Trận ra quân tại World Cup của tuyển Argentina diễn ra lúc 8h sáng 17/6 buộc Nhật Anh, 28 tuổi, ở phường Yên Hòa, Hà Nội thu nhỏ màn hình, vừa gõ phím vừa trốn ánh nhìn cấp trên.
Công ty anh cấm làm việc riêng trong giờ hành chính. Để theo dõi các trận đấu diễn ra vào khung 6h đến 10h, anh phải tìm cách lách luật.
“Xem lén bóng đá trong khi ngồi đối diện sếp, Nhật Anh nói căng thẳng như quay cóp trong giờ kiểm tra. Dù vậy, tuần qua anh đã xem được 6 trận của các đội bóng yêu thích mà không bị phát hiện.
Nhưng xem lén đồng nghĩa anh kìm nén mọi cảm xúc. Một lần đội bóng yêu thích ghi bàn, Nhật Anh vô thức đứng bật dậy khiến 10 đồng nghiệp quay lại nhìn. Anh giả vờ ra ngoài có việc để chữa ngượng. “Tôi chấp nhận rủi ro nhưng luôn sợ bị phát hiện”, Nhật Anh kể.
Các trận đấu của World Cup 2026 diễn ra tại ba nước Bắc Mỹ là Mỹ, Mexico và Canada. Chênh lệch của múi giờ trở thành thử thách của người hâm mộ Việt Nam. Các trận đấu diễn ra trong nhiều khung giờ, thường từ 23h-24h, tiếp theo lúc 2h-3h sáng. Nhiều trận đấu quan trọng rơi vào khung 6h-8h hoặc 10h-11h. Lịch thi đấu này khiến người lao động vào thế khó, xem ban đêm thì thiếu ngủ, ban ngày trùng giờ làm việc, học tập.
Khác với Nhật Anh, Thùy Linh, 25 tuổi, nhân viên kế toán tại TP HCM, ngồi ở vị trí giữa văn phòng nên theo dõi giải đấu qua điện thoại di động. Từng bị trừ lương do làm việc riêng, cô mở trận đấu và nghe bình luận viên đọc tình huống. Khi có pha bóng quan trọng Linh mới mở màn hình xem lướt nhanh. Ở các trận đấu có đội tuyển yêu thích Argentina và Hàn Quốc, cô vào nhà vệ sinh hoặc phòng y tế khoảng 20 phút mỗi hiệp để xem. “Bất khả kháng mới phải xem lén vì không muốn chờ xem lại”, Linh cho biết.
Trải nghiệm xem bóng đá bí mật là chủ đề thảo luận trên nhiều diễn đàn mạng xã hội. Một bài đăng khoảnh khắc hàng chục nhân viên văn phòng đột ngột đứng lên vỗ tay, lộ việc xem lén bóng đá đã thu hút hơn 3.000 lượt “like” trên Threads. Nhiều tài khoản chia sẻ ảnh chụp màn hình thu nhỏ góc máy tính hoặc hướng dẫn cách “ăn mừng không tiếng động”.
Xu hướng này tạo ra hai luồng quan điểm trái chiều. Nhóm ủng hộ đề xuất doanh nghiệp linh hoạt tạo điều kiện cho nhân viên theo dõi vì “sự kiện bốn năm mới có một lần”. Nhóm phản đối khẳng định hành vi này làm sụt giảm năng suất, vi phạm quy định nội bộ, cần xử lý nghiêm để tránh tạo tiền lệ.
Thừa nhận việc xem bóng đá chiếm dụng thời gian của công việc, Nhật Anh và Thùy Linh cho biết họ phải làm bù giờ hoặc cắt thời gian nghỉ trưa để hoàn thành nhiệm vụ. Nhật Anh cho biết anh chỉ chọn xem các trận có thần tượng. “Tôi ưu tiên công việc và cố gắng điều chỉnh thời gian biểu hợp lý”, anh nói.
Ông Bùi Đoàn Chung, sáng lập Cộng đồng Nghề nhân sự Việt Nam, nhận định nhu cầu xem bóng đá của người lao động mang tính thực tế. Giải đấu lớn mang tính kết nối cộng đồng như World Cup trở thành món ăn tinh thần khó bỏ. Việc xem lén chứng tỏ nhân sự cảm thấy môi trường làm việc chưa đủ an toàn, thiếu không gian chia sẻ nhu cầu cá nhân công khai.
“Một môi trường làm việc cởi mở nên là nơi người ta không cần phải giấu giếm những nhu cầu chính đáng, mà cùng nhau tìm cách dung hòa”, chuyên gia nói.
