Mỗi mùa khô, khi nước mặn theo các cửa sông lấn sâu vào nội đồng, câu chuyện thiếu nước ngọt lại trở thành nỗi lo thường trực của hàng triệu người dân Đồng bằng sông Cửu Long. Có năm, nhiều hộ dân phải mua nước sinh hoạt với giá cao, nhiều vườn cây ăn trái phải cắt giảm tưới để giữ lại lượng nước ít ỏi còn sót lại.
Những đợt hạn mặn lịch sử năm 2016 và 2020 đã cho thấy chỉ cần nguồn nước ngọt bị đứt đoạn trong vài tuần cũng đủ gây thiệt hại lớn cho sản xuất và đời sống. Trong khi đó, chỉ vài tháng trước, lượng nước mưa dồi dào vẫn theo hệ thống sông ngòi đổ ra biển.
Tiến sĩ Triệu Đức Huy, Phó Tổng Giám đốc Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia đánh giá, biến đổi khí hậu đang làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, trong khi El Nino quay trở lại sẽ khiến nguy cơ thiếu nước tại nhiều khu vực trở nên rõ rệt hơn.
Ông cho rằng bài toán đặt ra hiện nay không còn là khai thác được bao nhiêu nước mà là làm thế nào để giữ được nước khi còn có thể. “Nếu trước đây chúng ta chủ yếu tập trung khai thác thì bây giờ phải chuyển sang tư duy tích trữ và bổ sung nguồn nước. Đây là giải pháp căn cơ để tăng khả năng chống chịu trước hạn hán và bảo đảm an ninh nguồn nước”, ông Huy nói.
Nhiều quốc gia đã coi bổ cập nước dưới đất là một phần trong chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu. Việt Nam cũng cần sớm hoàn thiện các quy chuẩn kỹ thuật, quy trình vận hành và cơ chế giám sát để công nghệ này có thể được áp dụng rộng rãi.
Biến tầng chứa nước thành “hồ dự trữ” tự nhiên
Thay vì xây thêm hồ chứa trên mặt đất, các nhà khoa học đề xuất tận dụng chính những tầng chứa nước dưới lòng đất như một kho dự trữ tự nhiên. Nước mặt sau xử lý sẽ được đưa xuống các tầng chứa nước vào mùa mưa, sau đó bơm trở lại sử dụng khi hạn hán hoặc xâm nhập mặn xảy ra.
Theo ông Phạm Bá Quyền, Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia, giải pháp này xuất phát từ nghịch lý kéo dài nhiều năm ở ĐBSCL: mùa mưa có rất nhiều nước nhưng mùa khô lại thường xuyên thiếu nước. Trong khi nguồn nước mặt bị nhiễm mặn, việc khai thác nước dưới đất ngày càng gia tăng, khiến mực nước ngầm liên tục hạ thấp và làm tăng nguy cơ sụt lún.
Ông ví lượng nước dồi dào của mùa mưa như một khoản “tiết kiệm” mà lâu nay chưa có cách lưu giữ hiệu quả. Công nghệ bổ cập nước dưới đất có kiểm soát (Managed Aquifer Recharge – MAR) chính là đưa nguồn nước này xuống các tầng chứa nước để dành cho mùa khô.
“Nước dưới đất không phải chỉ để khai thác mà còn có thể được bổ sung. Muốn khai thác bền vững thì phải trả nước trở lại cho tầng chứa nước, thậm chí lượng bổ sung phải lớn hơn lượng khai thác”, ông Quyền nói.
Để kiểm chứng tính khả thi, đề tài nghiên cứu xây dựng công nghệ lưu trữ nước ngọt trong các tầng chứa nước ngầm đã được thực hiện tại Vị Thanh (Cần Thơ) từ năm 2023. Nước mặt sau xử lý đạt quy chuẩn được dẫn xuống tầng chứa nước bằng phương pháp thấm trọng lực và theo dõi liên tục về lưu lượng, mực nước cũng như chất lượng nước.
Sau ba đợt thử nghiệm, nhóm đã bổ cập 16.620 m3 nước xuống tầng chứa nước dưới đất và thu hồi được 10.440 m3, đạt hiệu quả khoảng 71%. Kết quả cho thấy việc lưu trữ nước ngọt trong các tầng chứa nước dưới đất hoàn toàn khả thi nếu lựa chọn đúng điều kiện địa chất và kiểm soát tốt chất lượng nguồn nước đầu vào.
Một kết quả khác vượt kỳ vọng của nhóm nghiên cứu là khả năng tiếp nhận nước của tầng chứa nước. Thay vì phải sử dụng áp lực lớn như dự tính ban đầu, nước có thể thấm xuống bằng trọng lực, với khả năng tiếp nhận gần 1.000 m3 mỗi giếng mỗi ngày.
“Đây là kết quả ngoài dự đoán của chúng tôi. Chỉ bằng phương pháp thấm trọng lực, tầng chứa nước vẫn có thể tiếp nhận lượng nước rất lớn”, ông Quyền nói.
