“Bà má tham mưu” Sáu Ngẫu chính là người cung cấp tấm bản đồ vẽ tay và những thông tin tình báo chính xác về sơ đồ phòng thủ của quân địch tại khu vực cầu Vĩnh Bình và Lái Thiêu. Nhờ đó, quân giải phóng đã nhanh chóng vượt qua các chốt chặn để tiến vào nội đô Sài Gòn ngày 30.4.1975.
Trong câu chuyện với Thanh Niên, ông Huỳnh Văn Đức (64 tuổi, con trai cụ Huỳnh Thị Sáu), bày tỏ sự vui mừng khi công lao của má Sáu Ngẫu đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận.
Theo lời kể của ông Đức, cụ Huỳnh Thị Sáu (1930 – 1989), sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, thân sinh là cụ Huỳnh Văn Thà, người có công lớn với cách mạng từ kháng chiến chống Pháp.
Kế thừa truyền thống của gia đình, ngay từ nhỏ, má Sáu Ngẫu đã tham gia công tác giao liên ở địa phương, làm nhiệm vụ tuyên truyền, rải truyền đơn, dẫn đường cho cán bộ từ chiến khu về cơ sở hoạt động bí mật. Năm 18 tuổi, má thoát ly đi làm cách mạng tại chiến khu Đ.
Bước vào kháng chiến chống Mỹ, má Sáu chuyển sang hoạt động bí mật, xây dựng cơ sở cách mạng, mở rộng mạng lưới hoạt động từ vùng Thủ Dầu Một vào nội đô Sài Gòn.
Những năm tháng hoạt động trong lòng địch, má Sáu được gặp gỡ, hoạt động chung với cụ Đinh Quang Kỳ (quê Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh). Cụ Kỳ hành quân cùng đoàn quân Nam tiến từ miền Trung vào Nam bộ năm 1943, được giao nhiệm vụ Chánh văn phòng Ban Tuyên huấn Tỉnh ủy Thủ Dầu Một, với bí danh Tư Ca.
Trong quá trình hoạt động cách mạng, hai người đã có tình cảm và nên duyên vợ chồng. Sau đó, má Sáu lần lượt sinh hai người con, một gái, một trai là bà Huỳnh Thị Kim Ngân (68 tuổi) và ông Huỳnh Văn Đức.
Do điều kiện chiến tranh ác liệt, vợ chồng má Sáu lại hoạt động bí mật nên không thể công khai chuyện hôn nhân. Vì vậy, hai con đều phải mang họ mẹ.
“Hồi nhỏ, chúng tôi được học tập ở Sài Gòn nhưng đến năm 1966 thì theo má về Lái Thiêu. Cuối năm 1967, má vào Sài Gòn hoạt động để chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy tết Mậu Thân 1968, chúng tôi lại theo má vào trong đó”, ông Đức nói và nhớ lại, do không chồng mà có con, má phải chịu nhiều khổ cực, mang tiếng xấu để bảo toàn bí mật cho chồng và các cơ sở cách mạng.
Nói về tấm bản đồ trao cho quân giải phóng, ông Đức kể tiếp, đầu những năm 60, cụ Tư Ca có được tấm bản đồ thể hiện chi tiết đặc điểm địa lý, địa hình Sài Gòn và sơ đồ bố trí lực lượng các đơn vị của địch ở khu vực Lái Thiêu và vùng ven Sài Gòn. Sau đó, cụ Tư Ca giao cho vợ cất giữ, bảo quản cẩn thận.
Năm 1967, má Sáu Ngẫu nhận nhiệm vụ lọt vào nội thành Sài Gòn móc nối với lực lượng biệt động hoạt động nội thành. Nhờ tấm bản đồ đó mà má Sáu thuận lợi móc nối lực lượng, xây dựng được một số cơ sở mật, đưa con em gia đình cách mạng vào chiến khu dễ dàng… với vai trò là người bán hàng.
Năm 1968, trong một chuyến công tác thâm nhập cơ sở hỗ trợ chiến dịch tấn công địch từ hướng Lái Thiêu đến Sài Gòn, cụ Tư Ca rơi vào ổ phục kích của địch và anh dũng hy sinh. Sự ra đi đột ngột của chồng khiến má Sáu Ngẫu vô cùng đau đớn. Sau đó, cụ trở về Lái Thiêu cùng 2 con rồi dạy học, tiếp tục hoạt động cách mạng tại quê nhà. Đặc biệt, cụ nhớ như in lời chồng nói về tấm bản đồ “phải giữ cẩn thận, sau này sẽ hữu ích”.
