Từ sai phạm nghiêm trọng tại điểm thi Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang, đang có những ý kiến muốn quay lại mô hình hai kỳ thi độc lập như trước đây. Nhiều quan điểm cho rằng việc tích hợp mục tiêu xét tốt nghiệp và xét tuyển đại học là nguồn cơn của mọi tiêu cực.
Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học quản trị công và đo lường giáo dục, chúng ta cần đánh giá cẩn trọng: vấn đề nằm ở triết lý tích hợp của kỳ thi, hay do quy trình vận hành và cấu trúc của công cụ đo lường hiện tại?
Xét về mặt kinh tế học và an sinh xã hội, tôi cho rằng việc quay lại hai kỳ thi là tốn kém và thiếu thực tế. Chúng ta không thể quên bối cảnh trước năm 2015, khi hàng triệu gia đình phải dồn dịch về các đô thị lớn trong những đợt nắng nóng cao điểm để tham gia các đợt thi đại học áp lực và tốn kém. Kỳ thi “hai trong một” ra đời là một giải pháp văn minh, giúp tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng cho ngân sách quốc gia và giảm tải áp lực tâm lý cực lớn cho xã hội.
Về mặt pháp lý, Luật Giáo dục hiện hành quy định việc đánh giá và công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông là bắt buộc. Khi cả nước đang vận hành trên cùng một Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 với chuẩn đầu ra thống nhất, việc duy trì một kỳ thi quốc gia để chuẩn hóa chất lượng giáo dục giữa các địa phương là hoàn toàn logic.
Tuy nhiên, chúng ta cần có cơ chế kiểm soát chất lượng để hạn chế phát sinh tiêu cực và tăng cường chất lượng nhằm phân loại thí sinh. Khi kỳ thi chuyển đổi từ “THPT Quốc gia” sang “Tốt nghiệp THPT”, mục tiêu hàng đầu của đề thi là để phục vụ việc xét tốt nghiệp đại trà. Khi độ khó và độ phân hóa của đề thi bị giảm thiểu, hiện tượng lạm phát điểm 10 xuất hiện, khiến các trường đại học, đặc biệt là các trường top đầu, khó phân loại các thí sinh để tuyển chọn.
>> Nơm nớp lo con trượt đại học dù điểm thi 26,65
Đã có nhiều trường đại học lớn tự tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy riêng. Các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy tuy có chất lượng chuyên môn tốt, nhưng vô tình đang tái lập rào cản tài chính và địa lý đối với học sinh nghèo ở vùng sâu vùng xa, những em không có điều kiện về các thành phố lớn để luyện thi và dự thi
Ngoài ra, ở giai đoạn trước, các giảng viên đại học nắm giữ các vị trí chủ chốt như Phó, Trưởng điểm thi và chiếm đến một nửa số lượng giám thị trong phòng thi. Sự hiện diện của các bên độc lập này tạo ra một cơ chế giám sát chéo tự nhiên.
Tôi cho rằng, thay vì bỏ kỳ thi 2 trong 1 , nên nghiên cứu các giải pháp mang tính gợi mở dưới đây có thể là hướng đi đáng cân nhắc để khôi phục niềm tin cho xã hội và các cơ sở giáo dục đại học:
Trước hết, về cấu trúc đề thi, một hướng tiếp cận khả thi có thể nghiên cứu là thay đổi tư duy thi trắc nghiệm thuần túy bằng một tỷ lệ phân bổ hợp lý hơn. Từ kinh nghiệm của nhiều nền giáo dục tiên tiến, một đề thi chuẩn hóa phục vụ hai mục tiêu hoàn toàn có thể được thiết kế theo hướng phối hợp giữa 70% câu hỏi trắc nghiệm định dạng mới nhằm đánh giá diện rộng kiến thức nền tảng và 30% câu hỏi tự luận ngắn hoặc tự luận giải quyết vấn đề.
Sự bổ sung của phần tự luận này có thể mở ra hai giá trị lớn. Nó không chỉ giúp đánh giá sâu hơn năng lực tư duy lập luận của học sinh để các trường đại học tin tưởng sử dụng, mà quan trọng hơn, nó triệt tiêu đáng kể khả năng gian lận mang tính cơ hội trực tiếp tại phòng thi. Việc truyền đáp án hay chỉ bài nhanh cho một tập thể nhiều học sinh sẽ trở nên bất khả thi khi bài thi đòi hỏi các bước trình bày tư duy mang tính cá nhân. Với sự hỗ trợ của công nghệ quét bài thi và cơ chế chấm chéo mù giữa các địa phương, áp lực về mặt thời gian và tính khách quan trong chấm thi tự luận hoàn toàn có thể giải quyết được.
Bên cạnh đó, về phương diện tổ chức, chúng ta cũng có thể cân nhắc việc tái cấu trúc quy trình giám sát thực địa. Một cơ chế luân chuyển cán bộ coi thi liên tỉnh theo nguyên tắc chéo hoặc tăng cường ứng dụng công nghệ giám sát trực quan bằng camera truyền dữ liệu thời gian thực về trung tâm điều hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo có thể là những gợi ý thiết thực. Những công cụ này sẽ đóng vai trò như một màng lọc công nghệ, giúp giảm bớt áp lực trực diện lên các giám thị địa phương và tạo ra một môi trường thi cử liêm chính hơn.
Kỳ thi “hai trong một” là một thành tựu cải cách có giá trị thực tiễn lớn đối với xã hội. Thay vì khai tử nó vì những sự cố cục bộ, việc dũng cảm nhìn thẳng vào những kẽ hở kỹ thuật để gợi mở ra những hướng cải tổ khoa học và minh bạch hơn chính là cách chúng ta bảo vệ quyền lợi của thế hệ trẻ và củng cố niềm tin vào sự liêm chính của nền giáo dục nước nhà.
Tin Gốc: Vnexpress




