Tôi từng có kế hoạch cho con đi du học từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, hiện tại tôi bắt đầu phải nhìn nhận lại vấn đề này một cách thực tế hơn. Con tôi hè này sẽ vào lớp 12. Trước đây, tôi dự tính để con học đại học trong nước rồi sau đó sẽ hỗ trợ đi du học Thạc sĩ theo diện tự túc. Với điều kiện kinh tế của gia đình, nếu cho con du học ngay từ bậc đại học thì khá áp lực, nhưng nếu là học Thạc sĩ thì tôi vẫn có thể lo liệu được.
Tuy nhiên, điều khiến tôi băn khoăn không nằm ở tiền bạc, mà ở chính thái độ học tập của con. Con tôi học khá tốt, kết quả học tập không phải điều khiến cha mẹ phải lo lắng. Nhưng từ nhỏ đến nay, con luôn phải đợi cha mẹ nhắc nhở nhiều lần mới chịu ngồi vào bàn học. Đến hết lớp 11 rồi mà tình trạng đó vẫn không thay đổi nhiều. Tôi đầu tư không ít thời gian, công sức và tiền bạc cho việc học của con, nhưng điều làm tôi nản nhất là con thiếu tính tự giác và ý thức học tập.
Chính vì vậy, gần đây tôi bắt đầu nghĩ rằng nếu vài năm nữa con vẫn không thể tự trưởng thành, không hình thành được động lực học tập từ bên trong, có lẽ tôi sẽ không còn quyết tâm đầu tư cho con đi du học như dự định ban đầu nữa.
Tôi luôn cho rằng du học là một điều tốt. Không ai phủ nhận những lợi ích của việc được tiếp cận với một nền giáo dục tiên tiến hơn, được trải nghiệm môi trường sống mới và mở rộng tầm nhìn. Nhưng theo tôi, những điều đó chỉ thực sự phát huy giá trị với những người có ý chí và tinh thần tự lập. Nếu bản thân người học không có động lực vươn lên, không có khả năng tự quản lý cuộc sống và việc học của mình thì dù học ở đâu cũng khó đạt được thành công như mong muốn.
>> Tôi về nước làm lễ tân lương 8 triệu sau 5 năm du học
Suy nghĩ này của tôi cũng xuất phát từ những gì quan sát được trong chính gia đình mình. Tôi có hai người cháu, một là cháu ruột của tôi, một là cháu bên vợ. Cả hai đều học ngành Công nghệ thông tin tại Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM. Sau khi tốt nghiệp, cả hai đều làm việc cho các công ty nước ngoài.
Cháu bên vợ sau đó được công ty đưa ra nước ngoài làm việc. Còn cháu ruột của tôi, dù ban đầu cũng có cơ hội được cử đi công tác nước ngoài, nhưng vì không muốn xa chồng nên cháu chủ động tự tìm kiếm cơ hội khác. Cháu lên mạng tìm việc, tham gia phỏng vấn trực tuyến và cuối cùng được một công ty nước ngoài tuyển dụng để sang làm việc.
Nhìn vào những trường hợp đó, tôi thấy rằng người có năng lực và ý chí thì học trong nước vẫn có thể tìm được cơ hội phát triển quốc tế. Dĩ nhiên, những trường hợp như vậy không phải là số đông, nhưng nó cho thấy thành công không hoàn toàn phụ thuộc vào việc có đi du học hay không?
Ngược lại, tôi cũng biết những trường hợp đi du học nhưng sau đó không tìm được công việc phù hợp và phải trở về nước. Bởi vậy, theo tôi, học ở đâu cũng có người thành công và người không thành công. Du học không phải là tấm vé bảo đảm cho tương lai.