Hiện mô hình vận hành ở mức khoảng 170 m3/ngày do giới hạn của hệ thống xử lý nước. Theo tính toán của nhóm nghiên cứu, nếu được đầu tư đồng bộ, công suất mỗi giếng có thể đạt 730-900 m3/ngày, thậm chí gần 1.000 m3/ngày trong điều kiện thuận lợi.
Nhóm nghiên cứu cũng ước tính Đồng bằng sông Cửu Long hiện có khoảng 377 công trình cấp nước mặt tập trung. Nếu tận dụng hệ thống này để kết hợp bổ cập nước dưới đất, khu vực có thể tạo thêm nguồn nước dự trữ phục vụ khoảng sáu tháng mùa khô, đồng thời giảm áp lực khai thác nước ngầm và góp phần hạn chế sụt lún.
Tuy nhiên, theo ông Quyền, MAR không phải là giải pháp có thể áp dụng đồng loạt. Hiệu quả của công nghệ phụ thuộc vào điều kiện địa chất từng khu vực, chất lượng nguồn nước bổ cập và quá trình quan trắc, vận hành nhằm bảo đảm an toàn cho các tầng chứa nước.
Ngày 16-4, lãnh đạo UBND xã Hòa Xuân cho hay vừa có văn bản gửi các xã, phường liên quan về việc phối hợp vận động nhân dân di dời lồng bè nuôi trồng thủy sản tại vịnh Vũng Rô theo quy hoạch.
Qua kiểm đếm thực tế, đến tháng 3-2026, tại vịnh Vũng Rô có 603 cơ sở nuôi với 37.812 lồng/bè. Trong đó, một số lượng lớn chủ bè là người dân cư trú tại các địa phương khác như phường Tuy Hòa, Phú Yên, Xuân Đài, Sông Cầu...
Theo UBND xã Hòa Xuân, hiện nay khu vực vịnh Vũng Rô không quy hoạch nuôi trồng thủy sản.
Để thực hiện kế hoạch sắp xếp, giải tỏa lồng bè của UBND tỉnh, UBND xã Hòa Xuân đề nghị các địa phương chủ động phối hợp vận động các hộ nuôi thực hiện di dời lồng bè theo đúng lộ trình của tỉnh (dự kiến hoàn thành đối với các hộ thuộc các phường trên vào tháng 12-2026).
Đồng thời, các địa phương trên nên rà soát, bố trí vùng nuôi phù hợp quy hoạch trên địa bàn (nếu có), tạo điều kiện cho người dân chuyển đổi sản xuất, ổn định sinh kế.
Trước đó, vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4-2026, UBND xã Hòa Xuân cũng ra 2 văn bản yêu cầu các bè không nuôi trồng thủy sản (bè để trống không nuôi thủy hải sản, bè bị hư hỏng) tự di dời, tháo dỡ lồng bè ra khỏi khu vực vịnh Vũng Rô.
Trong thông báo mới, xã này yêu cầu đến hết ngày 20-4, các chủ lồng bè nêu trên khẩn trương di dời, hoàn trả mặt nước về trạng thái tự nhiên, không để lại rác thải hay vật cản. Những hộ không chấp hành, xã Hòa Xuân sẽ cưỡng chế.
Theo UBND xã Hòa Xuân, hiện Ban quản lý Khu kinh tế Phú Yên đang lập quy hoạch phân khu 1/2.000 Tổ hợp du lịch vịnh Vũng Rô - đảo Hòn Nưa. Để tránh ảnh hưởng sinh kế người dân và thuận lợi cho việc sắp xếp, di dời lồng bè (ưu tiên di dời sắp xếp các bè đã nuôi lâu ở vịnh Vũng Rô), UBND xã Hòa Xuân đề nghị quy hoạch khoảng 150ha nuôi trồng thủy sản ở phía đông vịnh Vũng Rô và đã được Ban quản lý Khu kinh tế Phú Yên thống nhất.
Theo lộ trình đến năm 2030, địa phương sẽ di dời, sắp xếp 603 chủ bè theo từng giai đoạn, ưu tiên giảm dần mật độ nuôi trong vịnh và bố trí người dân địa phương vào vùng nuôi đúng quy hoạch, hướng đến phát triển bền vững gắn với du lịch, dịch vụ và giao thông thủy nội địa trong khu vực.
Ngày 8.5, Sở Nội vụ Đắk Lắk cho biết đã nhận được văn bản giải trình của UBND phường Buôn Ma Thuột liên quan việc chậm gửi hồ sơ đăng ký, khiến nhiều cán bộ hoạt động không chuyên trách lỡ cơ hội tham gia kỳ sát hạch công chức năm 2026.
Theo giải trình, UBND phường Buôn Ma Thuột đề nghị Sở Nội vụ xem xét bổ sung danh sách đăng ký tiếp nhận vào kỳ sát hạch công chức năm 2026 nhằm đảm bảo quyền lợi cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Cơ quan chuyên môn của phường cũng nhận khuyết điểm vì chậm hoàn tất và gửi hồ sơ theo thời hạn quy định.