Kỷ vật vô giá đó đã được má Sáu Ngẫu sử dụng làm công tác tham mưu, tổ chức lực lượng dẫn đường cho Trung đoàn 27 (thuộc Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1, Binh đoàn Quyết Thắng) tiến về Sài Gòn trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975.
Ông Đức kể, ông vẫn nhớ như in cuộc gặp ngày 29.4.1975. “Chiều hôm đó, má gọi tôi về nhà có công chuyện. Khi tôi đạp xe về thấy đoàn xe tăng nối đuôi nhau đậu đến trước nhà, phía ngoài rất đông các chiến sĩ, đứng đầu là anh Hoàng Thọ Mạc (người hy sinh ngay trước thời khắc hòa bình – PV) đã bế tôi lên và tặng 1 chiếc lương khô”, ông Đức kể. Bên trong nhà, các lãnh đạo Trung đoàn 27 như ông Hiệu, ông Thư đang họp bàn với má Sáu đến tận 4 giờ sáng.
Theo lời kể của thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 27, ngày 29.4.1975, trên đường hành quân vào Sài Gòn, Trung đoàn 27 dừng ở ngã tư Búng, chuẩn bị tấn công địch ở Lái Thiêu (TP.Thuận An, Bình Dương cũ), lực lượng trinh sát của ta tìm gặp cơ sở nằm vùng theo hiệp đồng của mặt trận.
Tướng Hiệu nhớ lại, tại ngã tư Búng, để nhận diện cơ sở nằm vùng, ông cần phát mật lệnh “Hồ Chí Minh!” 3 lần. Nếu phía đối diện đáp lại “muôn năm!” 3 lần, thì đây chính là cơ sở nằm vùng của ta.
Khoảng 19 giờ ngày 29.4.1975, ông Hiệu và anh Trịnh Minh Thư cùng tổ trinh sát phát hiện trong khu vực Búng (Bình Dương) có một ngôi nhà lá đơn sơ, trong nhà le lói ngọn đèn dầu, nhận định đây là cơ sở của ta nên tiến lại gần kiểm tra.
Tiếp cận ngôi nhà, ông Hiệu phát tín hiệu. Một lát sau, ở trong nhà có một bà má mở cửa đáp lại “muôn năm!”. Tại đây, ông Hiệu gặp má Huỳnh Thị Sáu (tên thường gọi là Sáu Ngẫu, giáo viên dạy tiếng Pháp ở Sài Gòn).
Ông Hiệu thưa với má: “Con là chỉ huy quân giải phóng miền Nam Việt Nam, chúng con có nhiệm vụ theo trục đường 13, ngày mai 30.4 đánh qua Lái Thiêu chiếm cầu Vĩnh Bình và đánh chiếm Bộ Tư lệnh Tăng thiết giáp của địch ở Gò Vấp để mở đường cho đại quân tiến vào đánh những mục tiêu chính”.
Rồi ông Hiệu đưa bản đồ chỉ huy cho má nhìn. Lúc đó, má đeo kính trắng, má xem và nói không rành bản đồ này. Má vào trong buồng lấy ra một tấm bản đồ đô thành Sài Gòn, đã ghi các điểm địch phòng thủ.
Má chỉ cách đây 5 km có trại Huỳnh Văn Lương, căn cứ có khoảng 2.000 hạ sĩ quan và tên đại tá Hinh chỉ huy.
“Sáng mai tiến công các con không cần đánh mà kêu hàng”, ông Hiệu nhắc lại lời má dặn. Khi địch hàng, tiếp tục đánh qua Lái Thiêu, phải chiếm được cầu Vĩnh Bình – đây là tuyến tử thủ cuối cùng của quân địch cản bước tiến của ta vào nội đô.
“Tôi hỏi tiếp, thưa má, còn con đường nào khác để vào Sài Gòn không? Má nói chỉ có đường sắt Lái Thiêu nhưng xe tăng không đi được, chỉ có bộ binh đi được. Má nói, sáng mai cả gia đình má sẽ đi cùng nhưng tôi thưa “các em vẫn còn nhỏ đã có cô Hai Mỹ và Sáu Châu cùng đơn vị dẫn đường”. Chúng con sẽ giải phóng miền Nam xong rồi quay lại cảm ơn má và đồng bào. Má đồng ý”, ông Hiệu nhớ từng lời trong cuộc trao đổi với má Sáu.
