụng đất; đồng thời luật cần xác định rõ trách nhiệm cơ quan nhà nước khi để xảy ra tình trạng “dự án treo” “treo quyền” của người dân vượt quá thời hạn luật định.
Ngày 16/5, thông tin từ Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an tỉnh Đắk Lắk, đơn vị chốt chặn, bắt giữ và bàn giao đối tượng Nguyễn Ngọc Chúc (25 tuổi, trú tại tỉnh Gia Lai) cho Công an tỉnh Gia Lai để điều tra về hành vi cướp giật tài sản
Trước đó, khoảng 13h45 ngày 15/5, Trạm CSGT Krông Búk, Phòng CSGT Công an tỉnh Đắk Lắk nhận được yêu cầu phối hợp của Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Gia Lai về việc bắt giữ đối tượng Chúc đang trên đường bỏ trốn, sau khi gây ra vụ cướp dây chuyền.
Chúc được xác định là nghi can gây ra vụ cướp giật sợi dây chuyền vàng và đang lẩn trốn trên xe khách di chuyển từ Gia Lai đi Đắk Lắk.
Tiếp nhận thông tin, Trạm CSGT Krông Búk tổ chức lực lượng chốt chặn. Khoảng 14h25 cùng ngày, một tổ công tác đã ra hiệu lệnh dừng xe khách nghi vấn đang lưu thông trên đường Hồ Chí Minh qua xã Cuôr Đăng (Đắk Lắk).
Qua kiểm tra, lực lượng CSGT đã bắt giữ thành công đối tượng Nguyễn Ngọc Chúc.
Tại cơ quan Công an, Chúc khai nhận đã gây ra vụ cướp giật dây chuyền vàng của một người phụ nữ đi đường ở tỉnh Gia Lai. Sau đó, đối tượng mang đi bán được 18 triệu đồng để lấy tiền tiêu xài và bắt xe khách để bỏ trốn.
Theo cảnh sát trưởng địa phương, ông Kirk Moore, hiệu trưởng trường Trung học Pauls Valley ở bang Oklahoma, đã "cứu mạng các học sinh" khi lao vào khống chế một tay súng.
Cảnh sát cho biết nghi phạm Victor Lee Hawkins, 20 tuổi, mang theo hai khẩu súng ngắn bán tự động, đi vào sảnh trường học vào chiều 7/4, bảo mọi người nằm xuống sàn. Hắn cố bắn một học sinh nhưng không thành công vì khẩu súng bị trục trặc.
Sau khi khắc phục sự cố, hắn nổ súng vào một học sinh khác nhưng bắn trượt.
Hai học sinh xin tha mạng và được phép rời đi, các học sinh khác cũng đi theo. Lúc này, hiệu trưởng Kirk Moore lao ra từ cánh cửa gần đó và tấn công Victor, xô hắn ngã xuống ghế dài. Một tay ông Kirk ghì chặt tay cầm súng của Viktor khiến khẩu súng rơi xuống sàn, tay còn lại cố khống chế hắn. Quản lý trường học cũng chạy tới hỗ trợ, đá khẩu súng ra xa.
Victor, cựu học sinh của trường, mô tả hiệu trưởng Kirk là người mà hắn "không thích". Theo cáo buộc của công tố viên, Victor khai rằng muốn thực hiện vụ xả súng ở trường cũ giống hai kẻ xả súng trường cấp ba Columbine ở Colorado năm 1999 khiến 14 nạn nhân thiệt mạng.
Điều tra viên cho biết Victor thừa nhận đã lấy hai khẩu súng thuộc sở hữu của bố mà không được phép. Hắn nói có ý định giết các học sinh, giáo viên, hiệu trưởng rồi tự tử.
Theo nhà chức trách, trong cuộc đối đầu với nghi phạm, hiệu trưởng Kirk đã bị bắn vào chân và phải nhập viện. Trong thông báo hôm 10/4, hiệu trưởng cho biết đã "khỏe mạnh và đang hồi phục", mong sớm trở lại làm việc ngay khi có thể. Ông Kirk cũng bày tỏ lòng biết ơn đối với "sự yêu thương và ủng hộ" nhận được sau vụ việc.
Cảnh sát trưởng Pauls Valley, Don May, cho rằng hành động của hiệu trưởng Kirk đã ngăn chặn một thảm kịch, giúp cứu sống nhiều đứa trẻ.
Hiệu trưởng Kirk nói phản ứng của ông là nhờ quá trình huấn luyện. "Giống như rất nhiều nhà giáo dục trên khắp đất nước, chúng tôi chuẩn bị cho những sự kiện này thông qua đào tạo và đánh giá cẩn thận các mối đe dọa", ông nói.
Theo hồ sơ nhà tù, Victor đang bị tạm giam với số tiền bảo lãnh 1 triệu USD. Hắn bị buộc tội nổ súng với ý định giết người, chĩa súng và mang vũ khí đến nơi công cộng. Victor dự kiến tham dự phiên điều trần sơ bộ vào ngày 8/5.
Ngày 4/6, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hà Tĩnh cho biết đã bắt tạm giam Phong, 37 tuổi, và Thành, 36 tuổi, cùng trú Quảng Ninh, về tội Cưỡng đoạt tài sản, theo Điều 170 Bộ luật Hình sự.
Theo điều tra, tháng 10/2025, Phong rủ Thành - người quen từ thời cùng chấp hành án phạt tù - mua thiết bị camera giấu kín để bí mật ghi hình hoạt động của các tổ tuần tra kiểm soát giao thông trên địa bàn Hà Tĩnh.
Nhà chức trách cáo buộc, sau khi thu thập hình ảnh, hai người tự xưng là phóng viên, liên hệ với các nạn nhân, cho rằng lực lượng chức năng có sai phạm trong quá trình làm nhiệm vụ để gây áp lực, đòi tiền.
Họ còn đe dọa sẽ gửi tài liệu cho cấp trên hoặc phát tán lên mạng xã hội, cơ quan báo chí nếu không được đáp ứng yêu cầu.
Theo thỏa thuận, số tiền chiếm đoạt được sẽ chia theo tỷ lệ Phong hưởng 85%, Thành 15%.
Từ tố giác của các nạn nhân, cuối tháng 5, Công an Hà Tĩnh vào cuộc điều tra và bắt giữ cả hai.
Cơ quan điều tra chưa công bố số tiền nhóm này bị cáo buộc đã chiếm đoạt.
Theo hồ sơ, Thành từng bị TAND TP Cẩm Phả (Quảng Ninh) xử phạt 7 năm tù năm 2016 về tội Tàng trữ trái phép chất ma túy, ra tù năm 2022; cùng năm tiếp tục bị phạt 1 năm 9 tháng tù về cùng tội danh. Phong năm 2014 bị TAND TP Hạ Long (Quảng Ninh) xử phạt 5 năm tù về tội Trộm cắp tài sản.