Theo ông Chung việc xem bóng đá trong giờ làm việc tạo ra hệ lụy cho cả hai phía. Người lao động bị phân tâm, dẫn đến giảm năng suất và tăng tỷ lệ sai sót. Với doanh nghiệp, việc nhân viên đồng loạt truy cập các nền tảng phát sóng làm nghẽn băng thông mạng nội bộ. “Thống kê tại các nước châu Âu cho thấy năng suất trung bình của nhân viên giảm khoảng 25% trong mùa bóng đá”, ông Chung nói.
Ông Chung đề xuất các công ty có thể giao việc theo kết quả, đánh giá chất lượng đầu ra thay vì quản lý thời gian, hoặc cho phép nhân viên đăng ký ca làm việc linh hoạt.
Tại Hải Phòng, anh Đức Thắng, giám đốc một công ty xuất nhập khẩu, chiếu ba trận đấu trong giờ hành chính cho 20 nhân viên xem chung. Sau khi kết thúc, mọi người quay lại vị trí làm việc. Anh Thắng cho biết giải pháp này giúp loại bỏ hiện tượng xem lén rải rác.
Trong khi đó, ở các môi trường quản lý nghiêm ngặt, nhân viên chọn giải pháp khác. Anh Hiển Minh, 32 tuổi, tại TP HCM, cho biết anh xin nghỉ phép nửa ngày với các trận đấu lớn. Anh chọn xem tại quán cà phê hoặc ở nhà. “Tôi thà mất ngày phép còn hơn vừa xem vừa lo xử lý công việc”, anh Minh nói.
Tại hội nghị, các đại biểu đã cho ý kiến vào 14 nội dung, trong đó có những nội dung quan trọng như dự thảo báo cáo của Ban chấp hành Tổng liên đoàn khóa 13, báo cáo kiểm điểm của Ban chấp hành Tổng liên đoàn khóa 13 tại Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam...
Ông Nguyễn Anh Tuấn - Chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam - nêu điều lệ Công đoàn Việt Nam mới được sắp xếp theo hướng gọn hơn, rõ hơn với 9 chương và 31 điều, tức giảm 2 chương và 14 điều so với điều lệ khóa 13.
Về dự thảo báo cáo chính trị, ông Tuấn nêu phần mục tiêu, nhiệm vụ, phương hướng bám sát 3 nhiệm vụ chức năng cơ bản của tổ chức công đoàn đã được quy định trong Luật Công đoàn năm 2024 và sửa đổi năm 2025.
Trong đó, tổ chức Công đoàn có vai trò đại diện bảo vệ, chăm lo người lao động và tham gia quản lý kinh tế - xã hội, trong đó có chức năng thanh tra, kiểm tra, giám sát.
Theo ông Tuấn, chỉ tiêu phấn đấu đến hết nhiệm kỳ dự kiến phát triển thực tăng ít nhất 4 triệu đoàn viên công đoàn hay Công đoàn cơ sở giới thiệu ít nhất 300.000 đoàn viên ưu tú cho Đảng xem xét, bồi dưỡng kết nạp.
"Chúng tôi đang dự kiến đề xuất phong trào 'lao động giỏi, năng suất cao và thu nhập tốt'", ông Tuấn nêu.
Về ý nghĩa, ông mong muốn phong trào gắn với mục tiêu nâng cao năng suất lao động để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số. Về đối tượng, không chỉ đoàn viên lao động và cả người sử dụng lao động cùng tham gia, tạo năng suất lao động cao hơn, tạo ra một bức tranh phát triển kinh tế sinh động nhiều màu sắc hơn. Ông Tuấn phân tích thêm các hội thi, cuộc thi là cách thức cụ thể hóa phong trào thi đua, nâng cao năng suất lao động…
Theo ông Nguyễn Đình Thắng - Chủ tịch Công đoàn các khu công nghệ cao và khu công nghiệp TP Hà Nội, phong trào thi đua Ôn lý thuyết luyện tay nghề, thi thợ giỏi do Công đoàn các khu công nghiệp và chế xuất Hà Nội (trước đây) tổ chức thu hút tham gia của người lao động và chủ doanh nghiệp. Công nhân đạt giải hội thi thợ giỏi khi về doanh nghiệp còn được nâng lương.
Trong khi đó, Phó chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu nhấn mạnh 3 mệnh đề, trong đó "lao động giỏi" đã bao hàm lao động sáng tạo để có năng suất lao động cao. Khi năng suất lao động tăng, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phát triển, thu nhập của người lao động sẽ tăng cao.
Trong thực tế, đó là quy trình hoạt động tiêu chuẩn của phi hành đoàn áp dụng cho mọi chuyến bay.
"Trong ngành hàng không, chúng tôi gọi đây là "tư thế chuẩn bị" cho tiếp viên hàng không", Lia Ocampo, cựu tiếp viên hàng không và tác giả cuốn hồi ký Cuộc sống, Tình yêu và Những bài học trên bầu trời, cho biết.
