“Bà má tham mưu” Sáu Ngẫu chính là người cung cấp tấm bản đồ vẽ tay và những thông tin tình báo chính xác về sơ đồ phòng thủ của quân địch tại khu vực cầu Vĩnh Bình và Lái Thiêu. Nhờ đó, quân giải phóng đã nhanh chóng vượt qua các chốt chặn để tiến vào nội đô Sài Gòn ngày 30.4.1975.
Trong câu chuyện với Thanh Niên, ông Huỳnh Văn Đức (64 tuổi, con trai cụ Huỳnh Thị Sáu), bày tỏ sự vui mừng khi công lao của má Sáu Ngẫu đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận.
Theo lời kể của ông Đức, cụ Huỳnh Thị Sáu (1930 – 1989), sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, thân sinh là cụ Huỳnh Văn Thà, người có công lớn với cách mạng từ kháng chiến chống Pháp.
Kế thừa truyền thống của gia đình, ngay từ nhỏ, má Sáu Ngẫu đã tham gia công tác giao liên ở địa phương, làm nhiệm vụ tuyên truyền, rải truyền đơn, dẫn đường cho cán bộ từ chiến khu về cơ sở hoạt động bí mật. Năm 18 tuổi, má thoát ly đi làm cách mạng tại chiến khu Đ.
Bước vào kháng chiến chống Mỹ, má Sáu chuyển sang hoạt động bí mật, xây dựng cơ sở cách mạng, mở rộng mạng lưới hoạt động từ vùng Thủ Dầu Một vào nội đô Sài Gòn.
Những năm tháng hoạt động trong lòng địch, má Sáu được gặp gỡ, hoạt động chung với cụ Đinh Quang Kỳ (quê Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh). Cụ Kỳ hành quân cùng đoàn quân Nam tiến từ miền Trung vào Nam bộ năm 1943, được giao nhiệm vụ Chánh văn phòng Ban Tuyên huấn Tỉnh ủy Thủ Dầu Một, với bí danh Tư Ca.
Trong quá trình hoạt động cách mạng, hai người đã có tình cảm và nên duyên vợ chồng. Sau đó, má Sáu lần lượt sinh hai người con, một gái, một trai là bà Huỳnh Thị Kim Ngân (68 tuổi) và ông Huỳnh Văn Đức.
Do điều kiện chiến tranh ác liệt, vợ chồng má Sáu lại hoạt động bí mật nên không thể công khai chuyện hôn nhân. Vì vậy, hai con đều phải mang họ mẹ.
“Hồi nhỏ, chúng tôi được học tập ở Sài Gòn nhưng đến năm 1966 thì theo má về Lái Thiêu. Cuối năm 1967, má vào Sài Gòn hoạt động để chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy tết Mậu Thân 1968, chúng tôi lại theo má vào trong đó”, ông Đức nói và nhớ lại, do không chồng mà có con, má phải chịu nhiều khổ cực, mang tiếng xấu để bảo toàn bí mật cho chồng và các cơ sở cách mạng.
Nói về tấm bản đồ trao cho quân giải phóng, ông Đức kể tiếp, đầu những năm 60, cụ Tư Ca có được tấm bản đồ thể hiện chi tiết đặc điểm địa lý, địa hình Sài Gòn và sơ đồ bố trí lực lượng các đơn vị của địch ở khu vực Lái Thiêu và vùng ven Sài Gòn. Sau đó, cụ Tư Ca giao cho vợ cất giữ, bảo quản cẩn thận.
Năm 1967, má Sáu Ngẫu nhận nhiệm vụ lọt vào nội thành Sài Gòn móc nối với lực lượng biệt động hoạt động nội thành. Nhờ tấm bản đồ đó mà má Sáu thuận lợi móc nối lực lượng, xây dựng được một số cơ sở mật, đưa con em gia đình cách mạng vào chiến khu dễ dàng… với vai trò là người bán hàng.