Từ tấm bản đồ và chỉ dẫn của má Sáu Ngẫu, ông Hiệu cùng các cán bộ trong đơn vị lập tức lên kế hoạch tiến vào Sài Gòn trong đêm. Đến 4 giờ 30 sáng 30.4, ông Hiệu chỉ huy quân ta tấn công bằng đội hình cơ giới và “gọi hàng”. Quả nhiên, 2.000 người ở trại Huỳnh Văn Lương đã đầu hàng.
Tại Lái Thiêu, ông Hiệu cài một tiểu đoàn đánh thọc sâu vào lòng địch, quân ta bắn cháy 3 xe tăng, bắt sống chỉ huy. Tuyến “tử thủ” mà địch đặt nhiều hy vọng sẽ chặn được các mũi tiến công của quân ta đã bị đập tan, cánh cửa phía bắc Sài Gòn rộng mở.
Giữ lời hứa với má Sáu, 1 ngày sau khi đất nước thống nhất, ông Hiệu và đồng đội đã tổ chức về thăm, cảm ơn má Sáu và đồng bào.
Trong các ngày 24 - 25.6, HĐND tỉnh Ninh Bình đã tổ chức kỳ họp thường lệ giữa năm đầu tiên của nhiệm kỳ 2026 - 2030, để đánh giá, xem xét và quyết nghị các vấn đề liên quan đến các lĩnh vực văn hóa - xã hội, kinh tế - ngân sách, và một số lĩnh vực khác.
Đáng chú ý, trong phần thảo luận, các đại biểu HĐND tỉnh Ninh Bình đã đề nghị tỉnh bố trí cho mỗi thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh này 1 bộ máy tính để sử dụng cho công việc chung.
Lý do là sau khi sắp xếp đơn vị hành chính thôn, tổ dân phố địa bàn rộng, số hộ, nhân khẩu nhiều hơn trước rất nhiều, đồng thời cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, tuyên truyền nên ở cấp thôn cần được trang bị máy tính để phục vụ cho hoạt động được thuận lợi.
Kiến nghị trên đã được UBND tỉnh Ninh Bình tiếp thu và sẽ giao các ngành liên quan nghiên cứu, xem xét để có quyết định phù hợp.
Tỉnh Ninh Bình sau khi sáp nhập tỉnh có 4.482 thôn, tổ dân phố. Tỉnh này dự kiến tới đây sẽ sắp xếp lại, từ 4.482 thôn, tổ dân phố còn 1.753 thôn, tổ dân phố (giảm 2.729 thôn, tổ dân phố).
Trong kỳ họp, đại biểu HĐND tỉnh Ninh Bình đã tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn nhiều lĩnh vực, trong đó, chất vấn về lĩnh vực môi trường thu hút được sự quan tâm của nhiều đại biểu và người dân.
Nhiều đại biểu đặt câu hỏi về thực trạng hiện nay ở tỉnh Ninh Bình có nhiều nhà máy xi măng, khu công nghiệp còn gây ô nhiễm môi trường làm ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Trả lời về nguyên nhân, trách nhiệm khi để xảy ra tình trạng ô nhiễm môi trường từ các nhà máy xi măng, khu công nghiệp, ông Đinh Văn Tiên, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình, thừa nhận có tình trạng các nhà máy xi măng, khu công nghiệp, điểm khai thác khoáng sản gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến cuộc sống người dân.
Theo ông Tiên, tỉnh Ninh Bình sau sáp nhập (với các tỉnh Hà Nam, Nam Định cũ) trở thành một trong những tỉnh có địa bàn rộng, số lượng nhà máy xi măng và điểm mỏ khai thác khoáng sản cũng thuộc nhóm nhiều nhất cả nước, khi đang có tới 11 nhà máy xi măng, 18 khu công nghiệp đang hoạt động và 202 điểm mỏ khai thác khoáng sản.
"11 nhà máy xi măng ở tỉnh hiện nay có tổng công suất 40 triệu tấn/năm, công suất bằng 1/3 công suất toàn quốc, số lượng điểm mỏ khai thác khoáng sản lớn với 202 điểm. Tỉnh đã ban hành các văn bản quy phạm pháp luật luật và đến nay bộ công cụ quản lý tương đối đầy đủ.
6 tháng đầu năm 2026, chúng tôi phối hợp kiểm tra 17 đơn vị liên quan đến sản xuất xi măng và khai thác, chế biến khoáng sản, phát hiện vi phạm và xử lý hành chính 4 đơn vị. Trong đó, xử lý nhà máy xi măng Tam Điệp vi phạm về hệ thống quan trắc không đảm bảo yêu cầu số tiền 245 triệu đồng; tạm dừng hoạt động dây chuyền 2 của xi măng Vissai 2 tại Hà Nam do có vi phạm", ông Tiên cho hay.