Tất nhiên, tôi vẫn nhìn nhận những lợi thế rất rõ của du học. Thứ nhất, muốn học tập và sinh sống ở nước ngoài thì ngoại ngữ phải tốt. Thứ hai, phần lớn nền giáo dục của các nước phát triển vẫn có nhiều điểm mạnh hơn so với trong nước. Thứ ba, du học giúp người trẻ mở rộng tư duy, tiếp xúc với những môi trường và cách làm việc khác nhau. Nhưng suy cho cùng, những lợi thế đó chỉ có ý nghĩa khi người học thực sự muốn học và muốn phát triển bản thân.
Với không ít gia đình hiện nay, mục tiêu của du học không chỉ là học tập mà còn là tìm kiếm cơ hội định cư lâu dài ở nước ngoài. Đó là lựa chọn riêng của mỗi người và tôi tôn trọng điều đó. Còn với bản thân tôi, điều kiện tiên quyết để đầu tư cho con đi du học không còn là chuyện tài chính nữa. Điều tôi quan tâm hơn là liệu con có đủ ý thức, đủ ý chí và đủ khả năng tự chịu trách nhiệm cho cuộc sống của mình hay không?
Nếu chưa có những điều đó, tôi nghĩ rằng dù học trong nước hay nước ngoài cũng khó đạt được kết quả như kỳ vọng. Và khi ấy, số tiền rất lớn bỏ ra cho việc du học có thể chưa chắc đã mang lại giá trị tương xứng.
"Hôm bữa vợ tôi được đồng nghiệp cho một trái sầu riêng từ quê mang lên, cả nhà thèm nhưng đành để dành cho con ăn.
Đi ngoài đường, tôi thấy người ta bán sầu riêng 40 nghìn đồng một kg thì vợ bảo do họ nhúng thuốc nên rẻ vậy. Hôm nay tôi đọc được bài này hóa ra ở quê hiện giá bán lẻ cũng chỉ khoảng 40 nghìn đồng một kg, không biết nên vui hay buồn cho nông dân, bán đắt quá không ai mua, mà rẻ quá thì nghĩ đồ xấu nên mới rẻ nên cũng không ai mua.
Thế mới thấy marketing, truyền thông rất quang trọng mà người nông dân đa số còn yếu việc này nên cứ cái vòng giải cứu cứ lặp đi lặp lại mãi".
Độc giả Minh Khue bình luận như trên, chỉ ra nút thắt của sầu riêng trong bài viết Nông dân miền Tây điêu đứng vì giá sầu riêng lao dốc. Theo đó, giá sầu riêng giảm sâu, thương lái bỏ cọc, chi phí sản xuất tăng khiến nhiều nhà vườn miền Tây thua lỗ, phải bán lẻ ven đường để gỡ vốn.
Cùng chung nỗi niềm, độc giả Ngô Lâm: "Tôi rất thích ăn sầu riêng, nhưng nghe nói họ hay dùng thuốc nên rất ngại ăn. Đặt biệt không bao giờ mua ở dọc đường. Phải vài siêu thị mới yên tâm hơn ở chất lượng".
Đồng quan điểm, độc giả mr. Trí phân tích: "Với mức sống của người dân bây giờ, mua trái sầu riêng để thưởng thức là bình thường, vậy nên điều người dân quan tâm là chất lượng phải sạch. Cho dù giá cao hơn nhiều hiện nay thì vẫn bán ra thị trường tốt và xuất khẩu tốt.
Người dân không cần rẻ mà sợ chứa chất có hại. Đó là lý do sầu riêng thành sầu chung, sầu muộn. Vì khi trái sầu riêng đạt chuẩn an toàn, ngon sạch thì có giá cao đến đâu cũng mua ăn. Nhưng tình cảnh thuốc, bệnh... thì có rẻ cũng đâu ai mua (nên ế, ứ đọng...).
Nhà tôi gần như nói không với sầu riêng rẻ, có ăn thì người thân cho hoặc mua hàng được kiểm soát chất lượng.
Vậy nên Việt Nam phải tính toán đến các phương án trồng sao cho chất lượng sầu riêng thơm ngon, an toàn và giảm thiểu tối đa thuốc hay chất độc (không gây hại)...thì mới cạnh tranh, xuất khẩu được.