Tư thế chuẩn bị là một quy trình an toàn mà tiếp viên hàng không tuân theo trong trường hợp tai nạn và các tình huống khẩn cấp đột ngột.
Tư thế chống đỡ nghĩa là đặt các bộ phận cơ thể như đầu và tay vào vị trí chiến lược bằng cách gập, uốn cong và nghiêng người về phía trước để giúp giảm thiểu bất kỳ tác động tiềm tàng nào có thể xảy ra.
"Tư thế chống tay của tiếp viên hàng không phụ thuộc vào hướng ghế ngồi và loại hệ thống dây an toàn được trang bị trên những ghế đó", Ocampo nói.
Một trong những tư thế phổ biến nhất là tiếp viên hàng không ngồi chống tay để giữ chặt tay vào người.
"Trong các giai đoạn quan trọng của chuyến bay, đó là cất cánh và hạ cánh, bạn sẽ thấy tiếp viên hàng không ngồi trên ghế phụ của họ ở tư thế chống tay", Ocampo nói.
Không chỉ dừng lại ở giữ tư thế an toàn này, khi ngồi, tiếp viên còn thực hiện một "quy trình kiểm tra" trong đầu.
Họ âm thầm rà soát lại các quy trình an toàn, hình dung các tình huống khẩn cấp, xác định vị trí các cửa thoát hiểm, và chuẩn bị sẵn các mệnh lệnh cần thiết trong trường hợp phải sơ tán. Đây là một phần quan trọng trong việc đảm bảo mọi phản ứng đều chính xác và kịp thời.
Dù mỗi hãng hàng không hoặc loại máy bay có thể có những điều chỉnh nhỏ về tư thế, mục tiêu chung vẫn không thay đổi. Đó là duy trì sự ổn định, tỉnh táo và khả năng sẵn sàng cao nhất trong những thời điểm quan trọng nhất của chuyến bay.
Về phía hành khách, bạn không bắt buộc phải áp dụng tư thế này. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, điều quan trọng là cần chú ý lắng nghe hướng dẫn của tiếp viên, xem kỹ hướng dẫn an toàn đặt ở túi ghế phía trước và luôn thắt dây an toàn trong suốt hành trình.
"Trong trường hợp khẩn cấp đã được lên kế hoạch, tiếp viên hàng không sẽ hướng dẫn những việc cần làm, bao gồm cả tư thế chuẩn bị va đập", Ocampo nói. "Tuy nhiên, trong trường hợp khẩn cấp không được lên kế hoạch, họ có thể không có thời gian để làm như vậy".
Các tiêu chuẩn này tập trung vào yêu cầu về chất lượng, an toàn và điều kiện sản xuất, đồng thời tham chiếu các khung quản lý từ các tổ chức quốc tế trên toàn cầu nhằm bảo đảm tính tương thích luật quốc tế và hỗ trợ thương mại. Toàn bộ quá trình dự kiến hoàn tất trong khoảng 22 tháng hoặc sớm hơn.
Theo định hướng, TLNN nhiều khả năng sẽ chịu sự điều tiết tương tự thuốc lá điếu truyền thống, trong khi túi ngậm nicotine cũng được cơ quan quản lý xác định là một dạng sản phẩm thuốc lá. Điều này đồng nghĩa toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất, phân phối đến kiểm soát thị trường các sản phẩm này sẽ được đặt dưới sự giám sát của hệ thống độc quyền Nhà nước tương tự như mô hình quản lý thuốc lá điếu.
Trung Quốc đang hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia đối với thuốc lá nung nóng và túi nicotine, từ đó chuẩn bị lộ trình đưa các sản phẩm này vào thị trường chính thức. Ảnh: 2Firsts
Về thời gian thí điểm, dự kiến từ nửa cuối năm 2026 đến nửa đầu năm 2027, Trung Quốc sẽ đưa túi ngậm nicotine ra thị trường vì công nghệ đơn giản, còn TLNN sẽ triển khai vào cuối năm nay.
Sau giai đoạn này, việc thương mại hóa chính thức được kỳ vọng diễn ra từ năm 2027–2028, khi toàn bộ hệ thống tiêu chuẩn, cấp phép và giám sát được kích hoạt đồng bộ.
Về lộ trình xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, dự kiến hoàn thành trong khoảng 22 tháng, nhanh hơn so với chu kỳ thông thường. Đáng chú ý, bộ tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia sẽ có sự tham gia của doanh nghiệp bên cạnh cơ quan quản lý.