Về giải pháp thời gian tới để hạn chế tình trạng ô nhiễm từ các nhà máy xi măng và các điểm mỏ khoáng sản, ông Tiên cho biết đã và sẽ yêu cầu các doanh nghiệp tích cực trồng cây xanh, dọn vệ sinh môi trường, phun nước, phủ lưới, dọn vệ sinh… các khu vực bị ô nhiễm.
Ngoài ra, đề nghị các doanh nghiệp tăng cường vận chuyển nguyên vật liệu cho sản xuất xi măng, khoáng sản bằng đường thủy, băng tải, hạn chế vận chuyển đường bộ để giảm thiếu ô nhiễm môi trường.
Ngày 18/7, Văn phòng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia cho biết, tính đến 17h30 cùng ngày, đơn vị này đã cử đoàn công tác, phối hợp với Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự các tỉnh, chỉ đạo công tác tìm kiếm cứu nạn, giúp người dân khắc phục hậu quả tại địa bàn các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La và Lào Cai.
Theo đó, Bộ Quốc phòng đã điều động 160 cán bộ, chiến sĩ và 90 phương tiện các loại, duy trì hoạt động của cầu phao sông Lô, bảo đảm an toàn cho hơn 4.300 lượt người và phương tiện qua lại an toàn.
Về thiệt hại do mưa lũ gây ra tại tỉnh Lai Châu như sau. Đã có tổng 5 người chết gồm P.B.C., SN 2015; L.V.C., SN 1995; P.X.T., SN 2018; B.T.L., SN 2016; P.T.L., SN 1994.
Có 3 người mất tích gồm Lường Thị Xương, SN 1981; Đỗ Thị Hoa, SN 1972; Nguyễn Thị Mai, SN 1958. Ngoài ra còn có 8 người khác bị thương, tất cả các nạn nhân đều tại tỉnh Lai Châu.
Thiệt hại do mưa lũ tại các tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La như sau. Có 21 ngôi nhà bị sập (Lai Châu 18; Sơn La 3); 86 nhà bị hư hỏng (Lào Cai 43; Lai Châu 16; Điện Biên 13; Sơn La 14); 152 căn nhà phải di dời khẩn cấp (Lào Cai 132, Sơn La 20); 46 nhà bị ảnh hưởng do ngập, sạt lở (Lai Châu 28; Điện Biên 17, Sơn La 1).
Tiếp đó, mưa lũ cũng khiến 554,78ha lúa, hoa màu bị thiệt hại. Sạt lở 48 điểm giao thông trên các quốc lộ và tỉnh lộ. Hiện còn ách tắc, chưa thông tuyến tại một số vị trí trên quốc lộ 12, quốc lộ 32, quốc lộ 279 tỉnh Lai Châu, 18 vị trí tại đường tỉnh 109 ở tỉnh Sơn La.
Xã Châu Pha được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Châu Pha và xã Tóc Tiên. Sau sáp nhập, địa phương có diện tích tự nhiên 65,64 km², dân số hơn 27.000 người, trở thành đơn vị hành chính có quy mô lớn, hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển theo mô hình đô thị.
Những năm gần đây, Châu Pha chứng kiến tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng. Từ một địa phương có thế mạnh về nông nghiệp, Châu Pha từng bước chuyển mình thành khu vực phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và logistics của phía đông TP.HCM.
Kết quả rà soát cho thấy địa phương đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn thành lập phường theo quy định hiện hành. Trong đó, tỷ lệ dân số đô thị đạt 53,52%; lao động phi nông nghiệp đạt 70,5%; tỉ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ chiếm 74,98%; tổng thu ngân sách địa phương đạt hơn 177 tỉ đồng.
Những con số trên phản ánh rõ quá trình chuyển dịch mạnh mẽ của cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý phù hợp tốc độ phát triển đô thị.
Ông Phan Minh Hợp, Chủ tịch UBND xã Châu Pha cho biết việc thành lập phường là bước đi tất yếu khi địa phương đã hội đủ các điều kiện về quy mô dân số, tỷ lệ đô thị hóa, cơ cấu kinh tế cũng như hạ tầng phát triển.
"Việc chuyển từ mô hình xã sang phường không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý đối với địa bàn đang đô thị hóa nhanh mà còn mở ra cơ hội lớn để địa phương huy động các nguồn lực đầu tư, phát triển hạ tầng đồng bộ, nâng cao chất lượng dịch vụ công và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn", ông Nguyễn Minh Hợp nhấn mạnh.