Ngoài ra, đừng 'bỏ rơi' thị trường trong nước. Mấy năm trước, nhà tôi luôn mua sầu riêng ăn, nhưng gần hai năm nay, lâu lâu chỉ dám mua một trái hoặc có người thân cho mới dám ăn (họ cho mà nói đây là trái dành riêng để ăn)...Vậy vì đâu nên nỗi? Và tôi nghĩ nhiều gia đình khác cũng như gia đình tôi thôi".
Tiến sĩ Trần Hữu Hiệp cho rằng giá sầu riêng lao dốc, xuất khẩu gặp khó không chỉ do cung - cầu ngắn hạn mà còn phản ánh mô hình tăng trưởng thiếu bền vững, phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc, mở rộng diện tích quá nhanh và chậm chuẩn hóa chất lượng.
Theo ông, sản xuất hiện còn manh mún, nhiều vùng trồng chưa tuân thủ đồng bộ quy trình canh tác; việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật thiếu kiểm soát.
"Xuất khẩu đòi hỏi quản trị chuỗi, minh bạch dữ liệu và truy xuất nguồn gốc rõ ràng, trong khi hiện nay vẫn còn tình trạng mạnh ai nấy làm", TS Hiệp nói.
Ông cho rằng sầu riêng Việt Nam khó mở rộng sang các thị trường cao cấp như EU, Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc do tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe hơn nhiều. Hiện ngành hàng này chủ yếu cạnh tranh nhờ lợi thế mùa vụ và vị trí địa lý gần Trung Quốc, chưa tạo được ưu thế về thương hiệu và tiêu chuẩn quốc tế.
Theo TS Hiệp, muốn mở rộng thị trường, ngành sầu riêng cần chuẩn hóa chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, đầu tư mạnh vào chế biến sâu và xây dựng thương hiệu quốc gia. "Đây không còn là câu chuyện riêng của ngành nông nghiệp mà là năng lực cạnh tranh quốc gia", ông nhấn mạnh.
Từ sai phạm nghiêm trọng tại điểm thi Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang, đang có những ý kiến muốn quay lại mô hình hai kỳ thi độc lập như trước đây. Nhiều quan điểm cho rằng việc tích hợp mục tiêu xét tốt nghiệp và xét tuyển đại học là nguồn cơn của mọi tiêu cực.
Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học quản trị công và đo lường giáo dục, chúng ta cần đánh giá cẩn trọng: vấn đề nằm ở triết lý tích hợp của kỳ thi, hay do quy trình vận hành và cấu trúc của công cụ đo lường hiện tại?
Xét về mặt kinh tế học và an sinh xã hội, tôi cho rằng việc quay lại hai kỳ thi là tốn kém và thiếu thực tế. Chúng ta không thể quên bối cảnh trước năm 2015, khi hàng triệu gia đình phải dồn dịch về các đô thị lớn trong những đợt nắng nóng cao điểm để tham gia các đợt thi đại học áp lực và tốn kém. Kỳ thi "hai trong một" ra đời là một giải pháp văn minh, giúp tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng cho ngân sách quốc gia và giảm tải áp lực tâm lý cực lớn cho xã hội.
Về mặt pháp lý, Luật Giáo dục hiện hành quy định việc đánh giá và công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông là bắt buộc. Khi cả nước đang vận hành trên cùng một Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 với chuẩn đầu ra thống nhất, việc duy trì một kỳ thi quốc gia để chuẩn hóa chất lượng giáo dục giữa các địa phương là hoàn toàn logic.
Tuy nhiên, chúng ta cần có cơ chế kiểm soát chất lượng để hạn chế phát sinh tiêu cực và tăng cường chất lượng nhằm phân loại thí sinh. Khi kỳ thi chuyển đổi từ "THPT Quốc gia" sang "Tốt nghiệp THPT", mục tiêu hàng đầu của đề thi là để phục vụ việc xét tốt nghiệp đại trà. Khi độ khó và độ phân hóa của đề thi bị giảm thiểu, hiện tượng lạm phát điểm 10 xuất hiện, khiến các trường đại học, đặc biệt là các trường top đầu, khó phân loại các thí sinh để tuyển chọn.