Năm 1968, trong một chuyến công tác thâm nhập cơ sở hỗ trợ chiến dịch tấn công địch từ hướng Lái Thiêu đến Sài Gòn, cụ Tư Ca rơi vào ổ phục kích của địch và anh dũng hy sinh. Sự ra đi đột ngột của chồng khiến má Sáu Ngẫu vô cùng đau đớn. Sau đó, cụ trở về Lái Thiêu cùng 2 con rồi dạy học, tiếp tục hoạt động cách mạng tại quê nhà. Đặc biệt, cụ nhớ như in lời chồng nói về tấm bản đồ “phải giữ cẩn thận, sau này sẽ hữu ích”.
Kỷ vật vô giá đó đã được má Sáu Ngẫu sử dụng làm công tác tham mưu, tổ chức lực lượng dẫn đường cho Trung đoàn 27 (thuộc Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1, Binh đoàn Quyết Thắng) tiến về Sài Gòn trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975.
Ông Đức kể, ông vẫn nhớ như in cuộc gặp ngày 29.4.1975. “Chiều hôm đó, má gọi tôi về nhà có công chuyện. Khi tôi đạp xe về thấy đoàn xe tăng nối đuôi nhau đậu đến trước nhà, phía ngoài rất đông các chiến sĩ, đứng đầu là anh Hoàng Thọ Mạc (người hy sinh ngay trước thời khắc hòa bình – PV) đã bế tôi lên và tặng 1 chiếc lương khô”, ông Đức kể. Bên trong nhà, các lãnh đạo Trung đoàn 27 như ông Hiệu, ông Thư đang họp bàn với má Sáu đến tận 4 giờ sáng.
Theo lời kể của thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 27, ngày 29.4.1975, trên đường hành quân vào Sài Gòn, Trung đoàn 27 dừng ở ngã tư Búng, chuẩn bị tấn công địch ở Lái Thiêu (TP.Thuận An, Bình Dương cũ), lực lượng trinh sát của ta tìm gặp cơ sở nằm vùng theo hiệp đồng của mặt trận.
Tướng Hiệu nhớ lại, tại ngã tư Búng, để nhận diện cơ sở nằm vùng, ông cần phát mật lệnh “Hồ Chí Minh!” 3 lần. Nếu phía đối diện đáp lại “muôn năm!” 3 lần, thì đây chính là cơ sở nằm vùng của ta.
Khoảng 19 giờ ngày 29.4.1975, ông Hiệu và anh Trịnh Minh Thư cùng tổ trinh sát phát hiện trong khu vực Búng (Bình Dương) có một ngôi nhà lá đơn sơ, trong nhà le lói ngọn đèn dầu, nhận định đây là cơ sở của ta nên tiến lại gần kiểm tra.
Tiếp cận ngôi nhà, ông Hiệu phát tín hiệu. Một lát sau, ở trong nhà có một bà má mở cửa đáp lại “muôn năm!”. Tại đây, ông Hiệu gặp má Huỳnh Thị Sáu (tên thường gọi là Sáu Ngẫu, giáo viên dạy tiếng Pháp ở Sài Gòn).
Ông Hiệu thưa với má: “Con là chỉ huy quân giải phóng miền Nam Việt Nam, chúng con có nhiệm vụ theo trục đường 13, ngày mai 30.4 đánh qua Lái Thiêu chiếm cầu Vĩnh Bình và đánh chiếm Bộ Tư lệnh Tăng thiết giáp của địch ở Gò Vấp để mở đường cho đại quân tiến vào đánh những mục tiêu chính”.
Rồi ông Hiệu đưa bản đồ chỉ huy cho má nhìn. Lúc đó, má đeo kính trắng, má xem và nói không rành bản đồ này. Má vào trong buồng lấy ra một tấm bản đồ đô thành Sài Gòn, đã ghi các điểm địch phòng thủ.
Má chỉ cách đây 5 km có trại Huỳnh Văn Lương, căn cứ có khoảng 2.000 hạ sĩ quan và tên đại tá Hinh chỉ huy.
“Sáng mai tiến công các con không cần đánh mà kêu hàng”, ông Hiệu nhắc lại lời má dặn. Khi địch hàng, tiếp tục đánh qua Lái Thiêu, phải chiếm được cầu Vĩnh Bình – đây là tuyến tử thủ cuối cùng của quân địch cản bước tiến của ta vào nội đô.