Để bộ tiêu chuẩn kỹ thuật hài hòa thông lệ quốc tế, tạo điều kiện cho lưu thông toàn cầu dài hạn và yêu cầu trong nước, Trung Quốc cũng tham vấn thêm tiêu chuẩn kỹ thuật từ các quốc gia đi trước gồm có Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), Liên minh Châu Âu (EU) và cả hướng dẫn từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Động thái này của Trung Quốc không chỉ đến từ yêu cầu quản lý mà còn gắn với bài toán tăng trưởng của ngành thuốc lá, hiện đang đóng góp hơn 1,6 nghìn tỷ nhân dân tệ mỗi năm. Các sản phẩm không khói được xem là hướng đi chiến lược trong bối cảnh tỉ lệ người hút thuốc chuyển đổi từ thuốc lá truyền thống ngày càng gia tăng trong nước và trên toàn cầu.
Các chuyên gia dự báo, tỷ lệ người dùng TLNN tại Trung Quốc có thể đạt khoảng 5% trong 3–5 năm đầu và tăng lên 20–30% trong dài hạn, tiệm cận xu hướng tại các thị trường phát triển.
Tại Hoa Kỳ, mọi sản phẩm TLNN muốn được lưu hành hợp pháp đều phải trải qua quy trình tiền kiểm nghiệm chặt chẽ (PMTA) từ FDA. Theo quy định, doanh nghiệp phải cung cấp dữ liệu khoa học đầy đủ để chứng minh sản phẩm "phù hợp để bảo vệ sức khỏe cộng đồng", trong đó FDA đánh giá cả tác động đối với người sử dụng và không sử dụng thuốc lá, cũng như ảnh hưởng ở cấp độ toàn dân số. Hồ sơ PMTA yêu cầu các thông tin chi tiết về thành phần, khí dung phát thải, độc tính, quy trình sản xuất và hành vi người tiêu dùng, nhằm xác định mức độ rủi ro và lợi ích tổng thể của từng sản phẩm đối với từng doanh nghiệp.
Ngoài ra, FDA còn thiết lập cơ chế Điều chỉnh Mức độ Nguy cơ (MRTP) nhằm kiểm soát chặt chẽ các tuyên bố liên quan đến khả năng giảm tác hại của sản phẩm. Theo luật, doanh nghiệp chỉ được phép truyền thông về khả năng "Giảm phơi nhiễm với chất gây hại" hoặc "Giảm nguy cơ bệnh tật" khi chứng minh được rằng sản phẩm mang lại lợi ích sức khỏe ở cấp độ cá nhân và dân số, đồng thời không làm gia tăng việc sử dụng trong nhóm không hút thuốc.
Trong khi đó, Liên minh châu Âu xây dựng khung quản lý thống nhất thông qua Chỉ thị Quản lý Sản phẩm Thuốc lá (TPD), điều chỉnh toàn bộ vòng đời sản phẩm từ sản xuất đến phân phối. Theo TPD, các nhà sản xuất phải khai báo chi tiết về thành phần, khí thải và dữ liệu độc tính trước khi đưa sản phẩm ra thị trường, đồng thời tuân thủ nghĩa vụ báo cáo định kỳ và cung cấp thông tin về doanh số. Bên cạnh đó, các sản phẩm phải đáp ứng yêu cầu về cảnh báo sức khỏe, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc nhằm hỗ trợ kiểm soát thị trường và chống buôn lậu.
Đối với TLNN, EU đã tăng cường siết chặt khung pháp lý thông qua Chỉ thị bổ sung năm 2022, đưa sản phẩm này vào nhóm "sản phẩm thuốc lá mới" và áp dụng các hạn chế chặt chẽ, bao gồm việc cấm các sản phẩm có hương vị đặc trưng và yêu cầu cảnh báo sức khỏe tương đương thuốc lá truyền thống.
WHO vẫn giữ quan điểm tương đối thận trọng với TLNN khi khuyến nghị quản lý tương tự như thuốc lá điếu trong khuôn khổ FCTC, bao gồm cảnh báo sức khỏe, hạn chế quảng cáo, kiểm soát sử dụng và chính sách thuế. Về kỹ thuật, việc đánh giá tập trung vào thành phần khí hơi, mức độ phơi nhiễm và áp dụng nguyên tắc phòng ngừa trong bối cảnh dữ liệu dài hạn còn hạn chế.
Đáng chú ý, báo cáo mới nhất của Nhóm Kỹ thuật TobReg thuộc WHO ghi nhận TLNN có xu hướng ít thu hút giới trẻ hơn so với cả thuốc lá điếu và mọi sản phẩm thuốc lá khác, nhưng nhấn mạnh điều này không đồng nghĩa là sản phẩm này an toàn, vẫn cần kiểm soát chặt để hạn chế tiếp cận của thanh thiếu niên.
Báo cáo lần thứ 10 của Ban Kỹ thuật WHO TobReg cuối năm 2025 đánh giá thuốc lá nung nóng có ít đặc điểm hấp dẫn giới trẻ nhất trong mọi loại sản phẩm nicotine. (Nguồn: WHO)