>> Nơm nớp lo con trượt đại học dù điểm thi 26,65
Đã có nhiều trường đại học lớn tự tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy riêng. Các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy tuy có chất lượng chuyên môn tốt, nhưng vô tình đang tái lập rào cản tài chính và địa lý đối với học sinh nghèo ở vùng sâu vùng xa, những em không có điều kiện về các thành phố lớn để luyện thi và dự thi
Ngoài ra, ở giai đoạn trước, các giảng viên đại học nắm giữ các vị trí chủ chốt như Phó, Trưởng điểm thi và chiếm đến một nửa số lượng giám thị trong phòng thi. Sự hiện diện của các bên độc lập này tạo ra một cơ chế giám sát chéo tự nhiên.
Tôi cho rằng, thay vì bỏ kỳ thi 2 trong 1 , nên nghiên cứu các giải pháp mang tính gợi mở dưới đây có thể là hướng đi đáng cân nhắc để khôi phục niềm tin cho xã hội và các cơ sở giáo dục đại học:
Trước hết, về cấu trúc đề thi, một hướng tiếp cận khả thi có thể nghiên cứu là thay đổi tư duy thi trắc nghiệm thuần túy bằng một tỷ lệ phân bổ hợp lý hơn. Từ kinh nghiệm của nhiều nền giáo dục tiên tiến, một đề thi chuẩn hóa phục vụ hai mục tiêu hoàn toàn có thể được thiết kế theo hướng phối hợp giữa 70% câu hỏi trắc nghiệm định dạng mới nhằm đánh giá diện rộng kiến thức nền tảng và 30% câu hỏi tự luận ngắn hoặc tự luận giải quyết vấn đề.
Sự bổ sung của phần tự luận này có thể mở ra hai giá trị lớn. Nó không chỉ giúp đánh giá sâu hơn năng lực tư duy lập luận của học sinh để các trường đại học tin tưởng sử dụng, mà quan trọng hơn, nó triệt tiêu đáng kể khả năng gian lận mang tính cơ hội trực tiếp tại phòng thi. Việc truyền đáp án hay chỉ bài nhanh cho một tập thể nhiều học sinh sẽ trở nên bất khả thi khi bài thi đòi hỏi các bước trình bày tư duy mang tính cá nhân. Với sự hỗ trợ của công nghệ quét bài thi và cơ chế chấm chéo mù giữa các địa phương, áp lực về mặt thời gian và tính khách quan trong chấm thi tự luận hoàn toàn có thể giải quyết được.
Bên cạnh đó, về phương diện tổ chức, chúng ta cũng có thể cân nhắc việc tái cấu trúc quy trình giám sát thực địa. Một cơ chế luân chuyển cán bộ coi thi liên tỉnh theo nguyên tắc chéo hoặc tăng cường ứng dụng công nghệ giám sát trực quan bằng camera truyền dữ liệu thời gian thực về trung tâm điều hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo có thể là những gợi ý thiết thực. Những công cụ này sẽ đóng vai trò như một màng lọc công nghệ, giúp giảm bớt áp lực trực diện lên các giám thị địa phương và tạo ra một môi trường thi cử liêm chính hơn.
Kỳ thi "hai trong một" là một thành tựu cải cách có giá trị thực tiễn lớn đối với xã hội. Thay vì khai tử nó vì những sự cố cục bộ, việc dũng cảm nhìn thẳng vào những kẽ hở kỹ thuật để gợi mở ra những hướng cải tổ khoa học và minh bạch hơn chính là cách chúng ta bảo vệ quyền lợi của thế hệ trẻ và củng cố niềm tin vào sự liêm chính của nền giáo dục nước nhà.