Theo Sở Nội vụ Đắk Lắk, Hội đồng kiểm tra, sát hạch để tiếp nhận vào làm công chức tỉnh Đắk Lắk năm 2026 đã họp và thống nhất số lượng, tiêu chuẩn cán bộ hoạt động không chuyên trách tham gia kỳ sát hạch công chức.
Ngày 26.3, Sở Nội vụ Đắk Lắk có công văn gửi các địa phương về việc đăng ký bổ sung, tiếp nhận người hoạt động không chuyên trách cấp xã vào làm công chức đối với các trường hợp công tác trước ngày 1.7.2025.
Sở đề nghị các địa phương căn cứ số biên chế được giao, lộ trình tinh giản biên chế và nhu cầu vị trí việc làm còn thiếu để rà soát, đăng ký bổ sung. Hạn cuối gửi hồ sơ về Sở Nội vụ là ngày 1.4.
Đến ngày 3.4, Sở Nội vụ Đắk Lắk ban hành kế hoạch kiểm tra, sát hạch để tiếp nhận cán bộ hoạt động không chuyên trách vào làm công chức năm 2026 với 257 chỉ tiêu. Trong danh sách này không có UBND phường Buôn Ma Thuột.
Tiếp đó, ngày 7.4, Sở Nội vụ tiếp tục có văn bản đề nghị các địa phương rà soát toàn bộ người hoạt động không chuyên trách cấp xã đủ điều kiện, tiêu chuẩn để đăng ký bổ sung tiếp nhận vào làm công chức. Thời hạn gửi hồ sơ trước ngày 10.4.
Theo Sở Nội vụ Đắk Lắk, việc tiếp nhận vào làm công chức không giới hạn số lượng người đăng ký theo chỉ tiêu hay vị trí việc làm.
Ngày 14.4, Sở Nội vụ đã ban hành kế hoạch về kiểm tra, sát hạch để tiếp nhận vào làm công chức năm 2026. Ngày 21.4, Hội đồng kiểm tra, sát hạch để tiếp nhận vào làm công chức tỉnh Đắk Lắk năm 2026 đã họp, thống nhất số lượng tham gia kỳ sát hạch.
Tuy nhiên, đến ngày 22.4, Sở Nội vụ Đắk Lắk mới nhận được tờ trình của UBND phường Buôn Ma Thuột đề xuất đăng ký tiếp nhận 2 vị trí biên chế còn thiếu là chuyên viên về hành chính - văn phòng, quản trị công sở và chuyên viên lĩnh vực thực hiện nhiệm vụ kiểm soát thủ tục hành chính.
Do hồ sơ gửi quá thời hạn và danh sách đã được chốt trước đó, một số cán bộ hoạt động không chuyên trách của phường Buôn Ma Thuột không còn cơ hội tham gia kỳ sát hạch công chức năm 2026.
Từ ngày 5 - 7.5, Sở Nội vụ Đắk Lắk tổ chức kỳ kiểm tra, sát hạch để tiếp nhận người hoạt động không chuyên trách cấp xã vào làm công chức tại các cơ quan Đảng, đoàn thể và chính quyền cấp xã. Theo đó, tham gia kỳ kiểm tra, sát hạch lần này có 303 cán bộ hoạt động không chuyên trách; trong đó, khối Đảng, đoàn thể có 81 thí sinh và khối chính quyền 222 thí sinh. Kết quả công nhận trúng tuyển dự kiến được công bố trước ngày 10.5.
Khoảng 22h, hai tàu cá của ông Lâm Văn Mỹ và ông Nguyễn Đen (cùng trú xã Vĩnh Hải) đang neo đậu cách bờ khoảng 150 m thì ngọn lửa bất ngờ bùng phát dữ dội. Thời điểm xảy ra cháy, khu vực có gió mạnh khiến lửa nhanh chóng lan rộng, bao trùm toàn bộ hai phương tiện.
Phát hiện sự việc, một số ngư dân gần đó dùng thuyền thúng và ghe nhỏ tiếp cận hiện trường, cố gắng dập lửa bằng nước nhưng không khống chế được đám cháy.
Vụ hỏa hoạn tạo cột khói lớn bốc cao hàng chục mét, quan sát từ xa có thể nhìn thấy. Một số tàu cá đang neo đậu gần khu vực phải di chuyển ra xa để tránh cháy lan. Theo nhân chứng, trước thời điểm cháy xuất hiện tiếng nổ lớn, trên hai tàu không có người.
Đội chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ Khu vực 8 (Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an tỉnh Khánh Hòa) đã điều hai xe chữa cháy cùng khoảng 10 cán bộ, chiến sĩ từ cách hiện trường hơn 18 km đến phối hợp xử lý.
Lực lượng chức năng sử dụng xuồng chuyên dụng tiếp cận hiện trường, phun vòi rồng dập lửa. Đến khoảng 23h cùng ngày, đám cháy được khống chế.
Tại hiện trường, hai tàu cá bị thiêu rụi phần lớn khu vực phía trên. Nguyên nhân vụ cháy đang được điều tra, làm rõ.
Mỹ Tân là một trong 3 cảng cá lớn ở phía nam Khánh Hòa, cách trung tâm phường Phan Rang khoảng 15 km.