“Tôi hỏi tiếp, thưa má, còn con đường nào khác để vào Sài Gòn không? Má nói chỉ có đường sắt Lái Thiêu nhưng xe tăng không đi được, chỉ có bộ binh đi được. Má nói, sáng mai cả gia đình má sẽ đi cùng nhưng tôi thưa “các em vẫn còn nhỏ đã có cô Hai Mỹ và Sáu Châu cùng đơn vị dẫn đường”. Chúng con sẽ giải phóng miền Nam xong rồi quay lại cảm ơn má và đồng bào. Má đồng ý”, ông Hiệu nhớ từng lời trong cuộc trao đổi với má Sáu.
Từ tấm bản đồ và chỉ dẫn của má Sáu Ngẫu, ông Hiệu cùng các cán bộ trong đơn vị lập tức lên kế hoạch tiến vào Sài Gòn trong đêm. Đến 4 giờ 30 sáng 30.4, ông Hiệu chỉ huy quân ta tấn công bằng đội hình cơ giới và “gọi hàng”. Quả nhiên, 2.000 người ở trại Huỳnh Văn Lương đã đầu hàng.
Tại Lái Thiêu, ông Hiệu cài một tiểu đoàn đánh thọc sâu vào lòng địch, quân ta bắn cháy 3 xe tăng, bắt sống chỉ huy. Tuyến “tử thủ” mà địch đặt nhiều hy vọng sẽ chặn được các mũi tiến công của quân ta đã bị đập tan, cánh cửa phía bắc Sài Gòn rộng mở.
Giữ lời hứa với má Sáu, 1 ngày sau khi đất nước thống nhất, ông Hiệu và đồng đội đã tổ chức về thăm, cảm ơn má Sáu và đồng bào.
Nói về danh hiệu cao quý này, trung tướng Lê Ngọc Hải cho biết lịch sử của quân khu là chiều dài của hàng chục năm hào hùng trên một vùng đất đau thương, khói lửa trong chiến tranh.
Quân khu 5 tới nay đã xây dựng được một mặt trận vững chắc, là chỗ dựa của người dân những lúc khó khăn.
* Việc Quân khu 5 được nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân có ý nghĩa ra sao?
- Lực lượng vũ trang Quân khu 5 được thành lập cách đây hơn 80 năm, mỗi giai đoạn đều có những dấu ấn hết sức đặc biệt.
Từ ngày giải phóng đến nay, Quân khu 5 có nhiều thành tích và đóng góp đặc biệt nổi bật. Một trong số này là làm nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia. Quân khu 5 cùng với các đơn vị khác đã giúp Campuchia thoát khỏi thảm họa diệt chủng Pol Pot.
Trong thời kỳ Đổi mới, Quân khu 5 luôn phối hợp với cấp ủy và chính quyền địa phương, các lực lượng vũ trang xây dựng địa bàn vững mạnh.
Đặc biệt là cùng với chính quyền địa phương vận động nhân dân lên sinh sống, xây dựng kinh tế ở vùng biên giới. Tại những nơi này, bộ đội xây dựng thế trận lòng dân, bảo vệ an ninh trật tự trên địa bàn đảm bảo cho địa phương phát triển kinh tế - xã hội.
* Quân khu 5 đã tổ chức quản lý địa bàn Tây Nguyên ra sao?
- Tây Nguyên có đặc điểm là việc phát triển kinh tế - xã hội chậm hơn so với các địa phương khác. Cư dân ở đây đan xen, đồng bào các dân tộc thiểu số nhiều, dân di cư tự do từ nơi khác tới cũng nhiều, nhận thức bà con vẫn chưa bằng mặt bằng chung.
Các tổ chức chống phá như Fulro, Dega liên tục lợi dụng để tích cực hoạt động. Các tổ chức này hoạt động có sự chỉ đạo từ bên ngoài để nuôi dưỡng, các tổ chức này thường xuyên gây rối.
Thực tế này Quân khu 5 cũng đã thấy được để bố trí các lực lượng phòng ngừa từ sớm, từ xa; xây dựng lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ để bám sát và nắm chắc cơ sở.