Tôi từng nghe nhiều người nói: "Giá nhà giờ cao quá, đợi thêm vài năm nữa rồi mua". Câu nói ấy theo tôi suốt gần chục năm đi làm ở Hà Nội. Mỗi lần xem một dự án chung cư mới mở bán, tôi lại lắc đầu: "Giá gì mà cứ tăng đều, trong khi lãi suất vay mua nhà vẫn ở mức cao". Tôi tự trấn an mình rằng chờ thêm, biết đâu thị trường điều chỉnh. Nhưng thực tế lại không diễn ra như tôi nghĩ.
Cách đây một năm, khi thị trường chung cư ở cả Hà Nội và TP HCM vẫn tiếp tục leo thang, tôi bắt đầu thấy lo. Những căn hộ tôi từng "chê đắt" trước đó đã tăng vài trăm triệu, thậm chí cả tỷ đồng. Lúc ấy, tôi đứng trước lựa chọn: hoặc tiếp tục chờ, hoặc chấp nhận bước vào cuộc chơi.
Cuối cùng, tôi quyết định "liều" một lần. Tôi vay mượn thêm khoảng 50% giá trị căn hộ để mua một căn giá 3,5 tỷ đồng, dọn vào ở ngay. Thú thật, thời điểm ký hợp đồng, tôi cũng run. Khoản nợ không nhỏ, áp lực trả góp hàng tháng khiến tôi nhiều đêm mất ngủ. Nhưng đổi lại, tôi có một nơi ở ổn định, không còn cảnh thuê nhà, chuyển trọ, hay thấp thỏm mỗi lần chủ nhà báo tăng giá.
Điều tôi không ngờ nhất là sau khi có nhà, dù vẫn đang là con nợ, tôi lại thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều. Tôi bắt đầu ngủ ngon hơn, làm việc tập trung hơn, sức khỏe cũng cải thiện. Những thứ này, nếu quy ra tiền, có lẽ cũng không thể đo đếm được.
Một năm trôi qua, nhìn lại, tôi mới thấy quyết định khi đó có phần "liều" nhưng lại đúng. Căn hộ tôi mua hiện tại đã tăng hơn một tỷ đồng so với lúc trước. Nếu ngày đó tôi tiếp tục chờ đến khi "đủ tiền", có lẽ bây giờ tôi vẫn đang đứng ngoài nhìn, và căn nhà ấy đã nằm ngoài tầm với.
Tôi nhận ra một điều: thị trường bất động sản, đặc biệt là chung cư tại các đô thị lớn, đang vận hành theo quy luật riêng. Nguồn cung ngày càng hạn chế, quỹ đất nội đô khan hiếm, chi phí đầu vào tăng... khiến giá nhà rất khó giảm sâu như nhiều người kỳ vọng.
Khi chưa mua nhà, tôi luôn thấy giá quá đắt. Nhưng khi đã mua rồi, vài năm sau nhìn lại, tôi lại thấy mình may mắn vì đã mua sớm. Nếu nhu cầu là ở thực, tài chính vẫn trong khả năng kiểm soát, thì tôi tin việc mua nhà sớm là một khoản đầu tư cho sự ổn định và bình an của chính mình.
Giờ đây, tôi vẫn đang trả nợ mỗi tháng (cả gốc lẫn lãi khoảng 18-20 triệu đồng). Áp lực vẫn còn, nhưng đổi lại là cảm giác an tâm khi có một mái nhà thuộc về mình. Và với tôi, điều đó hoàn toàn xứng đáng.
Đặng XuânCú liều tay không mua chung cư Sài Gòn
Được mất khi trì hoãn mua nhà vì lãi suất vay 15%
Nước cờ sai khi tôi mua chung cư 5 tỷ thay vì nhà mặt đất
Tôi kiệt sức vì không theo kịp giá nhà Sài Gòn
'Sai lầm thuê chung cư 15 triệu một tháng thay vì gánh nợ mua nhà'
'3,5 tỷ thuê nhà sống sướng hơn gánh nợ mua chung cư'