Một trong những lợi thế nổi bật của Châu Pha là vị trí địa lý đặc biệt thuận lợi. Địa phương nằm ở khu vực cửa ngõ phía đông TP.HCM, kết nối trực tiếp với hệ thống cảng biển Cái Mép - Thị Vải, cảng hàng không quốc tế Long Thành cùng nhiều tuyến giao thông huyết mạch.
Các dự án giao thông chiến lược như cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Vành đai 4 TP.HCM, đường ĐT995B, ĐT992, đường Phú Mỹ - Tóc Tiên... đang từng bước hoàn thiện, giúp Châu Pha trở thành đầu mối kết nối quan trọng giữa hệ thống cảng biển, khu công nghiệp và các trung tâm kinh tế lớn trong vùng Đông Nam bộ.
Cùng với lợi thế giao thông, Châu Pha còn sở hữu quỹ đất phát triển lớn, hệ thống quy hoạch đồng bộ với quy hoạch trung tâm xã và 4 đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000, quy mô dân số theo quy hoạch hơn 242.000 người.
Theo định hướng phát triển của TP.HCM, Châu Pha sẽ trở thành khu vực phát triển công nghiệp - đô thị - dịch vụ trọng điểm, đóng vai trò động lực tăng trưởng của khu vực phía đông thành phố.
Cùng với hệ thống các khu công nghiệp hiện hữu, Châu Pha đang hình thành chuỗi dịch vụ logistics, kho bãi, vận tải và các ngành công nghiệp hỗ trợ.
Việc chuyển sang mô hình phường sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn trong công tác quản lý quy hoạch, đất đai, xây dựng, thu hút đầu tư và phát triển các dự án quy mô lớn.
Địa phương cũng đang phối hợp triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm như nâng cấp tuyến Bà Rịa - Châu Pha - Hắc Dịch (ĐT995B), Hội Bài - Phước Tân (ĐT992), đường Phú Mỹ - Tóc Tiên, đường D20 khu trung tâm, đường vào sân vận động xã và đường gom dân sinh thuộc tuyến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.
Song song đó là chủ trương đầu tư công nghệ xử lý rác hiện đại tại khu xử lý rác Tóc Tiên nhằm xây dựng đô thị xanh, phát triển bền vững.
Theo kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, Châu Pha được bố trí thực hiện 15 công trình với tổng vốn khoảng 540 tỉ đồng cùng dự án công viên trung tâm Tóc Tiên trị giá 126 tỉ đồng.
Nguồn vốn sẽ tập trung đầu tư hệ thống giao thông, thoát nước, chiếu sáng, trường học, trạm y tế, trung tâm văn hóa, chợ, công viên và nâng cấp trụ sở hành chính, góp phần hoàn thiện diện mạo đô thị.
Không chỉ hướng đến phát triển công nghiệp, Châu Pha còn được định hướng trở thành đô thị dịch vụ hiện đại với đầy đủ các thiết chế văn hóa, giáo dục, y tế, thương mại đáp ứng nhu cầu của người dân và lực lượng lao động ngày càng tăng.
Đặc biệt, địa phương có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm và du lịch văn hóa nhờ lợi thế cảnh quan núi Dinh, núi Thị Vải cùng bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc sinh sống trên địa bàn.
Việc kết hợp phát triển công nghiệp với không gian sinh thái, du lịch và dịch vụ được kỳ vọng sẽ tạo nên mô hình đô thị phát triển hài hòa, nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Việc hình thành phường Châu Pha được xem là bước ngoặt quan trọng, phù hợp chủ trương phát triển hệ thống đô thị của Trung ương và TP.HCM.
Từ một vùng đất giàu truyền thống cách mạng, Châu Pha hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ trở thành đô thị công nghiệp - dịch vụ năng động với nhiều dư địa phát triển.
Mô hình chính quyền đô thị sẽ tạo điều kiện nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đẩy mạnh chuyển đổi số, cải thiện môi trường đầu tư, thu hút doanh nghiệp, phát triển hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ.
Với vị trí chiến lược, hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện, quỹ đất phát triển rộng, quy hoạch đồng bộ cùng quyết tâm của cả hệ thống chính trị, Châu Pha đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành một cực tăng trưởng mới ở phía đông TP.HCM.
Sự kiện thành lập phường không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới mà còn mở ra kỳ vọng về một đô thị hiện đại, xanh, thông minh và đáng sống, góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của TP.HCM trong những năm tới.