Ngoài ra các đoàn kinh tế của Quân khu 5, của Bộ Quốc phòng và các đơn vị của bộ cùng phối hợp để bảo vệ địa bàn. Tuy có một số khó khăn nhưng chúng ta cơ bản đã xử lý đúng, có hiệu quả để bà con phát triển kinh tế. Tới nay địa bàn đã ổn hơn rất nhiều so với trước.
Hằng năm quân khu cùng các đơn vị đầu tư xây dựng hàng trăm, hàng ngàn ngôi nhà tình nghĩa; cùng chính quyền địa phương xóa đói giảm nghèo, tổ chức phối hợp thiết lập phòng thủ dân sự.
* Là một người lính của Quân khu 5 anh hùng, cảm xúc của ông thế nào khi lần đầu tiên đơn vị đón nhận danh hiệu anh hùng?
- Tôi sinh ra và lớn lên trong những năm cuối của chiến tranh, nhập ngũ ở giai đoạn thế giới có những biến động rất lớn.
Nhìn lại lịch sử của Quân khu 5, là người lính, anh em chúng tôi luôn nghĩ rằng các thế hệ cha ông đi trước đã làm được kỳ tích rồi thì thế hệ chúng tôi phải cố gắng bảo vệ thành quả.
Chúng tôi phải tiếp tục đi không chỉ bởi đó là trách nhiệm mà đi để thấy rằng những con người đi trước đã hy sinh xương máu để giành được hòa bình, độc lập rồi thì mình phải hành động sao cho xứng đáng.
Đó cũng là lý do mà tôi xung phong đi bộ đội, rồi đi học đào tạo sĩ quan và đứng trong hàng ngũ của Quân khu 5 hiện nay.
* Những năm qua, Quân khu 5 đã ghi dấu ấn rất lớn trong lòng nhân dân khi là lực lượng có mặt đầu tiên, sẵn sàng xả thân, hy sinh trong thiên tai bão lũ. Quan điểm xuyên suốt của Quân khu 5 trong giúp dân là gì?
- Bản thân tôi sinh ra và lớn lên từ gia đình làm nông, trong vùng thường xuyên thiên tai bão lũ nên phần nào tôi thấu hiểu được cái cực, cái khổ của người dân vùng thiên tai.
Chúng ta phải lường trước được trước thiên tai thì phải chuẩn bị gì, sau đó thì phải khắc phục ra sao... Tất cả phải hình dung ra trong đầu các kịch bản để chỉ đạo các lực lượng sát cánh cùng người dân.
Không chỉ là thiên tai mà các công việc giúp dân chúng tôi cũng tự chủ động tính toán để từ đó huy động lực lượng cho phù hợp. Ví dụ như xây nhà cho dân thì xây thời điểm nào, vật liệu bao nhiêu, cần lưu ý những gì. Xây nhà xong cho dân rồi thì tính toán bà con cần cái gì, kinh phí ở đâu?... Tất cả đều đòi hỏi công tác tổ chức hết sức chặt chẽ.
Trong thiên tai, quan điểm của quân khu là bộ đội luôn phải đi đầu giúp dân. Đây không chỉ là mệnh lệnh mà là trách nhiệm, là nhiệm vụ chính trị trọng tâm và là sự nghiệp chung không riêng của cá nhân nào.
Bất cứ ai trong đơn vị cũng phải có một tâm huyết đủ lớn để giúp dân hết sức mình, đặc biệt lúc dân cần mình nhất. Bộ đội Quân khu 5 chúng tôi sẵn sàng đi đến bất cứ nơi nào, không dao động và không chùn bước...
Sáng 17.4, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chủ trì cuộc làm việc với Bộ Nội vụ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Thanh tra Chính phủ về tình hình thực hiện nhiệm vụ từ đầu năm 2026, nhiệm vụ trọng tâm công tác thời gian tới.
Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cách thức xử lý công việc, bảo đảm nhanh, kịp thời nhưng kỹ lưỡng, hiệu quả, quy định rõ trách nhiệm, một việc chỉ giao một bộ, cơ quan chủ trì, đầu mối. Sắp tới, Văn phòng Chính phủ, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ sẽ định kỳ công khai tình hình, tiến độ triển khai công việc của các bộ, ngành, cơ quan.
Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, ủy quyền, chuyển đổi số trong lĩnh vực phụ trách; thực hiện nghiêm yêu cầu về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, thời gian và chi phí tuân thủ, trình Chính phủ phương án trước ngày 20.4.
Giao nhiệm vụ cụ thể, Thủ tướng yêu cầu Bộ Nội vụ đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, khắc phục triệt để tư duy "không quản được thì cấm". Hoàn thiện thể chế phục vụ vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ủy quyền.
Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với Ban Tổ chức Trung ương, rà soát kỹ lưỡng để tham mưu cấp có thẩm quyền về biên chế của hệ thống chính trị bảo đảm đồng bộ, nhất là biên chế cấp cơ sở; hoàn thiện tiêu chuẩn, tiêu chí cho từng vị trí việc làm, cụ thể hóa tiêu chuẩn chức danh.
Phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, tham mưu về sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập, nhất là khối giáo dục và y tế. Đánh giá sơ kết 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, xử lý dứt điểm các vướng mắc liên quan, khẩn trương tham mưu việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trong cả nước và sử dụng đội ngũ cán bộ không chuyên trách (hoàn thành trong quý 2).
Tiếp tục triển khai đồng bộ, hiệu quả cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội theo các kết luận của Bộ Chính trị; hoàn thiện các báo cáo sơ kết, đề xuất phương án, lộ trình phù hợp, bảo đảm đồng bộ.
Đối với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Thủ tướng yêu cầu kịp thời tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, phối hợp với cơ quan thẩm tra của Quốc hội để hoàn thiện dự thảo luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi)...
Với Thanh tra Chính phủ, Thủ tướng chỉ đạo triển khai đúng và đủ kế hoạch thanh tra năm 2026. Chú trọng thanh tra đối với những ngành, lĩnh vực nhạy cảm, những vấn đề dư luận quan tâm, dễ xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Thủ tướng lưu ý, đổi mới tư duy và phương thức hoạt động thanh tra theo hướng thanh tra không chỉ để phát hiện, xử lý vi phạm, mà còn để phòng ngừa, cảnh báo, khắc phục những khoảng trống pháp lý, kiến tạo, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển.
Tập trung hoàn thiện, nhân rộng và triển khai ứng dụng phần mềm về cơ sở dữ liệu về khiếu nại, tố cáo trên phạm vi cả nước và triển khai hiệu quả mô hình tiếp công dân trực tuyến. Tiếp tục theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn các tỉnh, thành phố thực hiện các biện pháp để giải quyết xử lý dứt điểm các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài.
Chiều 3/7, trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Trần Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm cứu hộ và Phòng chống thiên tai Cửa Lò (phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An), cho biết đơn vị vừa ứng cứu một trường hợp đuối nước xảy ra trên địa bàn.
Theo ông Anh, vào chiều cùng ngày, một thiếu niên khoảng 15 tuổi trong lúc tắm biển không may bị đuối nước. Sự việc được các du khách đang tắm biển phát hiện, hô hoán và nhanh chóng báo cho lực lượng cứu hộ.
Ngay sau khi nhận tin, cán bộ Trung tâm Cứu hộ và Phòng chống thiên tai Cửa Lò đã khẩn trương tiếp cận hiện trường, đưa nạn nhân lên bờ. Thời điểm này, nam thiếu niên có biểu hiện tím tái và rơi vào trạng thái nguy kịch.
Nạn nhân được sơ cứu ban đầu trước khi đưa đến bệnh viện cấp cứu. Hiện thiếu niên này đã qua cơn nguy kịch, sức khỏe ổn định.
Lãnh đạo Trung tâm Cứu hộ và Phòng chống thiên tai Cửa Lò khuyến cáo người dân và du khách tuân thủ hướng dẫn của lực lượng cứu hộ, chỉ tắm trong khu vực được phép, không bơi xa bờ hoặc tắm tại những vị trí có dòng chảy nguy hiểm nhằm phòng tránh các sự cố đáng tiếc.
